Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã nghiên cứu, thực hiện sáng kiến kinh nghiệm: “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt các dạng toán về tỉ số phần trăm” để góp phần nâng ca
Trang 1I LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1 Lí do chọn đề tài
Trong chương trình Tiểu học, cùng với môn Tiếng Việt, môn Toán có vị tríquan trọng đối với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng, gópphần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhâncách học sinh Qua đó bước đầu hình thành và phát triển năng lực trừu tượnghoá, khái quát hoá, kích thích trí tưởng tượng, gây hứng thú học tập toán, pháttriển hợp lí khả năng suy luận và biết diễn đạt đúng (bằng lời, bằng viết) các suyluận đơn giản Góp phần rèn luyện phương pháp học tập và làm việc khoa học,linh hoạt sáng tạo
Giải toán về tỉ số phần trăm là một dạng toán hay ở Tiểu học Nó khôngchỉ củng cố các kiến thức toán học có liên quan mà còn giúp học sinh gắn họcvới hành, gắn nhà trường với thực tế cuộc sống lao động và sản xuất Vì toán về
tỉ số phần trăm cũng rất gần gũi và được ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống Quaviệc học các bài toán về tỉ số phần trăm, học sinh có thể vận dụng được vào việctính toán trong thực tế như: Tính tỉ số phần trăm các loại học sinh theo giới tínhhoặc theo học lực, trong lớp mình hay trong trường mình; tính tiền vốn, tiếnlãi khi mua bán hàng hóa hay khi gửi tiền tiết kiệm; tính sản phẩm làm đượctheo kế hoạch dự định, Đồng thời rèn những phẩm chất, năng lực không thểthiếu của người lao động mới cho học sinh Tiểu học
Là giáo viên có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy ở lớp 5, bản thân tôithấy đây là một mảng kiến thức khó gây nhiều khó khăn, vướng mắc đối với cảgiáo viên và học sinh Đây là một mảng kiến thức chiếm một thời lượng khôngnhỏ trong chương trình môn toán lớp 5 và được đề cập tới nhiều trong các đề thikiểm tra định kì, thi giao lưu
Xuất phát từ những lí do trên, tôi đã nghiên cứu, thực hiện sáng kiến kinh
nghiệm: “Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 phân biệt các dạng toán về
tỉ số phần trăm” để góp phần nâng cao chất lượng dạy học toán nói chung và
chất lượng dạy học dạng toán này nói riêng
2 Mục đích nghiên cứu
- Giúp giáo viên biện pháp cụ thể và những lưu ý khi hình thành kiến thức
và hướng dẫn học sinh luyện tập các dạng toán này góp phần nâng cao chấtlượng dạy học nội dung kiến thức này nói riêng và chất lượng dạy học toán nóichung
- Giúp học sinh tháo gỡ những nhầm lẫn giữa các dạng toán tỉ số phầntrăm, những vướng mắc khi giải ở từng dạng toán từ đó nắm vững thức và kĩnăng giải
Trang 2- Giúp học sinh hiểu rõ ý nghĩa của tỉ số phần trăm, biết vận dụng vào cácbài toán thực tế, từ đó tự tin khi làm bài tập và yêu thích học toán
3 Đối tượng nghiên cứu
- Một số biện pháp giúp học sinh học tốt toán về tỉ số phần trăm ở lớp 5CTrường Tiểu học của tôi
4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp phỏng vấn và điều tra giáo dục
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp kiểm tra, thống kê kết quả
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
- Phương pháp thực nghiệm
5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt toán về tỉ số phần trăm ởtrường Tiểu học
- Vì nội dung toán về tỉ số phần trăm khá rộng và khó nên trong phạm vicủa sáng kiến tôi chủ yếu đề cập đến các dạng toán cơ bản sách giáo khoa đề cậpđến
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
