Bệnh lý tinh hoàn

Khi nào sử dụng ? Bệnh lý u  Vô sinh  Đau mạn tính  Khám LS không kết luận được là nang nước thừng tinh, viêm,khối thoát vị lớn, kinh nghiệm giới hạn  Bệnh lý cấp : chấn thương

Dr Trần Vĩnh Nguyên Dung

Dr Nguyễn Quý Khoáng BỆNH LÝ TINH HOÀN

Các phương tiện chẩn đoán hình ảnh

Siêu âm : ++++

• Chẩn đoán

• Theo dõi

TDM :

• Phương tiện khảo sát tổng

quát đối với t/h ung thư IRM :

• Khám thì hai

Khi nào sử dụng ?

 Bệnh lý u

 Vô sinh

 Đau mạn tính

 Khám LS không kết luận được là nang nước thừng

tinh, viêm,khối thoát vị lớn, kinh nghiệm giới hạn

 Bệnh lý cấp : chấn thương , viêm tinh hoàn-mào

tinh, xoắn tinh hoàn.

 Giữ cố định tinh hoàn

–Bằng tay nhưng khó đánh dấu nên yêu cầu máy siêu âm có nút «  freeze  » bằng chân.

 Khám hai bên

đánh dấu hình bên phải / trái

Hướng dẫn thăm khám

Hình thái bình thường

Tinh hoàn

4-5 cm dài , 2-3 cm dày

Vùng rốn tăng âm (dài , sau–bên )

Màng trắng (albuginée) không thấy

Hình thái bình thường

Mào tinh

hồi âm  tinh hoàn,

hoặc tăng âm nhẹ

 đầu <10mm,

thân 2-3mm,

đuôi 2-5mm

Chẩn đoán nguyên nhân

đặc dịch đơn độc

hay lan tỏa

 Tinh hoàn K (95%) nang

chứng cứ tế bào học

 Ngoài tinh hoàn SV lành nang

mào tinh viêm mào tinh

ngoài mào tinh

Bệnh lý ung thư

Ung thư tinh hoàn Nguyên nhân K hàng đầu ở nam 15-35 tuổi

 Bìu to với tinh hoàn to không đau

! Dạng cấp hoặc khởi phát bởi một chấn thương

 Dạng tiềm ẩn

– Theo dõi những tinh hoàn có nguy cơ: tinh hoàn ẩn, khối u đối bên, nguy cơ gia đình

– Dấu hiệu nội tiết : Nữ hóa tuyến vú, bất lực

– Bilan nguyên phát : các hạch sau phúc mạc , phổi

Sang thương trong tinh hoàn = cancer

K tế bào mầm ung thư tinh hoàn (Séminome) (40%)

Car tb phôi (Carcinome Embryon.) (15%)

U quái ác tính (Tératome malin) (5%) Car tế bào nhau(Chorio-carcinome) (2%) hỗn hợp (40%)

K ngoài tb mầm Lymphome

Bệnh bạch cầu

Di căn

Loại khác U tế bào đệm : tế bào Leydig, Sertoli

Máu tụ , nhồi máu Viêm tinh hoàn

Nang

*

K tinh hoàn : Tính chất siêu âm

K tinh hoàn : hồi âm

Khối u nhỏ và séminome

(u tinh) giảm âm đồng bộ

Séminome( U tinh) : Rất hiếm

c embryonnaire( Tb phôi) : không

K tinh hoàn : siêu âm màu Horstamn Radiology 1992

 Có liên quan giữa khối u và sự tưới máu

95% u > 1.6 cm tăng tưới máu

86% < 1.6 cm giảm tưới máu

 K có sự liên quan giữa mô học và sự tưới máu

 Ích lợi

CĐ Những khối u thâm nhiễm ± đồng âm

Giả u

 Dãn nở lưới tinh « rete testis »

Giả u

 Sau nhiễm trùng

Sal

Tinh hoàn có nguy cơ

 Tinh hoàn ẩn

 Khối u đối bên

nguy cơ 1-5%

(Tần suất hàng năm trong dân số 3/100 000)

 Nguy cơ gia đình

Klinefelter (XXY)

 Tiền căn tổn thương

 Sỏi nhỏ li ti

Vi sỏi tinh hoàn

khá đối xứng , hiếm khi một bên

 Số lượng thay đổi

Độ 1 : vi sỏi rải rác (1-10)

