Ôn tập Tiếng Việt tiết 73

Phương châm lịch sự Khi giao tiếp cần nói cho có nội dung, nội dung của lời nói phải đúng yêu cầu của giao tiếp, không thiếu, không thừa.. Vì thế nếu không chú ý để lựa chọn được

TIẾT 73:

ÔN TẬP TIẾNG VIỆT

A Kiểm tra bài cũ

Tìm từ địa phương trong 2 câu ca dao sau:

Đứng bên ni Hà Thân ngó qua bên tê Hà Thân

nước xanh như tàu lá

Đứng bên tê Hà Thân ngó qua bên ni

đất Hàn phố xá nghinh ngang …

Cho biết đó là từ địa phương vùng nào?

Tìm từ toàn dân tương ứng?

nhìn

Miền Trung

B Ôn tập : I Các phương châm hội thoại

1 Phương

châm

vềlượng

2.Phương Châm

về chất

3.Phương châm quan hệ

4.Phương châm cách thức

5 Phương châm lịch sự

Khi giao tiếp

cần nói cho

có nội dung,

nội dung của

lời nói phải

đúng yêu cầu

của giao tiếp,

không thiếu,

không thừa.

Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà

mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực.

Khi giao tiếp, cần nói đúng vào đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề.

Khi giao tiếp , cần chú ý nói ngắn gọn phải rành mạch tránh cách nói

mơ hồ.

Khi giao tiếp cần

tế nhị và tôn trọng người khác

Bài Tập

Có thể hiểu câu sau đây theo mấy cách:

-Việc nhà chồng chị lo hết.

- Việc nhà chồng ,chị lo hết.

Có thể hiểu theo hai cách:

Việc nhà, chồng chị lo hết.

Cách diễn đạt trên đã vi phạm phương châm cách thức

Một lão chủ dặn anh đầy tớ :

-Mày ăn nói cộc lốc, người ta cười cả tao Từ rày về sau, hễ nói gì thì phải nói có đầu có đuôi, nghe chưa !

Một hôm, lão ăn mặc chỉnh tề ngồi hút thuốc Anh đầy tớ chợt chắp tay, thưa:

- Bẩm ông

- Cái gì? – Lão chủ hỏi.

- Bẩm ông, con tằm nó ăn lá dâu

- Nghĩa là làm sao?

Bẩm ông con tằm nó ăn lá dâu, nó nhả ra tơ Người ta mang ra chợ bán Người Trung Quốc mua tơ đem về kéo sợi, dệt thành the, rồi mang the sang bán cho ta.Ông mua the về may áo Hôm nay, ông mặc áo vào, rồi ông ngồi hút thuốc

- Thế thì sao?

- Vâng, con xin nói ngay đây ạ: Tàn thuốc rơi vào áo ông Áo ông đang cháy đấy ạ!

Lão chủ giật mình nhìn xuống thì áo đã cháy một miếng to bằng bàn tay rồi

(Truyện cười dân gian Việt Nam)

Tình huống giao tiếp sau đây đã không tuân thủ phương

châm hội thoại nào?

NÓI CÓ ĐẦU CÓ ĐUÔI

II Xưng hô trong hội thoại

• Từ ngữ xưng hô trong Tiếng Việt ngoài đại từ xưng hô còn

dùng các danh từ chỉ quan hệ họ hàng, danh từ chỉ chức vụ

nghề nghiệp , tên riêng…

VD : tôi , mình , nó , hắn , họ , anh ,chị , bác , cô , giám đốc , cô giáo …

• Khi xưng hô, người nói tự xưng mình một cách khiêm

nhường và gọi người đối thoại một cách tôn kính.

VD : bệ hạ , bần sĩ , quí ông , quí cô….

• Mỗi phương tiện xưng hô đều thể hiện tính chất của tình

huống giao tiếp ( thân mật hay xã giao ) và mối quan hệ giữa người nói và người nghe( thân hay sơ, khinh hay trọng ) Vì thế nếu không chú ý để lựa chọn được từ ngữ xưng hô thích hợp với tình huống và quan hệ thì người nói

sẽ không đạt được kết quả giao tiếp như mong muốn.

III Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn

gián tiếp

• Dẫn trực tiếp là nhắc lại nguyên văn lời nói

hay ý nghĩ của nhân vật ; lời dẫn trực tiêp

được đặt trong dấu ngoặc kép.