1.1 Đặc điểm phát triển tư duy toán học của học sinh tiểu học
- Độ tuổi tiểu học mang đặc trưng của giai đoạn tư duy cụ thể Các thao tác
tư duy đã liên kết với nhau thành tổng thể nhưng chưa hoàn toàn tổng quát
- Khi giải toán, học sinh thường bị ảnh hưởng bởi một số từ cụ thể, táchchúng ra khỏi điều kiện chung để lựa chọn phép tính ứng với từ đó, do vậy dễmắc sai lầm
- Học sinh tiểu học thường phán đoán theo cảm nhận riêng nên suy luậnthường mang tính tuyệt đối Các em khó chấp nhận các giả thiết, giữ kiện có tínhchất hoàn toàn giả định
1.2 Nội dung chương trình giải toán về tỉ số phần trăm ở lớp 5
Trong chương trình môn toán lớp 5, “Tỉ số phần trăm” và “Giải toán về tỉ
số phần trăm” là một nội dung quan trọng Nội dung này được sắp xếp trongkiến thức số học; giải toán có lời văn và sắp xếp xen kẽ gắn bó với các mạchkiến thức khác, nhằm làm phong phú thêm nội dung môn toán ở Tiểu học Cáckiến thức này được giới thiệu từ tuần thứ 15 Các kiến thức về tỉ số phần trăm
Trang 3được dạy trong 26 tiết bao gồm 4 tiết bài mới, một số tiết luyện tập, luyện tậpchung và sau đó là một số bài tập củng cố được sắp xếp xen kẽ trong các tiếtluyện tập của một số nội dung kiến thức khác Nội dung bao gồm các kiến thứcsau đây:
- Giới thiệu khái niệm ban đầu về tỉ số phần trăm
- Đọc viết tỉ số phần trăm
- Cộng trừ các tỉ số phần trăm, nhân chia tỉ số phần trăm với một số
- Mối quan hệ giữa tỉ số phần trăm với phân số thập phân, giữa số thậpphân và phân số
- Giải các bài toán về tỉ số phần trăm
1.3 Phân loại các dạng toán phần trăm trong chương trình toán lớp 5
a Dạng cơ bản:
Có 3 dạng cơ bản sau đây:
- Tìm tỉ số phần trăm của hai số
- Tìm giá trị một tỉ số phần trăm của một số
- Tìm một số biết giá trị một tỉ số phần trăm của số đó
b Dạng không cơ bản:
- Nội dung dạng bài không cơ bản ở sách giáo khoa rất ít Phạm vi củasáng kiến chỉ đề cập đến những dạng bài cơ bản như trong sách giáo khoa
2 Cơ sở thực tiễn
2.1 Thực trạng việc học tỉ số phần trăm của học sinh
- Qua thực tế giảng dạy, tôi thấy học sinh gặp nhiều khó khăn, lúng túngkhi giải các bài liên quan đến tỉ số phần trăm
- Tuy học sinh đã biết giải từng bài toán cụ thể nhưng khi gặp những bàitoán mang tính tổng hợp, ẩn thật khó để các em nhìn ra dạng toán, đưa về bàitoán cơ bản và giải được
- Cụ thể những vướng mắc của học sinh là:
+ Khi trình bày phép tính tìm tỉ số phần trăm của 2 số, học sinh thực hiệnbước thứ 2 của quy tắc còn nhầm lẫn dẫn đến phép tính sai về ý nghĩa toán học.+ Giống như khi giải các bài toán về phân số, khi giải các bài toán về phầntrăm học sinh còn hay hiểu sai ý nghĩa tìm đơn vị của các tỉ số phần trăm nêndẫn đến việc thiết lập và thực hiện các phép tính bị sai
+ Giải các bài toán về tỉ số phần trăm do không hiểu về quan hệ giữa cácđại lượng trong bài toán nên các em hay mắc những sai lầm
+ Khi giải một số bài toán tỉ số phần trăm về tính tiền lãi, tiền vốn học sinhhay ngộ nhận rằng tiền lãi và tiền vốn có quan hệ tỉ lệ với nhau, dẫn đến giải sai
* Để kiểm chứng hiệu quả của những biện pháp đưa ra, trước khi thực hiện
Trang 4sáng kiến này (Cuối tháng 12 năm 2017) tôi đã cho học sinh lớp 5C làm đề kiểmtra như sau:
Đề kiểm tra số 1: (40 phút)
Bài 1: Nêu cách hiểu về mỗi tỉ số phần trăm dưới đây:
a Số học sinh giỏi khối 5 chiếm 65% số học sinh các lớp 5
b Một cửa hàng bán sách được lãi 20% so với giá bán
Bài 2: Một lớp học có 28 học sinh, trong đó có 14 em học thích học toán.Hỏi lớp đó có bao nhiêu phần trăm học sinh thích học toán?
