CHƯƠNG 4: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CHƯƠNG 4: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường II. Cơ sở khoa học của công tác quản lý môi trường II. Cơ sở khoa học của công tác quản lý môi trường 1. Cơ sở triết học 1. Cơ sở triết học 2. Cơ sở khoa học – kỹ thuật – công nghệ 2. Cơ sở khoa học – kỹ thuật – công nghệ 3. Cơ sở kinh tế 3. Cơ sở kinh tế 4. Cơ sở luật pháp 4. Cơ sở luật pháp III. Các biện pháp và công cụ quản lý môi trường III. Các biện pháp và công cụ quản lý môi trường 1. Khái niệm về công cụ quản lý môi trường 1. Khái niệm về công cụ quản lý môi trường 2. Biện pháp quản lý hành chính 2. Biện pháp quản lý hành chính 3. Biện pháp quản lý kỹ thuật công nghệ 3. Biện pháp quản lý kỹ thuật công nghệ 4. Các công cụ kinh tế 4. Các công cụ kinh tế 5. Các biện pháp hỗ trợ 5. Các biện pháp hỗ trợ I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường  QLMT là QLMT là tổng hợp tổng hợp các biện pháp các biện pháp khoa học, luật khoa học, luật pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội pháp, chính sách kinh tế, kỹ thuật, xã hội thích hợp thích hợp   bảo vệ chất lượng môi trường sống bảo vệ chất lượng môi trường sống và và PTBV. PTBV.  Các mục tiêu chủ yếu Các mục tiêu chủ yếu : : - - Khắc phục và phòng chống Khắc phục và phòng chống suy thoái, ô nhiễm MT. suy thoái, ô nhiễm MT. - Đảm bảo - Đảm bảo PTBV PTBV : PTBV kinh tế; bảo vệ TNTN; : PTBV kinh tế; bảo vệ TNTN; không tạo ra ô nhiễm và suy thoái chất lượng MT không tạo ra ô nhiễm và suy thoái chất lượng MT sống; nâng cao sự văn minh và công bằng xã hội. sống; nâng cao sự văn minh và công bằng xã hội. - Xây dựng các - Xây dựng các công cụ QLMT công cụ QLMT có có hiệu lực hiệu lực trong trong phạm vi quốc gia và các vùng lãnh thổ; phạm vi quốc gia và các vùng lãnh thổ; phù hợp phù hợp cho cho từng ngành, từng địa phương và cộng đồng dân cư. từng ngành, từng địa phương và cộng đồng dân cư. Các nguyên tắc chủ yếu Các nguyên tắc chủ yếu của công tác QLMT của công tác QLMT  Hướng đến mục tiêu Hướng đến mục tiêu PTBV PTBV . .  Kết hợp các mục tiêu Kết hợp các mục tiêu quốc tế-quốc gia-vùng quốc tế-quốc gia-vùng lãnh thổ và cộng đồng dân cư. lãnh thổ và cộng đồng dân cư.  Quản lý môi trường áp dụng nhiều biện pháp Quản lý môi trường áp dụng nhiều biện pháp và công cụ và công cụ tổng hợp, thích hợp tổng hợp, thích hợp . .  Lấy “ Lấy “ phòng chóng, ngăn ngừa phòng chóng, ngăn ngừa ” làm ưu tiên, ” làm ưu tiên, hơn là “ hơn là “ xử lý và phục hồi xử lý và phục hồi ”. ”.  Tuân thủ nguyên tắc “Người gây ô nhiễm phải Tuân thủ nguyên tắc “Người gây ô nhiễm phải trả trả tiền tiền ”. ”. Phân loại QLMT Phân loại QLMT  Theo phạm vi: Theo phạm vi: - QLMT khu vực - QLMT khu vực - QLMT ngành - QLMT ngành - QL tài nguyên - QL tài nguyên  Theo tính chất quản lý: Theo tính chất quản lý: - QL chất lượng MT - QL chất lượng MT - QL kỹ thuật MT - QL kỹ thuật MT - QL kế hoạch MT - QL kế hoạch MT  Trong quá trình thực hiện, các nội dung quản lý trên sẽ Trong quá trình thực hiện, các nội dung quản lý trên sẽ đan xen đan xen lẫn nhau lẫn nhau  Cơ sở pháp lý Cơ sở pháp lý cho công tác quản lý môi trường được cho công tác quản lý môi trường được trình bày trong các văn bản như hiến pháp, luật pháp trình bày trong các văn bản như hiến pháp, luật pháp cũng như các công ước và luật pháp quốc tế cũng như các công ước và luật pháp quốc tế Các bộ phận chức năng của ngành môi trường Các bộ phận chức năng của ngành môi trường  Bộ phận nghiên cứu đề xuất kế hoạch, chính sách, Bộ phận nghiên cứu đề xuất kế hoạch, chính sách, các quy định pháp luật trong công tác BVMT; các quy định pháp luật trong công tác BVMT;  Bộ phận quan trắc, giám sát, đánh giá thường kỳ Bộ phận quan trắc, giám sát, đánh giá thường