Ngày nay, sự phát triển của các đô thị đã thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, khoa học, song đi cùng với đó là những vấn đề về ô nhiễm môi trường, quá tải về hạ tầng giao thông… Để giả
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI
_oOo _
TIỂU LUẬN MÔN: CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ
ĐỀ TÀI: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI THÀNH PHỐ THÔNG MINH Ở
VIỆT NAM Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn Văn Minh
Lớp: 2087eCOM1311
Nhóm : 6
Trang 2MỤC LỤC
2.2 Các lĩnh vực quan trọng và lợi ích của thành phố thông minh 4 2.2.1 Các lĩnh vực quan trọng của thành phố thông minh 4
3.1 Thực trạng và phát triển thành phố thông minh thế giới 7 3.2 Thực trạng phát triển đô thị- thành phố thông minh tại
3.3 Giải pháp phát triển thành phố thông minh ở Việt Nam 14
Trang 3Ngày nay, sự phát triển của các đô thị đã thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, khoa học, song đi cùng với đó là những vấn đề về ô nhiễm môi trường, quá tải về hạ tầng giao thông… Để giải quyết các tồn tại này cần có một chiến lược phát triển đô thị thông minh Bài viết nghiên cứu các quan điểm phát triển thành phố thông minh trên thế giới, đưa ra một
số khuyến nghị cho Việt Nam
Ở Việt Nam, cùng với quá trình đô thị hóa, số lượng người dân tập trung sinh sống và làm việc tại các thành phố lớn ngày càng tăng Việc gia tăng dân số đã ảnh hưởng đáng kể đến
sự phát triển của các thành phố, bởi tình trạng ô nhiễm môi trường, thiếu thốn các nguồn lực như: Nước sạch, đất đai, không gian và năng lượng
Thực tế cho thấy, các đô thị ở Việt Nam ngày càng phát triển mạnh mẽ nhất là trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 Sự phát triển đô thị gắn với thông minh để đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người, việc xây dựng đô thị thông minh (ĐTTM)
đã ngày càng trở nên bức thiết đối với Việt Nam Trong bối cảnh đó, ngày 1/8/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 950/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển đô thị thông minh bền vững Việt Nam giai đoạn 2018 – 2025 và định hướng đến năm 2030
Phát triển đô thị thông minh ở Việt Nam trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 là chủ trương đúng đắn của Chính phủ Tuy nhiên, hiện nay việc xây dựng và phát triển thành phố thông minh (TPTM) ở Việt Nam đang đối diện với không ít thách thức nảy sinh mang tính toàn cầu như: Hội nhập, cạnh tranh đô thị; biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao, phát triển bền vững gắn với tăng trưởng xanh Các vấn đề phức tạp của quá trình
đô thị hóa và phát triển đô thị như chênh lệch giàu nghèo, nhà ở, lao động, việc làm; phát triển vùng ven đô, liên kết đô thị - nông thôn (liên kết vùng), tiết kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên…
Bên cạnh đó, nhận thức của người dân về phát triển TPTM hiện còn ở mức hạn chế Mặc dù, khái niệm TPTM xuất hiện gần 20 năm trên thế giới, nhưng đến nay vẫn còn nhiều tranh luận và chưa có sự thống nhất Để đưa ra những gợi ý về phát triển TPTM cho Việt Nam, bài viết nghiên cứu các quan điểm về phát triển TPTM trên thế giới, thảo luận về mô hình phát triển đô thị thông minh ở Việt Nam và đề xuất một số kiến nghị liên quan
Chúng em xin cảm ơn Thầy đã hướng dẫn chúng em làm đề tài để chúng em hiểu sâu về đô thị thông minh Dưới đây là bài làm của chúng em, cảm ơn thầy và các bạn đã dành thời gian đọc
Thân Ái!