Bài 3: Một cái xe đạp giá 400 000 đồng, nay hạ giá 15% Hỏi giá cái xeđạp bây giờ là bao nhiêu?
Bài 4: Số học sinh được khen thưởng của một trường tiểu học là 128 emchiếm 25,6% số học sinh toàn trường Hỏi trường đó có bao nhiêu học sinh?Kết quả thu được như sau:
Tổng
số bài
Sốlượng
- Học sinh khó định dạng bài tập, không phân tích rõ được bản chất bài
toán nên không xác định được dạng bài tập, đặc biệt giữa dạng 2 và dạng 3 Các
em đôi khi còn hay lẫn lộn một cách đáng tiếc trong quá trình thực hiện phéptình còn hay ngộ nhận, do đó hay bị nhầm lẫn giữa các dạng bài trong khi giải
- Học sinh vận dụng một cách rập khuôn, máy móc bài tập mẫu mà không
hiểu bản chất của bài toán nên khi không có bài tập mẫu hoặc dữ kiện đề lệch so
Trang 5với mẫu thì các em làm sai
b Về phía giáo viên
- Giáo viên chưa thật triệt để trong việc đổi mới phương pháp dạy học Khihình thành kiến thức mới, giáo viên phải làm việc tương đối nhiều, việc tổ chứcdạy học theo tinh thần lấy học làm trung tâm chưa hiệu quả khi dạy học yếu tốnày Học sinh chưa tích cực, chưa chủ động, đôi khi còn tỏ ra chán nản Chuyểnsang khâu luyện tập thực hành, giáo vẫn phải theo dõi và giúp đỡ rất nhiều họcsinh mới hoàn thành các bài tập đúng tiến độ
- Sau mỗi dạng bài hay một hệ thống các bài tập cùng loại giáo viên cònchưa coi trọng việc khái quát chung cách giải cho mỗi dạng để khắc sâu kiếnthức
- Khi hướng dẫn học sinh giải các bài toán thường hay xem nhẹ khâu phântích các dữ liệu bài toán, nhất là các bài toán mang tính tổng hợp, ẩn Giáo viêncòn chưa chú trọng đến việc giúp học sinh dễ nhận dạng hay biến đổi các bàitoán đó về các bài toán dạng cơ bản đã được học Mặt khác, đôi khi giáo viêncòn lệ thuộc vào sách giáo khoa thái quá nên rập khuôn một cách máy móc, dẫnđến học sinh hiểu bài chưa kĩ, giáo viên giảng giải nhiều nhưng lại chưa khắcsâu được bài học, thành ra lúng túng
- Việc sử dụng các sơ đồ, các hình vẽ minh hoạ cho mỗi bài toán về tỉ sốphần trăm có tác dụng rất tốt trong việc hướng dẫn học sinh tìm cách giải chobài toán đó nhưng giáo viên chưa khai thác hết thế mạnh của nó
3 Biện pháp
3.1 Củng cố kiến thức lí thuyết cơ bản.
Để học sinh làm tốt các bài toán về tỉ số phần trăm ở mức độ khó, trước hếtchúng ta cần giúp học sinh nắm vững kiến thức cơ bản, phân tích để hiểu rõ một
số khái niệm cơ bản trong sách giáo khoa Cần giúp học sinh làm rõ “Thế nào là
tỉ số phần trăm ?”, “Tỉ số phần trăm nói lên điều gì?”
