Tìm hiểu nhan đề- Cái lò gạch cũ => Vòng đời luẩn quẩn, bế tắc và là biểu tượng về sự xuất hiện tất yếu của hiện tượng Chí Phèo, qui luật nghiệt ngã của xã hội.. Hình tượng nhân vật Chí
Trang 1Tiết 51
Đọc văn
Nam Cao
Trang 2Phần hai: Tác phẩm
Trang 3I Giới thiệu chung
1 Đề tài, xuất xứ
* Đề tài:
“Nông dân” - đây là đề tài mà các nhà văn hiện thực
giai đoạn 30 - 45 thường khai thác: Nguyễn Công Hoan (Bước đường cùng), Ngô Tất Tố (Tắt đèn)…
* Xuất xứ:
Được viết 1940, xuất bản năm 1941, in trong tập
“Luống cày”
Trang 42 Kết cấu
Kết cấu: Theo lối đầu cuối tương ứng ( kết cấu vòng
tròn ) Mở đầu là hình ảnh cái lò gạch, kết thúc cũng
là hình ảnh cái lò gạch bỏ không.
=> Lối kết cấu cho thấy được cuộc sống quẩn quanh,
bế tắc của những người nông dân trước Cách mạng Tháng Tám.
Trang 53 Tìm hiểu nhan đề
- Cái lò gạch cũ
=> Vòng đời luẩn quẩn, bế tắc và là biểu tượng về sự
xuất hiện tất yếu của hiện tượng Chí Phèo, qui luật nghiệt ngã của xã hội
- Đôi lứa xứng đôi ( NXB Đời Mới, Hà Nội, 1941)
=> Hướng vào mối tình “người – ngợm” giữa Chí Phèo và Thị Nở, tạo ra nhan đề giật gân, gây tò mò, phù hợp với thị hiếu lúc bấy giờ
-Chí Phèo (Luống cày, 1946)
⇒Nhan đề khái quát, súc tích và đầy đủ nhất, nhấn mạnh vào vị trí trung tâm và chủ đề tác phẩm
Là tác phẩm khẳng định tài năng của Nam Cao.
_ Chí: chí hướng _ Phèo: bất, không
=> Chí Phèo: Không chí hướng Từ đầu đến cuối là con số không.
Trang 6II Đọc – hiểu văn bản
1 Bức tranh làng Vũ Đại ngày ấy
Trang 71 Bức tranh làng Vũ Đại ngày ấy
quê hương Nam Cao.
- Là làng điển hình cho nông thôn Việt Nam trước Cách
mạng Tháng Tám với những mâu thuẫn điển hình:
+ Nông dân >< địa chủ
+ Địa chủ >< địa chủ
- Đó là một làng quê “xa phủ, xa tỉnh”, khép kín trong
“một cái ao đời” tù đọng, “dân không quá hai nghìn” người.
=> Trở thành một miếng mồi béo bở cho bọn cường hào, địa chủ
* Cư dân :
- Trong làng có nhiều thành phần:
Làng Vũ Đại được khắc họa như thế nào?
Trang 8+ Loại vai vế : Bá Kiến, Đội Tảo, Bát Tùng, Cánh Tư Đam
=> Nhiều bè cánh, hiện tượng phổ biến ở nông thôn Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám.
Trang 92 Hình tượng nhân vật Chí Phèo
2.1 Sự xuất hiện độc đáo của hình tượng Chí Phèo
Chửi trờiChửi đờiChửi tất cả làng Vũ ĐạiChửi đứa nào không chửi nhau với hắnChửi đứa nào đẻ ra Chí Phèo
Không ai lên tiếng, không ai ra điều
Cách vào truyện của Nam Cao có gì đặc biệt? Chí Phèo chửi những ai?
Thái độ của mọi người thế nào?
Trang 10 Gây ấn tượng sâu sắc về nhân vật chính - một kẻ say rượu vừa quen vừa lạ Nĩ quen như bao gã đang ngập chìm trong hơi men, nhưng nĩ lại khác người bởi cái sự chửi lạ lùng.
Đằng sau những tiếng chửi là sự vật vã, tuyệt vọng của một tâm hồn đau khổ, khao khát giao tiếp với đồng loại
Ngơn ngữ kể chuyện đa giọng điệu: vừa trần thuật nửa trực tiếp, vừa tả một cách khách quan, vừa nhập vào nhân vật để kể và nghĩ
Cảm nhận của em về ý nghĩa của tiếng chửi đó?
Trang 112.2 Quá trình tha hóa của Chí Phèo
Từ người nông dân hiền lành, lương thiện trở thành thằng lưu manh
Chí vốn là một đứa trẻ tội nghiệp bị bỏ rơi, là một anh canh điền hiền lành, chất phác, lương thiện, giàu lòng tự trọng
=> Cuộc đời Chí là một con số không to tướng: không cha, không mẹ, không người thân, không tình thương, không một tấc đất cắm dùi.không là đá, nhưng cũng “Hai mươi tuổi, người ta
không hoàn toàn là xác thịt
Người ta không thích cái gì
người ta khinh”
Trang 12Bá Kiến vì ghen tuông âm mưu hãm
hại, vu cáo
Người nông
dân lương
thiện
Tên lưu manh
2.2 Quá trình tha hóa của Chí Phèo
Nhà tù thực dân
Trang 13Trở về làng sau 7,8 năm ở nhà tù thực dân, Chí đã trở thành Chí Phèo:
+ Về nhân hình:
đặc như thằng săng đá, cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng cơng, hai mắt gườm gườm trơng gớm chết, mình đầy vết xăm…
Hình dáng của một thằng lưu manh, một tên cơn đồ
+ Về nhân tính:
Rạch mặt ăn vạ, kêu làng, triền miên say, tiếng chửi thách thức
Dễ bị mua chuộc, lợi dụng.