Trang 42 CƠ SỞ LÝ THUYẾT
2.1 Khái niệm
Khái niệm thành phố thông minh rất đa dạng Mặc dù được biết đến trên toàn thế giới, khái niệm này được sử dụng với nhiều cách hiểu, cách tiếp cận và bối cảnh thực thi khác nhau Thành phố thông minh là sự lồng ghép giữa hạ tầng, dịch vụ, ứng dụng công nghệ, nguồn lực xã hội để phát triển hạ tầng, tăng cường thể chế và huy động sự tham gia của người dân Do đó, thành phố thông minh là một thuật ngữ phức tạp và đa nghĩa
“Thành phố thông minh” hay “Đô thị thông minh” là sự kết hợp giữa quản lý khai thác, phát triển không gian đô thị và ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ thông tin Đô thị thông minh sẽ giúp người dân vận hành tất cả công việc trên hệ thống công nghệ thông tin dưới sự điều hành của một trung tâm Đô thị thông minh làm cuộc sống con người trở nên dễ dàng hơn, môi trường sinh hoạt an toàn và thoải mái hơn Sự tương tác giữa người dân và đô thị dễ dàng, linh hoạt hơn Xây dựng một đô thị thông minh là hướng đến thực hiện đô thị hóa một cách toàn diện Chất lượng của đô thị hóa không chỉ thể hiện qua các số liệu báo cáo GDP, mà hơn hết nó thể hiện sự phát triển hài hòa, tổng thể mọi mặt của
đô thị Vừa hướng đến mục tiêu tăng trưởng song cũng hướng đến sự thay đổi về chất lượng cuộc sống của cư dân đô thị Khái niệm về đô thị thông minh đang dần trở nên rõ nét và càng có ý nghĩa hơn khi đô thị hóa đang trở thành xu thế của toàn cầu Sự phát triển của thành phố thông minh chính là hướng tới sự thay đổi về chất cho quá trình đô thị hóa, mà ở
đó công nghệ, khoa học kỹ thuật được áp dụng một cách có hiệu quả nhằm đem đến một môi trường sống ổn định, lành mạnh hơn cho người dân Đặc biệt là thay đổi phương thức quản lý của các nhà quản lý đô thị trong giai đoạn mới
Để xây dựng và vận hành thành công một thành phố thông minh, bên cạnh việc tập trung phát triển công nghệ thông tin và truyền thông tinh vi làm trung tâm cho hoạt động quản trị của chính quyền đô thị, cần phải tạo ra cấu trúc quản trị chủ động và cởi mở, với tất
cả các chủ thể tham gia nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế - xã hội và sinh thái của các thành phố
Mục đích của thành phố thông minh: Cải thiện chất lượng cuộc sống bằng cách sử dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả các dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của người dân CNTT-TT cho phép các quan chức thành phố tương tác trực tiếp với cộng đồng và các cơ
Trang 5sở hạ tầng thành phố, theo dõi những gì đang xảy ra trong thành phố, cách thành phố đang phát triển, và làm thế nào để chất lượng cuộc sống trở nên tốt hơn
2.2 Các lĩnh vực quan trọng và lợi ích của thành phố thông minh
2.2.1 Các lĩnh vực quan trọng của thành phố thông minh
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về thế nào là một “thành phố thông minh” trên thế giới, nhưng nhìn chung khái niệm này có thể được hiểu là tập hợp các giải pháp thông minh dựa trên các công nghệ thông tin và truyền thông để phát triển kinh tế bền vững, nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng cuộc sống ở đô thị, cải thiện sự tương tác giữa chính quyền thành phố, doanh nghiệp và người dân, đồng thời quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên, giảm thiểu tác động đến môi trường Nhưng về cơ bản, theo Ủy ban châu
Âu, có 6 lĩnh vực quan trọng sau:
1 Chính quyền điện tử bao gồm các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả, cải thiện tương tác trong quản lý đô thị, cung cấp dịch vụ cho người dân cũng như tối ưu chức năng của các đơn vị hành chính;
2 Kinh tế thông minh bao gồm các giải pháp hợp tác, đầu tư, sản xuất, thương mại sáng tạo hiệu quả và thị trường lao động linh hoạt gồm cả trong và ngoài nước;
3 Đi lại thông minh bao gồm các giải pháp hướng đến xây dựng và phát triển một hệ thống giao thông, vận tải đồng bộ, kết nối bảo đảm an toàn, xanh và sạch, tiết kiệm chi phí và giảm khí thải;
