Giáo án luyện từ và câu lớp 5 học kì 1 » Tài liệu miễn phí cho Giáo viên, học sinh.

Kỹ năng : Nhận biết được từ mang nghĩa gốc, từ mang nghĩa chuyển trong các câu văn có dùng từ nhiều nghĩa ( BT 1, Mục III) ; Tìm được ví dụ về sự chuyển nghĩa của 3 trong số 5 từ chỉ bộ [r]

Trang 1

Ngày dạy : Thứ , ngày tháng năm 201

Luyện từ và câu tuần 1 tiết 1

TỪ ĐỒNG NGHĨA

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Bước đầu hiểu từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần

giống nhau; hiểu thế nào là từ đồng nghĩa hoàn toàn, từ đồng nghĩa không hoàn toàn ( Nội dungghi nhớ SGK)

2 Kỹ năng : Tìm được từ đồng nghĩa theo yêu cầu BT1,2 (2 trong số 3 từ); đặt câu được

với một cặp từ đồng nghĩa theo mẫu BT3

3 Thái độ : Bồi dưỡng thói quen dùng từ đúng Có ý thức sử dụng tiếng Việt văn hóa trong

giao tiếp

- Học sinh khá, giỏi Học sinh khá, giỏi đặt câu được với 2,3 cặp từ đồng nghĩa tìm

được ở BT3.

- HS yếu tìm được từ đồng nghĩa với 1 – 2 từ đã cho (BT 2, mục III) và đặt được một

câu (BT 3, mục III) theo gợi ý của GV.

II ĐỒ DÙNG DẠY – HỌC :

1 Giáo viên : Bảng viết sẵn các từ ở BT1 Phiếu luyện tập cho BT 2 và BT 3.

2 Học sinh : Đồ dùng học tập.

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU :

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 Hoạt động khởi động ( 1 phút ) :

- GTB : nêu yêu cầu, mục đích bài học

2 Các hoạt động chính :

a Hoạt động 1 : Nhận xét ( 15 phút ).

* Mục tiêu : Thông qua các bài tập, HS rút ra

được nội dung bài học

* Cách tiến hành : Hoạt động cá nhân

đậm trong đoạn văn a, sau đó trong đoạn văn

b, xem chúng giống nhau hay khác nhau

- GV kết luận : Các từ có ý nghĩa giống nhau

như vậy gọi là từ đồng nghĩa

Bài tập 2 :

- Yêu cầu HS đọc yêu cầu bài tập

- Yêu cầu HS làm việc cá nhân

- Yêu cầu HS phát biểu

- 1 em đọc to, lớp đọc thầm

- HS đọc các từ in đậm trên bảng lớp

- HS so sánh : xây dựng và kiến thiết cùng chỉ

một hoạt động nên chúng giống nghĩa nhau;

vàng xuộm, vàng hoe, vàng lịm đều chỉ một

màu vàng nên cũng có nghĩa giống nhau

- HS làm việc

- HS phát biểu, lớp nhận xét

Trang 2

- GV chốt : Xây dựng và kiến thiết có thể thay

cho nhau được vì nghĩa các từ ấy giống nhau

hoàn toàn Các từ vàng xuộm, vàng hoe, vàng

lịm thì không thể thay thế cho nhau vì chúng

chỉ các mức độ khác nhau của màu vàng

Rút ra ghi nhớ :

- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ SGK

b Hoạt động 2 : Luyện tập ( 15 phút ).

* Mục tiêu : HS vận dụng để làm các bài tập

SGK

Bài 1 :

- Yêu cầu HS nêu yêu cầu của đề bài

- Gọi 1 HS nêu những từ in đậm trong đoạn

văn

- Yêu cầu cả lớp làm bài vào tập hay VBT

- GV chốt : nước nhà – non sông ; hoàn cầu –

năm châu

Bài 2 :

- Yêu cầu HS làm bài

- GV chốt :

+ đẹp : đẹp đẽ, xinh, xinh xắn

+ to lớn : to, lớn, to đùng, vĩ đại, … + học tập : học hành, học hỏi, … Bài 3 : - Yêu cầu HS nêu yêu cầu của đề bài - Yêu cầu HS làm bài - GV yêu cầu HS nêu miệng các câu mình làm - GV nhận xét, cho điểm 3 Hoạt động nối tiếp : 5 phút - Yêu cầu vài HS nêu lại ghi nhớ - Nhận xét tiết học - Về xem lại bài, chuẩn bị bài sau - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS đọc thầm nhiều lần cho thuộc ghi nhớ - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS nêu những từ in đậm trong đoạn văn - Cả lớp làm bài vào tập - HS lần lượt phát biểu ý kiến, lớp nhận xét, bổ sung - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - Cả lớp làm bài vào tập - HS lần lượt phát biểu ý kiến, lớp nhận xét, bổ sung - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - Cả lớp làm bài vào tập - HS lần lượt nêu miệng bài tập của mình - 2 em lên bảng đặt câu - Lớp nhận xét bài bạn - HS phát biểu

RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG :

Trang 3

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG NGHĨA (tiết 1)

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Tìm được các từ đồng nghĩa chỉ màu sắc (3 trong só 4 màu ở BT1) và đặt

câu với một từ tìm được ở bT1( BT2)

2 Kỹ năng : Hiểu nghĩa của các từ trong bài học Chọn được từ thích hợp để hoàn chỉnh

bài văn (BT3)

3 Thái độ : Bồi dưỡng thói quen dùng từ đúng Có ý thức sử dụng tiếng Việt văn hóa

trong giao tiếp

- HS khá, giỏi đặt câu được với 2, 3 từ tìm được ở BT1.