Độ 2 : nhiều vi sỏi (10-20)

Độ 3 : nhiều vi sỏi lấm chấm (>20)

Vi sỏi : Tình huống chẩn đoán

– Vô sinh , teo , tiền căn xoắn tinh hoàn – Theo dõi một tinh hoàn có nguy cơ (tinh hoàn ẩn , khối

u đối bên , Klinefelter)

*

Vi sỏi : hướng dẫn thực hành

 Không có sự liên hệ cố định giữa vi sỏi và ung thư

Theo dõi hàng năm và tự sờ nắn trong

trường hợp có yếu tố nguy cơ kèm theo ( Tinh hoàn ẩn, tiền căn K, teo tinh hoàn…)

Các sẹo vôi hóa

 Loạn sản :

thô , không đều , có thể rất to

 Sau nhiễm trùng , chấn thương , khối u

thoái triển

Puttemans 1999

Puttemans, 1999

Nang trong tinh hoàn

 Kết hợp với nang mào tinh hay màng trắng

 Chẩn đoán phân biệt

Dãn lưới tinh ( rete testis)

U dạng nang

Các nang trong tinh hoàn

Teo tinh hoàn

 Giảm thể tích tinh hoàn

NGOÀI TINH HOÀN

Các bất thường khu trú ngoài

tinh hoàn

Nang mào tinh hay nang tinh dịch

đơn hay đa nang (loạn sản dạng nang )

Loại khác : Nang tinh mạc ,

Nang thừng tinh

Nang nước tạo vách

abcès thoái triển

Nang mào tinh

Nang mào tinh

Nang mào tinh-tinh hoàn

 Vách hóa

 Vách hóa

Hydrocèle

 Các chấm sinh âm di

động theo sự di chuyển

của đầu dò hay tự nhiên

Hydrocèle

Hydrocèle và nang

Bệnh lý ngoài tinh mạc

Khối máu tụ ngoài tinh mạc

Huyết khối tĩnh mạch của Dây chằng treo tinh hoàn

Bệnh lý ngoài tinh mạc

Các bất thường khu trú ngoài

Bệnh lý bìu cấp

Tiến triển đột ngột : hoại tử

 Thành công của phẫu thuật

– Đôi khi còn trễ hơn 10h

– Ảnh hưởng khá nhanh lên chức

năng:

Ngoại tiết (sự sinh tinh )

Nội tiết (testostérone)

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

0-6 7-12 13-18 19-24 >48

Testicule viable Ochidectomie ou atrophie

Số BN

Khoảng cách phẫu thuật (giờ)

D'après Lewis,

J Ped Surg 1995;30:277-282

Xoắn : Bệnh cảnh điển hình

có thể gặp ở mọi lứa tuổi ( kể cả sơ sinh )

 Đau tinh hoàn ± buồn nôn, nôn

– Đau một bên tinh hoàn ± phù nề

– Bất thường về vị trí tinh hoàn

 Xoay (ngoại trừ khi xoắn 360° hay 720°)

 Kéo lên cao

Xoắn : bệnh cảnh không điển hình

 Dạng viêm (tiểu mủ ) ?

 Xoắn trên bệnh cảnh chấn thương

 Thăm khám đặc biệt khó khăn :

tràn dịch màng bao tinh hoàn, thoát vị

 Dạng hai bên

 Xoắn trên một tinh hoàn đã được cố định

 Chẩn đoán cẩu thả

Xoắn tinh hoàn Echo-doppler : hữu ích

Eurorad 1762

Ngưng trệ TM chứ không phải động mạch

Bệnh cảnh nhiễm trùng

Viêm mào tinh

 Dày thân mào tinh, giảm âm với đường bờ hơi tạo nhú

Viêm mào tinh

 Siêu âm màu

Viêm mào tinh

 Tổn thương đuôi mào tinh

Viêm mào tinh

 Tổn thương hai ổ tăng âm

Viêm tinh hoàn- mào tinh

 Mào tinh viêm :

– Thân giảm âm và kích

thước tăng

 Tinh hoàn viêm :

– Vùng giảm âm tam giác

không có ở vùng ngoại vi.

Viêm tinh hoàn mào tinh tiến triển

Abcès tinh hoàn