KINH T H C VI Mú 2
(Microeconomics 2)
1
Chương 4
2
N
̈ C u trúc th tr ng
̌ Th tr ng c nh tranh hoàn h o
̌ Th tr ng đ c quy n thu n túy
̌ Th tr ng c nh tranh đ c quy n
̌ c quy n nhóm
3
N
̈C u trúc th tr ng
̈Các quy t đ nh v giá
̌ Chi m đo t th ng d ng i tiêu dùng
̌ Phân bi t giá
̌ Phân bi t giá theo th i đi m và đ nh giá lúc cao đi m
̌ t giá c hai ph n g p
4
C
̈ C u trúc th tr ng là nh ng đ c tính th tr ng quy tđ nh môi tr ng kinh t mà đó m t doanh quy t đ nh môi tr ng kinh t mà đó m t doanh nghi p ho t đ ng
̌S l ng và quy mô c a các doanh nghi p ho t đ ng trên th tr ng
̌M c đ khác bi t c a s n ph m gi a các nhà s n
xu t c nh tranh v i nhau
̌Kh n ng xu t hi n thêm nh ng doanh nghi p m i trên th tr ng khi các doanh nghi p hi n th i đang làm n có lãi.
5
ảo
̈ Th tr ng c nh tranh hoàn h o (CTHH) có
nh ng đ c tr ng sau:
̌ S l ng các hãng trên th tr ng r t l n
̌ S n ph m hàng hóa là đ ng nh t
̌ Không có rào c n trong vi c gia nh p ho c rút lui
kh i th tr ng
6
Trang 2̈ ng c u đ i v i hãng CTHH là m t đ ng
n m ngang t i m c giá th tr ng
̌ ng c u trùng v i đ ng doanh thu c n biên MR
7
̈ i u ki n P = MC
8
n
9
Khi P > ATCmin
n
10
Khi P = ATCmin
n
11
Khi AVCmin< P < ATCmin
n
12
Khi P ≤ AVC min
Trang 313
n
̈ Là s c ng theo chi u ngang đ ng cung c a các
hãng trong ngành
̈ ng cung c a ngành tho i h n so v i đ ng cung c a hãng
14
15
16
i u ki n cân b ng dài h n
P = SMC = ATCmin= LMC = LACmin
B
17
n
18
Trang 4̈Ch có duy nh t m t hãng cung ng toàn b s n
l ng c a th tr ng
̈S n ph m hàng hóa trên th tr ng đ c quy n
không có hàng hóa thay th g n g i
̈Có rào c n l n v vi c gia nh p ho c rút lui kh i
th tr ng
19
n
̈ ng c u c a hãng chính là đ ng c u c a th
tr ng
̌ Là m t đ ng có đ d c âm tuân theo lu t c u
20
P = a – bQ
TR = P × Q = aQ – bQ2
cùng c t tr c tung t i cùng m t đi m v i đ ng c u
và có đ d c g p đôi đ d c đ ng c u
21
̈Theo công th c
TR
Δ Δ(PQ)
Q
TR
MR
Δ
Δ
=
Q
PQ
Δ
Δ
= ( )
Q P Q Q
Q
P
Δ
Δ +
Δ
Δ
⎠
⎞
⎜
⎝
⎛ Δ
Δ +
=
Q P P
Q
P 1
22
⎟⎟
⎞
⎜⎜
⎛
+
=
P
E
P
MR 1 1
⎟⎟
⎞
⎜⎜
⎛ +
P
E P
MR 1 1
23
n
24
Trang 5̈Quá trình s n xu t đ t đ c hi u su t kinh t t ng
theo quy mô (đ c quy n t nhiên)
̈Do ki m soát đ c y u t đ u vào c a quá trình
s n xu t
̈Do b ng phát minh sáng ch
̈Do các quyDo các quy đ nh c a Chính ph …đ nh c a Chính ph …
25
̈ i u ki n l a ch n s n l ng t i đa hóa l i nhu n
trong ng n h n:
MR = SMC
̈ Kh n ng sinh l i c a hãng đ c quy n:
̌ Hãng có l i nhu n kinh t d ng khi P > ATC
̌ Hãng có l i nhu n kinh t b ng 0 khi P = ATC g g
̌ Hãng b thua l nh ng v n ti p t c s n xu t khi AVC < P < ATC
̌ Hãng ng ng s n xu t khi P ≤ AVC
26
27
Khi P > ATC
̈ t i đa hóa l i nhu n trong dài h n, hãng đ c
quy n l a ch n s n xu t m c s n l ng có
MR = LMC
̌ Hãng còn s n xu t n u P ≥ LAC
̌ Hãng ra kh i ngành n u P < LAC
̈Trong dài h n, hãng đ c quy n s đi u ch nh quy
mô v m c t i u:
̌ Quy mô t i u là quy mô mà t i đó đ ng ATC ti p
xúc v i đ ng LAC t i m c s n l ng t i đa hóa l i
nhu n
28
29
̈ Hãng đ c quy n đ t i đa hóa l i nhu n luôn s n
n
xu t t i m c s n l ng mà t i đó:
MR = MC
̈ Mà ta đã ch ng minh
⎟⎟
⎞
⎜⎜
⎛ +
P
E P
MR 1 1
30
⎠
⎝
⎟⎟
⎞
⎜⎜
⎛ +
=
P
E P
MC 1 1
D P
E
MC P
1
1 +
=
⇒
Trang 6̈Ta có:
n
⎞
⎛
̈Hãng đ c quy n luôn đ t giá cho s n ph m c a
mình l n h n chi phí c n biên
=
− MC
P −⎜⎜⎛ + D⎟⎟⎞=
P
E
P P P
D P
E P
− > 0
31
̈ i v i hãng CTHH, giá bán b ng chi phí c n biê
biên
̈ i v i hãng có s c m nh đ c quy n, giá bán l n
h n chi phí biên
̈ đo l ng s c m nh đ c quy n, xem xét m c chênh l ch gi a giá bán và chi phí c n biên
32
̈ H s Lerner (do Abba Lerner đ a ra vào n m 1934)
̈ H s Lerner càng l n thì s c m nh đ c quy n càng l n
P MC P
L −
càng l n
33
̈Ta có
MC
̈N u đ ng c u c a hãng càng kém co dãn thì
hãng càng có s c m nh đ c quy n và ng c l i
̌ i u này không có ngh a r ng hãng đ c quy n kinh
P MC P
L −
P
E
L − 1
⇒
̌ i u này không có ngh a r ng hãng đ c quy n kinh
doanh t i mi n c u kém co dãn
̌ Hãng đ c quy n luôn quy t đ nh s n l ng mi n
c u co dãn
34
ảo
35
ảo
Phúc l i xã h i b m t Phúc l i xã h i b m t
=Q c
Q
dQ MC P DWL
* ) (
36
Trang 737 38
c n
39
ư
̈Có r t nhi u hãng s n xu t kinh doanh trên th
ttr ng
̈Không có rào c n v vi c gia nh p ho c rút lui
kh i th tr ng
̈S n ph m hàng hóa c a các nhà s n xu t có s
khác bi t
̌ Hàng hóa thay th đ c cho nhau nh ng không ph i
là thay th hoàn h o
40
̈ Trong ng n h n, đ t i đa hóa l i nhu n, hãng
c nh tranh đ c quy n l a ch n s n xu t t i m c
s n l ng có
MR = MC
̈ Do s n ph m có s khác bi t nên hãng c nh tranh
đ c quy n có đ ng c u d c xu ng
̌ M c giá bán c a hãng l n h n chi phí c n biên
̌ Nguyên t c đ t giá t ng t nh đ i v i đ c quy n thu n túy
41
42
Trang 8₫ n
̈Khi có l i nhu n kinh t d ng, s thu hút thêm g,
các hãng khác gia nh p th tr ng
̌ Th ph n c a hãng trên th tr ng b gi m đi
̌ ng c u c a hãng d ch chuy n sang trái
̈Quá trình gia nh p s k t thúc khi các hãng trên
th tr ngđ t l i nhu n kinh t b ng không:
th tr ng đ t l i nhu n kinh t b ng không:
̌ Lúc này, đ ng c u c a hãng ti p xúc v i đ ng chi
phí bình quân dài h n
43
₫ n
44
̈ V i th tr ng c nh tranh hoàn h o:g
̌ M c giá b ng chi phí c n biên
̌ Tr ng thái cân b ng dài h n đ t đ c m c chi phí
t i thi u P = LACmin
45
46
̈ V i th tr ng c nh tranh đ c quy n:
̌ M c giá l n h n chi phí c n biên nên gây ra t n th t
xã h i (phúc l i xã h i b gi m)
̌ Các hãng c nh tranh đ c quy n ho t đ ng v i công
su t th a
̈ S n l ng th p h n m c s n l ng có chi phí bình quân