kỳ chất lượng môi trường; chất lượng môi trường;  Bộ phận thực hiện các công tác kỹ thuật, đào tạo cán Bộ phận thực hiện các công tác kỹ thuật, đào tạo cán bộ môi trường; bộ môi trường;  Bộ phận nghiên cứu, giám sát việc thực hiện công Bộ phận nghiên cứu, giám sát việc thực hiện công tác MT ở các địa phương, các cấp, các ngành. tác MT ở các địa phương, các cấp, các ngành. - Bên cạnh các CQQLNNMT có nhiều cơ quan khác - Bên cạnh các CQQLNNMT có nhiều cơ quan khác như các như các cơ sở đào tạo và nghiên cứu cơ sở đào tạo và nghiên cứu nhà nước, các nhà nước, các tổ chức phi chính tổ chức phi chính phủ tham gia thực hiện công tác phủ tham gia thực hiện công tác đào tạo, giám sát và nghiên cứu môi trường. đào tạo, giám sát và nghiên cứu môi trường. II. Cơ sở khoa học của công tác QLMT II. Cơ sở khoa học của công tác QLMT 1. Cơ sở triết học 1. Cơ sở triết học 2. Cơ sở khoa học – kỹ thuật – công nghệ 2. Cơ sở khoa học – kỹ thuật – công nghệ 3. Cơ sở kinh tế 3. Cơ sở kinh tế 4. Cơ sở luật pháp 4. Cơ sở luật pháp III. Các biện pháp và công cụ QLMT III. Các biện pháp và công cụ QLMT Khái niệm về công cụ quản lý môi trường Khái niệm về công cụ quản lý môi trường  Là các Là các biện pháp hành động biện pháp hành động thực hiện công tác QLMT thực hiện công tác QLMT của nhà nước, các tổ chức KH và SX. của nhà nước, các tổ chức KH và SX.  Công cụ quản lý môi trường rất đa dạng, mỗi một công Công cụ quản lý môi trường rất đa dạng, mỗi một công cụ có một cụ có một chức năng chức năng và và phạm vi tác động phạm vi tác động nhất định, nhất định, liên kết liên kết và và hỗ trợ hỗ trợ lẫn nhau, có thể sử dụng lẫn nhau, có thể sử dụng đơn lẻ đơn lẻ hoặc hoặc tổng hợp tổng hợp các công cụ tùy vào điều kiện cụ thể. các công cụ tùy vào điều kiện cụ thể.  XH ngày càng phát triển, các rủi ro với MT ngày càng XH ngày càng phát triển, các rủi ro với MT ngày càng cao cao   các công cụ quản lý môi trường đòi hỏi phải các công cụ quản lý môi trường đòi hỏi phải được được nghiên cứu nghiên cứu và và hoàn thiện hoàn thiện thường xuyên với xu thường xuyên với xu hướng ngày càng hướng ngày càng tinh vi hơn, hiệu lực hơn tinh vi hơn, hiệu lực hơn . . Phân loại các công cụ QLMT Phân loại các công cụ QLMT  Theo chức năng: Theo chức năng: - CC điều chỉnh vĩ mô CC điều chỉnh vĩ mô - CC hành động CC hành động - CC hỗ trợ CC hỗ trợ  Theo bản chất: Theo bản chất: - CC quản lý hành chính CC quản lý hành chính - CC quản lý kỹ thuật – cộng nghệ CC quản lý kỹ thuật – cộng nghệ - CC kinh tế CC kinh tế - CC hỗ trợ khác CC hỗ trợ khác Các công cụ kinh tế Các công cụ kinh tế Được sử dụng nhằm tác động tới Được sử dụng nhằm tác động tới chi phí và lợi ích chi phí và lợi ích trong trong hoạt động của tổ chức kinh tế để tạo ra các tác động tới hoạt động của tổ chức kinh tế để tạo ra các tác động tới hành vi ứng xử hành vi ứng xử của nhà sản xuất có lợi cho môi trường. Các của nhà sản xuất có lợi cho môi trường. Các công cụ này chỉ áp dụng có hiệu quả trong nền kinh tế thị công cụ này chỉ áp dụng có hiệu quả trong nền kinh tế thị trường. Các công cụ kinh tế gồm: trường. Các công cụ kinh tế gồm:  Thuế tài nguyên Thuế tài nguyên  Thuế môi trường Thuế môi trường  Phí và lệ phí môi trường: Phí và lệ phí môi trường:  Quota môi trường Quota môi trường  Ký quỹ - Hoàn trả Ký quỹ - Hoàn trả  Trợ cấp môi trường Trợ cấp môi trường  Nhãn sinh thái Nhãn sinh thái  Quỹ môi trường Quỹ môi trường . CHƯƠNG 4: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG CHƯƠNG 4: QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường I. Những khái niệm cơ bản về quản lý môi trường. cụ quản lý môi trường III. Các biện pháp và công cụ quản lý môi trường 1. Khái niệm về công cụ quản lý môi trường 1. Khái niệm về công cụ quản lý môi trường