- HS yếu làm đúng BT 1, BT2 theo hướng dẫn của GV.

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 1 và BT 3.

- GV phát phiếu luyện tập cho các nhóm

- Yêu cầu các nhóm làm bài

- GV nhận xét 1 nhóm tiêu biểu, dùng kết quả

của nhóm đó để so sánh với các nhóm còn lại

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiểnnhóm mình thảo luận tìm nhiều từ đồng nghĩavới các từ đã cho

- Thư kí ghi vào phiếu luyện tập của nhóm

Trang 4

- Tuyên dương nhóm tìm được đúng nhanh,

nhiều từ nhất

b Bài 2 : Đặt câu với từ đồng nghĩa : (9 phút).

- Gọi HS đọc yêu cầu bài tập

- GV yêu cầu HS các tổ chơi trò chơi tiếp sức

- GV nhận xét, tuyên dương tổ thắng cuộc

c Bài tập 3 : Chọn từ đồng nghĩa ( 9 phút ).

- Treo đoạn văn lên bảng

- GV nhận xét và sửa bài

3 Hoạt động nối tiếp : 5 phút

- Yêu cầu vài HS nêu lại thế nào là từ đồng

nghĩa, đồng nghĩa hoàn toàn và không hoàn

toàn?

- Nhận xét tiết học

- Về xem lại bài, chuẩn bị bài sau

- Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lên bảng, nêu kết quả của nhóm

- Các nhóm khác nhận xét

- HS đặt ít nhất 1 câu, nói với bạn ngồi cạnh mình về câu văn đã đặt

- Các tổ đại diện đọc nhanh 1 câu với từ đổng nghĩa mình tìm được, chỉ định 1 thành viên của nhóm khác đọc tiếp

- Lớp nhận xét, sửa sai nếu có

- 1 HS đọc đoạn văn trên bảng

- HS chọn từ thích hợp và trao đổi với bạn ngồi cạnh

- Đại diện một số em lên làm trên bảng Đọc

cả bài văn đã thay từ hoàn chỉnh

- Lớp nhận xét, sửa chữa

Trang 5

Luyện từ và Câu tuần 2 tiết 1

Mở rộng vốn từ : TỔ QUỐC

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Tìm được một số từ đồng ngghĩa với từ Tổ quốc trong bài Tập đọc học

chính tả đã học( BT1); tìm thêm được một số từ đồng nghĩa với từ Tổ quốc (BT2); Tìm đượcmột số từ có tiếng quốc( BT3)

2 Kỹ năng : Đặt câu được với một trong những từ nghữ nói về Tổ quốc, quê hương

(BT4).

trong giao tiếp

- HS khá, giỏi làm được các BT 1, 2, 3, 4

- HS yếu làm được BT 1, BT 4 theo gợi ý của GV; tìm được 1-2 từ đồng nghĩa với từ Tổ

quốc (BT 2), tìm được khoảng 1-2 từ chứa tiếng quốc (BT 3).

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 2, BT 3 và BT 4

- Yêu cầu HS đọc yêu cầu BT 1

- GV yêu cầu một nửa lớp làm bài với bài đọc

Thư gửi các học sinh và một nửa còn lại làm

với bài Việt Nam thân yêu.

Trang 6

- Chia lớp thành 6 nhóm.

nhiều từ nhất

Bài 3 :

- Chia lớp thành 6 nhóm

nhiều từ nhất

b Hoạt động 2 : Đặt câu ( 7 phút ).

* Mục tiêu : Giúp HS rèn kĩ năng đặt câu với

các từ về Tổ quốc, quê hương.

* Cách tiến hành :

Bài 4 :

- Gọi HS đọc yêu cầu đề bài

- GV giải thích các từ ngữ : quê hương, quê

mẹ, quê cha đất tổ, nơi chôn rau cắt rốn.