4 Môi trường thông minh bao gồm các giải pháp về năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, quản lý mạng lưới điện tiêu thụ, giám sát ô nhiễm, giám sát chất thải, cấp thoát nước, các công trình, toà nhà thông minh, tiêu thụ ít năng lượng;
5 Cư dân thông minh bao gồm các giải pháp phát triển con người không chỉ về nâng cao trình độ học vấn và chất lượng đào tạo mà còn thúc đẩy tư duy sáng tạo và năng lực đổi mới, cũng như tăng cường tương tác, trao đổi để hướng đến một xã hội mở về thông tin;
6 Cuộc sống thông minh bao gồm các giải pháp giúp nâng cao chất lượng sống của người dân về tiêu dùng (an toàn vệ sinh thực phẩm ),về lối sống (gắn kết cộng đồng, đời sống văn hoá đa dạng ),về an ninh (giám sát vi phạm, phát hiện tình huống khẩn cấp, phòng chống cướp giật ) và về y tế
2.2.2 Lợi ích của thành phố thông minh
Trang 6Theo một nghiên cứu mới nhất của hãng MGI, các thành phố thông minh (Smart City) đã tạo ra những tác động không nhỏ đến mọi mặt của đời sống xã hội như: tính di động, sơ sở hạ tầng xã hội, bảo vệ môi trường, an ninh, an toàn thông tin, nâng cao chất lượng cuộc sống và tăng trưởng kinh tế ổn định
Trong nghiên cứu này, MGI đã khảo sát những mô hình Smart City tiêu biểu trong khu vực Đông Nam Á, trong đó đặc biệt tập trung nghiên cứu những Smart City được gọi là những thành phố đáng sống nhất tại Singapore cũng như trong khu vực này
Những kết quả nghiên cứu của MGI một lần nữa khẳng định thành phố thông minh là
xu hướng tất yếu trong kỷ nguyên kết nối và qua đó cung cấp vô vàn tiện ích cho con người Những kết quả nghiên cứu về tác động của thành phố thông minh:
Các giải pháp thành phố thông minh có thể loại bỏ khoảng 270.000kg khí thải nhà kính mỗi năm; Cứu sống khoảng 5.000 người mỗi năm khỏi các vụ tai nạn giao thông, hỏa hoạn, giết người nhờ các giải pháp kết nối qua di động, phòng chống tội phạm và dịch vụ hỗ trợ khẩn cấp ở các nền tảng quản trị dịch vụ hợp nhất và ứng dụng báo cáo di động
Tiết kiệm thời gian tham gia giao thông thông qua các giải pháp giao thông và vận chuyển thông minh bao gồm: không giới hạn, bán vé thông minh, bãi đậu xe thông minh
và hệ thống giao thông thông minh Số thời gian này tương tương với giờ lao động của 8 triệu người trong khu vực;
Tạo tiền đề cho việc triển khai các giải pháp y tế thông minh tại các khu vực đô thị Điều này giúp làm giảm gánh nặng bệnh tật cho người dân, giảm áp lực khám, chữa bệnh cho các cơ sở y tế Điều này cũng gián tiếp giúp nâng cao tuổi thọ, tăng thời gian sống khỏe mạnh của con người; Tạo ra 1,5 triệu việc làm thông qua việc tạo ra nhiều hơn môi trường làm việc hiệu quả cho các doanh nghiệp và cơ quan tuyển dụng lao động
Người dân có thể tiết kiệm được 16 tỷ USD mỗi năm nhờ các giải pháp thành phố thông minh tạo ra những lựa chọn nhà ở tốt hơn và tiết kiệm năng lượng trong sinh hoạt: bao gồm nhưng không giới hạn ở lưới điện thông minh, cảm biến môi trường và quản lý tưới tiêu,
Xu hướng triển khai thành phố thông minh có thể giúp các thành phố trong khu vực thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hiệp quốc
Trang 7Vì vậy, có thể nhận thấy, các tổ chức, ủy ban cũng như các công ty có liên quan đến phát triển đô thị - thành phố thông minh đều có sự đánh giá, nhận định và đưa ra những lĩnh vực, yếu tố và lợi ích đạt được trong việc phát triển đô thị - thành phố thông minh khá tương đồng và thống nhất
2.3 Mô hình chung của thành phố thông minh
Nghiên cứu về khái niệm thành phố thông minh, Albert & Manuel (2016) cho rằng, thành phố thông minh là thành phố sử dụng công nghệ thông minh, có cư dân thông minh và
là thành phố có sự hợp tác thông minh Từ định nghĩa của nhà nghiên cứu Albert & Manuel
có thể hiểu, thành phố thông minh là thành phố được tích hợp đủ 3 yếu tố: Công nghệ, con người và quản trị.
