Bài giảng Luật tố tụng Hình sự 1: Bài 2 - ThS. Trần Thị Liên

Bài giảng Luật tố tụng Hình sự 1 - Bài 2: Khởi tố vụ án hình sự gồm 4 nội dung bao gồm khái niệm, nhiệm vụ và ý nghĩa của khởi tố vụ án hình sự; thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự; cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự; trình tự khởi tố vụ án hình sự.

LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ I

Giảng viên: ThS Trần Thị Liên

BÀI 2 KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Giảng viên: ThS Trần Thị Liên

2

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG BÀI (tiếp theo)

 Để giải quyết câu hỏi thắc mắc của A trong tình huống, mời cácbạn cùng đến với bài học tiếp theo của môn Luật Tố tụng hình sự –

Bài 2: Khởi tố vụ án hình sự

MỤC TIÊU BÀI HỌC

4

• Trình bày được khái niệm, nhiệm vụ và ý nghĩa

của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự

• Xác định được thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự

• Phân tích được cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án

hình sự, căn cứ không khởi tố vụ án hình sự

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được tốt được bài học này, người học

phải học xong các môn sau:

• Luật hình sự Việt Nam (Học phần 1);

• Luật hình sự Việt Nam (Học phần 2)

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc văn bản pháp luật: Luật tố tụng hình sự

Việt Nam 2003, Luật hình sự Việt Nam sửa

đổi, bổ sung 2009, Pháp lệnh tổ chức điều tra

hình sự 2004

• Đọc tài liệu tham khảo

• Thảo luận với giảng viên và các sinh viên

khác về những vấn đề chưa nắm rõ

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài

6

CẤU TRÚC NỘI DUNG

Khái niệm, nhiệm vụ và ý nghĩa của khởi tố vụ ánhình sự

2.1 KHÁI NIỆM, NHIỆM VỤ VÀ Ý NGHĨA CỦA KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

2.1.3 Ý nghĩa của khởi tố vụ

án hình sự

8

2.1.1 KHÁI NIỆM KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn mở đầu của tố tụng hình sự, trong đó cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để ra quyết định khởi tố hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự

2.1.2 NHIỆM VỤ CỦA KHỞI TỐ HÌNH SỰ

10

Xác định có hay không có dấu hiệu tội phạm để ra quyết định khởi tố hoặc ra quyết

định không khởi tố vụ án hình sự, bảo đảm không một tội phạm nào không bị pháthiện, không một người vô tội nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự oan

2.1.3 Ý NGHĨA CỦA KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

• Là giai đoạn mở đầu cho các hoạt

động điều tra

• Khởi tố vụ án hình sự tạo điều kiện

thuận lợi cho các hoạt động tố tụng

tiếp theo

• Góp phần bảo đảm quyền tự do,

dân chủ của công dân

2.2 THẨM QUYỀN KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

2.2.1 Thẩm quyền khởi tố

vụ án hình sự của Cơ quan điều tra

2.2.2 Thẩm quyền khởi tố

vụ án hình sự của Viện kiểm sát

2.2.3 Thẩm quyền khởi tố

vụ án hình sự của Tòa án

2.2.4 Thẩm quyền khởi tố

vụ án hình sự của Bộ đội, Biên phòng, Hải quan, Kiểm lâm, Lực lượng cảnh sát biển

12

Cơ quan điều tra Công an nhân dân Quân đội nhân dân Viện kiểm sát

Cơ quan cảnh

sát điều tra

Cơ quan an ninh điều tra

Cơ quan điều tra hình sự

Cơ quan

an ninh điều tra

Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Viện kiểm sát quân sự trung ương Chương 12 

Chương 12 

23 Bộ luật hình

sự (Thuộc thẩm quyền của Tòa án quân sự).

Chương 11+24

Bộ luật hình sự (thuộc thẩm quyền của Tòa

án quân sự).

1 số tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ thuộc chính tư pháp.

2.2.1 THẨM QUYỀN KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA CƠ QUAN ĐIỀU TRA

Theo Khoản 1, Điều 110 Bộ luật tố tụng hình sự 2003

2.2.2 THẨM QUYỀN KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA VIỆN KIỂM SÁT

Theo Khoản 1, Điều 104 Bộ luật tố tụng hình sự 2003

Khi Hội đồng xét xử yêucầu khởi tố

vụ án hình sự

Viện kiểm sát khởi tố vụ án hình sự

Khi hủy quyết

định khôngkhởi tố vụ án

hình sự không

có căn cứ của Cơ quan

điều tra, Biên phòng,

Hải quan, Kiểm lâm, Cảnh sát biển

14

Yêu cầuViện kiểm sátkhởi tố

2.2.3 THẨM QUYỀN KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA TÒA ÁN

Theo Khoản 1, Điều 104 Bộ luật tố tụng hình sự 2003

2.2.4 THẨM QUYỀN KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ CỦA CÁC CƠ QUAN KHÁC

• Các cơ quan khác bao gồm: Đơn vị bộ đội biên phòng, Cơ quan hải quan, Cơ quankiểm lâm, Lực lượng cảnh sát biển và các cơ quan khác của Lực lượng công annhân dân, Quân đội nhân dân

2.3 CƠ SỞ VÀ CĂN CỨ KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

2.3.3 Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của người bị hại

2.3.1 Căn cứ khởi tố vụ án

hình sự

2.3.2 Cơ sở khởi tố vụ án

hình sự

2.3.1 CĂN CỨ KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

Theo Điều 100 Bộ luật tố tụng hình sự 2003:

Chỉ được khởi tố vụ án hình sự khi đã xác

định có dấu hiệu tội phạm

18

Tố giác của công dân.

Tin báo của cơ quan, tổ chức

Tin báo trên các phương tiện thông tin đại chúng

Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Toà án, Bộ đội biên phòng, Hảiquan, Kiểm lâm, Lực lượng cảnh sát biển và các cơ quan kháccủa Công an nhân dân, Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụtiến hành một số hoạt động điều tra trực tiếp phát hiện dấu hiệucủa tội phạm

2.3.3 KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ THEO YÊU CẦU CỦA NGƯỜI BỊ HẠI

• Căn cứ Điều 105 Bộ luật tố tụng hình sự 2003: Khởi tố vụ án theo yêu cầu củangười bị hại là trường hợp đặc biệt mà do tính chất của vụ án và vì lợi ích của người

bị hại, cơ quan có thẩm quyền không tự ý quyết định việc khởi tố mà việc khởi tố vụ

án được thực hiện khi người bị hại yêu cầu

• Các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của người bị hại: Khoản 1 các Điều 101, 105,

106, 108, 109, 111, 113, 121, 122, 171 Bộ luật hình sự

• Rút yêu cầu khởi tố:

Trước ngày mở phiên tòa

sơ thẩm

Vụ án đượcđình chỉ

Tự nguyện

20

2.4 TRÌNH TỰ KHỞI TỐ VỤ ÁN HÌNH SỰ

2.4.1 Tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

2.4.2 KIỂM TRA, XÁC MINH CÁC TIN TỨC VỀ TỘI PHẠM

• Thời hạn kiểm tra, xác minh: Điều 103

Bộ luật tố tụng hình sự 2003

• Các hoạt động kiểm tra, xác minh: Kiểm

tra giấy tờ tuỳ thân, yêu cầu cơ quan, tổ

chức, cá nhân cung cấp thông tin hoặc

giải thích sự việc

• Quyết định không khởi tố vụ án hình sự: Khi có một trong các căn cứ không đượckhởi tố vụ án hình sự quy định tại Điều 107 Bộ luật tố tụng hình sự 2003, cơ quan cóthẩm quyền ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự.

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài học này, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu các nộidung sau:

• Khái niệm, nhiệm vụ và ý nghĩa của khởi tố vụ án hình sự

• Thẩm quyền khởi tố vụ án hình sự

• Cơ sở và căn cứ khởi tố vụ án hình sự

• Trình tự khởi tố vụ án hình sự