- Yêu cầu HS làm bài vào tập

- Nhận xét và sửa bài 3 Hoạt động nối tiếp : 3 phút - Nhận xét tiết học Liên thệ thực tiễn - Về viết lại bài tập vào vở, chuẩn bị bài sau - HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1 đến 6 - Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiển nhóm mình thảo luận tìm nhiều từ đồng nghĩa với từ Tổ quốc. - Thư kí ghi vào phiếu luyện tập của nhóm - Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lên bảng, nêu kết quả của nhóm - Các nhóm khác nhận xét - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1 đến 6 - Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiển nhóm mình thảo luận tìm nhiều từ chứa tiếng quốc. - Thư kí ghi vào phiếu luyện tập của nhóm - Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lên bảng, nêu kết quả của nhóm - Các nhóm khác nhận xét - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS làm bài vào tập

- Xung phong phát biểu, lớp nhận xét, bổ sung, sửa chữa - 4 em lên bảng, mỗi em đặt 1 câu - Nhận xét bài bạn RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG :

Trang 7

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG NGHĨA ( tiết 2 )

trong giao tiếp

* Học sinh khá, giỏi làm đúng BT 1, BT 2; viết được đoạn văn với một số câu có sử dụng các

từ ở Bài tập 2.

* Học sinh yếu viết được đoạn văn khoảng 5 câu có sử dụng một số từ ở Bài tập 2 theo gợi ý

của giáo viên.

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiểnnhóm mình thảo luận tìm nhiều từ đồng nghĩatrong đoạn văn đã cho

- Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lên bảng,nêu kết quả của nhóm

Trang 8

- Tuyên dương nhóm tìm được đúng và nhanh

nhất

b Bài 2 : Xếp thành nhóm từ đồng nghĩa: (9

phút)

- GV yêu cầu HS lần lượt nêu các nhóm từ

đồng nghĩa

- GV nhận xét, tuyên dương HS làm đúng hết

các từ

c Bài tập 3 : Viết đoạn văn ( 12 phút ).

- GV lưu ý : không nhất thiết phải sử dụng các

từ thuộc nhóm từ đồng nghĩa Đoạn văn phải

từ 4 câu trở lên, sử dụng phù hợp nhiều từ ở

BT 2 càng tốt

- Giúp đỡ vài HS yếu - GV nhận xét và sửa bài 3 Hoạt động nối tiếp : 5 phút - Yêu cầu HS chưa viết xong BT3, về nhà làm tiếp cho hoàn chỉnh - Nhận xét tiết học - Về xem lại bài, chuẩn bị bài sau - Các nhóm khác nhận xét - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS tìm và viết vào tập theo các nhóm từ đồng nghĩa - HS xung phong phát biểu - Lớp nhận xét, sửa sai, bổ sung cho bạn - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - 1 HS đọc lại các từ có ở BT2 - HS làm bài và đọc bài làm của mình trước lớp - Đại diện 2 em lên làm trên bảng Đọc lại đoạn văn đã viết, gạch dưới các từ ở BT2 đã dùng - Lớp nhận xét, sửa chữa

Trang 9

Mở rộng vốn từ : NHÂN DÂN

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Xếp dược từ ngữ cho trước về chủ điểm Nhân dân vào nhóm thích hợp

(BT1); Nắm được một số thành ngữ, tục ngữ nói về phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam(BT2)

2 Kỹ năng : Hiểu nghã từ đồng bào, tìm được một số từ bắt đầu bằng tiếng đồng, đặt

câu với một từ có tiếng đồng vừa tìm được(BT3)

trong giao tiếp

* Học sinh khá, giỏi thuộc được thành ngữ , tục ngữ ở BT2; đặt câu với các từ vừa tìm được

1 Hoạt động khởi động ( 5 phút ) :

- KTBC : Gọi vài HS kiểm tra bài tập của tiết

trước

- Nhận xét

- GTB : Tiết luyện từ hôm nay các em cùng

tìm hiểu nghĩa của một số từ ngữ, tục ngữ,

- GV yêu cầu HS làm vào phiếu học tập

Trang 10

a) Thợ điện, thợ cơ khí

b) Thợ cấy, thợ cầy

c) Tiểu thương, chủ tiệm

d) Đại uý, trung uý,

e) Giáo viên, bác sĩ, kĩ sư g) HS tiểu học, HS trung học

b Hoạt động 2 : Tích cữc hóa vốn từ (12 phút). * Mục tiêu : Giúp HS tích cực hóa vốn từ về Nhân dân. * Cách tiến hành : Bài 3 : - Gọi HS đọc yêu cầu đề bài - GV yêu cầu HS đọc kĩ chuyện Con Rồng cháu Tiên để làm bài. - Chia lớp thành 6 nhóm - GV phát phiếu luyện tập cho các nhóm - Yêu cầu các nhóm làm bài - Nhận xét và sửa bài 3 Hoạt động nối tiếp : 3 phút - Nhận xét tiết học - Về viết lại bài tập vào vở, học thuộc các câu thành ngữ, các từ đã tìm ở BT 3 - Chuẩn bị bài sau - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS đọc kĩ chuyện Con Rồng cháu Tiên để làm bài - HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1 đến 6 - Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiển nhóm mình thảo luận làm bài - Thư kí ghi vào phiếu luyện tập của nhóm - Đại diện các phát biểu - Các nhóm khác nhận xét RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG :

Trang 11

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG NGHĨA ( tiết 3 )

trong giao tiếp

- HS khá, giỏi: Biết dùng nhiều từ đồng nghĩa trong đoạn văn viết theo BT3

- HS yếu làm được BT 3 theo gợi ý của GV.

