Giáo án Luyện từ và câu lớp 5 HK 1_CKTKN

Phát triển các hoạt động: * Hoạt động 1: Luyện tập - Hoạt động cá nhân, nhóm, lớp - Học theo nhóm bàn - Sử dụng từ điển - Nhóm trưởng phân công các bạn tìm từ đồng nghĩa chỉ màu xanh -

Trang 1

Ngày soạn : Tuần : 1

II.ĐỒ DÙNG DẠY – HỌC :

- Bảng phụ ghi ví dụ 1 và ví dụ 2, ghi bài tập 1 và bài tập 2

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

4’ 2 Bài cũ: Kiểm tra ĐDHT học sinh.

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : - Học sinh nghe

30’ 4 Phát triển các hoạt động:

* Hoạt động 1: Nhận xét, ví dụ

- Hoạt động cá nhân, lớp, nhóm

- Yêu cầu học sinh đọc và phân tích

ví dụ

- Học sinh lần lượt đọc yêu cầu bài

1

 Giáo viên chốt lại nghĩa của các

từ  giống nhau - Xác định từ in đậm : xây dựng, kiến thiết, vàng xuộm, vàng hoe,

vàng lịmNhững từ có nghĩa giống nhau hoặc

gần giống nhau gọi là từ đồng

nghĩa

- So sánh nghĩa các từ in đậm đoạn

a - đoạn b

- Hỏi: Thế nào là từ đồng nghĩa?

 Giáo viên chốt lại (ghi bảng phần

1)

- Yêu cầu học sinh đọc câu 2

- Cùng chỉ một sự vật, một trạng thái, một tính chất

- Nêu VD

- Học sinh lần lượt đọc

- Học sinh thực hiện vở nháp

Trang 2

- Nêu ý kiến

- Lớp nhận xét

- Dự kiến: VD a có thể thay thế cho nhau vì nghĩa các từ ấy giống nhau hoàn toàn VD b không thể thay thế cho nhau vì nghĩa của chúng không giống nhau hoàn toàn:

+ Vàng xuộm: chỉ màu vàng đậm của lúa chín

+ Vàng hoe: chỉ màu vàng nhạt, tươi, ánh lên

+ vàng lịm : chỉ màu vàng của lúa chín, gợi cảm giác rất ngọt

 Giáo viên chốt lại (ghi bảng phần

2) - Nêu ví dụ: từ đồng nghĩa hoàn toàn và từ đồng nghĩa không hoàn

toàn

- Tổ chức cho các nhóm thi đua

* Hoạt động 2: Hình thành ghi nhớ

- Hoạt động lớp

- Yêu cầu HS đọc ghi nhớ - Học sinh lần lượt đọc ghi nhớ

* Hoạt động 3: Phần luyện tập

- Hoạt động cá nhân, lớp

 Bài 1: Yêu cầu học sinh đọc

những từ in đậm có trong đoạn văn (

bảng phụ)

_GV chốt lại

- “nước nhà- hoàn cầu -non năm châu”

sông Học sinh làm bài cá nhân

- 2 - 4 học sinh lên bảng gạch từ đồng nghĩa + nước nhà – non sông

+ hoàn cầu – năm châu

 Bài 2: Yêu cầu học sinh đọc yêu

cầu bài 2

- 1, 2 học sinh đọc

- Học sinh làm bài cá nhân và sửa bài

- Giáo viên chốt lại và tuyên dương

tổ nêu đúng nhất - Các tổ thi đua nêu kết quả bài tập

 Bài 3: Yêu cầu học sinh đọc yêu

cầu bài 3 - 1, 2 học sinh đọc yêu cầu - Học sinh làm bài cá nhân

- Giáo viên thu bài, chấm

* Hoạt động 4: Củng cố

Trang 3

- Hoạt động nhóm, lớp

- Tìm từ đồng nghĩa với từ: xanh,

trắng, đỏ, đen - Các nhóm thi đua tìm từ đồng nghĩa

- Tuyên dương khen ngợi - Cử đại diện lên bảng

1’ 5.Nhận xét– Dặn dò

- Chuẩn bị: “Luyện từ đồng nghĩa”

- Nhận xét tiết học

RÚT KINH NGHIỆM

*** ĐIỀU CHỈNH – BỔ SUNG

Trang 4

LUYỆN TẬP TỪ ĐỒNG NGHĨA

I.MỤC TIÊU :

-Tìm được nhiều từ đồng nghĩa với từ đã cho

-Cảm nhận sự khác nhau giữa những từ đồng nghĩa không hoàn toàn, biết cân nhắc, lựa chọn từ thích hợp với ngữ cảnh cụ thể

-Giáo viên: bảng phụ ghi bài tập 1, 3

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC :

 Thế nào là từ đồng nghĩa ? kiểm tra

 Thế nào là từ đồng nghĩa hoàn toàn

- không hoàn toàn ? Nêu vd

 Giáo viên nhận xét - cho điểm

3.Bài mới :

1’ *Giới thiệu bài : - Học sinh nghe

30’ 4 Phát triển các hoạt động:

* Hoạt động 1: Luyện tập

- Hoạt động cá nhân, nhóm, lớp

- Học theo nhóm bàn

- Sử dụng từ điển

- Nhóm trưởng phân công các bạn tìm từ đồng nghĩa chỉ màu xanh - đỏ - trắng - đen

- Mỗi bạn trong nhóm đều làm bài - giao phiếu cho thư ký tổng hợp

- Lần lượt các nhóm lên đính bài làm trên bảng (đúng và nhiều từ)

 Giáo viên chốt lại và tuyên

- Học sinh làm bài cá nhân

- Giáo viên quan sát cách viết

câu, đoạn và hướng dẫn học sinh

nhận xét, sửa sai

_ VD : +Vườn cải nhà em mới lên xanh mướt …

Trang 5

 Giáo viên chốt lại - Chú ý cách

viết câu văn của học sinh - Học sinh nhận xét từng câu (chứa từ đồng nghĩa )

 Bài 3: -HS đọc yêu cầu bài tập - HS đọc đoạn “Cá hồi vượt thác “ - Học trên phiếu luyện tập - Học sinh làm bài trên phiếu - Học sinh sửa bài - Học sinh đọc lại cả bài văn đúng * Hoạt động 2: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp - Giáo viên tuyên dương và lưu ý học sinh lựa chọn từ đồng nghĩa dùng cho phù hợp - Các nhóm cử đại diện lên bảng viết 3 cặp từ đồng nghĩa (nhanh, đúng, chữ đẹp) và nêu cách dùng 1’ 5.Nhận xét– Dặn dò. - Chuẩn bị: “Mở rộng vốn từ Tổ Quốc” - Nhận xét tiết học RÚT KINH NGHIỆM

*** ĐIỀU CHỈNH – BỔ SUNG

Trang 6

MỞ RỘNG VỐN TỪ: TỔ QUỐC

I.MỤC TIÊU :

-Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ về Tổ quốc

-Biết đặt câu có những từ ngữ nói về Tổ quốc , quê hương

-Bút dạ, một vài tờ giấy khổ to để HS làm bài tập 2, 3, 4

4’ 2 Bài cũ: Luyện tập từ đồng

nghĩa

- Nêu khái niệm từ đồng nghĩa, cho VD

- Học sinh sửa bài tập

 Giáo viên nhận xét - Cả lớp theo dõi nhận xét

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : - Học sinh nghe

* Hoạt động 1: Tìm hiểu bài

 Bài 1: Yêu cầu HS đọc bài 1 - HS đọc thầm bài “Thư gửi các học

sinh” và “Việt Nam thân yêu” để

tìm từ đồng nghĩa với từ Tổ quốc

 Giáo viên chốt lại, loại bỏ

 Bài 2: Yêu cầu HS đọc bài 2 - 1, 2 học sinh đọc bài 2

- Hoạt động nhóm bàn - Tổ chức hoạt động nhóm

- Nhóm trưởng điều khiển các bạn tìm từ đồng nghĩa với “Tổ quốc”

- Từng nhóm lên trình bày

 Giáo viên chốt lại - Học sinh nhận xét

Đất nước, nước nhà, quốc gia, non sông, giang sơn, quê hương

 Bài 3: Yêu cầu HS đọc đề bài - 1, 2 học sinh đọc yêu cầu

- Hoạt động 6 nhóm - Trao đổi - trình bày

Trang 7

 Giáo viên chốt lại - Dự kiến: vệ quốc, ái quốc, quốc ca

 Bài 4: Yêu cầu HS đọc đề bài - Cả lớp làm bài

_GV giải thích : các từ quê mẹ,

quê hương, quê cha đất tổ nơi

chôn rau cắt rốn cùng chỉ 1 vùng

đất, dòng họ sống lâu đời , gắn bó

sâu sắc

- Học sinh sửa bài theo hình thức luân phiên giữa 2 dãy

- Giáo viên chấm điểm

* Hoạt động 2: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp

- Thi tìm thêm những thành ngữ, tục ngữ chủ đề “Tổ quốc” theo 4 nhóm _GV nhận xét , tuyên dương - Giải nghĩa một trong những tục

ngữ, thành ngữ vừa tìm

- Chuẩn bị: “Luyện tập từ đồng

nghĩa”

LUYỆN TẬP TỪ ĐỒNG NGHĨA

Trang 8

I.MỤC TIÊU :

-Biết vận dụng những hiểu biết đã có về từ đồng nghĩa, làm đúng các bài tập thực hành tìm từ đồng nghĩa - phân loại các từ đã cho thành những nhóm từ đồng nghĩa

-Biết viết đoạn văn miêu tả khoảng 5 câu có sử dụng một số từ đồng nghĩa đã cho

-Bảng phụ, giấy khổ to

- Học sinh nghe

* Hoạt động 1: Hướng dẫn làm bài tập

 Bài 1:

- Yêu cầu học sinh đọc bài 1 - Học sinh đọc yêu cầu bài 1

- Giáo viên phát phiếu cho học sinh

trao đổi nhóm

- Cả lớp đọc thầm đoạn văn_HS làm bài

_Dự kiến : mẹ, má, u, bầm, mạ ,…

 Giáo viên chốt lại - Cả lớp nhận xét

 Bài 2:

- Yêu cầu học sinh đọc bài 2 - Học sinh đọc yêu cầu bài 2

- Học sinh làm bài trên phiếu

 Giáo viên chốt lại - Học sinh sửa bài bằng cách tiếp

sức (Học sinh nhặt từ và ghi vào từng cột) - lần lượt 2 học sinh

Bao la Lung linh

 Bài 3: - Học sinh xác định cảnh sẽ tả

- Trình bày miệng vài câu miêu tả

- Làm nháp: Viết đoạn văn ngắn

Trang 9

(Khoảng 5 câu trong đó có dùng một số từ đã nêu ở bài tập 2 )

- Thi đua từ đồng nghĩa nói về những phẩm chất tốt đẹp của người Việt Nam

- Chuẩn bị: “Mở rộng vốn từ Nhân

dân”

MỞ RỘNG VỐN TỪ: NHÂN DÂN I.MỤC TIÊU :

-Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ về Nhân dân, biết một số thành ngữ ca ngợi phẩm chất của nhân dân Việt Nam

- Tích cực hóa vốn từ (sử dụng từ đặt câu)

Trang 10

- Bảng phụ - giấy

4’ 2 Bài cũ: Luyện tập về từ đồng

nghĩa

- Yêu cầu học sinh sửa bài tập - Học sinh sửa bài tập

 Giáo viên nhận xét, đánh giá - Cả lớp theo dõi nhận xét

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : “Mở rộng vốn

từ: Nhân dân”

* Hoạt động 1: Tìm hiểu bài

 Bài 1: Yêu cầu HS đọc bài 1 - HS đọc bài 1 (đọc cả mẫu)

- Giúp học sinh nhận biết các

tầng lớp nhân dân qua các nghề

nghiệp

- Học sinh làm việc theo nhóm, các nhóm viết vào phiếu rồi dán lên bảng

 Giáo viên chốt lại, tuyên dương

các nhóm dùng tranh để bật từ - Học sinh nhận xét

* Hoạt động 2:

 Giáo viên chốt lại: Đây là

những thành ngữ chỉ các phẩm

chất tốt đẹp của người Việt Nam

- Giáo viên theo dõi các em làm

việc

- 2 học sinh đọc truyện

- 1 học sinh nêu yêu cầu câu a, lớp giải thích

- Các nhóm làm việc, mỗi bạn nêu một từ, thư kí ghi vào phiếu rồi trình bày câu b

 Giáo viên chốt lại: Đồng bào:

cái nhau nuôi thai nhi - cùng là - Học sinh sửa bài.- Đặt câu miệng (câu c)

Trang 11

con Rồng cháu Tiên - Học sinh nhận xét

* Hoạt động 5: Củng cố - Hoạt động cá nhân, lớp

- Giáo viên giáo dục HS dùng từ

chính xác

- Học sinh nêu từ ngữ thuộc chủ điểm: Nhân dân

- Lớp vỗ tay nếu đúng, lắc đầu nếu sai

1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Chuẩn bị: “Luyện tập từ đồng

nghĩa”

Ngày soạn : Tuần : 3 Ngày dạy : Tiết : 2

LUYỆN TẬP VỀ TỪ ĐỒNG NGHĨA

I.MỤC TIÊU :

-Nắm được ý nghĩa chung của các thành ngữ, tục ngữ đã cho, và hoàn cảnh sử dụng các thành ngữ, tục ngữ đó

-Học sinh biết sử dụng đúng chỗ một số nhóm từ đồng nghĩa khi viết câu, đoạn văn và giao tiếp

-Giáo dục học sinh ý thức lựa chọn cẩn thận từ đồng nghĩa để sử dụng cho phù hợp hoàn cảnh

Trang 12

-Thầy: Phiếu photo nội dung bài tập 1

- Trò : Tranh vẽ, từ điển

4’ 2.Bài cũ: “Mở rộng vốn từ: Nhân

dân”

- Giáo viên cho học sinh sửa bài

 Giáo viên nhận xét và cho điểm

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : “Tiết học hôm

nay, chúng ta sẽ luyện tập về từ

đồng nghĩa”

- Học sinh nghe

* Hoạt động 1: Hướng dẫn làm bài tập

- Hoạt động nhóm đôi, lớp

 Bài 1:

- Yêu cầu học sinh đọc đề bài 1 - Học sinh đọc yêu cầu bài 1

- Cả lớp đọc thầm

- Giáo viên phát phiếu cho học

sinh trao đổi nhóm - Học sinh làm bài, trao đổi nhóm- Lần lượt các nhóm lên trình bày

- Học sinh sửa bài

- Từ đồng nghĩa không hoàn toàn - 1, 2 học sinh đọc lại bài văn (đã

điền từ: đeo, xách, khiêng, kẹp)

* Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh làm bài

 Bài 2:

- Yêu cầu học sinh đọc bài 2 - 1, 2 học sinh đọc yêu cầu bài 2

sinh trao đổi nhóm

- Thảo luận nhóm ý nghĩa của các câu thành ngữ, chọn 1 trong 3 ý để giải thích ý nghĩa chung cho các câu thành ngữ, tục ngữ

- Lần lượt các nhóm lên trình bày

 Giáo viên chốt lại: các câu tục

ngữ, thành ngữ đều có ý chung:

gắn bó với quê hương là tình cảm

- Cả lớp nhận xét

Trang 13

tự nhiên của mọi người Việt Nam

yêu nước (Sau khi các nhóm trình

bày, giáo viên có thể hướng dẫn

học sinh ghép từng ý với các câu

thành ngữ, tục ngữ xem ý nào có

thể giải thích chung)

* Hoạt động 3:

 Bài 3:

- Yêu cầu học sinh đọc bài 3 - Đọc lại khổ thơ trong “Sắc màu

em yêu”

 Giáo viên gợi ý: có thể chọn từ

đồng nghĩa và chọn những hình

ảnh do các em tự suy nghĩ thêm

 Giáo viên chọn bài hay để tuyên

dương

- Tổ chức cho học sinh tìm những

tục ngữ cùng chỉ phẩm chất tốt đẹp

của nhân dân ta

- Học sinh liệt kê vào bảng từ

- Dán lên bảng lớp

- Đọc - giải nghĩa nhanh

- Học sinh tự nhận xét 1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Hoàn thành tiếp bài 3

- Chuẩn bị: “Từ trái nghĩa”

Trang 14

TỪ TRÁI NGHĨA

I.MỤC TIÊU :

-Học sinh hiểu thế nào là từ trái nghĩa

-Biết tìm từ trái nghĩa trong câu và tập đặt câu với cặp từ trái nghĩa

-Giáo dục ý thức chọn lựa cẩn thận từ trái nghĩa khi dùng cho phù hợp

-Thầy: Bảng phụ

- Trò : Từ điển

4’ 2 Bài cũ: Luyện tập về từ đồng

nghĩa

- Yêu cầu học sinh sửa bài tập 4 - Học sinh sửa bài 4

 Giáo viên nhận xét, cho điểm - Lớp nhận xét

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : “Tiết luyện từ

và câu hôm nay sẽ giúp các em

tìm hiểu về một hiện tượng ngược

lại với từ đồng nghĩa đó là từ trái

nghĩa”

- Học sinh nghe

10’ * Hoạt động 1: Nhận xét, hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghĩa của các

cặp từ trái nghĩa

 Phần 1:

 Giáo viên theo dõi và chốt:

+ Chính nghĩa: đúng với đạo lí

+ Phi nghĩa: trái với đạo lí

 “Phi nghĩa” và “chính nghĩa”

là hai từ có nghĩa trái ngược nhau

 từ trái nghĩa

- Yêu cầu học sinh đọc phần 1, đọc cả mẫu

- Học sinh so sánh nghĩa của các từ gạch dưới trong câu sau:

Đoàn kết là sống, chia rẽ là chết

- Học sinh lần lượt nêu nghĩa của 2

Trang 15

từ gạch dưới

- Học sinh giải nghĩa (nêu miệng)

- Có thể minh họa bằng tranh

+ Lưu ý: học sinh có thể dùng từ

điển để tìm nghĩa hai từ: “vinh”,

“nhục”

- Học sinh nêu (chết # sống) (vinh # nhục)

- Học sinh làm bài theo nhóm

- Đại diện nhóm nêu

 Giáo viên chốt: Từ trái nghĩa đặt

cạnh nhau sẽ làm nổi bật những gì

đối lập nhau

- Dự kiến: 2 ý tương phản của cặp từ trái nghĩa làm nổi bật quan niệm sống rất khí khái của con người VN mang lại tiếng tốt cho dân tộc

- Giáo viên nêu câu hỏi để rút ra

ghi nhớ

+ Thế nào là từ trái nghĩa - Các nhóm thảo luận

+ Tác dụng của từ trái nghĩa - Đại diện nhóm trình bày 2 ý tạo

nên ghi nhớ

 Giáo viên chốt lại cho điểm

- Học sinh làm bài theo nhóm đôi

 Giáo viên chốt lại: Chọn 1 từ

duy nhất dù có thể có từ trái nghĩa

khác vì đây là các thành ngữ có

sẵn

- Tổ chức cho học sinh học theo

nhóm

- Học sinh làm bài theo 4 nhóm

Trang 16

 Bài 4: - 2, 3 học sinh đọc yêu cầu đề bài

- Lưu ý học sinh cách viết câu - Lần lượt học sinh sửa bài tiếp sức 5’ * Hoạt động 4: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp

- Các tổ thi đua tìm cặp từ trái nghĩa (ghi bảng từ)

- Nhận xét 1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Chuẩn bị: “Luyện tập về từ trái

nghĩa”

LUYỆN TẬP VỀ TỪ TRÁI NGHĨA

I.MỤC TIÊU :

-Củng cố những kiến thức đã học về từ trái nghĩa

-Học sinh biết vận dụng những hiểu biết đã có về từ trái nghĩa để làm đúng các bài tập thực hành tìm từ trái nghĩa, đặt câu với một số từ trái nghĩa tìm được

Trang 17

-Có ý thức dùng từ trái nghĩa khi nói, viết để việc diễn đạt rõ sắc thái hơn

-Thầy: Phiếu photo nội dung bài tập 4/48

- Trò : SGK

4’ 2 Bài cũ : “Từ trái nghĩa”

- Giáo viên cho học sinh sửa bài

tập

- Học sinh sửa bài 3

- Giáo viên cho học sinh đặc câu

hỏi - học sinh trả lời:

+ Thế nào là từ trái nghĩa? - Hỏi và trả lời

+ Nêu tác dụng của từ trái nghĩa

dùng trong câu?

- Nhận xét

 Giáo viên nhận xét và cho điểm

1’ 3.Bài mới :

nay, các em sẽ vận dụng những

hiểu biết đã có về từ trái nghĩa”

18’ * Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm các cặp từ trái nghĩa trong

ngữ cảnh.

- Hoạt động nhóm, cá nhân, lớp

sinh và lưu ý câu có 2 cặp từ trái

nghĩa: dùng 1 gạch và 2 gạch

- Học sinh làm bài cá nhân, các em gạch dưới các từ trái nghĩa có trong bài

 Bài 3:

- Giải nghĩa nhanh các thành ngữ,

tục ngữ

- Học sinh đọc yêu cầu bài 3

Trang 18

- Học sinh thảo luận nhóm đôi

- Học sinh sửa bài dạng tiếp sức

10’ * Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh biết tìm một số từ trái nghĩa

theo yêu cầu và đặt câu với các từ vừa tìm được.

sinh trao đổi nhóm - Nhóm trưởng phân công các bạn trong nhóm tìm cặp từ trái nghĩa

như SGK, rồi nộp lại cho thư kí tổng hợp - Đại diện nhóm trình bày

 Giáo viên chốt lại từng câu - Cả lớp nhận xét (đúng, nhiều cặp

từ)

 Bài 5:

- Lưu ý hình thức, nội dung của

câu cần đặt - 1, 2 học sinh đọc đề bài 5 - Học sinh làm bài

- Học sinh sửa bài lần lượt từng em đọc nối tiếp nhau từng câu vừa đặt

5’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp

- Giáo viên phát phiếu gồm 20 từ

Yêu cầu xếp thành các nhóm từ

trái nghĩa

- Thảo luận và xếp vào bảng từ

- Trình bày, nhận xét

1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Chuẩn bị: “Mở rộng vốn từ: Hòa

bình”

***

Trang 19

ĐIỀU CHỈNH – BỔ SUNG

MỞ RỘNG VỐN TỪ : HÒA BÌNH

I.MỤC TIÊU :

-Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ về chủ điểm: “Cánh chim hòa bình”

-Biết sử dụng các từ đã học để đặt câu, viết đoạn văn nói về cảnh bình yên của một miền quê hoặc thành phố

-Giáo dục lòng yêu hòa bình

-Thầy: Vẽ các tranh nói về cuộc sống hòa bình

-Trò : Sưu tầm bài hát về chủ đề hòa bình

4’ 2 Bài cũ:

- Yêu cầu học sinh sửa bài tập - Học sinh lần lượt đọc phần đặt

câu

 Giáo viên nhận xét, đánh giá - Lớp nhận xét

1’ 3.Bài mới :

Trang 20

nay sẽ mở rộng, hệ thống hóa vốn

từ chủ điểm: Cánh chim hòa bình”

14’ * Hoạt động 1: Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ về Chủ điểm: “ Cánh

chim hòa bình”

 Bài 1:

- Yêu cầu học sinh đọc bài 1

- Học sinh đọc bài 1

- Cả lớp đọc thầm - Suy nghĩ, xác định ý trả lời đúng

 Giáo viên chốt lại chọn ý b

 Phân tích

- Yêu cầu học sinh nêu nghĩa từ:

“bình thản, yên ả, hiền hòa” - Học sinh tra từ điển - Trả lời - Học sinh phân biệt nghĩa: “bình

thản, yên ả, hiền hòa” với ý b

 Bài 2: - 2 học sinh đọc yêu cầu bài 2

- Giáo viên ghi bảng thành 2 cột

đồng nghĩa với hòa bình và không

đồng nghĩa

- Học sinh làm bài

- Học sinh sửa bài - Lần lượt học sinh đọc bài làm của mình

15’ * Hoạt động 2: Sử dụng các từ đã học để đặt câu, viết đoạn văn nói

về cảnh bình yên của một miền quê hoặc thành phố

 Bài 3: - 2 học sinh đọc yêu cuầ bài 4

- Học sinh khá giỏi đọc đoạn văn

4’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp

- Học sinh thi tìm thêm từ ngữ thuộc Chủ điểm

- Các tổ thi đua giới thiệu những bức tranh đã vẽ và bài hát đã sưu tầm

1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Chuẩn bị: “Từ đồng âm”

Trang 21

TỪ ĐỒNG ÂM

I.MỤC TIÊU :

-Học sinh hiểu thế nào là từ đồng âm

-Nhận diện được từ đồng âm trong giao tiếp

-Biết phân biệt nghĩa của các từ đồng âm

-Cẩn thận khi dùng từ để tránh nhầm nghĩa

-Thầy: Các mẫu chuyện vui sử dụng từ đông âm

-Trò : Vẽ tranh nói về các sự vật, hiện tượng nói về các từ đồng âm

4’ 2 Bài cũ:

- Học sinh đọc đoạn văn

 Giáo viên nhận xét và - cho

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : “Trong tiếng

việt còn có 1 hiện tượng” phổ

biến Đó là từ đồng âm mà ta tìm

Trang 22

hiểu hôm nay.

14’ * Hoạt động 1: Thế nào là từ đồng âm?

- Học sinh làm việc cá nhân, chọn dòng nêu đúng nghĩa của mỗi từ

“câu”

-GV chốt lại : Hai từ câu ở hai câu

văn trên phát âm hòan tòan giống

nhau (đồng âm) song nghĩa rất

khác nhau Những từ như thế gọi

là những từ đồng âm

+Câu (cá) : bắt cá, tôm ,…bằng móc sắt nhỏ

+Câu (văn) : đơn vị của lời nói diễn đạt một ý trọn vẹn

- Phần ghi nhớ - Học sinh lần lượt nêu

- Cả lớp đọc thầm nội dung ghi nhớ

14’ * Hoạt động 2: Nhận diện từ đồng âm trong lời ăn tiếng nói hằng

ngày - Nhận biết từ đồng âm

 Bài 1: - 2 học sinh đọc yêu cầu bài 1

- Học sinh nêu lên

 Giáo viên chốt lại và tuyên

dương những em vẽ tranh để minh

họa cho bài tập

- Học sinh có thể dùng tranh để giải nghĩa cho từng cặp từ đồng âm

 Bài 2: - Học sinh đọc yêu cầu bài 2

 Giáo viên chốt lại - Học sinh lần lượt đọc tiếp nối bài

đặt câu

- Cả lớp nhận xét 4’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động cá nhân, lớp

- Giáo viên tổ chức cho học sinh

thi đoán hình nền để nêu lên từ

đồng âm

- Tranh 1: Học sinh nhìn tranh để đặt câu có từ đồng âm

Xe chở đường chạy trên đường

- Tranh 2: Nhìn tranh để điền từ đồng âm

Con mực; lọ mực

1’ 5 Tổng kết - dặn dò :

- Chuẩn bị: “Mở rộng vốn từ: Hữu

Trang 23

nghị”

***

MỞ RỘNG VỐN TỪ: HỮU NGHỊ - HỢP TÁC

I.MỤC TIÊU :

-Mở rộng, hệ thống hóa vốn từ, nắm nghĩa các từ nói về hữu nghị, sự hợp tác giữa người với người; giữa các quốc gia, dân tộc Bước đầu làm quen với các thành ngữ nói về tình hữu nghị, sự hợp tác

-Biết sử dụng các từ đã học để đặt câu

-Có ý thức khi lựa chọn sử dụng từ ngữ thuộc chủ điểm

-Thầy: Nam châm - Tranh ảnh thể hiện tình hữu nghị, sự hợp tác giữa các quốc gia - Bìa ghép từ + giải nghĩa các từ có tiếng “hợp”

-Trò : Từ điển Tiếng Việt

4’ 2 Bài cũ: “Từ đồng âm”

- Bốc thăm số hiệu để kiểm tra bài

cũ 4 học sinh

- Tổ chức cho học sinh chọn câu

hỏi (bằng bìa vẽ giỏ trái cây với

nhiều loại quả hoặc trái cây nhựa

đính câu hỏi)

- Học sinh chọn loại trái cây mình thích (Mặt sau là câu hỏi) và trả lời:

1) Thế nào là từ đồng âm? Nêu

Trang 24

- Tổ chức cho học sinh nhận xét,

bổ sung, sửa chữa

- Giáo viên đánh giá

*Nhận xét chung

một VD về từ đồng âm

2) Phân biệt nghĩa của từ đồng âm:

“đường” trong “con đường”,

*Giới thiệu bài : Trong cuộc sống,

chúng ta cần phải luôn yêu thương

nhau, chia sẻ đùm bọc, hợp tác

giúp đỡ nhau Bài học hôm nay

giúp các em mở rộng vốn từ về

Hữu nghị - Hợp tác Từ đó các em

thấy được tầm quan trọng của sự

Hữu nghị – Hợp tác Sự Hữu nghị

– Hợp tác sẽ làm cho sức mạnh

của con người được nhân lên gấp

bội

- Học sinh nghe

10’ * Hoạt động 1: Nắm nghĩa những từ có tiếng “hữu” và biết đặt câu

với các từ ấy.

- Hoạt động nhóm, cá nhân, lớp

- Tổ chức cho học sinh học tập

theo 4 nhóm - Học sinh nhận bìa, thảo luận và ghép từ với nghĩa (dùng từ điển)

- Yêu cầu: Ghép từ với nghĩa thích

hợp của từ rồi phân thành 2 nhóm:

+ “Hữu” nghĩa là bạn bè

+ “Hữu” nghĩa là có

⇒ Khen thưởng thi đua nhóm sau

khi công bố đáp án và giải thích rõ

hơn nghĩa các từ

→ Chốt: “Những ngôi nhà các em

vừa ghép được tuy màu sắc, kiểu

dáng có khác nhau, nội dung ghép

có đúng, có sai nhưng tất cả đều

rất đẹp và đáng quý Cũng như

chúng ta, dù có khác màu da, dù

- Phân công 3 bạn lên bảng ghép, phần thân nhà với mái đã có sẵn sau khi hết thời gian thảo luận

- HS cùng giáo viên sửa bài, nhận xét kết quả làm việc của 4 nhóm

bằng hữu: bạn bè

Trang 25

mỗi dân tộc đều có bản sắc văn

hóa riêng nhưng đều sống dưới

một mái nhà chung: Trái đất Vì

thế, cần thiết phải thể hiện tình

hữu nghị và sự hợp tác giữa tất cả

mọi người”

(Cắt phần giải nghĩa, ghép từ

nhóm 1 lên bảng)

* Nhóm 2:

hữu ích: có ích hữu hiệu: có hiệu quả hữu tình: có tình cảm, có sức hấp dẫn

hữu dụng: dùng được việc

- HS đọc tiếp nối nghĩa mỗi từ

- Suy nghĩ 1 phút và viết câu vào nháp → đặt câu có 1 từ vừa nêu →

nối tiếp nhau

- Nhận xét câu bạn vừa đặt

 Nghe giáo viên chốt ý

 Đọc lại từ trên bảng 10’ * Hoạt động 2: Nắm nghĩa những từ có tiếng “hợp” và biết đặt câu

với các từ ấy.

- Hoạt động nhóm bàn, cá nhân, lớp

- GV đính lên bảng sẵn các dòng

từ và giải nghĩa bị sắp xếp lại

- Thảo luận nhóm bàn để tìm ra cách ghép đúng (dùng từ điển)

- Phát thăm cho các nhóm, mỗi

nhóm may mắn sẽ có 1 em lên

bảng hoán chuyển bìa cho đúng

(những thăm còn lại là thăm trắng)

- Mỗi dãy bàn chỉ được 2 bạn may mắn lên bảng → cả lớp 4 em

- Học sinh thực hiện ghép lại và đọc to rõ từ + giải nghĩa

- Nhận xét, đánh giá thi đua - Nhóm + nhận xét, sửa chữa

- Tổ chức cho học sinh đặt câu để

hiểu rõ hơn nghĩa của từ - Đặt câu nối tiếp - Lớp nhận xét

(Cắt phần giải nghĩa, ghép từ

nhóm 2 lên bảng)

⇒ Yêu cầu học sinh đọc lại - Đáp án:

* Nhóm 2:

→ Chốt: “Các em vừa được tìm

hiểu về nghĩa của các từ có tiếng

“hữu”, tiếng “hợp” và cách dùng

chúng Tiếp đến, cô sẽ giúp các

em làm quen với 3 thành ngữ rất

hay và tìm hiểu về cách sử dụng

Trang 26

thích hợp: đúng, hợp

- Treo bảng phụ có ghi 3 thành ngữ

- Lần lượt giúp học sinh tìm hiểu 3

thành ngữ:

* Bốn biển một nhà

(4 Đại dương trên thế giới → Cùng

sống trên thế giới này)

* Kề vai sát cánh

- Thảo luận nhóm đôi để nêu hoàn cảnh sử dụng và đặt câu

→ Diễn tả sự đoàn kết Dùng đến khi cần kêu gọi sự đoàn kết rộng rãi

→ Đặt câu

→ Thành ngữ 2 và 3 đều chỉ sự đồng tâm hợp lực, cùng chia sẻ gian nan giữa những người cùng chung sức gánh vác một công việc quan trọng

* Chung lưng đấu cật

→ Chốt: “Những thành ngữ, tục

ngữ các em vừa nêu đều cho thấy

rất rõ tình hữu nghị, sự hợp tác

giữa người với người, giữa các

quốc gia, dân tộc là những điều rất

tốt đẹp mà mỗi chúng ta đều có

trách nhiệm vun đắp cho tình hữu

nghị, sự hợp tác ấy ngày càng bền

chặt Vậy, em có thể dùng những

việc làm cụ thể nào để góp phần

xây dựng tình hữu nghị, sự hợp tác

đáng quý đó?

→ Đặt câu

- Tìm thêm thành ngữ, tục ngữ khác cùng nói về tình hữu nghị, sự hợp tác

- Nêu: Tôn trọng, giúp đỡ khách du lịch (Dự kiến) → nước ngoài

→ Giáo dục: “Đó đều là những

việc làm thiết thực, có ý nghĩa để

góp phần vun đắp tình hữu nghị, sự

hợp tác giữa mọi người, giữa các

dân tộc, các quốc gia ”

- Giúp đỡ thiếu nhi và đồng bào các nước gặp thiên tai

- Biết ơn, kính trọng những người nước ngoài đã giúp Việt Nam như về dầu khí, xây dựng các công

Trang 27

trình, đào tạo chuyên viên cho Việt Nam

- Hợp tác với bạn bè thật tốt trong học tập, lao động (học nhóm, làm vệ sinh lớp cùng tổ, bàn )

5’ * Hoạt động 4: Củng cố - Hoạt động lớp

- Đính tranh ảnh lên bảng

+ Ảnh lăng Bác Hồ

+ Ảnh về nhà máy thủy điện Hòa

- Quan sát tranh ảnh

- Suy nghĩ và đặt tên cho ảnh, tranh bằng từ ngữ, thành ngữ hoặc câu ngắn gọn thể hiện rõ ý nghĩa tranh ảnh

VD: Tình hữu nghị ; Cây cầu hữu nghị

- Nêu

- Lớp nhận xét, sửa 1’ 5.Tổng kết - dặn dò:

- Làm lại bài vào vở: 1, 2, 3, 4

- Chuẩn bị: Ôn lại từ đồng âm và

xem trước bài: “Dùng từ đồng âm

để chơi chữ”

***

Trang 28

DÙNG TỪ ĐỒNG ÂM ĐỂ CHƠI CHỮ

I.MỤC TIÊU :

-Học sinh hiểu thế nào là từ đồng âm để chơi chữ

-Nhận biết được từ đồng âm - hiện tượng dùng từ đồng âm để chơi chữ -Cảm nhận được giá trị của việc dùng từ đồng âm để chơi chữ trong thơ văn và trong lời nói hàng ngày: tạo ra những câu nói có nhiều nghĩa, gây những bất ngờ thú vị cho người đọc, người nghe

-Thầy: - Bảng phụ ghi sẵn 3 cách hiểu ví dụ trang 69 - Phiếu ghi yêu cầu cho 5 nhóm - Bảng phụ ghi bài ca dao vui

- Trò : Xem trước bài

4’ 2 Bài cũ: “Mở rộng vốn từ:

Hữu nghị - Hợp tác”

1) Tìm những từ có tiếng “hữu” chỉ bạn bè Đặt câu với 1 từ

2) Tìm những từ có tiếng “hợp” chỉ gộp lại thành lớn hơn Đặt câu với 1 từ

3) Nêu hoàn cảnh sử dụng 3 TN đã học trong tiết trước

 Đánh giá, nhận xét chung - Nhận xét, bổ sung, sửa chữa

Trang 29

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : Trong cuộc

sống có rất nhiều sự vật, sự việc,

hiện tượng rất khác nhau nhưng

tên gọi khi đọc lên là rất giống

nhau Chính vì vậy, trong cuộc

sống, trong thơ văn người ta

thường sử dụng hiện tượng này

để chơi chữ Tiết học hôm nay sẽ

giúp các em hiểu thế nào là dùng

từ đồng âm để chơi chữ, nhận

biết được hiện tượng dùng từ

đồng âm để chơi chữ

- Nghe

13’ * Hoạt động 1: Nhận biết hiện tượng dùng từ đồng âm để chơi chữ.

- Hoạt động nhóm bàn, lớp

- Tổ chức cho học sinh thảo luận

theo nhóm bàn - Đọc nội dung phần Nhận xét /69- Thảo luận để trả lời hai câu hỏi

- Phát biểu ý kiến

- Xác định số học sinh hiểu đúng

cách chơi chữ trong ví dụ

- Treo bảng phụ đã viết sẵn 3

cách hiểu câu văn:

- Hổ mang bò lên núi

- mang: → hành động mang vác_ hổ mang : tên loài rắn độc

- bò: → trườn, bò (hành động) con bò

- Vì sao có thể hiểu theo nhiều

cách như vậy? - Vì người viết biết dùng từ đồng âm (mang) để chơi chữ “mang” có lúc là

động từ, có lúc là danh từ Do vậy, đọc theo những cách ngắt giọng khác nhau, có thể tạo nên những cách hiểu câu văn trên rất khác nhau

- Vậy, thế nào là dùng từ đồng

âm để chơi chữ?

⇒ Ghi nhớ

- Dựa vào hiện tượng đồng âm, tạo

ra những câu nói có nhiều nghĩa, gây những bất ngờ thú vị cho người đọc, người nghe

- Lặp lại ghi nhớ 14’ * Hoạt động 2: Luyện tập về sử dụng từ đồng âm để chơi chữ.

- Hoạt động nhóm, lớp-Chia lớp thành 5 nhóm

Trang 30

- Yêu cầu: Các câu sau đã sử

dụng từ đồng âm nào để chơi

- Bác bác trứng, tôi tôi vôi - bác 1: chú bác

- bác 2: quấy trứng cho chín sền sệt

- tôi 1: mình

- tôi 2: làm cho đá vôi thành vôi

* Nhóm 2:

- Ruồi đậu mâm xôi đậu - đậu 1: bu, đứng trên

- đậu 2: đỗ xanh, đỗ đen

* Nhóm 3:

- Kiến bò đĩa thịt bò - bò 1: đi trên

- bò 2: thịt (bò)

* Nhóm 4:

- Một nghề cho chín còn hơn chín

nghề - chín 1: biết rõ, thành thạo- chín 2: số lượng (9)

* Nhóm 5:

- Nhận xét kết quả thảo luận của

học sinh Đánh giá - Dùng một cặp từ đồng âm nói trên để đặt câu

- Yêu cầu học sinh đặt câu (cá

nhân, khoảng 10 em) - Nhận xét

6’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động lớp

- Yêu cầu học sinh đọc lại nội

- Treo bảng phụ ghi bài ca dao:

“Bà già đi chợ Cầu Đông

Xem 1 quẻ bói lấy chồng lợi

chăng?

Thầy bói gieo quẻ nói rằng

Lợi thì có lợi nhưng răng chẳng

+ lợi 2: nướu răng

→ Nhắc khéo bà đã quá già, không thích hợp với việc lấy chồng ⇒ câu nói có nhiều nghĩa, là lời khuyên ý nhị và gây bất ngờ nơi người nghe

→ Chốt: “Đó là tác dụng của

việc dùng từ đồng âm để chơi

chữ → học tập có chọn lọc trên

- Nêu ví dụ tự tìm

Trang 31

cơ sở hiểu kỹ từ đồng âm sẽ giúp

em nói và viết hay hơn, tinh tế,

độc đáo hơn”

- Dặn dò: Chuẩn bị: “Từ nhiều

nghĩa”

***

-Có ý thức tìm hiểu các nét nghĩa khác nhau của từ để sử dụng cho đúng

Trang 32

-Thầy: Bảng từ - Giấy - Từ điển đồng nghĩa Tiếng Việt

 Giáo viên nhận xét - Cả lớp theo dõi nhận xét

1’ 3.Bài mới :

nay sẽ giúp em tìm hiểu về các nét

nghĩa của từ”

13’ * Hoạt động 1: Thế nào là từ nhiều nghĩa?

- Giáo viên nhấn mạnh : Các từ

răng,mũi, tai là nghĩa gốc của mỗi

từ

- Trong quá trình sử dụng, các từ

này còn được gọi tên cho nhiều sự

vật khác và mang thêm những nét

nghĩa mới → nghĩa chuyển

- Từng cặp học sinh bàn bạc

- Học sinh lần lượt nêu

- Dự kiến: Răng cào → răng không dùng để cắn - so lại BT1 - Mũi thuyền → mũi thuyển nhọn, dùng để rẽ nước, không dùng để thở, ngửi; Tai ấm → giúp dùng để rót nước, không dùng để nghe

⇒ Nghĩa đã chuyển: từ mang những

nét nghĩa mới

Trang 33

 Bài 3: - Học sinh đọc yêu cầu bài 3

- Từng cặp học sinh bàn bạc - Lần lượt nêu giống:

Răng: chỉ vật nhọn, sắcMũi: chỉ bộ phận đầu nhọn Tai: chỉ bộ phận ở bên chìa ra

 Giáo viên chốt lại bài 2, 3 giúp

cho ta thấy mối quan hệ của từ

nhiều nghĩa vừa khác, vừa giống -

Phân biệt với từ đồng âm

 Giáo viên cho học sinh thảo luận

nhóm - Học sinh thảo luận nhóm rút ra ghi nhớ + Thế nào là từ nhiều nghĩa? - 2, 3 học sinh đọc phần ghi nhớ

trong SGK

12’ * Hoạt động 2: Ví dụ về nghĩa chuyển của 1 số từ

+ Nghĩa gốc 1 gạch - Học sinh sửa bài - lên bảng sửa+ Nghĩa gốc chuyển 2 gạch - Học sinh nhận xét

 Bài 2:

- Giáo viên theo dõi các nhóm làm

việc - Tổ chức nhóm - Dùng tranh minh họa cho nghĩa gốc và nghĩa

chuyển

 Giáo viên chốt lại - Đại diện lên trình bày nghĩa gốc

và nghĩa chuyển

- Nghe giáo viên chốt ý 5’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động nhóm, lớp

- Thi tìm các nét nghĩa khác nhau của từ “chân”, “đi”

- Chuẩn bị:“Luyện tập về từ đồng

nghĩa”

Trang 34

LUYỆN TẬP TỪ NHIỀU NGHĨA

I.MỤC TIÊU :

-Học sinh nhận biết nét khác biệt về nghĩa của từ nhiều nghĩa Hiểu mối

quan hệ giữa chúng

-Biết phân biệt nghĩa gốc và nghĩa chuyển trong câu văn có dùng từ nhiều nghĩa Biết đặt câu phân biệt nghĩa gốc của từ nhiều nghĩa là động từ

-Có ý thức dùng từ đúng nghĩa và hay

-Thầy: Bảng phụ

-Trò : Chuẩn bị viết sẵn bài 1 trên phiếu

4’ 2 Bài cũ: “Từ nhiều nghĩa”

- Giáo viên cho học sinh nhắc lại

ghi nhớ

- Thế nào là từ nhiều nghĩa? Nêu ví

dụ?

- Học sinh sửa bài 2

 Giáo viên nhận xét, cho điểm

Trang 35

1’ 3.Bài mới :

nay chúng ta sẽ tiếp tục luyện tập

những điều đã biết về từ nhiều

nghĩa”

- Nghe

13’ * Hoạt động 1: Nhận biết nét khác biệt về nghĩa của từ nhiều nghĩa

Hiểu mối quan hệ giữa chúng.

 Bài 1:

- Giáo viên ghi 2 đề bài 1 lên bảng - Học sinh đọc yêu cầu bài 1

- 2, 3 học sinh giải thích yêu cầu

 Bài 2:

- Các nghĩa của từ “chạy” có mối

quan hệ thế nào với nhau? - Học sinh đọc yêu cầu bài 2- Học sinh suy nghĩ trả lời

- Lần lượt học sinh trả lời

- Dự kiến: học sinh chọn dòng b giải thích: tất cả các hành động trên đều nêu lên sự vận động rất nhanh - học sinh chọn dòng a: di chuyển → đi, dời có vẻ hành động không nhanh

12’ * Hoạt động 2: Phân biệt nghĩa gốc và chuyển trong câu văn có dùng

từ nhiều nghĩa.

 Giáo viên chốt - Học sinh sửa bài - Nêu nghĩa

của từ “ăn”

- Giải thích yêu cầu

- Học sinh làm bài trên giấy A4

- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh

khá làm mẫu: từ “đi” - Học sinh sửa bài - Lần lượt lên dán kết quả đặt câu theo: Đứng

Trang 36

+ Em đứng lại nghe mẹ nói +Trời hôm nay đứng gió

5’ * Hoạt động 3: Củng cố - Hoạt động lớp, nhóm

- Thi tìm từ nhiều nghĩa và nêu

1’ 5 Tổng kết - dặn dò:

- Chuẩn bị: “Mở rộng vốn từ: Thiên

nhiên”

***

Trang 37

MỞ RỘNG VỐN TỪ: THIÊN NHIÊN

-Có ý thức bảo vệ thiên nhiên

-Thầy: Bảng phụ ghi bài tập 2 - Đồ dùng đính câu hỏi kiểm tra bài cũ - Hình ảnh tả làn sóng nhẹ, đợt sóng mạnh - Từ điển tiếng Việt

- Trò : Tranh ảnh sưu tầm minh họa cho từ ngữ miêu tả không gian: chiều rộng, chiều dài, chiều cao, chiều sâu

4’ 2 Bài cũ: “L.từ : Từ nhiều nghĩa”

- Học sinh lần lượt sửa bài tập phân biệt nghĩa của mỗi từ bằng cách đặt câu với từ:

+ đứng + đi + nằm

- Chấm vở học sinh - Học sinh nhận xét bài của bạn

 Giáo viên nhận xét, đánh giá

1’ 3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : “Mở rộng vốn từ:

Thiên nhiên”

8’ * Hoạt động 1: Tìm hiểu nghĩa của từ “thiên nhiên”

- Tổ chức cho học sinh thảo luận - Thảo luận theo nhóm đôi để trả

Trang 38

nhóm đôi (Phiếu học tập) lời 2 câu hỏi trên (được phép theo

dõi SGK)

- Yêu cầu:

1/ Nhặt ra những từ ngữ chỉ thiên

nhiên từ các từ ngữ sau: nhà máy,

xe cộ, cây cối, mưa chim chóc, bầu

trời, thuyền bè, núi non, chùa chiền,

nhà cửa

- Trình bày kết quả thảo luận

2/ Theo nhóm em, “thiên nhiên” là

gì?

- Lớp nhận xét, nhắc lại giải nghĩa từ “thiên nhiên” cho giáo viên ghi bảng → Lặp lại: “Thiên nhiên là tất cả những sự vật, hiện tượng không do con người tạo ra”

 Giáo viên chốt và ghi bảng

8’ * Hoạt động 2: Xác định từ chỉ các sự vật, hiện tượng thiên nhiên.

- Hoạt động cá nhân+ Tổ chức cho học sinh học tập cá

nhân

+ Đọc các thành ngữ, tục ngữ+ Nêu yêu cầu của bài

→ Gạch dưới bằng bút chì mờ

những từ chỉ các sự vật, hiện tượng

thiên nhiên có trong các thành ngữ,

tục ngữ:

a) Lên thác xuống ghềnh

b) Góp gió thành bão

c) Qua sông phải lụy đò

d) Khoai đất lạ, mạ đất quen

+ Lớp làm bằng bút chì vào SGK+ 1 em lên làm trên bảng phụ

+ Lớp và giáo viên nhận xét, chốt lại lời giải đúng

- Câu thành ngữ “Góp gió thành

bão” khuyên ta điều gì?

- Tích tụ lâu nhiều cái nhỏ sẽ tạo thành cái lớn, sức mạnh lớn →

Đoàn kết sẽ tạo ra sức mạnh

- Khi nào dùng đến tục ngữ “Qua

sông phải lụy đò”? - Muốn được việc phải nhờ vả người có khả năng giải quyết

- Em hiểu gì về tục ngữ “Khoai đất

lạ, mạ đất quen”?

- Khoai trồng ở nơi đất mới, đất lạ thì tốt, mạ trồng ở nơi đất quen thì tốt

 Giáo viên chốt: “Bằng việc dùng

những từ chỉ sự vật, hiện tượng của + Đọc nối tiếp các thành ngữ, tục ngữ trên và nêu từ chỉ sự vật, hiện

Trang 39

thiên nhiên để xây dựng nên các tục

ngữ, thành ngữ trên, ông cha ta đã

đúc kết nên những tri thức, kinh

nghiệm, đạo đức rất quý báu”

tượng thiên nhiên trong ấy (cho đến khi thuộc lòng)

12’ * Hoạt động 3: Mở rộng vốn từ ngữ miêu tả thiên nhiên

- Hoạt động nhóm+ Chia 7 nhóm ngẫu nhiên + Di chuyển về nhóm

+ Phát phiếu giao việc cho mỗi

nhóm

+ Bầu nhóm trưởng, thư ký + Tiến hành thảo luận + Quy định thời gian thảo luận (5

Tìm và đặt câu với những từ ngữ tả

chiều dài (xa) - (xa) tít tắp, tít, tít mù khơi, muôn trùng khơi, thăm thẳm, vời vợi,

ngút ngát

- (dài) dằng dặc, lê thê, lướt thướt, dài thượt, dài nguêu, dài loằng ngoằng, dài ngoẵng

 Nhóm 3:

chiều cao - cao vút, cao chót vót, cao ngất, chất ngất, cao vời vợi

 Nhóm 4:

chiều sâu - hun hút, thăm thẳm, sâu hoắm, sâu hoăm hoắm

 Nhóm 5:

Tìm và đặt câu với những từ ngữ

miêu tả tiếng sóng - ì ầm, ầm ầm, ầm ào, rì rào, ào ào, ì cạp, càm cạp, lao xao, thì

thầm

 Nhóm 6:

miêu tả làn sóng nhẹ - lăn tăn, dập dềnh, lững lờ, trườn lên, bò lên

 Nhóm 7:

miêu tả đợt sóng mạnh - cuồn cuộn, trào dâng, ào ạt, cuộn trào, điên cuồng, điên khùng,

khổng lồ, dữ tợn, dữ dội, khủng khiếp

Trang 40

+ Giáo viên theo dõi, nhận xét,

đánh giá kết quả làm việc của 7

nhóm

+ Từng nhóm dán kết quả tìm từ lên bảng và nối tiếp đặt câu

+ Nhóm khác nhận xét, bổ sung

5’ * Hoạt động 4: Củng cố - Hoạt động lớp, cá nhân

+ Chia lớp theo 2 dãy

+ Tổ chức cho 2 dãy thi tìm những

thành ngữ, tục ngữ khác mượn các

sự vật, hiện tượng thiên nhiên để

nói về những vấn đề của đời sống,

+ Theo dõi, đánh giá kết quả thi đua

và giáo dục học sinh bảo vệ thiên

+ Làm vào vở bài tập 3, 4

+ Chuẩn bị: “Luyện tập về từ nhiều

nghĩa”

***

LUYỆN TẬP VỀ TỪ NHIỀU NGHĨA

Định dạng
Số trang	89
Dung lượng	0,95 MB