* Thế nào là tỉ số phần trăm?
- Học sinh đã học ở lớp 4: “Tỉ số của hai số là thương của phép chia số thứ
nhất cho số thứ hai” (lớp 5 thì thương đó thường là số thập phân)
Khi dạy về tỉ số phần trăm, tôi khắc sâu kiến thức cho các em bằng cáchđặt một số câu hỏi như: Tỉ số phần trăm có là tỉ số không? Tỉ số có viết thành tỉ
số phần trăm được không?
Chẳng hạn:
2
1, 4
3,
Trang 6ước viết
100
25
thành “25” và thêm kí hiệu “%” vào bên phải thành “25%”, đọc là
“Hai mươi lăm phần trăm” Như vậy, từ
Tỉ số có thể viết thành tỉ số phần trăm được không?
Yêu cầu học sinh: Viết phân số thành phân số có mẫu số là 100?
HS dễ dàng viết được :
100
25 4
* Tỉ số phần trăm nói lên điều gì? (Ý nghĩa của tỉ số phần trăm).
Giáo viên gợi ý:
? Khi ta nói “Diện tích trồng hoa hồng chiếm 25% diện tích vườn hoa”điều đó có nghĩa là gì?
? “Nếu diện tích vườn hoa được chia làm 100 phần bằng nhau thì diện tíchtrồng hoa hồng chiếm mấy phần?” (Diện tích trồng hoa hồng sẽ chiếm 25phần)
Vậy con số “25%” nói lên điều gì? “Diện tích trồng hoa hồng chiếm 25%
“cho biết nếu diện tích vườn hoa được chia làm 100 phần bằng nhau thì diện tíchtrồng hoa hồng sẽ là 25 phần”
Đây chính là ý nghĩa của tỉ số phần trăm Giáo viên lấy nhiều ví dụ chohọc sinh tập phân tích và quen dần với kí hiệu “%”
3.2 Hướng dẫn học sinh phân tích, tóm tắt đề toán và tìm hướng giải.
a Hướng dẫn học sinh phân tích đề toán
- Thông thường giáo viên cho học sinh phân tích theo gợi ý:
Bài toán cho biết gì? Bài toán yêu cầu tìm gì? Bài toán thuộc dạng nào?
- Với toán về tỉ số phần trăm, muốn học sinh hiểu rõ dạng toán thì cầnphân tích theo đặc trưng của từng dạng toán Điểm chung là tất cả các dạng đều
đi từ ý nghĩa của tỉ số phần trăm để có cách hiểu đúng
+ Dạng 1 nêu rõ đối tượng so sánh và đơn vị so sánh
+ Dạng 2 và dạng 3 cần xác định rõ số tương ứng với số phần trăm (Cụ thểđược trình bày ở phần III.3)
Trang 7- Có thể dùng phương pháp sơ đồ minh họa để làm rõ đề toán.
Ví dụ 1: Một thư viện có 6 000 quyển sách Cứ sau mỗi năm số sách thư
viện lại tăng thêm 20% (so với năm trước) Hỏi sau hai năm thư viện có tất cả bao nhiêu quyển sách?
