DANH MỤC VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Nghĩa của từ viết tắt 1 UBND Ủy ban nhân dân 2 CTXH Công tác xã hội 3 NKT Người khuyết tật Lý do chọn chủ đề Trên thế giới, cứ bảy người thì có một người khuyết tật Họ phải đối mặt với các rào cản khi họ hòa nhập vào cộng đồng và thường sống bên lề của xã hội, ít nhiều bị phân biệt đối xử về các quyền cơ bản như lương thực, học vấn, nghề nghiệp hoặc tiếp cận với các dịch vụ y tế và sức khỏe sinh sản Theo Báo cáo quốc tế về người khuyết tật của Tổ chức Y tế Thế g.
Trang 1DANH MỤC VIẾT TẮT
Lý do chọn chủ đề
Trang 2Trên thế giới, cứ bảy người thì có một người khuyết tật Họ phải đối mặt vớicác rào cản khi họ hòa nhập vào cộng đồng và thường sống bên lề của xã hội, ítnhiều bị phân biệt đối xử về các quyền cơ bản như lương thực, học vấn, nghềnghiệp hoặc tiếp cận với các dịch vụ y tế và sức khỏe sinh sản Theo Báo cáo quốc
tế về người khuyết tật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 1 tỉ người (chiếm15% dân số thế giới) đang sống trong tình trạng khuyết tật Đại dịch COVID-19 đãgây ra một cuộc khủng hoảng toàn cầu, nới rộng khoảng cách và làm trầm trọnghơn vấn đề bất bình đẳng đối với người khuyết tật Nhìn vào số người tử vong cóthể thấy người khuyết tật là một trong những nhóm bị bỏ quên và chịu ảnh hưởngnặng nề nhất trong cuộc khủng hoảng này
Ở Việt Nam khuyết tật có ảnh hưởng đến một tỉ lệ dân số đáng kể, hơn 7%dân số 2 tuổi trở lên - khoảng hơn 6,2 triệu người, là người khuyết tật Bên cạnh
đó, có 13% dân số - gần 12 triệu người, sống chung trong hộ gia đình có ngườikhuyết tật Tỷ lệ này dự kiến tăng lên cùng với xu hướng già hóa dân số Ở ViệtNam, công tác dạy nghề và giải quyết việc làm cho NKT được biệt quan tâm, tạođiều kiện thuận từ phát triển hạ tầng cơ sở cho đến chính sách trợ giúp đối tượngtham gia học nghề cũng như giáo viên dạy nghề Luật Dạy nghề năm 2006 đã dànhtoàn bộ Chương VII quy định dạy nghề cho NKT, với mục tiêu giúp đối tượng cónăng lực thực hành nghề phù hợp với khả năng lao động của mình để tự tạo việclàm hoặc tìm được việc làm, ổn định đời sống Đồng thời, Nhà nước cũng khẳngđịnh, hỗ trợ về tài chính và các chính sách ưu đãi khác đối với các cơ sở dạy nghềcho NKT nhằm khuyến khích công tác dạy nghề cho NKT Trong Bộ lụât Laođộng, tại Điều 125 cũng nêu rõ: “Hàng năm, Nhà nước dành một khoản ngân sách
để giúp NKT phục hồi sức khoẻ, phục hồi chức năng lao động, học nghề và cóchính sách cho vay với lãi suất thấp để họ tự tạo việc làm, ổn định đời sống” Tại
Hà Nam, số cơ sở dạy nghề ở nước ta đã tăng lên cả về số lượng, quy mô và chấtlượng đào tạo, đồng thời công tác dạy nghề cho NKT từng bước được xã hội hoávới sự tham gia ngày càng nhiều của khu vực tư nhân Cùng với đó, hệ thống quản
lý Nhà nước về dạy nghề được kiện toàn, các văn bản quy phạm pháp luật cũng đãquy định, các cơ sở dạy nghề dành riêng cho NKT được ưu tiên cấp địa điểm thuậnlợi, hỗ trợ vốn, cấp kinh phí đào tạo, miễn giảm thuế, được vay vốn với lãi suất ưuđãi Đối với các cơ sở dạy nghề khác, khi nhận NKT vào học nghề, nâng cao trình
độ tay nghề được ưu tiên đầu tư, bảo đảm định mức kinh phí đào tạo Còn với bảnthân NKT học nghề được xem xét cấp học bổng và trợ cấp xã hội, được miễn, giảmhọc phí căn cứ vào mức độ khuyết tật và suy giảm khả năng lao động Mục đíchcủa công tác xã hội với người nghèo nhằm giúp đỡ cá nhân, gia đình và cộng đồng
Trang 3nghèo nâng cao năng lực để thoát nghèo bền vững, giúp họ đối mặt, vượt quanhững rủi ro như thất học, thiếu việc làm, thiếu vốn…Bên cạnh đó, còn thúc đẩycác điều kiện xã hội để cá nhân, gia đình nghèo tiếp cận được các chính sách hỗ trợngười nghèo của Nhà nước, nguồn lực xã hội, đáp ứng nhu cầu cơ bản.
