tiểu luận môn thực hành tham vấn

tiểu luận môn thực hành tham vấn, khoa công tác xã hội

Trang 1

PHẦN A: PHẦN MỞ ĐẦU.

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời đại 4.0 này, nhịp sống trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đạihóa ở đất nước ta đã giúp cho con người trở nên năng đông hơn, nhạy bén hơn,song cũng làm cho con người ta luôn phải đối mặt với nhiều vấn đề hơn, nhiềucăng thẳng hơn ( Stress ) Áp lực của việc học tập, sự cạnh tranh trong kinh doanh,

sự thăng tiến trong công việc luôn làm cho người ta luôn ở trong tình trạng căngthẳng thần kinh Hiện tượng quá tải trong công việc học tập, áp lực của công việcdẫn đến rối nhiễu hành vi ở một số người đang là vấn đề được xã hội quan tâm.Cuộc sống hiện đại với những mối giao lưu xã hội theo phong cách mới cũng làmthay đổi những nét truyền thống vốn có, làm cho không ít người rơi vào khủnghoảng Đứng trước mâu thuẫn, áp lực của cuộc sống hằng ngày, không ít cá nhân

và gia đình trở nên bối rối, đôi khi họ cảm thấy không thể vượt qua và đã đã tìmđến nhiều giải pháp tiêu cực

Để góp phần giúp đỡ cá nhân và gia đình giải quyết các vấn đề tâm lý xã hộitrên đòi hỏi sự tham vấn từ bên ngoài, điều này sẽ góp phần tạo nên sự chuyểnmình về tâm lý, hành vi con người từ đó sẽ đảm bảo được trật tự an toàn xã hội vàvấn đề an sinh ở nước ta hiện nay Chính vì những lý do trên mà môn học này đãtrở thành môn học rất bổ ích Trong quá trình học môn học này trên giảng đường,giảng viên Lê Thị Thủy là người đã luôn quan tâm, truyền đạt kiến thức, kỹ năng,kinh nghiệm cũng như sự nhiệt huyết cho chúng em Vì năng lực của em có hạnnên em đã chọn chủ đề Tham Vấn Cá Nhân để làm bài tiểu luận kết thúc môn họccủa mình Trong quá trình viết bài không thể tránh khỏi những sai sót, rất mongnhận được sự góp ý, sửa đổi, bổ sung của cô để bài viết được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Trang 2

PHẦN B: PHẦN NỘI DUNG.

I Cơ sở lý luận.

1.1 Khái quát chung về than vấn.

1.1.1 Kiến thức về tham vấn.

Khái niệm tham vấn: Tham vấn là một quá trình trợ giúp tâm lý trong đó nhà

tham vấn sử dụng kiến thức, kỹ năng chuyên môn và thái độ nghề nghiệp để thiếtlập mối quan hệ tương tác tích cực với thân chủ nhằm giúp họ nhận thức đượchoàn cảnh vấn đề để thay đổi cảm xúc, suy nghĩ và hành vi và tìm kiếm giải phápcho vấn đề của mình

+ Không những giúp cá nhân và gia đình giải quyết vấn đề kịp thời mà còn giúp họphòng ngừa những hành vi tiêu cực có thể bột phát trong tình huống khủng hoảng.+ Hướng tới việc giúp cá nhân tăng cường kỹ năng sống, biết cách nhìn nhận vấn

đề, tự tin vào chính mình, giúp thân chủ khơi dậy tiềm năng và sức mạnh đang tồntại

+ Tăng cường khả năng thích nghi xã hội của cá nhân và gia đình

Trang 3

==> Đánh giá mức độ: 9

Phân loại tham vấn: có nhiều cách phân loại tham vấn

+ Căn cứ theo nhóm đối tượng được tham vấn:

Tiến trình tham vấn: theo E.D Neukrug có 6 bước hoạt động

+ Bước 1: xây dựng mối quan hệ

+ Bước 2: xác định vấn đề ban đầu

+ Bước 3: hiểu sâu vấn đề hơn và xác định mục tiêu

+ Bước 4: thực hiện kế hoạch

+ Bước 5: kết thúc

+ Bước 6: theo dõi

Một số lý thuyết và cách tiếp cận trong tham vấn:

+ Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow

+ Lý thuyết về các giai đoạn phát triển của Erik Erikson.+ Cách tiếp cận phân tâm

+ Cách tiếp cận lấy thân chủ làm trọng tâm

+ Cách tiếp cận Gestalt

+ Cách tiếp cận hành vi

+ Cách tiếp cận nhận thức

Trang 4

1.1.2 Tham vấn cá nhân.

a, Khái niệm chung về tham vấn các nhân: tham vấn cá nhân là quá trình trao đổitương tác tích cực giữa nhà tham vấn người được đào tạo và cá nhân, người có vấn

đề mà họ không tự giải quyết được để giúp họ thay đổi cảm xúc, suy nghĩ, hành vi

và tìm ra giả pháp cho vấn đề đang tồn tại

b, Một số lý thuyết và cách tiếp cận trong tham vấn

- Lý thuyết nhu cầu của Abraham Maslow

- Lý thuyết về các giai đoạn phát triển của Erik Erikson

- Cách tiếp cận phân tâm

- Cách tiếp cận lấy thân chủ làm trọng tâm

- Cách tiếp cận Gestalt

- Cách tiếp cận hành vi

- Cách tiếp cận nhận thức

c, Quy trình tham vấn cá nhân gồm 6 giai đoạn:

Giai đoạn 1: tạo lập mối quan hệ và lòng tin.

- Nhà tham vấn cần tạo được lòng tin của thân chủ đối với mình Mối quan hệ thoảimái, tin tưởng và hợp tác cần được xây dựng ngay trong giai đoạn khởi đầu này

- Để xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với thân chủ nhà tham vấn cần:

+ Tạo ra bầu không khí thoải mái giúp người được tham vấn cảm thấy an toàn đểnói ra những khó khăn của họ

+ Cần nhận thức được rằng thân chủ là người có khả năng tự giúp chính mình.+ Cần bình tĩnh, không đùa cợt khi thân chủ chia sẻ

+ Không phán xét và bình luận hay lên án họ

+ Thể hiện sự bình đẳng với thân chủ

+ Sử dụng ngôn ngữ dễ hiểu không dùng ngôn ngữ hàn lâm, khoa học

+ giữ bí mật điều mà thân chủ trao đổi

Trang 5

+ Nếu tham vấn cho người thân, quen, họ hàng thì không có lợi vì thiếu kháchquan.

Giai đoạn 2: xác định vấn đề - giúp thân chủ phát hiện vấn đề đang tồn tại đối vớihọ

- Nhà tham vấn cần thu thập các thông tin về thân chủ và vấn đề của họ cũng nhưcác thông tin liên quan

- Khai thác những suy nghĩ cảm xúc, hành vi của họ để phát hiện ra nguồn gốc vấnđề

- Xác định nhu cầu, mong muốn và tiềm năng có sẵn của họ

- Khám phá chiều sâu vấn đề của họ và tránh vội vàng đưa ra những giải pháp ngaykhi thân chủ mới trình bày

- Thể hiện sự thấu hiểu chứ không phải thông cảm

- Tin tưởng vào thân chủ

Giai đoạn 3: lựa chọn giải pháp

- Khi bắt đầu giai đoạn này, nhà tham vấn bắt đầu bằng những câu hỏi hướng tớigiải pháp, nhà tham vấn cần cung cấp thông tin để họ định hướng

- Dành quyền tự quyết cho thân chủ

- Khuyến khích, động viên thân chủ thực hiện kế hoạch

Giai đoạn 4: triển khai giải pháp

- Trong giai đoạn này nhà tham vấn cần sử dụng những kỹ năng chuyên môn đểthúc đẩy tiến trình, đôi khi cũng cần phải rà soát các mục tiêu đã đặt ra trong giaiđoạn trước Nhà tham vấn đóng vai trò là người xúc tác và trợ giúp thân chủ giảiquyết vấn đề

- Nếu nhà tham vấn cảm thấy mình không thể giúp thân chủ được nên giới thiệu họtới một nhà tham vấn khác nhiều kinh nghiệm hơn

Giai đoạn 5: kết thúc

Trang 6

- Khi vấn đề đã được giải quyết, thân chủ trưởng thành hơn và có thể tự giải quyếtvấn đề có thể xảy ra trong tương lai thì nhà tham vấn có thể kết thúc ca Còn đốivới hoạt động trợ giúp không đi đến kết quả cần phải chuyển ca cho nhà tham vấnkhác.

Giai đoạn 6: theo dõi

- Kết thúc quá trình giúp đỡ không có nghĩa là chấm dứt

- Hoạt động theo dõi là thân chủ xem liệu thân chủ có quay trở lại không, họ có cầnchuyển giao nào nữa không và chất lượng dịch vụ như thế nào

- Việc theo dõi giúp nhà tham vấn đánh giá mức độ thay đổi của thân chủ

- Dưới góc độ xã hội gia đình gồm một nhóm người liên kết với nhau bởi mối quan

hệ máu mủ, họ hàng Gia đình tồn tại dưới dạng gia đình hạt nhân và gia đình mởrộng

- Yếu tố di truyền và yếu tố tâm lý xã hội có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển cácthành viên trong đó yếu tố tâm lý xã hội có vai trò quyết định

=> Khái niệm tham vấn gia đình là quá trình tương tác của nhà tham vấn với cácthành viên trong gia đình nhằm giúp họ giải quyết những vấn đề mà gia đình họđang gặp phải

b, Mục đích

Trang 7

- Giúp các thành viên trong gia đình thay đổi cách ứng xử tiêu cực, cải thiện vấn đềcủa cá nhân và toàn gia đình Xem xét cách nhìn nhận vấn đề, nguyên nhân và tìmcách giải quyết.

- cải thiện bầu không khí trong gia đình

- Giúp họ giao tiếp với nhau 1 cách rõ ràng hơn

- Tạo cơ hội để họ chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ

- Hỗ trợ các thành viên sử dụng các kỹ năng để cùng nhau ứng phó với các vấn đềtrong gia đình

- ==> Đánh giá mức độ: 8

c, Ý nghĩa

- Tham vấn gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng, giải quyết vấn đề tồn tại đanggặp phải, cải thiện vấn đề của cá nhân

- Giúp cá nhân phát triển toàn diện, phát huy tiềm năng của mình, giảm thiểu hành

vi tiêu cực và chống đối xã hội

1.1.3.2 Một số nguyên tắc cơ bản trong tham vấn gia đình

- Đảm bảo mối quan hệ tôn trọng trong gia đình

- Nhà tham vấn cần kiên trì trợ giúp gia đình

- Tập trung vào tác động tới mối quan hệ của mọi người trong gia đình hơn là vấn

đề cụ thể của cá nhân nào đó

- Sự can thiệp của nhà tham vấn cần có mục đích và kế hoạch rõ dàng, nhữngnhiệm vụ được giao cho cá nhân và gia đình cần cụ thể

- Nhà tham vấn cần tạo điều kiện cho gia đình tiếp cận được với nguồn lực trongcộng đồng

1.1.3.4 Một số mô hình can thiệp gia đình.

- Mô hình can thiệp cấu trúc gia đình

Trang 8

- Mô hình học tập xã hội.

