Bài giảng Luật tố tụng Hình sự: Bài 1 - ThS. Trần Thị Liên

Bài giảng Luật tố tụng Hình sự - Bài 1: Những vấn đề chung của Luật tố tụng Hình sự trình bày khái niệm, nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự; cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng; chứng cứ và chứng minh trong tố tụng hình sự; biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự.

LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Giảng viên: ThS Trần Thị Liên

BÀI 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Giảng viên: ThS Trần Thị Liên

2

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG BÀI (tiếp theo)

 Để giải quyết câu hỏi thắc mắc của B trong tình huống, mời cácbạn cùng đến với bài học đầu tiên của môn Luật Tố tụng hình sự –

Bài 1: Những vấn đề chung của luật tố tụng hình sự

MỤC TIÊU BÀI HỌC

4

• Trình bày được khái niệm, nhiệm vụ và các nguyên

tắc cơ bản của Luật tố tụng hình sự Việt Nam

• Xác định được các cơ quan tiến hành tố tụng, người

tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng

• Phân tích được các thuộc tính của chứng cứ và

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được tốt được bài học này, người học

phải học xong các môn sau:

• Luật hình sự Việt Nam (Học phần 1);

• Luật hình sự Việt Nam (Học phần 2)

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc các văn bản pháp luật: Luật tố tụng hình sự

Việt Nam 2003, Nghị quyết số 03/2004 của Hội

đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng

dẫn thi hành một số quy định trong phần thứ

nhất “Những quy định chung” của Bộ luật tố tụng

hình sự 2003

• Đọc tài liệu tham khảo khác

• Thảo luận với giảng viên và các sinh viên khác

về những vấn đề chưa nắm rõ

• Trả lời các câu hỏi ôn tập ở cuối bài

6

CẤU TRÚC NỘI DUNG

Khái niệm, nhiệm vụ và các nguyên tắc cơ bản củaLuật tố tụng hình sự

8

1.1.1 KHÁI NIỆM LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

• Luật tố tụng hình sự là một ngành luật độc lập trong hệ thống pháp luật, tổng hợpcác quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong các hoạt độngkhởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự

• Tố tụng hình sự là trình tự (quá trình) tiến hành giải quyết vụ án hình sự theo quyđịnh của pháp luật

• Tố tụng hình sự bao gồm toàn bộ hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng, ngườitiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và các cá nhân, cơ quan, tổ chức khác gópphần vào việc giải quyết vụ án hình sự

1.1.2 NHIỆM VỤ CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ

10

• Bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, bảo vệ các

quyền và lợi ích hợp pháp của công

dân, tổ chức

• Đấu tranh phòng và chống tội phạm

• Giáo dục công dân nghiêm chỉnh chấp

hành pháp luật đấu tranh phòng ngừa

và chống tội phạm

1.1.3 MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CƠ BẢN CỦA LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ VIỆT NAM

 Nguyên tắc thực hiện chế độ hai cấp xét xử

 Nguyên tắc thực hiện chế độ xét xử có Hội thẩm tham gia

 Nguyên tắc Thẩm phán và Hội thẩm xét xử độc lập và chỉ tuân theo pháp luật

• Những nguyên tắc khác:

 Nguyên tắc bảo đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa

 Nguyên tắc bảo đảm quyền bình đẳng của mọi công dân trước pháp luật

1.2 CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG, NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG, NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG

1.2.1 Cơ quan tiến hành tố tụng

1.2.2 Người tiến hành tố tụng

1.2.3 Người tham gia tố tụng

12

1.2.1 CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

Viện kiểm sát Tòa án

Cơ quan điều tra

Cơ quan tiến hành tố tụng

 Nhiệm vụ và quyền hạn: Thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theopháp luật trong hoạt động tố tụng hình sự.

• Cơ quan điều tra:

 Tổ chức Cơ quan điều tra bao gồm: Cơ quan điều tra trong Công an nhân dân,

Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân, Cơ quan điều tra của Viện kiểm sátnhân dân tối cao

 Nhiệm vụ và quyền hạn của Cơ quan điều tra: Khởi tố vụ án; khởi tố bị can, tiếnhành các hoạt động điều tra; áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp cưỡng chế

tố tụng; ra các quyết định tố tụng cần thiết để giải quyết vụ án hình sự

14

1.2.1 CƠ QUAN TIẾN HÀNH TỐ TỤNG (tiếp theo)

• Tòa án:

 Tổ chức của Tòa án bao gồm: Tòa án nhân dân tối cao; các Tòa án nhân dântỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; các Tòa án nhân dân quận, huyện, thị xã,thành phố thuộc tỉnh; các Tòa án quân sự; các Tòa án khác do luật định

 Nhiệm vụ và quyền hạn của Tòa án: Xét xử các vụ án hình sự theo thủ tục sơ

1.2.2 NGƯỜI TIẾN HÀNH TỐ TỤNG

• Cơ quan điều tra: Thủ trưởng, Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra, Điều tra viên

• Viện kiểm sát: Viện trưởng, Phó viện trưởng Viện kiểm sát, Kiểm sát viên

• Tòa án: Chánh án, Phó chánh án Tòa án, Thẩm phán, Hội thẩm, Thư ký Tòa án

Thay đổi người tiến hành tố tụng

Thuộc các trường hợp

theo Điều 42 Bộ luật

tố tụng hình sự 2003

Người có quyền đề nghị thay đổi người tiến hành

tố tụng (Điều 43 Bộ luật

tố tụng hình sự 2003)

16

1.2.3 NGƯỜI THAM GIA TỐ TỤNG

 Người bào chữa;

 Người bảo vệ quyền lợi của đương sự

• Nhóm 3:

 Người giám định;

 Chứng cứ trực tiếp, chứng cứ gián tiếp;

 Chứng cứ buộc tội, chứng cứ gỡ tội;

 Chứng cứ gốc, chứng cứ sao chép, thuật lại

1.3.2 CHỨNG MINH TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

• Đối tượng chứng minh:

 Điều 63 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định về những vấn đề cần phảichứng minh trong vụ án hình sự

 Khoản 2 Điều 302 Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định thêm những vấn đềcần phải chứng minh trong vụ án hình sự có người phạm tội là người chưathành niên

• Nghĩa vụ chứng minh: Điều 10 Bộ luật tố tụng hình sự 2003

• Các giai đoạn chứng minh:

 Thu thập chứng cứ;

 Kiểm tra chứng cứ;

 Đánh giá chứng cứ

20

1.4 BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ

Tạm giữTạm giamCấm đi khỏi nơi cư trú

Bắt người

Bảo lĩnh

Biện pháp ngăn chặn

Đặt tiền hoặc tài sản có giá trị

Bắt người trong trường hợp khẩn cấp

Bắt người phạm tội quả tang

hoặc đang bị truy nã

Bắt bị can, bị cáo để tạm giam

Biện pháp bắt người

22

1.4 BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ (tiếp theo)

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài học này, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu các nộidung sau:

• Khái niệm, nhiệm vụ và nguyên tắc cơ bản của Luật tốtụng hình sự

• Cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng,người tham gia tố tụng

• Chứng cứ và chứng minh trong tố tụng hình sự

• Biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự