CHUYEN DE BAO CAO GIOI TINH NU

Nhằm giúp cho HS nữ, có những hiểu biết đầy đủ về sự biến đổi thể chất, sinh lý, tâm lý tình cảm ở lứa tuổi vị thành niên để các em đừng quá lo lắng, bối rối và vượt qua những khó khăn

CHÀO MỪNG CÁC EM NỮ KHỐI 9

VỀ DỰ CHUYÊN ĐỀ

GIÁO DỤC GIỚI TÍNH

Nhằm giúp cho HS nữ, có những hiểu biết đầy

đủ về sự biến đổi thể chất, sinh lý, tâm lý tình cảm

ở lứa tuổi vị thành niên để các em đừng quá lo

lắng, bối rối và vượt qua những khó khăn mặc

cảm gặp phải trong lứa tuổi này.

Ngoài ra các em cần có những kỹ năng cần

thiết để có hành vi đúng , chủ động bảo vệ sức

khoẻ cho bản thân.

Trong chuyên đề này, có các vấn đề sau:

Vấn đề 1: Giới tính là gì?

Giới tính là tất cả những đặc điểm riêng biệt tạo nên sự khác nhau giữa nam và nữ:

Các biểu hiện của sự khác biệt giới tính:

1) Khác biệt về giải phẩu - sinh lý:

-Về cấu tạo, chức năng cơ quan sinh dục nam và nữ

-Về đặc điểm của xương, lượng mỡ trong cơ thể, tuổi thọ,

tỉ lệ mắc bệnh…

2) Khác biệt về tâm lí:

- HS nam thích các hoạt động ồn ào, HS nữ thường chơi theo nhóm, trò chơi gắn liền với thiên nhiên và có tổ chức hơn

- Khác biệt về tình cảm

- Khác biệt về tính cách, năng lực…

Nhưng do sự khác biệt giới tính không mang tính chất loại trừ nhau, đối lập nhau mà phối hợp, bổ sung cho nhau, nên hoạt động của hai người sẽ đạt hiệu quả cao hơn hoặc cuộc sống con người sẽ thuận lợi hơn nếu con người có mối

quan hệ cân bằng, hài hoà với người khác giới 1 tập thể lao động sẽ đạt hiệu quả cao hơn trong sinh hoạt làm việc nếu trong tập thể ấy có tỉ lệ hài hoà giữa nam và nữ

1/ VTN theo tổ chức y tế thế giới ( WHO ) là nhóm người trong lứa tuối từ 10-19 tuổi và được chia làm 3 nhóm:

- 10-13 tuổi: Giai đoạn đầu VTN

- 14- 16 tuổi : Giai đoạn giữa VTN

- 17- 19 tuổi: Giai đoạn cuối VTN

Ngoài cái tên khoa học là VTN còn có tên dân giã là "tuổi dậy thì" Vậy tuổi dậy thì là gì?

Vấn đề 2 : Vị thành niên, bạn là ai?

2/ Tuổi dậy thì là thời kì diễn ra những biến đổi đột ngột mạnh mẽ về cấu tạo cơ thể và chức năng sinh lý đồng thời với những biến đổi tâm tư tình cảm là giai đoạn phát triển đặc biệt có ý nghĩa quan trọng nhất của cuộc đời con

người là giai đoạn có khả năng sinh sản được chia làm 2 giai đoạn:

- Tiền dậy thì: Em gái từ 11-13 tuổi

Em trai từ 13-15 tuổi

- Dậy thì chính thức: Em gái từ 13-15 tuổi

Em trai từ 15- 17 tuổi Dấu hiệu dậy thì chính thức ở em gái là xuất hiện kinh

nguyệt và em trai là xuất tinh đầu tiên

3./ Sức khoẻ sinh sản VTN: Tổ chức y tế thế giới đã định

nghĩa "Sức khoẻ sinh sản là 1 trạng thái khoẻ mạnh hài

hoà về thể chất tinh thần và xã hội trong tất cả mọi khía

cạnh liên quan đến hệ thống các chức năng và các quá

trình sinh sản chứ không phải chỉ là không có bệnh tật hay tổn thương về hệ thống sinh sản"