Song song với các hoạt động dạy nghề là tìm việc làm cho NKT, một vấn đề
có ý nghĩa quan trọng, không những tạo ra thu nhập để đáp ứng nhu cầu bản thân
và gia đình của đối tượng mà còn giúp phục hồi chức năng, có cơ hội giao tiếp với
xã hội, hoà nhập cộng đồng và hơn hết là đảm bảo quyền công dân của NKT.Trong những năm qua, tỉnh Hà Nam cũng đã có nhiều biện pháp xúc tiến việc làmcho NKT như ban hành và thực thi nhiều chính sách ưu đãi, khuyến khích cácdoanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật, hỗ trợ cơ sở sản xuất kinhdoanh của NKT Để làm rõ hơn về điều này, em xin chọn chủ đề :" Thực trạng việcthực hiện chính sách dạy nghề và tạo việc làm cho Người khuyết tật tại tỉnh HàNam hiện nay." Là chủ đề nghiên cứu, để từ đó thấy được những ảnh hưởng tíchcựu cũng như những hạn chế của chính sách dạy nghề và đào tạo việc làm hiệnnay
I. Cơ sở lý luận về việc thực hiện chính sách dạy nghề và đào tạo việc
làm cho người khuyết tật
Trang 41 Khái niệm
1.1 Khái niệm " Người khuyết tật"
Theo Luật Người khuyết tật 2010: " Người khuyết tật là người bị khiếmkhuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bị suy giảm chức năng đượcbiểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động sinh hoạt, học tập khó khăn
1.2 Khái niệm " việc làm"
Theo bộ luật lao động thì : "Mọi hoạt động lao động tạo ra nguồn thunhập , không bị pháp luật cấm đều được thừa nhận là việc làm"
1.3 Khái niệm " Dạy nghề"
Dạy nghề là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng vàthái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học nghề để có thể tìm được việclàm
1.4 Khái niệm "Tạo việc làm"
Tạo việc làm là quá trình tạo ra số lượng và chất lượng tư liệu sản xuất;
số lượng và chất lượng sức lao động và các điều kiện kinh tế xã hội cầnthiết khác để kết hợp tư liệu sản xuất và sức lao động
1.5 Khái niệm " CTXH với người khuyết tật"
CTXH với Người khuyết tật hoạt động chuyên nghiệp của nhân viên xãhội nhắm trợ giúp các cá nhân, gia đình NKT nâng cao năng lực, đáp ứngnhu cầu và tăng cường chức năng xã hội cho người khuyết tật, đồng thờithúc đẩy môi trường xã hội về chính sách , nguồn lực và dịch vụ nhằmgiúp cá nhân, gia đình Người khuyết tật tiếp cận được các dịch vụ xã hộithông qua đó giải quyết các vấn đề của cá nhân và gia đình NKT qua đóđảm bảo quyền cho NKT
2 Phân loại các dạng khuyết tật và các mức độ khuyết tật
2.1 Phân loại khuyết tật
- Khuyết tật vận động là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cử độngđầu, cổ, chân, tay, thân mình dẫn đến hạn chế trong vận động, di chuyển
- Khuyết tật nghe, nói là tình trạng giảm hoặc mất chức năng nghe, nói hoặc cảnghe và nói, phát âm thành tiếng và câu rõ ràng dẫn đến hạn chế trong giao tiếp,trao đổi thông tin bằng lời nói
Trang 5- Khuyết tật nhìn là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhìn và cảm nhận ánh sáng,màu sắc, hình ảnh, sự vật trong điều kiện ánh sáng và môi trường bình thường.
- Khuyết tật thần kinh, tâm thần là tình trạng rối loạn tri giác, trí nhớ, cảm xúc,kiểm soát hành vi, suy nghĩ và có biểu hiện với những lời nói, hành động bấtthường
- Khuyết tật trí tuệ là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhận thức, tư duy biểuhiện bằng việc chậm hoặc không thể suy nghĩ, phân tích về sự vật, hiện tượng, giảiquyết sự việc
- Khuyết tật khác là tình trạng giảm hoặc mất những chức năng cơ thể khiến chohoạt động lao động, sinh hoạt, học tập gặp khó khăn mà không thuộc các trườnghợp được quy định các dạng khuyết tật trên : hội chứng Down, tự kỷ, hội chứngđói giao tiếp
2.2 các mức độ khuyết tật
- Người khuyết tật đặc biệt nặng là những người do khuyết tật dẫn đến mất hoàntoàn chức năng, không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được các hoạt động đilại, mặc quần áo, vệ sinh cá nhân và những việc khác phục vụ nhu cầu sinh hoạt cánhân hàng ngày mà cần có người theo dõi, trợ giúp, chăm sóc hoàn toàn Chính vìvậy học cần có nhu cầu trợ giúp rất cao
- Người khuyết tật nặng là những người do khuyết tật dẫn đến mất một phần hoặcsuy giảm chức năng, không tự kiểm soát hoặc không tự thực hiện được một số hoạtđộng đi lại, mặc quần áo, vệ sinh cá nhân và những việc khác phục vụ nhu cầu sinhhoạt cá nhân hàng ngày mà cần có người theo dõi, trợ giúp, chăm sóc Họ cũng làngười cần có nhu cầu trợ giúp cao
- Người khuyết tật nhẹ là người khuyết tật không thuộc những trường hợp quy địnhtrên Họ chỉ cần sự trợ giúp nhỏ, tuy nhiên họ vẫn luôn cần sự tư vấn, kèm cặp
3 Đặc điểm tâm lý, nhu cầu của Người khuyết tật.
Đặc điểm tâm lý người khuyết tật:
Trang 6- Mặc cảm ngoại hình: là sự chú trọng quá mức đến khiếm khuyết cơ thể đến nỗigây đau đớn
- Ám ảnh sợ xã hội: là một kiểu trốn tránh và sợ hãi khi thực hiện các hoạt độngmang tính cộng đồng như giao lưu, gặp gỡ chỗ đông người
Nhu cầu của người khuyết tật:
- Được hòa nhập với cộng đồng
- Được tôn trọng
- Có việc làm phù hợp với khả năng của mình
- Được chăm sóc và yêu thương
4 Các nguyên tắc làm việc với người khuyết tật
- Quan tâm và cảm nhận được cảm xúc của người khuyết tật để tránh có những lời
nói, cử chỉ, thái độ và hành vi khiến họ cảm thấy bị coi thường phân biệt hay ghétbỏ
- Kiên nhẫn để nghe và hiểu được họ
- Luôn sắn sàng giúp đỡ họ những không tự quyết định hoạc lựa chọn phương phápgiúp đỡ
- Không nhẫn mạnh hoạc xúc phạm nếu đề nghị giúp đỡ của bạn không được chấpnhận
- Tránh làm họ bực tức hoạc cảm thấy mình vô dụng hoạc cảm thấy bị sự thươnghại qua đề nghị giúp đỡ của bạn
- Chú ý tới những đặc điểm tâm lý riêng của từng đối tượng để có những giao tiếpphù hợp
- Đừng ngại đặt câu hỏi nếu bạn không chắc chắn bạn có thể hiểu đúng trong mộttình huống giao tiếp cụ thể
5 Chức năng CTXH trong giải quyết vấn đề Người khuyết tật
- Phòng ngừa
Trang 7- Can thiệp, chữa trị
Trang 81.1. Vị trí địa lý
Hà Nam nằm ở Tây Nam châu thổ sông Hồng, trong vùng kinh tế trọng điểmBắc Bộ, là cửa ngõ của thủ đô Hà Nội với diện tích đất tự nhiên 86.193 ha; cóthành phố Phủ Lý là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hoá của tỉnh, cách HàNội 58 km, tương lai không xa sẽ trở thành phố vệ tinh của Hà Nội Hà Nam cómạng lưới giao thông rất thuận lợi, là tỉnh nằm trên trục đường sắt Bắc Nam vàquốc lộ 1A – huyết mạch giao thông quan trọng của cả nước, tạo điều kiệnthuận lợi để giao lưu hợp tác kinh tế với các tỉnh, thành phố và các trung tâmkinh tế lớn của cả nước cũng như từ đó tới các cảng biển, sân bay ra nướcngoài
Hà Nam bao gồm thành phố Phủ Lý và 5 huyện:
- Huyện Bình Lục
- Huyện Duy Tiên
- Huyện Kim Bảng
- Huyện Lý Nhân
- Huyện Thanh Liêm
Công nghiệp chủ đạo của tỉnh là xi măng, vật liệu xây dựng công nghiệp dệtmay và tiểu thủ công nghiệp với làng nghề dệt lụa Nha Xá, xã Mộc Nam, huyệnDuy Tiên chuyên dệt lụa tơ tằm, đũi, quy mô hiện tại có 500 khung dệt, côngsuất đạt từ 850.000 – 1.000.000 mét lụa/năm; làng nghề dệt vải xã Hoà Hậu,huyện Lý Nhân chuyên sản xuất vải, khăn tắm, khăn ăn các loại; làng nghề thêuren thủ công xã Thanh Hà, huyện Thanh Liêm với các sản phẩm thêu chăn, ga,gối, đệm, khăn ăn, khăn trang trí,… chủ yếu xuất sang châu Âu và Bắc Á(doanh thu mỗi năm làng nghề đạt 25 -30 tỷ đồng) Mây tre giang đan ở HoàngĐông, Duy Tiên với các sản phẩm chủ yếu là hàng mây, giang, đan thủ công, thịtrường tiêu thụ là ở châu Âu, châu Mỹ và một phần Bắc Á Nghề sừng thủ công
mỹ nghệ ở xã An Lão – Bình Lục, dùng nguyên liệu sừng động vật để chế tác racác vật dụng trang trí, đồ dùng sinh hoạt, thị trường xuất khẩu chủ yếu của sảnphẩm là Đông Âu, Bắc Á, doanh thu bình quân 1 năm từ 2 – 3 tỷ đồng Hà Nam
là một tỉnh có lịch sử văn hóa lâu đời, bên cạnh sự phát triển của xã hội ngày
Trang 9nay , Tỉnh còn phải đối đầu với nhiều thách thức trong đó có việc giải quyết vấn
đề việc làm cho Người khuyết tật
1.2. Điều kiện tự nhiên
• Diện tích: 860,5 km², là tỉnh có diện tích đứng thứ 62/63 tỉnh, thành phốtrong cả nước
• Địa hình thấp dần từ tây sang đông Phía tây của tỉnh (chủ yếu ở phía Tâyhuyện Kim Bảng và phần phía Tây của huyện Thanh Liêm phần khu vực hữungạn sông Đáy) Phần đồi núi phía Tây huyện Kim Bảng có điểm cao nhất là459,4 mét so với mực nước biển thuộc vùng núi xã Thanh Sơn đây cũng làđiểm cao nhất của huyện Kim Bảng cũng như tỉnh Hà Nam Phần đồi núi tậptrung phía Tây huyện Thanh Liêm với điểm cao nhất là 385 mét thuộc xã ThanhThủy và đây cũng là điểm cao nhất của huyện Thanh Liêm Phía đông là đồngbằng với nhiều điểm trũng Có một số dãy núi thấp, đồi sót giữa đồng bằngthuộc các xã Liêm Cần, Thanh Bình, Thanh Lưu, Thanh Hương, Thanh Tâm,Liêm Sơn (thuộc phía Đông huyện Thanh Liêm) với điểm cao nhất là 113 métnằm ở giáp khu dân cư hai thôn là Trình Núi và Trè Núi thuộc xã Thanh Tâm);