Về công nghệ: Các nhà nghiên cứu, học giả trên thế giới nhấn mạnh đến tính ưu việt
của công nghệ mới sẽ tăng cường hệ thống đô thị của thành phố thông minh Walravens (2012) Washburn (2010) định nghĩa, một thành phố thông minh là sử dụng các công nghệ điện toán thông minh giúp cho các thành phần và dịch vụ cơ sở hạ tầng quan trọng của thành phố (bao gồm quản trị thành phố, giáo dục, y tế, an ninh công cộng, bất động sản, giao thông và các tiện ích) thông minh hơn, liên kết với nhau và hiệu quả hơn Aurigi (2005) chỉ ra rằng, mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về thành phố thông minh, ý tưởng cho rằng công nghệ thông tin (ICT) là trung tâm hoạt động của thành phố tương lai là cốt lõi
Về nguồn nhân lực: Là tính năng chính của một thành phố thông minh Các thành
phố thông minh được xem là các khu vực đô thị với tỷ lệ lớn dân số trưởng thành có bằng đại học (Shapiro, 2006) Những thành phố thông minh thường là các khu vực đô thị nhỏ và vừa trong đó có các trường đại học quốc gia hàng đầu Winters (2011) Khái niệm thành phố thông minh trong chuỗi này chủ yếu được xây dựng dựa trên đặc điểm của cư dân thông minh, về trình độ học vấn của họ và trình độ giáo dục này được coi là động lực chính của tăng trưởng đô thị (Lombardi, 2012; Shapiro, 2006)
Về quản trị: Sự tương tác giữa các bên khác nhau có liên quan trong thành phố là
tính năng để xác định một thành phố thông minh Các thành phố thông minh được nhìn từ góc độ tập trung vào người dùng, tập trung nhiều hơn vào mối liên hệ giữa người dân và các bên liên quan khác (Calderoni, 2012) Quan điểm này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết nối các trung tâm tri thức và hành động của các chủ thể khác nhau trong thành phố để
Trang 8tạo ra các thiết bị mạng đổi mới sáng tạo (Kourtit, 2012) Ý tưởng hợp tác tập trung hơn vào phát triển mạng lưới tương tác sản xuất các tác nhân khác nhau của đô thị
3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
3.1 Thực trạng và phát triển thành phố thông minh của thế giới
Khái niệm thành phố thông minh được biết đến từ năm 2009 với khởi nguồn của đề xuất của Tập đoàn IBM (Hoa Kỳ), tuy nhiên cho đến thời điểm này hầu hết các nước trên thế giới vẫn đang trong giai đoạn đầu của phát triển thành phố thông minh bởi nhiều yếu tố
về công nghệ, chỉnh sửa mô hình theo nhu cầu phát triển và phụ thuộc cả tiềm lực tài chính khi muốn phát triển toàn diện mô hình này Hàng năm, vẫn có các bảng xếp hạng về các thành phố thông minh trên thế giới và vị trí thứ hạng thay đổi hàng năm tùy theo sự phát triển của mỗi khu vực châu lục cũng như mỗi thành phố
Khu vực Bắc Mỹ là nơi phát triển sôi động và tích cực các đô thị, thành phố thông minh Theo nghiên cứu của Tập đoàn HIS Markit – Hoa Kỳ năm 2018, thị trường thành phố thông minh của Mỹ đã tăng trưởng mạnh so với năm 2016 trải khắp trên các bang Arizona, New York, Texas, Michigan,… Tuy nhiên, giống như thị trường toàn cầu, nó vẫn ở giai đoạn đầu với rất nhiều chỗ cho những ý tưởng mới và cơ hội kinh doanh mới Hơn 65% các