Nhầm lẫn cơ bản của học sinh khi giải bài tập trên là các em đi tính sốsách tăng sau một năm, sau đó nhân với 2 để tìm số sách tăng sau hai năm, rồilấy số sách ban đầu cộng với số sách tăng sau hai năm để tìm đáp số Nguyênnhân chủ yếu là do học sinh chưa hiểu rõ quan hệ về phần trăm giữa số sách củacác năm
Giáo viên hướng dẫn phân tích đề qua sơ đồ minh họa:
Ban đầu
(6000quyển)
Tăng 20% của
6000 quyển ( + 20%)
Sau nămthứ nhất?
quyển
Tăng 20% của số sáchsau năm thứ nhất
( + 20%)
Sau nămthứ hai?quyểnLàm rõ tỉ số 20% nghĩa là số sách của sau 1 năm là 100% thì sau năm đó
số sách sẽ tăng thêm 20%
b Hướng dẫn học sinh tóm tắt đề toán
- Thông thường học sinh phân tích đúng đề toán và thấy rõ hướng giảiquyết bài toán thì việc tóm tắt trở nên đơn giản Song giáo viên cũng cần phải sửdụng một số kĩ thuật để giúp các em tóm tắt bài toán sao cho ngắn gọn và thểhiện rõ nhất điều kiện bài toán cho và vấn đề cần giải quyết Đồng thời khi nhìnvào có thể biết ngay mình nên chọn cách làm nào thì thuận tiện Làm như vậychính là đã cụ thể hóa cái vốn trừu tượng mà học sinh rất khó tư duy
Ví dụ 2: Một mảnh đất có diện tích 560 m 2 , người ta dành ra 20% diện tích đất để làm nhà Hỏi diện tích đất làm nhà là bao nhiêu mét vuông?
Tóm tắt:
100% diện tích đất tương ứng với 560 m2
1% diện tích đất tương ứng với ? m2
(Bước này dùng khi học sinh mới làm quen và cho học sinh chưa nắmchắc)
20% diện tích làm nhà ? m2
c Hướng dẫn học sinh tìm hướng giải thích hợp
Sau khi phân tích và tóm tắt được đề toán thì việc tìm lời giải đã dễ dànghơn nhiều Tuy nhiên, như thực trạng đã nêu, vẫn còn tồn tại những vướng mắc,nhầm lẫn khi trình bày bài giải, nhất là nhầm lẫn giữa dạng 2 và dạng 3 Vì vậy,giáo viên có thể hướng học sinh vận dụng phương pháp rút về đơn vị và tìm tỉ số
để giải hai dạng bài tập
Trang 8* Phương pháp rút về đơn vị:
- Đối với các bài tập về tỉ số phần trăm, tôi yêu cầu học sinh sử dụngphương pháp rút về đơn vị (các em đã quen làm) để tìm 1%, sau đó muốn tìmgiá trị của bao nhiêu phần trăm, cứ việc lấy giá trị của “1%” nhân lên
Chẳng hạn, ở ví dụ 2, nhìn vào tóm tắt học sinh biết ngay là phải làm phéptính “ 560 : 100” trước để tìm 1% rồi mới nhân với 20 Đồng thời cũng khắcphục được tình trạng học sinh ghi kí hiệu % vào các thành phần của phép tínhnhư:
Tính giá trị của 20%
- Đây là cách chủ yếu tôi sử dụng để hướng dẫn học sinh giải toán về tỉ sốphần trăm, vì trong các bài toán về tỉ số phần trăm, đa số các dữ liệu của cùngmột đại lượng không chia hết cho nhau
* Phương pháp tìm tỉ số:
- Phương pháp tìm tỉ số thường áp dụng đối với một số bài mà các dữ liệucủa cùng một đại lượng chia hết cho nhau
Chẳng hạn như bài tập ví dụ 2 ta giải như sau:
20% diện tích đất làm nhà so với 100% thì giảm số lần là:
100 : 20 = 5 (lần) (bước tìm tỉ số)Diện tích đất làm nhà là :
560 : 5 = 112 (m2)
Đáp số : 112 m2
- Để học sinh quen với việc giải các bài tập tỉ số phần trăm từ bài toán lập
tỉ số lúc đầu giáo viên nên yêu cầu học sinh viết riêng bước tìm tỉ số, nhấn mạnhcho học sinh hiểu toán về tỉ số phần trăm cũng có thể giải bằng bước lập tỉ sốđược Đặc biệt phương pháp này là phương pháp tối ưu giúp học sinh kết hợp,vận dụng để tính nhẩm
Ví dụ 3: (Bài tập 4/77): Một vườn cây ăn quả có 1200 cây Hãy tính nhẩm
5%, 10%, 20%, 25% số cây trong vườn.