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 1

- GV nhận xét 1 nhóm tiêu biểu, dùng kết quả của

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điềukhiển nhóm mình thảo luận tìm đúng từđồng nghĩa để đặt vào đoạn văn

- Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lênbảng, nêu kết quả của nhóm

Trang 12

b Bài 2 : Giải nghĩa các câu thành ngữ, tục ngữ (9

phút)

- GV yêu cầu HS lần lượt nêu nghĩa của các câu thành

ngữ, tục ngữ trên

- GV nhận xét, tuyên dương HS nêu đúng nghĩa của

các câu

c Bài tập 3 : Viết đoạn văn ( 12 phút ).

- GV lưu ý : chọn một khổ thơ trong bài Sắc màu em

yêu, xác định ý của khổ thơ đó Dùng các từ đồng

nghĩa để diễn đạt ý của khổ thơ đó thành một đoạn

văn

- Yêu cầu HS làm bài vào tập hay VBT

- Giúp đỡ vài HS yếu

- Yêu cầu HS chưa viết xong BT3, về nhà làm tiếp

cho hoàn chỉnh

- HS tìm và viết vào tập theo các câu thành

ngữ, tục ngữ và nghĩa thích hợp của nó

- HS xung phong phát biểu - Lớp nhận xét, sửa sai, bổ sung cho bạn - 1 em đọc to, lớp đọc thầm - 1 HS đọc lại bài thơ Sắc màu em yêu. - HS làm bài và đọc bài làm của mình trước lớp - Đại diện 2 em giỏi lên làm trên bảng Viết đoạn văn của mình và gạch dưới các từ đồng nghĩa đã dùng - Lớp nhận xét, sửa chữa

TỪ TRÁI NGHĨA

Trang 13

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Bước đầu hiẻu thế nào là từ trái nghĩa, tác dụng của từ trái nghĩa khi đặt

cạnh nhau ( ND ghi nhớ)

2 Kỹ năng : Nhận biết được cặp từ trái nghĩa trong các thành ngư, tục ngữ (BT1); biết

tìm từ trái nghĩa với từ cho trước ( BT 2, 3 )

trong giao tiếp

* HS khá, giỏi đặt được 2 câu để phân biẹt cặp từ trái nghĩa tìm dược ở BT 3.

* HS yếu đặt được 1 câu có sử dụng các từ trái nghĩa.

1 Giáo viên : Bảng viết sẵn các từ ở BT1 Phiếu luyện tập cho BT1, BT 2 và BT 3.

đậm trong đoạn văn, xem chúng giống nhau

hay khác nhau như thế nào

- GV kết luận : Các từ có ý nghĩa trái ngược

nhau gọi là từ trái nghĩa.

Bài tập 2 :

- GV chốt : Các từ có ý nghĩa trái nhau là chết

- HS so sánh : Phi nghĩa : chỉ những điều trái

với đạo lí Cuộc chiến tranh phi nghĩa là cuộc

chiến tranh có mục đích xấu xa Chính nghĩa :

đúng với đạo lí Cuộc chiến chính nghĩa là đấutranh vì lẽ phải, chống lại cái xấu

- HS làm việc

- HS phát biểu, lớp nhận xét

Trang 14

* Mục tiêu : HS vận dụng để làm các bài tập

SGK

Bài 1 :

- Yêu cầu cả lớp làm bài vào tập hay VBT

- GV chốt : Các cặp từ trái nghĩa là : đục /

trong, đen / sáng, rách / lành, dở / hay

Bài 2 :

- GV chốt kết quả đúng

Bài 3 :

- GV yêu cầu HS nêu miệng các câu mình

làm

- GV nhận xét, cho điểm

Bài 4 (khá giỏi):

- GV yêu cầu 2 HS lên bảng làm

- Gọi nhiều em khác phát biểu các câu của

mình GV nhận xét mỗi câu

- Yêu cầu vài HS nêu lại ghi nhớ

- Cả lớp làm bài vào tập hay VBT

- HS lần lượt phát biểu ý kiến, lớp nhận xét, bổ sung

- Cả lớp làm bài vào tập

- 1 HS hỏi và chỉ định cho 1 HS trả lời, cứ thế luân phiên nhiều cặp

- Lớp nhận xét

- 2 em lên bảng đặt câu, mỗi em 1 câu

- Lớp nhận xét bài của bạn

- Nhiều em phát biểu, lớp nhận xét

LUYỆN TẬP VỀ TỪ TRÁI NGHĨA

Trang 15

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Tìm được các từ trái nghĩa theo yêu cầu của BT1, BT2 (3 trong số 4 câu)

Bài tập 3

2 Kỹ năng : Biết tìm những từ trái nghiã để iêu tả theo yêu cầu cuả BT4 (chọn 2 hoặc 3

trong số 4 ý: a,b,c,d); đặt được câu để phân biệt một cặp từ trái nghĩa tìm đượcở BT4 (BT5)

trong giao tiếp

* HS khá, giỏi thuộc được 4 thành ngữ, tục ngữ ở Bài tập1, làm được toàn bộ Bài tập 4.

