Tiet 01 thanh phan nguyen tu

Sự tìm ra electron Năm 1897 Thomson đã phát hiện ra tia âm cực mà bản chất là các chùm hạt nhỏ bé mang điện tích âm, gọi là electron e... Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử Thí nghiệm của Rơ-d

Hãa häc líp 10 - Ban N©ng cao

Bµi 1

Thµnh phÇn Nguyªn tö

Gi¸o viªn: Hoµng ThÞ B¾c

§¹i häc S ph¹m

Hµ Néi

Bµi gi¶ng

Ch ¬ng 1 Nguyªn tö

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

Mô phỏng thí nghiệm

tia âm cực

1 Sự tìm ra electron

Năm 1897 Thomson đã phát hiện ra tia

âm cực mà bản chất là các chùm hạt nhỏ

bé mang điện tích âm, gọi là electron (e)

me = 9,1095 10–31 kg

qe = –1,602 10–19 C

(qui ớc q e = 1–)

2 Sự tìm ra hạt nhân nguyên tử

Thí nghiệm của Rơ-dơ-pho

Năm 1911, Rơ-dơ-pho đã khám phá ra

hạt nhân nguyên tử.

Nguyên tử có cấu tạo rỗng, gồm:

- Hạt nhân mang điện tích d ơng nằm ở tâm của nguyên tử và có kích th ớc rất nhỏ

so với kích th ớc của nguyên tử

- Vỏ electron của nguyên tử gồm các electron chuyển động xung quanh hạt nhân.

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

3 Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

Năm 1918, Rơ-dơ-pho đã phát hiện ra một loại hạt mang điện tích d ơng gọi là

proton đó chính là ion H + (kí hiệu là p).

H → H + + e

mp = 1,6726.10 –27 kg

q p = +1,602.10 –19 C

a) Sự tìm ra proton

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

3 Cấu tạo của hạt nhân nguyên tử

b) Sự tìm ra nơtron

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

Năm 1932, Chat-uých đã phát hiện ra hạt

nơtron có khối l ợng xấp xỉ khối l ợng của proton

nh ng không mang điện tích (kí hiệu là n).

m n = 1,678 10 –27 kg ≈ m p

q n = 0.

Kết

luận:

Thành phần cấu tạo của nguyên tử gồm:

- Hạt nhân nằm ở tâm của nguyên tử gồm

các hạt proton và nơtron.

- Vỏ nguyên tử gồm các electron chuyển

động xung quanh hạt nhân.

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

§Æc tÝnh cña c¸c h¹t cÊu t¹o nªn nguyªn

tö

§Æc

tÝnh h¹t

Vá electron cña nguyªn

Electron (e) Proton (p) N¬tron (n)

§iÖ

n

tÝc

h

(q)

Cu-l«ng qe =

-1,602.10 -19 C

1 –

qp = +1,602.10 -19 C

1 +

qn = 0 0

Quy íc Khèi l îng

(m)

me = 9,1095.10 -31 kg ≈ 0,549.10

-3 u

mp= 1,6726.10 -27

kg ≈ 1 u

mn = 1,6748.10 -27 kg ≈ 1 u

I Thµnh phÇn cÊu t¹o cña nguyªn tö

Chú ý:

- Khối l ợng của nguyên tử tập trung hầu hết

ở hạt nhân.

- Khối l ợng của các electron không đáng kể

so với khối l ợng của nguyênt tử.

- Trong nguyên tử số electron bằng số proton cho nên nguyên tử trung hòa về điện.

I Thành phần cấu tạo của nguyên tử

II Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử

1 Kích th ớc của nguyên tử

Mô hình nguyên tử HIĐRO

- Để biểu thị kích th ớc của nguyên tử ng ời ta th ờng dùng đơn vị nanomet (nm) hay angstrom (Å):

1nm = 10 –9 m ; 1Å = 10 –10 m ; 1nm = 10Å.

- Đ ờng kính nguyên tử ≈ 10 –10 m.

- Đ ờng kính hạt nhân nguyên tử ≈ 10 –14 m.

- Đ ờng kính của electron và của proton còn nhỏ hơn nhiều (khoảng 10 –8 nm) Electron chuyển động xung quanh hạt nhân trong không gian rỗng của nguyên tử.

VD: TÝnh khèi l îng nguyªn tö oxi, biÕt h¹t

nh©n nguyªn tö oxi cã 8p vµ 8n.

II KÝch th íc vµ khèi l îng cña nguyªn tö

2 Khèi l îng nguyªn tö

Cã 8p ⇒ cã 8e

m p = 8 × 1,6726.10 − 27 = 13,3808.10 − 27 kg

m n = 8 × 1,6748.10 − 27 = 13,3984.10 − 27 kg

m e = 8 × 9,1095.10 − 31 = 72,876.10 − 31 kg

m hn = m p + m n = 26,7792.10 − 27 kg

m nt = m hn + m e = 26,7865.10 − 27 kg

Nguyªn tö ® îc t¹o nªn tõ 3 lo¹i h¹t: p, n, e mµ m e  m p

⇒ m nt ≈ m hn = m p + m n

II Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử

Đơn vị khối l ợng nguyên tử

3

27 C

A

1 1 12.10

−

−

KLTĐ (kg) KLtđ (u)

u (kg)

=

Đối với nguyên tử ng ời ta ít dùng đơn vị

khối l ợng u (khối l ợng t ơng đối: KLtđ) Đơn

vị này đ ợc định nghĩa nh sau:

VD: Tính khối l ợng nguyên tử hiđro theo u,

biết khối l ợng nguyên tử tuyệt đối của nó

là 1,6725.10–27 kg

KLNT đ ợc tính bằng u gọi là nguyên tử khối

II Kích th ớc và khối l ợng của nguyên tử

27

1,6725.10 kg

1,66055.10 kg

−

−

Bµi tËp cñng cè

1 nguyªn tö R cã tæng sè h¹t c¸c lo¹i b»ng 115 Sè h¹t mang ®iÖn tÝch nhiÒu h¬n sè h¹t kh«ng mang ®iÖn tÝch lµ 25 h¹t TÝnh nguyªn tö khèi cña nguyªn tö R?

Bài giải:

p n e 115 (p e) n 25

p e

+ + =



 + − =



 =



p e 35

n 45

= =



 =



⇒

C¸ch

1:

Bµi tËp cñng cè

nt

27

45 1,6726.10

−

25

=

⇒ MH 1,306.10 kg2527 80,7u

1,66055.10 kg

−

−

C¸ch

2:

Bµi tËp vÒ nhµ

1, 2, 3, 4, 5 (S¸ch gi¸o khoa trang 8)