4 Những thay đổi về thể chất, tâm sinh lý ở tuổi VTN

a/ Thay đổi về thể chất:

- Các em lớn nhanh về chiều cao và cân nặng

- Giọng nói nhẹ nhàng và trong trẻo

- Da sẽ mịn màng hơn

- Lông mu, lông nách xuất hiện ,ngực phát triển

- Bộ phận sinh dục phát triển: Tử cung, buồng trứng phát triển

- Bắt đầu có kinh nguyệt các em có khả năng thụ thai và sinh con

* Thời kỳ hành kinh bình thường có thể kéo dài từ 3 đến 7

ngày Bắt đầu hành kinh là bắt đầu 1 chu kỳ; 1 chu kỳ kinh

nguyệt thường kéo dài khoản 22 đến 25 ngày, trung bình là

28 – 30 ngày Hành kinh thực chất là niêm mạc tử cung bong

ra và thải ra ngoài Máu kinh chỉ chứa ¾ là máu; còn lại là các chất của niêm mạc tử cung Khi hành kinh các em thường có cảm giác choáng váng; đau bụng và cũng hay xảy ra một số tâm lý trạng thái tâm lý bất thường khi có kinh như: Nhức

đầu, lo âu, mất ngủ, biếng ăn …

* Các em cần chú ý thường xuyên vệ sinh cơ quan sinh dục; nhất là trong thời kỳ kinh nguyệt:

+ Phải thay rữa: 3 lần / 1 ngày (Sáng, chiều, tối)

+ Dùng nước sạch: Nước máy, nước giếng sạch … không dùng nước ao hồ Nước sông … mùa lạnh nên pha thêm 1

ít nước sôi để có nước ấm rửa ráy Có thể pha thêm 1 ít

muối hoặc thuốc rửa phụ khoa (có bán ở các hiệu thuốc)

- Không được tắm ở các ao hồ, không đi bơi và tắm biển ở những ngày này

- Về ăn uống: Hạn chế ăn các chất gia vị, nên ăn thêm quả tươi, uống nhiều nước

- Về mặc: cần giữ ấm về mùa đông, không mặc chật, nhất

là các loại quần bó chặc lấy hông và bụng dưới

* Ngoài ra các em cần tự theo dõi kinh nguyệt để đánh giá được :

+ Tình trạng sức khoẻ bản thân

+ Các rối loạn kinh nguyệt có thể xảy ra để từ đó thầy

thuốc có thể tìm ra bệnh tật gây nên rối loạn đó

Các em nên có 1 cuốn lịch nhỏ bỏ túi khi thấy kinh,

các em sẽ đánh dấu vào các ngày ra máu: Từ ngày đầu tiên đến cuối cùng nếu có bất thường nào đó kèm theo

cũng có thể ghi tóm tắt như: “đau - nhiều - ít - máu cục”

b) Những biến đổi tâm lý:

Có thể xem như một cuộc khủng hoảng trong cuộc sống của các em; các em hay nghĩ ngợi viển vông dễ vui khi gặp sự tốt lành nhưng cũng rất dễ buồn trước những

nguyên nhân gây buồn phiền nho nhỏ nhiều khi chẳng

đáng bận tâm

Như là: “Hôm nay trời đẹp mây cao

Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn”

- Vị thành niên là lứa tuổi chuyển từ trẻ con sang người lớn, chưa trưởng thành hoàn toàn về mặt thể chất, tâm lý

và hành vi, nhưng có sự thay đổi khác nhau rõ rệt ở bé gái

và bé trai, và đặc biệt là những đặc tính tình dục và khả năng sinh sản

- VTN có thể thay đổi tính tình trong tư cách cư xử từ thái

độ chín chắn sang thái độ trẻ con dễ làm người lớn hiểu lầm, ngay cả đối với những người thân trong gia đình