* HS yếu làm được BT 4 theo gợi ý của GV.

a Bài 1 : Tìm từ trái nghĩa ( 6 phút ).

nhóm đó để so sánh với các nhóm còn lại

nhất

b Bài 2 : Điền từ trái nghĩa : ( 6 phút ).

- GV yêu cầu HS trình bày

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điềukhiển nhóm mình thảo luận tìm các cặp từtrái nghĩa trong các câu thành ngữ, tục ngữ

đã cho

- Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lênbảng, nêu kết quả của nhóm

- HS tìm từ trái nghĩa và viết vào tập

- HS xung phong đọc từ vừa tìm và cả câuhoàn chỉnh

Trang 16

các câu của bài tập.

c Bài 3 : Điền từ trái nghĩa : ( 6 phút ).

- GV nhận xét, tuyên dương các em làm đúng hết

các câu của bài tập

Bài 4 : Tìm từ trái nghĩa ( 6 phút ).

- Tuyên dương nhóm tìm được đúng, nhiều và

nhanh nhất

Bài 5 : Đặt câu : ( 6 phút ).

- GV lưu ý HS có thể đặt 1 câu có cả cặp từ trái

nghĩa hoặc đặt 2 câu, mỗi câu chứa 1 từ trái nghĩa

- GV nhận xét, tuyên dương HS làm đúng

- Về làm tiếp bài 5, chuẩn bị bài sau

- HS tìm từ trái nghĩa và viết vào tập

- HS xung phong đọc từ vừa tìm và cả câu hoàn chỉnh

- HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1 đến 6

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiển nhóm mình thảo luận tìm các cặp từ trái nghĩa để tả hình dáng, hành động, trạng thái, phẩm chất

- Đại diện các nhóm lên nêu kết quả của nhóm

- 1 em đọc to, lớp đọc thầm - HS chọn một cặp từ ở BT4 để đặt câu - HS xung phong đọc câu vừa đặt - Lớp nhận xét, sửa sai nếu có RÚT KINH NGHIỆM – BỔ SUNG :

Mở rộng vốn từ : HÒA BÌNH

Trang 17

trong giao tiếp

* Học sinh khá, giỏi làm đúng Bài tập 1, bài tập 2; Viết đoạn văn tương đối sinh động theo yêu

cầu của bài tập 3.

* Học sinh yếu hiểu nghĩa các từ thanh thản, thái bình và viết được đoạn văn có sử dụng một

số từ ngữ đã học miêu tả cảnh thanh bình của quê hương theo gợi ý của GV.

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 1, BT 2.

- GV yêu cầu HS làm bài vào tập hay VBT

- GV nhận xét và sửa bài : câu b

a Trạng thái bình thản : không biểu lộ cảm xúc, là

trạng thái tinh thần con người, không dùng để nói

về tình hình đất nước hay thế giới

b Trạng thái không có chiến tranh : nói về tình

hình hòa bình của đất nước hay thế giới

c Trạng thái hiền hòa, yên ả : yên ả là trạng thái

của cảnh vật, hiền hòa là trạng thái của cảnh vật

hay tính nết con người

- HS làm việc cá nhân và trao đổi với bạnbên cạnh về bài làm của mình

- HS phát biểu ý kiến Lớp nhận xét

Trang 18

Bài tập 2 :

nhất

b Hoạt động 2 : Đặt câu ( 12 phút ).

* Mục tiêu : Giúp HS rèn kĩ năng đặt câu với các

từ về Tổ quốc, quê hương.

Bài 3 :

- GV nhắc HS chỉ viết khoảng từ 5 đến 7 câu,

không cần viết nhiều hơn

- Yêu cầu HS giỏi đọc bài của mình cho cả lớp

nghe

- GV nhận xét và tuyên dương bài hay nhất

- Về viết lại bài tập vào vở, làm tiếp bài tập 3

Chuẩn bị bài sau

- HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1 đến 6

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điều khiển nhóm mình thảo luận tìm từ đồng

nghĩa với từ Hòa bình.

- Đại diện các nhóm lên gắn kết quả lên bảng, nêu kết quả của nhóm

- HS đọc kĩ yêu cầu và làm bài vào tập hay VBT

- HS giỏi đọc bài của mình cho cả lớp nghe

- Các bạn khác lần lượt đọc bài của mình trước lớp

- Lớp nhận xét bài bạn

TỪ ĐỒNG ÂM

Trang 19

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Hiểu thế nào là từ đồng âm (nội dung ghi nhớ).

2 Kỹ năng : Biết phân biệt nghã của từ đòng âm (BT1, mục III); đặt được câu để phân

biệt các từ đòng âm (2 trong số 3 từ ở BT2); bước đầu hiểu tác dụng của từ đồng âm qua mẫuchuyện vui và các câu đố

trong giao tiếp

* HS khá, giỏi làm được đầy đủ BT3; nêu được tác dụng của từ đồng âm qua bài tập 3, 4.

1 Giáo viên : Một số tranh ảnh về các sự vật có tên gọi giống nhau Phiếu luyện tập

cho Bài tập 1

* Mục tiêu : Thông qua các bài tập, HS rút ra được

nội dung bài học

- Yêu cầu HS đọc yêu cầu BT 1, 2

- GV hướng dẫn HS so sánh nghĩa của bài 2 và

chọn dòng của bài 1 cho phù hợp

* kết luận : Các từ có cách viết giống nhau nhưng

khác hẳn nhau về nghĩa, gọi là từ đồng âm

- Yêu cầu HS đọc Ghi nhớ SGK.

* Mục tiêu : HS vận dụng để làm các bài tập SGK

Bài 1 :

- Yêu cầu cả lớp làm bài phiếu luyện tập

- GV chốt và giải thích các từ đồng âm cho HS

- Cả lớp làm bài vào phiếu luyện tập

- HS lần lượt phát biểu ý kiến, lớp nhận

Trang 20

Bài 2 :

- GV lưu ý HS đặt mỗi từ 2 câu để phân biệt từ

đồng âm

- GV yêu cầu HS lên bảng làm

Bài 3 :

- GV yêu cầu HS giải thích

- GV nhận xét, cho điểm

Bài 4 :

- GV yêu cầu HS giải đáp bằng miệng và giải

thích

- GV nhận xét mỗi câu

xét, bổ sung

- 3 em lên bảng, mỗi em đặt 2 câu để phân biệt các từ đồng âm

- HS lần lượt xung phong giải thích

- Lớp nhận xét

- cầu HS giải đáp bằng miệng và giải thích

Mở rộng vốn từ : HỮU NGHỊ – HỢP TÁC

I MỤC TIÊU :

Trang 21

1 Kiến thức : Hiểu được nghĩa các từ có tiếng hữu, tiếng hợp và biết xếp vào các nhóm

thích hợp theo yêu cầu BT1, 2

2 Kỹ năng : Biết đặt câu với 1 từ, một thành ngữ theo yêu cầu Bài tập 3.

trong giao tiếp

(Không làm bài tập 4 theo chương trình giảm tải)

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 1, BT 2.

HS lên kiểm tra bài tập của tiết trước

- HS lập nhóm bằng cách đếm các số từ 1đến 6

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điềukhiển nhóm mình thảo luận tìm nhiều từ

Hữu có nghĩa là bạn bè, tìm nhiều từ Hữu

Trang 22

- Nhận xét và sửa bài

- Về viết lại bài tập vào vở, làm tiếp các bài tập 3

và 4 Chuẩn bị bài sau

- Nhóm trưởng lên nhận phiếu và điềukhiển nhóm mình thảo luận , xếp cácnhóm từ cho phù hợp với các nghĩa của từ

LUYỆN TẬP THỰC HÀNH TỪ ĐỒNG ÂM

Dạy thay bài : DÙNG TỪ ĐỒNG ÂM ĐỂ CHƠI CHỮ

Trang 23

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Củng cố thêm kiến thức về từ đồng âm: từ đồng âm là những từ giốngnhau về âm nhưng khác hẳn nhau về nghĩa; đặt được câu với từ đồng âm

2 Kỹ năng : Giúp học sinh thực hiện tốt một số bài tập

3 Thái độ : Bồi dưỡng thói quen dùng từ đúng Có ý thức sử dụng tiếng Việt văn hóatrong giao tiếp

1 Giáo viên : Bảng phụ

2 Học sinh : Đồ dùng học tập

Bài tập 1: Yêu cầu học sinh đọc đề bài: Tìm từ

đồng âm trong mỗi câu câu sau và cho biết nghĩa

b.Tôi(1) tôi(2) vôi

tôi(1) : dùng để xưng hô

tôi(2) : thả vôi sống vào nước cho nhuyễn ra dùng

trong việc xây dựng

c.Bà ta đang la(1) con la(2)

la(1) : mắng mỏ, đe nẹt

la(2) : chỉ con la

d.Mẹ tôi trút giá(1) vào rổ rồi để lên giá(2) bếp

giá(1) : đỗ xanh ngâm mọc mầm dùng để ăn

giá(2) : giá đóng trên tường ở trong bếp dùng để

các thứ rổ rá

HátHọc sinh thực hiện

- HS làm bài

Trang 24

e.Anh thanh niên hỏi giá(1) chiếc áo len treo trên

giá(2)

giá(1) : giá tiền một chiếc áo

giá(2) : đồ dùng để treo quần áo

b Hoạt động 2 : Luyện tập – Phát triển (20 phút).

* Mục tiêu : Giúp HS rèn kĩ năng dùng từ đồng âm

để đặt câu (Bài tập 2); giải thích và vận dụng (bài

tập 3)

Bài tập 2: Đặt câu để phân biệt từ đồng âm : đỏ,

lợi, mai, đánh

a Đỏ: Hoa phượng đỏ rực cả một góc trường

Số tôi dạo này rất đỏ

b Lợi: Bạn Nam xỉa răng bị chảy máu lợi

Bạn Hương chỉ làm những việc có lợi cho mình

c Mai: Ngày mai lớp em học môn Thể dục

Bạn Lan đang cầm một cành mai rất đẹp

d Đánh : Tôi đánh một giấc ngủ ngon lành

Chị ấy đánh phấn trông rất xinh

Bài tập 3: Đố em biết câu sau có viết có đúng ngữ

pháp không

Con ngựa đá con ngựa đá

Câu này viết đúng ngữ pháp vì : con ngựa thật đá

con ngựa bằng đá

đá(1)là động từ, đá(2) là danh từ

- Nhận xét tiết học Liên hệ thực tiễn

- Về xem lại bài Chuẩn bị bài sau

TỪ NHIỀU NGHĨA

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Nắm được kiền thức sơ giản vè từ nhièu nghĩa ( ND ghi nhớ).

Trang 25

2 Kỹ năng : Nhận biết được từ mang nghĩa gốc, từ mang nghĩa chuyển trong các câu

văn có dùng từ nhiều nghĩa ( BT 1, Mục III) ; Tìm được ví dụ về sự chuyển nghĩa của 3 trong

số 5 từ chỉ bộ phận cơ thể người và động vật (Bài tập 2)

trong giao tiếp

* Học sinh khá, giỏi làm được toàn bộ Bài tập 2 (phần III-Luyện tập).

* Học sinh yếu tìm được 2-3 ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ trong mục III.2 theo gợi ý

của giáo viên.

1 Giáo viên : Tranh về sự vật, hoạt động… minh họa cho các nghĩa của từ nhiều nghĩa.

Các phiếu luyện tập cho BT 2

Bài tập 1 :

- GV nhận xét

- GV kết luận : các nghĩa của từ mà các em vừa

nêu được gọi là nghĩa gốc của từ

Bài tập 2 :

- GV chốt : các nghĩa mà các em vừa nêu là

nghĩa chuyển của các nghĩa gốc ở BT1

Rút ra ghi nhớ :

- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ SGK

* Kết luận : Những từ có nghĩa trái ngược nhau

gọi là từ trái nghĩa

Trang 26

- Yêu cầu HS nêu yêu cầu của đề bài.

- Yêu cầu cả lớp làm bài vào tập

- GV chốt : Nghĩa gốc của các câu theo thứ tự là

: a câu 1 ; b câu 2 ; c câu 1

Nghĩa gốc : a câu 2 ; b câu 1; c câu 2

Bài 2 :

- Yêu cầu HS làm bài trên phiếu luyện tập

- GV chốt :

+ lưỡi : lưỡi liềm, lưỡi gươm,…

+ miệng : miệng hũ, miệng túi, …

+ cổ : cổ chai, cổ áo, cổ tay,

+ tay : tay áo, tay bóng bàn, …

+ lưng : lưng ghế, lưng trời,…

- HS làm bài trên phiếu luyện tập

- HS lần lượt phát biểu ý kiến, lớp nhận xét,

bổ sung

LUYỆN TẬP VỀ TỪ NHIỀU NGHĨA (tiết 1)

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Nhận biết được nghiã chung và các nghĩa khác nhau của từ chạy (BT1,2).

Trang 27

2 Kỹ năng : Hiểu nghĩa gốc của từ ăn và hiểu được mối liên hệ giữa nghĩa gốc và nghĩa

chuyển trong các câu ở BT3 Đọc được câu để phân biệt nghĩa của từ nhiều nghĩa là động từ(BT 4)

trong giao tiếp

* Học sinh yếu hiểu được mối liên hệ giữa nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ ăn (BT 3) và đặt

được một câu để phân biệt các nghĩa của từ đi hoặc từ đứng theo gợi ý của GV (BT 4)

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 1.

a Bài 1 : Các nghĩa củ từ nhiều nghĩa ( 6 phút ).

- GV phát phiếu luyện tập cho HS

- Gv nhận xét và sửa bài

b Bài 2 : Xác định nét nghĩa chung : ( 6 phút ).

- GV nhận xét, tuyên dương các em làm đúng

c Bài 3 : Xác định nghĩa gốc : ( 6 phút ).

- HS nhận phiếu và làm bài trên phiếu

- Xung phong phát biểu kết quả

Trang 28

b) Cứ chiều chiều, Vũ lại nghe tiếng còi tàu vào

cảng ăn than

c) Hôm nào cũng vậy, cả gia đình tôi cùng ăn với

nhau bữa cơm tối rất vui vẻ

+ Ăn là chỉ hoạt động tự đưa thức ăn vào miệng

d Bài 4 : Đặt câu : ( 10 phút ).

- GV lưu ý HS chọn 1 trong 2 từ để đặt câu, mỗi

từ chọn được sẽ đặt 2 câu theo hai nghĩa khác

nhau của từ đó

- Gọi 2 HS giỏi lên viết bảng các câu đã làm

+ Em đi bộ đến trường

+ Bé Nga đang tập đi

+ em đi dép quai hâuk đến trường

+ Mùa đông phải đi tất

- HS xung phong đọc câu vừa đặt

- HS giỏi lên viết bảng các câu đã làm

- Lớp quan sát và nhận xét

Mở rộng vốn từ : THIÊN NHIÊN (tiết 1)

(MT)

I MỤC TIÊU :

Trang 29

1 Kiến thức : Hiểu nghĩa từ Thiên nhiên (BT1); nắm được một số từ ngữ chỉ sự vật hiện

tượng thiên nhiên trong một số thành ngữ, tục ngữ (BT2)

2 Kỹ năng : Tìm được từ ngữ tả không gian, tả sông nước và đặt câu với 1 từ ngữ tìm

được ở mỗi ý a, b, c của BT3, BT4

trong giao tiếp

- HS khá, giỏi hiểu ý nghĩa của các thành ngữ, tục ngữ ở BT2; có vốn từ phong phú và

biết đặt câu với từ tìm được ở ý d của BT3.

- HS yếu làm được BT1, 2, 3, 4 theo gợi ý của GV.

* MT : GV kết hợp cung cấp cho HS một số hiểu biết về môi trường thiên nhiên Việt Nam và

nước ngoài, từ đó bồi dưỡng tình cảm yêu quý, gắn bó với môi trường sống (Khai thác gián tiếp nội dung bài).

1 Giáo viên : Phiếu luyện tập cho BT 2, BT 3, BT 4.

- Yêu cầu HS trình bày

- GV nhận xét và chốt ý đúng : ý b

Bài tập 2 :

- Yêu cầu HS trình bày

- Yêu cầu HS tập giải thích các câu thành ngữ,

- HS làm việc cá nhân, suy nghĩ và chọnphương án đúng nhất

- Xung phong trình bày phương án mình chọn

và giải thích vì sao lại chọn phương án đó

Trang 30

tục ngữ đó.

- GV nhận xét và chốt ý đúng

* MT : GV kết hợp cung cấp cho HS một số

hiểu biết về môi trường thiên nhiên Việt Nam

và nước ngoài, từ đó bồi dưỡng tình cảm yêu

quý, gắn bó với môi trường sống

b Hoạt động 2 : Tìm và đặt câu ( 15 phút ).

* Mục tiêu : Giúp HS rèn kĩ năng tìm từ và đặt

câu với các từ ngữ về Thiên nhiên.

Bài 3 :

Bài 4 :

- Về viết lại bài tập vào vở, làm tiếp các bài

tập 3 và 4 Chuẩn bị bài sau

LUYỆN TẬP VỀ TỪ NHIỀU NGHĨA (tiết 2)

(HCM)

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức : Hiểu được nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ nhiều nghĩa (BT2).

Trang 31

2 Kỹ năng : biết đặt câu phân biệt các nghĩa của 1 từ nhiều nghĩa (BT3).

trong giao tiếp

- HS khá, giỏi biết đặt câu phân biệt các nghĩa của mỗi tính từ nêu ở BT3.

- HS yếu làm được BT 2 theo gợi ý của GV.

(Không làm bài tập 1 theo chương trình giảm tải)

* HCM :

- Chủ đề : Giáo dục học tập tinh thần lạc quan của Bác (liên hệ).

- Nội dung : Bổ sung ý giải thích ở bài tập 2b: đây là đọan văn trong di chúc của Bác,

dù biết mình không còn sống lâu, song Bác vẫn lạc quan khi dùng từ xuân.

1 Giáo viên : Bảng phụ.

a Bài 2 : Xác định nghĩa của từ nhiều nghĩa

- GV nhận xét, tuyên dương các em làm đúng Đáp

án :

2.a: Từ xuân thứ nhất có nghĩa chỉ 1 mùa, từ xuân

thứ hai có nghĩa là tươi đẹp.

2.b : Từ xuân có nghĩa là tuổi.

b Bài 3 : Đặt câu để phân biệt nghĩa của từ :

Trang 32

- GV lưu ý HS chọn 1 trong 3 từ để đặt câu, mỗi từ

chọn được sẽ đặt 2 câu theo hai nghĩa khác nhau của

từ đó

- GV nhận xét

- Gọi 3 HS giỏi lên viết bảng các câu đã làm

- GV nhận xét, tuyên dương HS làm đúng

+ Bạn Nga cao nhất lớp tôi

+ Mẹ tôi thường mua hàng VN

+ Bố tôi nặng nhất nhà

+ Bà nội ốm rất nặng

+ Cam đầu mùa rất ngọt

+ Cô ấy ăn nói ngọt ngào dễ nghe

- HS xung phong đọc câu vừa đặt

- 3 HS giỏi lên viết bảng các câu đã làm

- Lớp quan sát và nhận xét

Mở rộng vốn từ : THIÊN NHIÊN

(MT)

I MỤC TIÊU :

Định dạng
Số trang	64
Dung lượng	89,92 KB