Lập sơ đồ để tính nhẩm:
Trang 9100% tương đương với 1 200 cây
1% ? cây 1% là 12 cây (chia nhẩm 1200 : 100)
5% ? cây 5% là 60 cây (gấp giá trị của “1%” lên 5 lần)10% ? cây 10% là 120 cây (gấp giá trị của “5%” lên 2 lần)20% ? cây 20% là 240 cây (gấp giá trị của “10%” lên 2lần)
25% ? cây 25% là 300 cây (lấy giá trị của “5%” cộng vớigiá trị của “20%”)
3.3 Hướng dẫn học sinh nắm vững 3 dạng bài toán cơ bản
Trong quá trình giảng dạy, giáo viên vận dụng các bước: phân tích đề, tómtắt, tìm hướng giải giúp học sinh nắm chắc 3 bài toán cơ bản về tỉ số phần trăm
Cụ thể giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ đề, gợi mở cho học sinh phân tích nắmvững bài toán, tóm tắt sơ đồ từ đó dựa vào để lựa chọn phương pháp giải thíchhợp
3.3.1 Dạng 1: Tìm tỉ số phần trăm của hai số
* Cách giải chung: Muốn tìm tỉ số phần trăm của 2 số ta làm như sau:
Bước 1: Tìm thương của 2 số.
Bước 2: Nhân thương đó với 100 và viết thêm kí hiệu phần trăm (% ) vào bên phải tích tìm được.
- Để học sinh hiểu được cách tìm tỉ số phần trăm của 2 số, giáo viên hướngcho các em hiểu được bản chất của nó là tìm tỉ số của hai số viết dưới dạngthương rồi biến thương đó dưới dạng phân số thập phân có mẫu là 100 bằngcách nhân thương với 100100
Muốn tìm tỉ số phần trăm của 2 số ta làm như sau:
Bước 1: Tìm thương của 2 số.
Bước 2: Nhân nhẩm thương đó với 100 và viết thêm kí hiệu phần trăm (%) vào bên phải tích tìm được (Nhấn mạnh từ nhân nhẩm để học sinh nhớ)
Khi đó ví dụ 1 được trình bày giải như sau:
Trang 1024 : 40 = 0,6
0,6 = 60 %
* Hướng dẫn phân tích đề: Cần phải phân tích đề để làm rõ yêu cầu sau:
- Xác định rõ đơn vị so sánh và đối tượng đem ra so sánh: Đơn vị so sánhthường ứng với 100% Xác định rõ ta đang đi tìm tỉ số phần trăm của hai số nào?
- Giá trị cụ thể của hai số đó trong bài toán đã có cụ thể chưa? Nếu chưa ta
sẽ tìm như thế nào?
Ví dụ 2: Trong vườn có 12 cây cam và 28 cây chanh Tìm tỉ số phần trăm
số cây cam so với số cây trong vườn?
