SINH lý BỆNH VI TUẦN HOÀN

ĐƠN VỊ VI TUẦN HOÀN *Cấu trúc từ 3 loại: Mạch đến, mạch trao đổi và mạch đi *Sinh lý đơn vị vi tuần hoàn : Tốc độ máu, áp lực máu, sự trao đổi thụ động, tích cực, tính thấm mao mạch....

SINH LÝ BỆNH VI TUẦN HOÀN

PGS.TS Đỗ Hòa Bình

1 ĐẠI CƯƠNG  

2 ĐƠN VỊ VI TUẦN HOÀN

3 NHỮNG RỐI LOẠN CƠ BẢN  

3.1.Rối loạn trong lòng mạch:

3.2.Rối loạn ở vách mạch

3.3.Rối loạn quanh mạch

4 RỐI LOẠN VI TUẦN HOÀN CỤC BỘ  

5.2 Hội chứng thoát huyết tương

5.3 Hội chứng đông máu lan toả trong mạch 5.4 Hội chứng sốc

* RL vi tuần hoàn gồm: cục bộ(viêm, tắc mạch ) và toàn thân (sốc, mất nước )

→thuộc về các quá trình bệnh lý điển hình (viêm, sốt )

2 ĐƠN VỊ VI TUẦN HOÀN

*Cấu trúc từ 3 loại: Mạch đến, mạch trao đổi và mạch đi

*Sinh lý đơn vị vi tuần hoàn : Tốc độ máu, áp lực máu, sự trao đổi (thụ động, tích cực, tính thấm mao mạch )

*Lưu biến học ở vi tuần hoàn

- Hematocrit, độ nhớt, tỷ trọng →lưu thông máu ở

vi TH thuận lợi

- Bệnh lý: ứ trệ máu→nước thoát mạch→tăng độ nhớt & hematocrit

2 ĐƠN VỊ VI TUẦN HOÀN

*Điều hoà hoạt động vi tuần hoàn→số lượng mạch (đóng,mở), áp lực máu, tốc độ và lưu lượng máu

- Điều hoà chung: nhịp tim, cung lượng, HA

- Điều hoà tại VTH: Thể địch (Adrenalin, Bradykinin, Histamin ), Thần kinh

3.NHỮNG RỐI LOẠN CƠ BẢN 3.1 Rối loạn trong lòng mạch:

*RL lưu biến:

- Kết tụ tế bào máu do giảm điện tích âm bề mặt, có 3 kiểu kết tụ

- Thay đổi hematocrit: ↑hoặc ↓

- Thay đổi tốc độ, lưu lượng, áp lực

*Tích đọng máu:Là tình trạng lưu giữ một lượng

máu lớn trong VTH (hậu MM và tiểu TM)→giảm lưu lượng máu chung, giảm HA vì 95% tổng V máu nằm ở VTH trong đó 85% ở tiểu TM.

* Đông máu nội mạch: do vón tụ TB, ứ trệ máu,

tăng độ nhớt…→gây kết tụ, tan huyết, tăng thoát nước ở VTH

Đông máu vi thể trong RLVTH toàn thân gây tiêu thụ các yếu tố đông máu→xuất huyết nội tạng  

3.NHỮNG RỐI LOẠN CƠ BẢN 3.2.Rối loạn ở vách mạch

*Tổn thương nội mạc: Là tình trangTB nội mạc

phồng (nhẹ)gây hẹp lòng vi mạchoặc bị tổn thương(nặng)→BC và TC dễ bám vào.

*Tăng tính thấm vách mạch: do tổnthương nội

mạc, do các chất HH trung gian, thiếu oxy…

→protein ra gian bào→phù quanh vi mạch gây chèn ép Nếu nặng→thoát HT, tăng hematocrit, giảm KLTH, giảm HA

3.NHỮNG RỐI LOẠN CƠ BẢN

3.3 Rối loạn quanh mạch:có thể gặp

- Phù, chèn ép mạch gây biến dạng mạch VTH

- Ứ đọng dịch bạch huyết

- Kích thích khử hạt TB Mast→gp hoạt chất trung gian

- Thiểu dưỡng, thoái hóa tổ chức xq vùng, kích thích

mô xơ tại chỗ

4.RỐI LOẠN VI TUẦN HOÀN CỤC BỘ

đỏ da khi tiếp xúc nhiệt (phản ứng)

+ Bệnh lý: tấy đỏ trong viêm, đỏ mặt khi sốt…

 4.1.Sung huyết ĐM

- Cơ chế: TK giãn mạch bị kích thích, do cơ chế

thể dịch(các chất có hoạt tính, các chất chuyển hóa ).

- Biểu hiện và hậu quả:tiểu ĐM giãn (đỏ), mở

các MM nghỉ,tăng LL máu-HA→tăng ALTT, tăng thoát mạch (sưng, phù), V cơ quan to ra (đau), tăng chuyển hóa & tạo nhiệt tại chỗ(nóng)

4.2.Sung huyết TM

- Cơ chế BS:

+Máu chảy chậm trong VTH gây tích đọng trong nhóm mạch đi trong khi nhóm mạch đến vẫn tiếp tục nhận máu gây tăng ALTT làm giãn tiểu TM

+Oxy bị tận dụng và tích đọng CO2: máu chuyển màu tím đỏ, thoát HT, máu cô đặc.