và núi sót ở thôn An Lão, xã An Lão (phía Nam huyện Bình Lục) với điểm caonhất là 90 mét Đèo Bông Bong là con đèo ngắn và thấp trên quốc lộ 21 nằmgiữa địa giới hai tỉnh Hà Nam và Hòa Bình (liền kề khu dân cư xóm 6, thị trấn
Ba Sao, huyện Kim Bảng)
2. Thực trạng chính sách dạy nghề, tạo việc làm cho người khuyết tật tại tỉnh Hà Nam
Theo thống kê của Hội người khuyết tật tỉnh Hà Nam, hiện toàn tỉnh có 18.000người khuyết tật các loại, không kể những người là thương bệnh binh và nạnnhân chiến tranh khác Trong đó gần 1.200 người được hưởng trợ cấp thườngxuyên từ ngân sách Nhà nước Bên cạnh đó, trên 1.000 hộ gia đình cũng được
Trang 10hỗ trợ kinh phí chăm sóc người khuyết tật Điển hình như tại xã Thanh Thủy,huyện Thanh Liêm – đây được coi là một “xã bất hạnh” với hàng trăm mảnhđời khuyết tật Chỉ trong vòng mấy năm trở lại đây, số người mắc bệnh này màđặc biệt là trẻ em sinh ra đã bị khuyết tật, dị tật liên tục tăng Nhiều người tỏ ra
lo lắng về một nguyên nhân sâu xa và không ít người có điều kiện đã tìm cách
ly hương đến vùng đất mới sinh sống Một trong những mảnh đời kém maymắn Khuyết tật dường như đã trở thành một từ quá quen thuộc với người dân xãThanh Thủy Số người khuyết tật ở Thanh Thủy năm sau tăng hơn năm trước và
có mức lan tỏa và di căn từ thế hệ này sang thế hệ khác
Có những gia đình có tới 3-4 người bị khuyết tật, như gia đình gia đình ông bàTrương Văn Miều và Vũ Thị Muồng (đều đã qua đời) ở xóm 10, có 3 người con
và một người cháu nội bị tàn tật Ông Lê Mạnh Cương, cán bộ y tế xã ThanhThủy, cho biết: Tính từ năm 1995 – 2010, toàn xã có 641 người tàn tật y tế(trường hợp bị tàn tật đã được nằm trong danh sách theo dõi ở trạm y tế) Trong
đó còn 192 trường hợp nằm trong diện đang phục hồi chức năng Nhiều ngườituy phát triển về thế chất nhưng trí tuệ không được bình thường Ở xóm 7 xãThanh Thủy có tới 21 người khuyết tật nặng đang nằm trong diện xét duyệt, giảiquyết chế độ trợ cấp xã hội Phần đa những bệnh nhân bị mù, câm, điếc, bại nãobẩm sinh, não úng thủy, dị dạng vùng đầu mặt, tâm thần phân liệt thể hoangtưởng…Nhiều gia đình có hoàn cảnh rất đáng thương, như gia đình anh NguyễnVăn Thắng và chị Phạm Thị Côi, xóm 10, sinh được 3 người con thì đều bịkhuyết tật: câm điếc bẩm sinh và bại não Trong đó nặng nhất là em Nguyễn ThịThảo, thường xuyên lên cơn co giật, chạy nhảy lung tung Chị Côi nghẹn ngào:
“Được ba người con thì khuyết tật cả ba, đã vậy anh Thắng cũng ốm đau hainăm nay rồi Nhiều lúc tôi như muốn buông xuôi cho số phận, nhưng nghĩ lạithấy tội con của mình không ai chăm sóc” 3 người con đáng thương của chịCôi Đa số những người khuyết tật trên dịa bàn tỉnh Hà Nam đều sinh sống ởông thôn, đời sống kinh tế vô cùng khó khăn Chính vì vậy , hiện nay công táctrợ giúp người khuyết tật cần phải làm là thực hiện chính sách dạy nghề và tạoviệc làm cho người khuyết tật Để thực hiện chính sách dạy nghề và tạo việclàm cho NKT, trong những năm qua, nhiều chương trình lồng ghép công tácthực hiện Luật người khuyết tật vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đã đượcthực hiện như tuyên truyền đào tạo nghề miễn phí cho người khuyết tật, miễngiảm học phí cho trẻ em khuyết tật, cho vay vốn ưu đãi …