dự án được thực hiện tại Hoa Kỳ là thử nghiệm hoặc chỉ bao gồm các phần của thành phố Hầu hết các dự án là thử nghiệm, vì vẫn còn một số thách thức phải đối mặt trong việc đảm bảo các dự án và thực hiện chúng về mặt tài chính bền vững
Tương tự như vậy, các thành phố thông minh của Canada, một quốc gia thuộc khối Bắc Mỹ, đang áp dụng phương pháp và chiến lược mới để tận dụng công nghệ và dữ liệu vì lợi ích của cư dân của họ
Chính phủ Canada đã tích cực phát triển thành phố thông minh, trao quyền cho các cộng đồng địa phương một cách toàn diện hơn và thịnh vượng hơn về mặt kinh tế bằng cách khuyến khích đổi mới và sử dụng dữ liệu và công nghệ kết nối
Trang 9Trong danh sách 10 thành phố thông minh của thế giới năm 2018 thì khối Bắc Mỹ có
2 đại diện là New York (Hoa Kỳ) và Toronto (Canada) Điều này cho thấy khối Bắc Mỹ vẫn đang trong giai đoạn phát triển theo xu thế thành phố thông minh
Thành phố Toronto- Canada được đánh giá rất cao về thành phố thông minh ở khu vực Bắc Mỹ Để đổi phó với những hệ lụy của phát triển nhanh chóng như nhà ở giá rẻ, tỷ lệ sinh thấp, thất nghiệp tăng cao, chính quyền thành phố toronto đã nghiên cứu áp dụng nhiều chính sách, chiến lược thành phố thông minh như xây dựng Toronto trở thành trung tâm dịch vụ tài chính toàn cầu Ngành công nghiệp tài chính cũng là xương sống trong nền kinh
tế Canada, cũng gián tiếp và trực tiếp tạo ra 420.000 việc làm trên khắp Canada Ngoài ra, Toronto còn là nơi cung cấp công nghệ thông tin, công nghệ ôtô của Cananda Các chiến lược phát triển thành phố thông minh đã thu được kết quả bước đầu Lực lượng lao động sáng tạo tại Toronto đã tăng 34% từ năm 2001 Các ngành văn hóa và nghệ thuật đã đóng góp 11,3 tỷ đô mỗi năm vào GDP chung của thành phố
Thành phố thông minh tại Châu Âu vẫn đang trong giai đoạn phát triển Với sự giúp
đỡ của Thành phố thông minh và Cộng đồng đối tác đổi mới châu Âu (EIP SCC), 78 thành phố ở châu Âu đã tiến hành xây dựng thành phố thông minh EIP-SCC nhắm đến mục tiêu quan trọng là tiến tới phát triển xây dựng thành công 300 thành phố thông minh vào cuối năm 2019 Phần khó nhất, không phải là cải tạo các tòa nhà riêng lẻ, mà là tích hợp toàn bộ
hệ thống nhằm tạo ra được 1 cộng đồng hoàn chỉnh
Copenhagen (Đan Mạch) dẫn đầu Chỉ số Thành phố xanh của Siemens cho châu Âu
và cũng được chọn là Thủ đô xanh của châu Âu năm 2014 Copenhagen giảm phát thải CO2 nhờ khuyến khích được người dân di chuyển bằng xe đạp Thành phố gần đây cũng đã hợp tác với MIT để phát triển một chiếc xe đạp thông minh được trang bị cảm biến để cung cấp thông tin thời gian thực cho không chỉ người lái mà còn cho các quản trị viên để tổng hợp
dữ liệu mở về các vấn đề ô nhiễm không khí và tắc nghẽn giao thông
Trang 10Copenhagen (Đan Mạch) – Thành phố thông minh
Amsterdam (Hà Lan) là thành phố tám năm liền dẫn đầu trong danh sách thành phố thông minh Hệ thống dữ liệu mở của Amsterdam là hệ thống mà mọi người đều có thể truy cập thông tin và bất kỳ ai cũng có thể thêm các bộ dữ liệu khác vào bộ sưu tập Dữ liệu Thành phố có sẵn trực tuyến (tiếng Hà Lan) và thật dễ dàng để tìm kiếm, tải xuống hoặc liên kết với hệ thống của riêng cá nhân