• Dẫn gián tiếp là thuật lại lời nói hay ý nghĩ của người hoặc nhân vật, có điều chỉnh cho thích hợp ; lời dẫn gián tiếp không đặt trong dấu

ngoặc kép

Bài Tập

a Trong thư gửi các thầy cô giáo, các bậc cha mẹ và các em

học sinh, sinh viên nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam 20-11 năm

2006, Bộ trưởng Bộ Giáo Dục &Đào Tạo Nguyễn Thiện

Nhân căn dặn các em học sinh, sinh viên: “Hãy nuôi ước mơ của các em về tương lai của mình, của quê hương bằng nỗ

lực học thật, học say mê, sáng tạo từ mỗi ngày hôm nay.”

b Trong thư gửi các thầy cô giáo, các bậc cha mẹ và các em

học sinh, sinh viên nhân ngày Nhà Giáo Việt Nam 20-11 năm

2006, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân căn dặn

các em học sinh, sinh viên rằng hãy nuôi ước mơ của các em

về tương lai của mình, của quê hương bằng nỗ lực học thật, học say mê, sáng tạo từ mỗi ngày hôm nay

Trong 2 lời dẫn sau đây, lời dẫn nào được dẫn theo cách trực tiếp, lời dẫn nào dẫn theo cách gián tiếp.

Bộ trưởng Bộ Giáo Dục & Đào Tạo Nguyễn Thiện Nhân

Đáp án

a Cách dẫn trực tiếp

b Cách dẫn gián tiếp

Vua Quang Trung tự mình đốc suất đại binh, cả thủy lẫn bộ cùng

ra đi Ngày 29 đến Nghệ An, vua Quang Trung cho vời người cống sĩ ở huyện La Sơn là Nguyễn Thiếp vào dinh và hỏi:

-Quân Thanh sang đánh, tôi sắp đem binh ra chống cự Mưu

đánh và giữ, cơ được hay thua, tiên sinh nghĩ như thế nào ?

Thiếp nói:

- Bây giờ trong nước trống không, lòng người tan rã Quân

Thanh ở xa tới đây, không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh, không hiểu rõ thế nên đánh nên giữ ra sao Chúa công đi ra

chuyến này, không quá mười ngày, quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

(Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí)

Hãy chuyển lời đối thoại trong đoạn trích sau thành lời dẫn gián tiếp Phân tích những thay đổi về từ ngữ trong

lời dẫn gián tiếp so với lời đối thoại

Vua Quang Trung tự mình

đốc suất đại binh, cả thủy

lẫn bộ cùng ra đi Ngày 29 đến

Nghệ An, vua Quang Trung

cho vời người cống sĩ ở

huyện La Sơn là Nguyễn

Thiếp vào dinh và hỏi:

- Quân Thanh sang đánh ,

tôi sắp đem binh ra chống

cự Mưu đánh và giữ,

cơ được hay thua, tiên

sinh nghĩ như thế nào ?

Vua Quang Trung hỏi Nguyễn Thiếp là quân Thanh sang đánh , nếu nhà vua đem binh

ra chống cự thì khả năng thắng hay

thua như thế nào

Thiếp nói:

-Bây giờ trong nước

trống không lòng người

tan rã Quân Thanh ở xa

tới đây không biết tình

hình quân ta yếu hay

mạnh, không hiểu

rõ thế nên đánh nên

giữ ra sao Chúa công

đi ra chuyến này, không

quá mười ngày, quân

Thanh sẽ bị dẹp tan.

Nguyễn Thiếp trả lời rằng bấy giờ trong nước trống không, lòng người tan rã, quân Thanh ở xa tới,

không biết tình hình quân ta yếu hay mạnh , không hiểu

rõ thế nên đánh nên giữ ra sao vua Quang Trung ra Bắc không quá mười ngày

quân Thanh sẽ bị dẹp tan.

Hướng dẫn về nhà

• Nắm vững bài ôn tập và các tiết tổng kết từ

vựng đã học để chuẩn bị làm bài kiểm tra 1 tiết vào tuần sau

XIN CHÂN THÀNH CẢM

ƠN QUÝ THẤY CÔ!

KÍNH CHÚC SƯC KHỎE!