Trang 11Tỉnh Hà Nam đã từng bước tạo điều kiện cho người khuyết tật phát huy hết khảnăng của mình để đáp ứng nhu cầu của bản thân, vươn lên tham gia bình đẳngvào các hoạt động trợ giúp người khuyết tật, góp phần xây dựng cộng đồng.Ngoài ra, tỉnh còn quan tâm tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân hoạt động từthiện trợ giúp người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn, giúp đỡ họ vượt lênchính mình Dự án “Hỗ trợ hoà nhập kinh tế - xã hội và việc làm cho ngườikhuyết tật” do Hội Chữ thập đỏ Tây Ban Nha tài trợ và được triển khai tại haihuyện Bình Lục và Thanh Liêm Dự án đã mang lại nhiều kết quả ý nghĩa gópphần giúp người khuyết tật có cơ hội vươn lên trong cuộc sống, xóa dần nhữngmặc cảm tự ti để hòa nhập cộng đồng Sinh ra với số phận kém may mắn so vớicác bạn cùng trang lứa, chị Nguyễn Thị Vân xã Thanh Thủy, huyện Thanh Liêm
bị dị tật ở chân do ảnh hưởng của chất độc da cam khiến việc đi lại gặp rấtnhiều khó khăn Bên cạnh đó, hoàn cảnh gia đình lại nghèo, không có điều kiện
để chữa trị nên chị Vân luôn cảm thấy tự ti về bản thân Năm 2014, thông qua
dự án “Hỗ trợ hòa nhập kinh tế xã hội và việc làm cho người khuyết tật”, HộiChữ thập đỏ tỉnh Hà Nam giúp chị Vân được phẫu thuật chân miễn phí Đếnnay, chị Vân đã đi lại bình thường và tự tin hơn trong cuộc sống Ngoài ra, chịcòn được tham gia lớp học thêu ren và có việc làm với thu nhập hơn 1 triệuđồng/tháng… Quan trọng hơn là chị đã xóa dần mặc cảm để hòa nhập cộngđồng Chị Vân cho biết, với chị việc được Hội Chữ thập đỏ Tây Ban Nha tài trợphẫu thuật chân là một điều kỳ diệu Điều đó đã biến ước mơ được đi trên đôichân của chị trở thành hiện thực, giúp chị không còn là gánh nặng cho gia đình
Mẹ chị Vân, bà Lê Thị Kết cũng chia sẻ: “Từ lúc sinh ra, đôi chân của Vân đãkhông bình thường Mỗi lần thấy con ngồi xem chúng bạn nô đùa tôi đau xótlắm nhưng chẳng biết làm sao vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn Thật maymắn, nhờ có sự giúp đỡ của Hội Chữ thập đỏ Tây Ban Nha đôi chân của con gáitôi đã được chữa trị lành lặn, lại còn được tạo công ăn việc làm Gia đình tôichẳng biết nói gì ngoài lời cảm ơn chân thành!” Cùng với chị Vân, đến nay đã
có 90 người khuyết tật của tỉnh Hà Nam được hưởng lợi từ dự án “Hỗ trợ hòanhập kinh tế xã hội và việc làm cho người khuyết” Trong quá trình triển khaithực hiện dự án, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Hà Nam đã lựa chọn, khảo sát địa bàn,ngành nghề phù hợp với khả năng lao động của người khuyết tật Hội Chữ thập
xã Thanh Thủy đã tổ chức 5 lớp dạy nghề cho người khuyết tật, trong đó có 2lớp may công nghiệp, 2 lớp thêu ren và 1 lớp nón lá