Phân tích: Từ định hướng nêu trên học sinh đã xác định rất rõ đơn vị so
sánh và đối tượng đem ra so sánh: Số cây cam được đem so với số cây trongvườn Đơn vị so sánh là số cây trong vườn ứng với 100%
Vậy tỉ số phần trăm của hai số cần tìm là số cây cam và số cây trong vườn
* Hướng dẫn giải:
- Vận dụng cách tìm tỉ số phần trăm để tìm đáp số bài toán
- Khi biết cụ thể giá trị của hai số các em vận dụng cách tìm tỉ số phầntrăm tìm kết quả bài toán
- Cho học sinh nhắc lại ý nghĩa của tỉ số phần trăm vừa tìm được
Chẳng hạn, ở ví dụ 2:
Giáo viên gợi ý:
+ Để tìm tỉ số phần trăm của cây cam so với số cây trong vườn, trước tiên
ta phải tính gì? (ta tính tổng số cây trong vườn)
+ Bước tiếp theo làm gì? (tính tỉ số phần trăm cây cam so với cây trongvườn)
- Có khi một đại lượng vừa là đơn vị so sánh vừa là đối tượng so sánh, vàhai đại lượng này có thể đổi vai trò cho nhau
Đáp số: 30%
Cho học sinh nhắc lại ý nghĩa của tỉ số phần trăm 30% vừa tìm được: sốcây trong vườn là 100% thì số cây cam là 30%
- Trong đa số trường hợp tỉ số phần trăm của 2 số thường hay gặp dạng số
bé so với số lớn nên khi gặp trường hợp ngược lại học sinh dễ lầm tưởng theo
Trang 11thói quen dẫn đến sai.
Ví dụ 3: Một cửa hàng bán vải, giá mua hàng vào chỉ bằng 80% giá bán lẻ.
Hỏi tại cửa hàng đó giá bán lẻ bằng bao nhiêu phần trăm giá mua vào?
Phân tích:
Giải:
Dựa vào bảng trên, từ hàng thứ nhất học sinh dễ dàng tìm được tỉ số giữagiá mua vào so với giá bán lẻ là 4/5, suy ra tỉ số giữa giá bán lẻ so với giá muavào là 5/4, hay tỉ số phần trăm giữa giá bán lẻ so với giá mua vào là 125%
Như vậy, việc lập bảng để xác định đối tượng so sánh và đơn vị so sánhtrong bài toán trên giúp học sinh hiểu rất sâu sắc về tỉ số phần trăm của 2 số Từ
đó vận dụng tốt trong các bài tập khác, biết xác định đúng đối tượng đem ra sosánh và đơn vị dùng để so sánh
* Một số lưu ý khi dạy dạng toán 1
- Giúp học sinh hiểu sâu sắc về ý nghĩa của tỉ số phần trăm Nắm chắccách tìm tỉ số phần trăm của hai số Có kĩ năng chuyển các tỉ số phần trăm vềcác phân số có mẫu số là 100 trong quá trình giải
- Xác định rõ ràng đơn vị so sánh và đối tượng so sánh để có phép tínhđúng
- Xác định đúng được tỷ số phần trăm của 1 số cho trước với số chưa biếthoặc tỉ số phần trăm của số chưa biết so với số đã biết trong bài toán
3.3.2 Dạng 2: Tìm giá trị một số phần trăm (n%) của một số cho trước.
* Cách giải chung:
- Muốn tìm giá trị một số phần trăm (n%) của số (N) cho trước ta lấy số
đó (N) chia cho 100 rồi nhân với số phần trăm ( n).
Hoặc lấy số đó (N) nhân với số phần trăm ( n) rồi chia cho 100.
Ta có công thức: A = N : 100n Hoặc A = N � n : 100
* Phân tích, tóm tắt, trình bày bài giải:
- Đây là dạng bài tập rất đơn giản nhưng học sinh rất lúng túng khi xácđịnh đề bài nên dẫn đến sai Vì vậy cần hướng dẫn cho học sinh cần phân tích rõtừng câu văn trong đề toán để hiểu ý nghĩa của nó, đặc biệt ý nghĩa của tỉ sốphần trăm đã cho Cụ thể:
Ví dụ 1: Tìm 30% của 97
Phân tích: Giáo viên cần hướng học sinh hiểu ý nghĩa: tìm 30% của 97 có