- Mô hình can thiệp tập trung vào giải pháp

- Mô hình can thiệp hệ thống gia đình

1.1.3.5 Quy trình tham vấn trong gia đình: Có 3 giai đoạn

- Giai đoạn 1: tiếp xúc ban đầu – tạo lập mối quan hệ

+ Trong buổi đầu làm việc nhà tham vấn nên giới thiệu về bản thân và giúp cácthành viên tự giới thiệu nhãng thông tin cơ bản về mình

+ Nêu rõ mục đích của buổi tham vấn

+ Thống nhất với các thành viên về những nội dung cần thiết của buổi tham vấn.+ Nên tạo bầu không khí thoải mái, cởi mở

+ Sau đó nên tìm hiểu nguyên nhân mà họ đến gặp nhà tham vấn

- Giai đoạn 2: giai đoạn triển khai – giai đoạn trung gian

+ Thu thập thông tin - xác định vấn đề:

• Khuyến khích gia đình xác định mối quan tâm chung

• Xác định các mối quan hệ, kiểu giao tiếp trong gia đình

• Khai thác những cảm xúc suy nghĩ của các thành viên

• Xác định mỗi thành viên có thể tham gia vào quá trình giải quyết như thế nào.+ Xây dựng kế hoạch và thực hiện kế hoạch:

• Xác định mục tiêu cần đạt được là gì

• Công việc sẽ thực hiện và trình tự thực hiện công việc

• Nhiệm vụ của các thành viên là gì

• Triển khai công việc

• Rà soát lại tiến trình thực hiện công việc và động viên khích lệ các thành viên

- Giai đoạn 3: giai đoạn kết thúc

+ Cần lượng giá lại quá trình hỗ trợ, sự thay đổi của các thành viên

+ Sử dụng kỹ năng tóm lược là chủ đạo

Trang 9

+ Khi vấn đề đã được giải quyết, các thành viên đã tỏ ra hợp tác, giao tiếp thoảimái.

==> Kết thúc ca

+ Ca tham vấn không đi đến kết quả, nhà tham vấn cần chuyển giao cho nhà thamvấn khác

1.2 Các kỹ năng trong tham vấn.

1.2.1 Các kỹ năng trong tham vấn cá nhân.

1 Kỹ năng giao tiếp không lời.

-Đó là nói tới việc sử dụng thái độ, nét mặt, cử chỉ, hành vi để giao tiếp với thânchủ

- G Egan đề xuất những hành vi giao tiếp không lời nên có trong tham vấn như:+ Giao tiếp bằng mắt hợp lý

+ Tư thế ngồi đối diện với thân chủ

+ Thái độ cởi mở, sẵn sàng giúp đỡ

+ Tư thế ngả về phía trước một chút

+Phong cách thư giãn, thoải mái

2 Kỹ năng lắng nghe.

- Lắng nghe trong tham vấn, ngoài việc thu thập thông tin trong quá trình trợ giúp,còn là công cụ quan trọng cho việc tạo nên môi trường tương tác giữa nhà thamvấn và thân chủ, hay sự khích lệ thân chủ tìm thấy giá trị Do vậy G.Egan cho rằnglắng nghe trong tham vấn là lắng nghe tích cực, đòi hỏi sự tập trung chú ý để nghenhững gì thân chủ nói bằng lời và cả không lời, những gì họ quan tâm

3 Kỹ năng hỏi.

Trang 10

- Hỏi trong tham vấn là hoạt động đa chức năng xuyên suốt trong quá trình thamvấn Ngoài chức năng thu thập thông tin, kỹ năng này còn giúp thân chủ nhận thứccảm xúc, suy nghĩ, hành vi cũng như tiềm năng của bản thân.

- Các loại câu hỏi thường sử dụng trong tham vấn:

+ Câu hỏi đóng/ mở

+ Câu hỏi hướng tới cảm xúc suy nghĩ hành vi

+ Câu hỏi hướng tới khai phá vấn đề

+ Câu hỏi tăng năng lực tập trung vào giải pháp

+ Câu hỏi trực tiếp/gián tiếp

+ Câu hỏi tại sao/vì sao

4 Kỹ năng phản hồi.

- Phản hồi trong tham vấn là hành vi gửi lại những thông tin tiếp nhận từ thân chủ,hướng tới mục đích và ý nghĩa khác nhau trong tham vấn Nói cách khác, phản hồitrong tham vấn là việc truyền tải lại những cảm xúc, suy nghĩ, hành vi của thân chủnhằm kiểm tra thông tin và thể hiện sự quan tâm chú ý, đồng thời khích lệ thân chủnhận thức rõ hơn về cảm xúc, suy nghĩ của bản thân từ đó thay đổi