Đặc tính của VTN là luôn luôn thích sống độc lập cả

trong thực tế và trong suy nghĩ

- VTN còn thích giao lưu bạn bè, thích hội họp theo nhóm bạn, thích sinh hoạt câu lạc bộ, thường có những thần

tượng riêng và bắt chước họ kiểu tóc, cách ăn mặc, dáng

đi thích hát nhạc trữ tình, viết nhật kí và lưu niệm

- VTN đã có ý thức về giới tính, có những xao động tình cảm, cảm xúc trước bạn khác giới, xuất hiện rung động đầu đời.

* Ở lứa tuổi này các em cần:

- Biết lắng nghe và chia sẻ với cha mẹ và bạn bè những băn khoăn lo lắng, những khó khăn mình gặp phải về sinh

lý, tâm lý ở lứa tuổi dậy thì như thế mình sẽ nhận được những lời khuyên bổ ích

- Không nên xấu hổ dấu diếm khi lần đầu tiên hành kinh

và có hiện tơợng mộng tinh mà cần phải chia sẻ với bố

mẹ, bạn bè và những người khác Khi có những bất

thường trong cơ thể nên tìm đến sự giúp đỡ của cán bộ y tế

- Đến tuổi dậy thì, chúng mình cần chú ý thường xuyên vệ sinh cơ quan sinh dục nhất là đối với bạn nữ trong thời kì kinh nguyệt.

- Chủ động tìm hiểu thông tin và kiến thức về sự phát

triển thể chất, sinh lý, tâm lý, xúc cảm tình dục ở tuổi dậy thì, cách chăm sóc cơ thể, kĩ năng ứng xử có trách nhiệm đối với bạn khác giới ở sách báo tạp chí tại trung tâm tư vấn cho vị thành niên, câu lạc bộ sức khoẻ sinh sản VTN; chia sẻ những khó khăn đang gặp phải, mối quan tâm của mình với các cán bộ tư vấn của trung tâm tư vấn vị thành niên hay qua đường dây điện thoại nóng 1080

- Tôn trọng và gìn giữ tình bạn khác giới Luôn tỉnh táo đừng để bản năng tự nhiên và những ham muốn nhất thời chi phối hành động phải biết nói không khi cần thiết để tự bảo vệ mình

- Rèn luyện và chia sẻ kĩ năng ứng xử có trách nhiệm với

bạn khác giới phòng tránh xâm hại tình dục thông qua các

buổi sinh hoạt câu lạc bộ, toạ đàm, cuộc thi tìm hiểu, thi giao lưu về sức khoẻ sinh sản vị thành niên tổ chức trong

trường học hay trên địa bàn dân cư

Tích cực tham gia các hoạt động tập thể , hoạt động xã hội chính là cơ hội để giúp mình khắc phục tính nhút nhát, giúp mình tự tin hơn, hoà đồng hơn trong cuộc sống tập thể; là

cách tốt nhất để tự khẳng định mình, là điều kiện để làm

người lớn một cách tốt nhất

* Những điều nên tránh:

-Đối xử suồng sả thiếu tế nhị với bạn khác giới

- Tập uống rượu kể cả khi vui vẻ với bạn trong các dịp sinh nhật, khi say rượu mình sẽ không làm chủ được bản thân và rất dễ phạm những sai lầm gây hậu quả nghiêm trọng

- Xem sách báo băng hình đồi trụy, những thứ đó làm cho

chúng mình trở nên thấp hèn và dễ bị sa ngã

- Đi chơi khuya ở nơi vắng vẻ với người khác giới

- Cả nể nhẹ dạ khi người khác giới có thể làm bạn, có thể là người lớn tuổi nài ép theo ý xấu

5/ Quan niệm về tình bạn – tình yêu

Các em chưa phân biệt đâu là tình bạn khác giới đâu là tình yêu nên các em chưa nên yêu vì:

- Thường hay dễ lầm lẫn giữa tình yêu đích thực với tình bạn khác giới thân thiết Khi xác định được hai loại tình cảm

này, VTN thường thất vọng và đau khổ

- Bị chi phối nhiều thời gian, phân tán tư tưởng cho cảm xúc yêu đương lãng mạn, sẽ ảnh hưởng đến học tập , phấn đấu

- Chưa có suy nghĩ chín chắn, kinh nghiệm, chỉ dừng lại ở những rung cảm cảm tính nên tình yêu dễ tan vỡ để lại

những dấu ấn tình cảm đau khổ, ảnh hưởng đến đời đời sống tâm lý, tinh thần

- Chưa kiềm chế cảm xúc và sự đam mê nên dễ dẫn đến

những hậu quả đáng tiếc (quan hệ tình dục, có thai ngoài ý muốn) ảnh hưởng đến sức khỏe và hạnh phúc tương lai

Vấn đề 3: Tình trạng xâm hại cơ thể và cách

tránh bị xâm hại cơ thể :

Theo Tổng Cục cảnh sát, trung bình hàng năm ở VN xảy ra

800 vụ xâm hại tình dục trẻ em, chiếm 50% tổng số vụ phạm tội xâm phạm trẻ em Nạn nhân chủ yếu là các bé gái từ 12-

16 tuổi

* Tình trạng xâm hại cơ thể và cách tránh bị xâm hại cơ thể:

- Hiện nay, trên các phương tiện thông tin, báo chí đã đưa tin

1 số vụ xâm hại tình dục trẻ em Thật đau lòng khi có những

kẻ lạm dụng là người lớn, có người mà các em thường tin tưởng, gần gủi… Khi bị xâm hại cơ thể các em không những tổn thương cơ thể, tình cảm, tâm lý, mà còn ảnh hưởng đến sức khoẻ, thời gian học tập… đời sống sau này

Các nguyên nhân xã hội thì nhiều, nhưng với các em để

tránh rủi ro và biết cách bảo vệ mình khi gặp nguy cơ lạm

dụng tình dục, cần lưu ý những điểm sau:

1- Nên tin vào linh tính của mình, cần nhạy cảm để nhận biết những dấu hiệu lạm dụng tình dục qua lời nói, ánh mắt nhìn không bình thường, những cử chỉ: ôm hôn, vuốt ve, dùng tay kích thích của kẻ chủ ý, cần cảnh giác tránh ra Cần nhạy

cảm để nhận ra những đối tượng lạm dụng, họ có thể là

người lớn, thậm chí có những người mà ta thường tin tưởng yêu quý Khi thấy ai đó tỏ vẻ không bình thường với mình nhiều lần phải báo ngay cho cha mẹ, cô giáo, anh chị

2- Hãy nói không khi thấy người lạ tỏ tình cảm quá thân

thiết với mình

3- Đi học, đi chơi nên tránh xa những đoạn đường tối, không

đi tắt qua những nơi vắng vẻ

4- Khi cảm thấy sợ hãi, cần chạy thật nhanh đến nơi an

toàn, nhờ mọi người giúp đỡ đến

5- Các em có quyền bảo vệ thân thể, không ai có quyền động đến bất kỳ chỗ nào trên thân thể của các em

6- Khi bị cưỡng bức, hãy la to, dùng răng cắn kẻ hại mình

7- Khi bị xâm hại, các em thường bị đe doạ, không được nói cho ai biết, nhưng các em cần biết rằng: Nếu giữ bí mật, sẽ

bị xâm hại nhiều lần nữa vậy không nên xấu hổ cần nói

ngay cho cha mẹ, cô giáo, người thân mà các em tin tưởng nhất để trừng trị kẻ ác người lớn ai cũng yêu quí, bảo vệ các

em trong mọi trường hợp Chỉ có 1 số kẻ xấu làm chuyện đồi bại, cần vạch mặt bọn chúng để bảo vệ mình và các bạn bè khác

Xin ch©n thµn h c¸m ¬n