+Thiểu dưỡng cơ quan xuất hiện nếu SHT nặng

-Hậu quả:SHT kéo dài gây phồng giãn TM, thoái

hóa tổ chức và xơ hóa(xơ gan, xơ phổi )

4.3 Ứ trệ máu

-Là tình trạng máu tích ở nhóm mạch đi, chảy rât

chậm hay ngừng chảy.

-Phân loại:

+Do hậu quả kéo dài của SHT (suy tim gđ muộn)

+Do ứ trệ nguyên phát:HC vón tụ làm máu bị cô đặc, cản trở dòng máu làm BC&TC bám hoặc gặp trong dập nát cơ

-Hậu quả:Màu tím tái xẫm ở nơi ứ, tăng V nhưng

giảm Tºgây thoái hóa, hoại tử TB, mô xơ xuất hiện

4.4.Thiếu máu tại chỗ

-Là tình trạng giảm lượng máu nuôi dưỡng ở

VTH do các mạch đến cung cấp không đủ(ngược với SHĐ).

-Phân loại:

+NN từ trong động mạch:Xơ vữa,viêm tắc ĐM…

+NN từ ngoài ĐM:chèn ép, garo…

4.4.Thiếu máu tại chỗ

-Hậu quả:Tùy cỡ mạch, tùy vị trí, tùy tốc độ pt

tuần hoàn bàng hệ→ứ trệ, thiếu máu tại chỗ, loạn dưỡng, hoại tử, rất nguy hiểm nếu ở mạch vành và mạch não.

-Đường đi của vật tắc và hậu quả

+Thuận chiều:vật tắc vào hệ TM chủ→tim phải→nhánh ĐM phổi hoặc từ tim trái & ĐM lớn→ĐM các cơ quan

+Ngược chiều:do ứ trệ TH hoặc do P của vật tắc,

từ TM chủ→rơi xuống thấp gây tắc TM thận, chậu ,chi dưới.

+Dị thường:Lỗ thông liên thất nên vật tắc từ tim trái sang phải gây tắc ở phổi

4.6.Tắc mạch

-Hậu quả:giống huyết khối nhưng nặng hơn vì

đột ngột nên cơ thể không có quá trình thích nghi bằng TH bàng hệ, nếu xảy ra ở tim→nhồi máu.

4.7.Nhồi máu

• -BN &BS:

• +Do huyết khối, tắc mạch, co thắt mạch kéo

dài

• +Thiếu máu đột ngột gây thiếu oxy &nuôi

dưỡng→RLQT oxy hóa khử, tích tụ các sản phẩm chuyển hóa→hoại tử

5 RỐI LOẠN VI TUẦN HOÀN TOÀN THÂN

+Biểu hiện toàn thân:KLTH giảm,HA hạ,nhịp tim tăng, da xanh tái, thân nhiệt hạ,nhiễm độc TK…

-Gặp trong sốt XH có sốc, SR ác tính…

5.2 Hội chứng thoát huyết tương

-RL chủ đạo:Là tình trạng tăng tính thấm thành mạch rất cao trên phạm vi rộng→thoát protein

và nước ra gian bào với số lượng lớn

-BS:Tỷ lệ A/G trong và ngoài mạch tương đương

nhau

+Hematocrit tăng

+Protein huyết giảm

+HA giảm do V THLT giảm,máu cô

- Gặp trong sốt XH,tai biến truyền máu…

5.3 Hội chứng đông máu lan toả trong mạch

-RL chủ đạo:Là tình trạng đông máu vi thể trên diện rộng và trở thành nhân tố chủ yếu.

-BS:Cục máu đông hình thành nhanh, xu hướng lan

tỏa rõ

+Trong máu xh các mảnh HC từ cục đông gp ra

+Tiểu cầu giảm theo mức độ đông máu

+Giảm đồng loạt các yếu tố đông máu.

+Hay kèm xh tự phát với nhiều hình thái và vị trí khác nhau

-Gặp trong sốt XH, sốt rét ác tính…

5.4 Hội chứng sốc

-Khái niệm:

+Do hậu quả của nhiều bệnh lý khác nhau như sốc mất máu, chấn thương, sốc phản vệ, sốc nhiễm khuẩn

+Có thể khởi phát từ RLVTH hoặc không(sốc chấn thương) nhưng cuối cùng đều dẫn đến RLVTH

-RL chủ đạo: tích đọng máu ở nhóm mạch đi

(chứa hầu hết máu của cơ thể), thoát huyết tương, kết tụ HC.

5.4 Hội chứng sốc

-BS: NN khác nhau nhưng đều có biểu hiện

chung (bùn máu, đông máu,thoát HT ) khắp trong VTH

-HQ:Úc chế TKTW và TKTV→RL nội tiết, chuyển

hóa và năng lượng→suy giảm chức năng các

cơ quan TL phụ thuộc vào loại sốc,mức độ sốc hay mức độ RLVTH.

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!