- Các hình thức chính của phản hồi trong tham vấn:

+ Phản hồi nội dung

+ Phản hồi cảm xúc

5 Kỹ năng thấu hiểu.

- Thấu hiểu trong tham vấn là sự đặt mình vào thân chủ để cảm nhận sâu sắc nhữngcảm xúc của người kia trên cơ sở đặt mình vào họ để nhìn nhận thế giới theo lăngkính của họ

6 Kỹ năng tóm lược.

Trang 11

- Tóm lược trong tham vấn là việc tập hợp lại một cách khái quát, ngắn gọn cácthông tin mà thân chủ đã trình bày, những sự kiện đã diễn ra trong buổi nói chuyệnhay trong toàn bộ tiến trình giúp đỡ

7 Kỹ năng khuyến khích làm rõ ý.

- Khuyến khích là nhắc lại một vài từ chính của thân chủ và đưa ra những phản hồingắn bằng những cử chỉ, câu từ để khích lệ thân chủ tiếp tục nói rõ hơn

8 Kỹ năng giúp thân chủ trực diện với vấn đề.

- Kỹ năng này còn được gọi là kỹ năng thách thức hay kỹ năng đối chất Đây là sựđáp ứng bằng lời của nhà tham vấn để mô tả hay chỉ ra sự khác biệt trong thôngđiệp bằng lời, suy nghĩ cảm xúc hành vi của thân chủ nhằm hướng thân chủ tớiđiều họ nhận thức được

9 Kỹ năng xử lý im lặng.

- Xử lý im lặng không phải nhà tham vấn vội vàng với những câu hỏi hay nhữnglời giải thích mà hãy giữ một khoảng im lặng nhất định Cùng họ im lặng và sau đóđưa ra phản hồi về sự im lặng đó Nhà tham vấn quan sát thái độ, cử chỉ, hành vicủa họ khi họ im lặng

10 Kỹ năng khai thác cảm xúc, suy nghĩ và hành vi cực của đối tượng.

- Một trong những mục tiêu của tham vấn là tạo ra những thay đổi tích cực vớihành vi, suy nghĩ và cảm xúc tiêu cực của đối tượng Muốn vậy nhà tham vấn cầngiúp đối tượng nhận biết được họ đang suy nghĩ như thế nào, cảm xúc gì và hành

vi ra sao

11 Kỹ năng chia sẻ bản thân.

Trang 12

- Trong tham vấn đôi khi việc chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân của nhà thamvấn với thân chủ có tác dụng khích lệ họ thổ lộ những thông tin của họ với nhàtham vấn, tuy nhiên cần thận trọng khi sử dụng kỹ năng này.

12 Kỹ năng cung cấp thông tin.

- Đây là cách thức nhà tham vấn đưa ra những thông tin hữu ích cho giải quyết vấn

đề nhưng thân chủ chưa biết tới Những thông tin sẽ giúp thân chủ có thêm kiếnthức và họ trở nên tự tin hơn trong giải quyết vấn đề

13 Kỹ năng giao nhiệm vụ về nhà.

- Đây là kỹ năng tham vấn hướng đối tượng tới một công việc, hành động mới.Hoạt động giao nhiệm vụ về nhà thường được thực hiện cuối buổi hoặc cuối catham vấn

1.2.2 Các kỹ năng trong tham vấn gia đình.

1 Kỹ năng hướng dẫn vẽ cây phả hệ.

- Cây phả hệ là sơ đồ hóa lịch sử gia đình Nó bao gồm thông tin về tình trạng giađình như: hôn nhân, ly hôn, chết, sự kiện khác liên quan