Con quỉ dữ của làng Vũ Đại
Là sản phẩm, phương tiện của bọn thống trị
Bị tàn phá tâm hồn, bị hủy hoại từ nhân hình đến nhân tính
Nam Cao đã miêu tả ngoại hình Chí Phèo
sau khi ra tù như thế nào?
Phá tan bao nhiêu cơ nghiệp, đập nát bao nhiêu cảnh yên vui, làm chảy máu và nước mắt bao nhiêu
người lương thiện.
Trang 152.3 Quá trình hồi sinh của Chí Phèo
Em hãy thuật lại diễn biến tâm lí và hành động
của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở?
Tiếng chim hót vui vẻ, tiếng anh thuyền chài
gõ mái chèo đuổi cá, tiếng cười nói, trò
chuyện của người đi chợ Thấy bâng khâng, lòng mơ hồ buồn
Trang 16- Nhớ lại quá khứ
- Liên tưởng đến hiện tại
- Lo sợ cho tương lai
Trang 17Được quan tâm, chăm sóc: bát cháo hành
Lần đầu tiên được cho, được chăm sóc
Ở bên cạnh Thị Nở, Chí Phèo cảm nhận thế nào?
Tình cảm của Thị Nở có ý nghĩa như thế nào
đối với cuộc đời Chí?
Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao!
- Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?
- Hay là mình sang đây ở với tớ
một nhà cho vui.
Trang 19- Bà cô Thị Nở - đại diện cho định kiến khắt khe,
cổ hủ của xã hội.
Chí Phèo rơi vào bi kịch tâm hồn đau đớn:
Bị cự tuyệt quyền làm người
Khát vọng làm người lương thiện của Chí
có thành hiện thực không? Vì sao?
2.4 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người
Chạy theo,
níu giữ Khóc
Uống rượu, càng uống càng tỉnh
Hơi rượu không sặc sụa, hắn cứ thoảng thoảng ngửi
thấy mùi cháo hành
Dù bị vùi dập nhưng khát vọng lương thiện
không bao giờ tắt
Trang 20- Khơng rẽ vào nhà Thị Nở:
Xách dao đến nhà Bá Kiến: nhận ra kẻ thù đích thực.
- Địi được làm người lương thiện:
thái độ kiên quyết, ý thức nhân phẩm trở về.
Khi bị từ chối, Chí Phèo đã hành động thế nào?
Mâu thuẫn giai cấp gay gắt, khơng thể dung hịa
Tố cáo xã hội phản động khơng thể dung nạp được những con người bình thường với những
mơ ước bình thường
Ý nghĩa những hành động sau cùng của Chí Phèo?
2.4 Bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người“những thằng điên và những thằng
say rượu khơng bao giờ làm những cái mà lúc ra đi chúng định làm”
-“Ai cho tao lương thiện? Làm thế nào cho mất được những vết mảnh chai trên mặt này?”
Trang 21Năm Thọ Binh Chức Chí Phèo
Trang 22Nhà văn đã phát hiện, miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người lao động ngay khi tưởng như họ đã
bị xã hội cướp mất cả linh hồn và diện mạo con người.
Tư tưởng nhân đạo mới mẻ
và sâu sắc của Nam Cao:
Tư tưởng nhân đạo mà Nam Cao gửi gắm
qua hình tượng Chí Phèo?
2 Hình tượng nhân vật Chí Phèo
Trang 233 Nhân vật Bá Kiến
* Xuất thân và chức vụ:
- Xuất thân: Địa chủ, có bốn đời làm tổng lí
- Chức vụ: Lí trưởng, Chánh tổng, Bá hộ, Tiên chỉ làng Vũ Đại, Bắc kì nhân dân đại biểu…
=> Khét tiếng ở trong hàng huyện
* Đặc điểm con người:
- Giọng quát rất sang
- Nói chuyện ngọt nhạt
- Cái cười Tào Tháo
- Phương châm, thủ đoạn:
Bản chất gian xảo, nham hiểm, thâm độc, tàn ác, tiêu biểu cho giai cấp thống trị ở làng xã Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám
- Mềm nắn rắn buông -Thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ
nhì sợ kẻ cố cùng liều thân
-Bám thằng có tóc, ai lại bám
thằng trọc đầu…
Trang 24III Ghi nhớ
hiện đại Qua truyện ngắn này, Nam Cao khái quát
một hiện tượng xã hội ở nông thôn Việt Nam trước
Cách mạng: một bộ phận nông dân lao động lương thiện bị đẩy vào con đường tha hóa, lưu manh hóa Nhà văn đã kết án đanh thép cái xã hội tàn bạo đã
tàn phá cả thể xác và tâm hồn người nông dân lao
động, đồng thời khẳng định bản chất lương thiện của
họ, ngay cả khi họ bị vùi dập mất nhân hình và nhân
tính Chí Phèo là một tác phẩm có giá trị hiện thực và
giá trị nhân đạo sâu sắc, mới mẻ.
Trang 25III Ghi nhớ
- Chí Phèo thể hiện tài năng truyện ngắn
bậc thầy của Nam Cao: xây dựng thành công những nhân vật điển hình bất hủ; nghệ thuật trần thuật linh hoạt, tự nhiên mà vẫn nhất quán, chặt chẽ; ngôn ngữ nghệ thuật đặc sắc.
