Ôn tập tiếng Việt (tiết 73)

Thảo luận Hãy kể một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số phương châm hội thoại nào đó không được tuân thủ... Nh ng Trong cái lặng im của Sa Pa, d ới những dinh thự cũ kĩ

TiÕt 73

Không nói điều mình không tin là

đúng hay không có bằng chứng

Nói ngắn gọn, rành mạch, tránh nói mơ hồ.

Đáp ứng đúng yêu cầu giao tiếp, không thiếu, không thừa.

Cần tế nhị và tôn trọng ng ời đối Nói đúng vào đề tài giao tiếp

Cỏc phương chõm hội thoại

Phươngư

châmư

vềưlư

ợng

vềưư

chất

cáchư

thức

lịchưưư

quanư

hệ

Ngựa là một loài thú bốn chân

Nói có sách, mách có chứng

Trống đánh xuôi, kèn thổi ng ợc

Nói tràng giang đại hải Nói nh đấm vào tai

Các ph ơng châm hội thoại là những quy định bắt buộc trong mọi tình huống giao tiếp Đúng hay sai ?

Thảo luận

Hãy kể một tình huống giao tiếp trong đó có một hoặc một số phương châm hội thoại nào

đó không được tuân thủ.

Hỏi thăm s

Một anh học trò gặp một nhà s dọc đ ờng, anh thân mật

hỏi thăm:

- A Di Đà Phật! S ông vẫn khoẻ chứ ? Đ ợc mấy cháu rồi ?

S đáp:

- Đã tu hành thì làm gì có vợ mà hỏi chuyện mấy con.

- Thế s ông già có chết không ?

- Ai già lại chẳng chết!

- Thế sau này lấy đâu ra s con ?

( Truyện c ời dân gian Việt Nam)

Mắt tinh, tai tinh

Có hai anh bạn gặp nhau, một anh nói:

- Mắt tớ tinh không ai bằng! Kìa! Một con kiến

đang bò ở cành cây trên đỉnh núi phía tr ớc mặt, tớ trông rõ mồn một cả từ sợi râu cho đến b ớc chân

của nó.

Anh kia nói:

- Thế cũng ch a tinh bằng tớ, tớ còn nghe thấy sợi râu nó ngoáy trong không khí kêu vù vù và chân nó

b ớc kêu sột soạt.

( Truyện c ời dân gian Việt Nam)

Khoảng 10 giờ tối, ông bác sĩ nhận đ ợc cú điện thoại của một khách quen ở vùng quê.

Ông khách nói, giọng hoảng hốt:

- Th a bác sĩ, thằng bé nhà tôi nuốt cây bút bi của tôi

rồi Bây giờ biết làm thế nào ? Xin bác sĩ đến ngay cho.

- Tôi lên đ ờng ngay Nh ng m a to gió lớn thế này,

đ ờng vào làng ông lại lầy lội, phải một tiếng r ỡi nữa tôi mới đến nơi đ ợc.

- Thế trong khi chờ bác sĩ đến, tôi biết làm thế nào?

- Ông chịu khó dùng tạm bút chì vậy.

X ng h« trong héi tho¹i

Thảo luận

Vì sao trong tiếng Việt, khi giao tiếp, người nói phải hết sức chú ý đến lựa chọn từ ngữ xưng hô?

a) Mụ chủ nhà chép miệng, giọng ngọt xớt:

- Em cứ khó nghĩ quá… ông bà cũng là ng ời làm ăn tử tế cả

Nh ng mà có lệnh biết làm thế nào.(…)Này, ở với nhau đang vui vẻ, ông bà dọn đi, em lại cứ nhớ đáo để đấy nhớ.

b) Mụ gi ơng tròn cả hai mắt lên mà reo:

- A, thế chứ! Thế mà tớ cứ t ởng d ới nhà đi Việt gian thật, tớ ghét ghê ấy…Thôi bây giờ thì ông bà lại cứ ở tự nhiên, ai bảo sao Ăn hết nhiều chứ ở hết là bao nhiêu.

( Làng- Kim Lân)

* Lời của nhân vật ở mỗi ví dụ đ ợc nói trong những tình

huống nào?

* Em có nhận xét gì về từ ngữ x ng hô trong mỗi tình huống

đó?

Bằng lời kể nhẹ nhàng, duyên dáng, Nguyễn Thành Long

đã đ a ta đến với Sa Pa – thành phố mộng mơ Nhưng thành phố mộng mơ Nh ng

Trong cái lặng im của Sa Pa, d ới những dinh thự cũ kĩ

“Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ Trong cái lặng im của Sa Pa, d ới những dinh thự cũ kĩ

“Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ

của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên ng ời ta đã nghĩ đến

chuyện nghỉ ngơi, có những con ng ời làm việc và lo nghĩ nh

Trong cái lặng im của Sa Pa, d ới những dinh thự cũ kĩ của

Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên ng ời ta đ nghĩ đến huyện ã nghĩ đến huyện

Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên ng ời ta đ nghĩ đến huyện ã nghĩ đến huyện

nghỉ ngơi, có những con ng ời làm việc và lo nghĩ nh vậy

cho đất n ớc.

( Lặng lẽ Sa Pa- Nguyễn Thành Long)

Cách dẫn trực tiếp Cách dẫn gián tiếp

Đối t

ợng - Lời nói hay ý nghĩ của ng ời hoặc nhân vật.

Nội

dung - Nhắc lại nguyên văn - Thuật lại có sự điều chỉnh nh ng phải đảm bảo đúng ý.

Hình

thức - đặt trong dấu ngoặc kép

- Lời thoại đặt sau dấu gạch ngang

-Không đặt trong dấu ngoặc kép

- Có thể dùng từ rằng , là“Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ ” “Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ ”

Ví dụ Anh ấy nói Tôi đi “Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ

ngay đây ”

Anh ấy nói rằng anh ấy đi ngay.

Hãy chuyển những lời đối thoại trong đoạn trích thành lời dẫn gián tiếp Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong lời dẫn gián tiếp so với lời đối thoại:

cùng ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời ng ời cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự M u

đánh và giữ, cơ đ ợc hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã Quân Thanh

ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh hay nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này, không quá m ời ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thuỷ lẫn bộ cùng ra

đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời ng ời cống sĩ ở

huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự M u đánh

và giữ, cơ đ ợc hay thua, tiên sinh nghĩ thế nào?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong n ớc trống không, lòng ng ời tan rã Quân Thanh ở

xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh hay nên giữ ra sao Chúa công đi ra chuyến này,

không quá m ời ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh, nếu nhà vua đem binh ra chống cự thì khả năng thắng hay thua nh thế

nào

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong n ớc trống không, lòng ng

ời tan rã, quân Thanh ở xa tới, không biết tình hình quân ta yếu hay

Hướng dẫn về nhà

Ôn lại các nội dung về:

+ Phương châm hội thoại

+ Xưng hô trong hội thoại

+ Cách dẫn trực tiếp, gián tiếp

+ Sự phát triển của từ vựng

+ Thuật ngữ

+ Trau dồi vốn từ