- Sử dụng cây phả hệ là cách mà nhà tham vấn ghi lại thông tin, đồng thời còn làcông cụ để phân tích, đánh giá sự giao tiếp giữa các thành viên và vấn đề trong giađình

2 Kỹ năng lắng nghe và quan sát các thành viên trong gia đình.

- Đối với tham vấn gia đình, nhà tham vấn một lúc phải làm việc với ít nhất từ haingười trở lên, do vậy đòi hỏi nhà tham vấn cần phải quan sát bao quát điệu bộ, cửchỉ, hành vi của tất cả mọi người

Trang 13

3 Kỹ năng thấu hiểu với các thành viên trong gia đình.

- Nhà tham vấn cần phải thấu hiểu với cảm xúc suy nghĩ của tất cả mọi thành viên,chứ không phải với một người

4 Kỹ năng giao nhiệm vụ cho các thành viên.

- Nhà tham vấn giao nhiệm vụ về nhà nhằm thay đổi hành vi, thái độ, chia sẻ cảmxúc suy nghĩ của các thành viên khác trong gia đình với nhau khi họ giao tiếp

5 Kỹ năng điều phối sự tham gia của các thành viên.

- Kỹ năng điều phối sẽ giúp các thành viên tạo nên những cảm xúc tích cực ở nhau,nhìn nhận vấn đề theo hướng tích cực hơn là đổ vỡ

- Nhà tham vấn đóng vai trò là người trung gian, giải hòa, không thiên vị bất kỳ ai

và được khởi xướng bằng câu hỏi, hành vi khích lệ sự tham gia của mọi thành viên,

sự di chuyển chú ý từ người này sang người khác

6 Kỹ năng đặt câu hỏi xoay vòng.

- Đây là loại câu hỏi đặt ra cho một thành viên trong gia đình để xem họ có suynghĩ hay cảm nhận gì về suy nghĩ hay cảm nhận của thành viên khác khi họ chia sẻhoặc trình bày trong buổi tham vấn

7 Kỹ năng làm mẫu.

- Là kỹ thuật mà nhà tham vấn sử dụng để làm mẫu hoặc giúp đối tượng làm mẫuqua việc sắm vai những hành vi cử chỉ của cha mẹ hay con cái trong gia đình nhằmgiúp họ hiểu thành viên khác trong gia đình mình một cách chính xác

Trang 14

8 Kỹ năng làm việc với những thành viên tỏ ra không hợp tác.

- Khi một thành viên tỏ ra không hợp tác, thì lúc này nhà tham vấn cần giúp họthấy được họ có vai trò quan trọng đối với việc giả quyết vấn đề, thậm chí họ có hể

là đầu mối cho việc khai thông những bế tắc trong gia đình

9 Kỹ năng hướng dẫn sử dụng mệnh đề tôi.

- Đó là cách giao tiếp khi người nói bắt đầu bằng từ Tôi - xưng hô ngôi thứ nhấtcủa bản thân người đó, sau đó mới đến cảm nhận của người đó hay hành vi của ai

đó

1.3 Giá trị và thái độ.

1.3.1 Giá trị.

- Khi học trên giảng đường:

Theo Egan có 5 giá trị đạo đưc cơ bản

+ Hành động và suy nghĩ một cách thực tế

+ Khả năng phù hợp năng lực của mình với công việc tham vấn

+ Có thái độ tôn trọng

+ Sự trung thực trong công việc

+ Trách nhiệm của đối tượng trong giải quyết vấn đề

==>Và khi học trên giảng đường em đã thể hiện được tất cả các giá trị mà Eganđưa ra

- Khi đi thực tế:

+ Bản thân em nhận thấy em đã thể hiện được các giá trị như: có thái độ tôn trọng

và hành động suy nghĩ một cách thực tế, trung thực trong công việc

+ Thái độ học tập với nghề nghiệp: học tập và vận dụng các kiến thức kỹ năng đãhọc được vào những tình huống cụ thể để có thể linh hoạt hơn khi gặp các tìnhhuống thực tế trong cuộc sống

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	47,3 KB