nh nh t
̌ u đi m: đa d ng hóa s n ph m
Phúc l i xã h i b m t do c nh tranh đ c quy n = S AEG
Do đ ng c u d c xu ng nên đi m cân b ng dài h n n m phía bên trái đi m LAC min , m c chi phí ch a ph i th p nh t
Trang 9c n
49
ư
̈ Có m t s ít các hãng cung ng ph n l n ho c
toàn b s n l ng c a th tr ng
̈ S n ph m hàng hóa có th đ ng nh t ho c không
đ ng nh t
̈ Có rào c n l n v vi c gia nh p vào th tr ng
̈ Tính ph thu c l n nhau gi a các hãng là r t l n
̌ Là đ c đi m riêng có c a đ c quy n nhóm
̌ M i quy t đ nh v giá, s n l ng,… c a m t hãng
đ u có tác đ ng đ n các hãng khác
50
̈ Trên th tr ng đ c quy n nhóm, vi c đ t giá bán
hay quy t đ nh m c s n l ng c a m t hãng ph thu c vào hành vi c a các đ i th c nh tranh
̈ Nguyên t c xác đ nh tr ng thái cân b ng:
̌ Cân b ng Nash: M i hãng th c hi n đi u t t nh t có
th khi cho tr c hành đ ng c a các hãng đ i th
51
̈ c quy n nhóm không c u k t:
ô hì h C
̌ Mô hình Cournot
̌ Mô hình Stackelberg
̌ Mô hình Bertrand
̌ Tính c ng nh c c a giá c và mô hình đ ng c u gãy
̈Hi n t ng c u k t và ch đ o giá:g g
̌ C u k t ng m và ch đ o giá trong đ c quy n nhóm
̌ Cartel
52
̈ Do Augustin Cournot đ a ra vào n m 1838
̈ Là mô hình v đ c quy n nhóm trong đó:
̌ Các hãng s n xu t nh ng s n ph m đ ng nh t và đ u
bi t v đ ng c u th tr ng
̌ Các hãng ph i quy t đ nh v s n l ng và s ra quy t
đ nh này là đ ng th i
̌ B n ch t c a mô hình Cournot là m i hãng coi s n
l ng c a hãng đ i th là c đ nh và t đó đ a ra
m c s n l ng c a mình
53
ả
54
Trang 10̈S n l ng t i đa hóa l i nhu n c a m t hãng ph
thu c vào l ng s n ph m mà hãng ngh các hãng
khác đ nh s n xu t
̈ ng ph n ng:
̌ ng ch ra m i quan h gi a m c s n l ng t i đa
hóa l i nhu n c a m t hãng v i m c s n l ng mà
h h á h khá đ h
hãng ngh r ng các hãng khác đ nh s n xu t
55
̈ Tr ng thái cân b ng x y ra khi m i hãng d báo
đúng m c s n l ng c a các hãng đ i th và xác
đ nh m c s n l ng c a mình theo m c d báo đó
̌ Cân b ng x y ra t i đi m giao nhau gi a hai đ ng
ph n ng
̈ Cân b ng Cournot chính là cân b ng Nash:
̌ M i hãng s n xu t m c s n l ng làm hãng t i đa hóa l i nhu n khi bi t các hãng đ i th s n xu t bao nhiêu.
a
xu t m t lo i s n ph m đ ng nh t
đ nh
xu t và ho t đ ng đ c l p
58
̈ Hàm l i nhu n c a m i hãng là:
a
1 = P.Q 1 – c.Q 1 = (a - bQ 1 - bQ 2 )Q 1 - c 1 Q 1
2 = P.Q 2 – c.Q 2 = (a - bQ 1 - bQ 2 )Q 2 – c 2 Q 2
59
̈ Áp d ng đi u ki n t i đa hóa l i nhu n đ i v i hãng 1:
a
∂
0
2 1
1= − − − =
∂
∂
c bQ bQ a Q
π
1 2 1
2bQ =a−bQ −c
⇒
b c bQ a Q
2 1 2 1
−
−
=
⇒
ng ph n ng c a hãng 1
̈ T ng t , ta có đ ng ph n ng c a hãng 2
60
ng ph n ng c a hãng 1
b c bQ a Q
2 2 1 2
−
−
=
Trang 11̈S n l ng c a m i hãng là:
a
b
c c a Q
3
21 2 1
− +
=
*
b c c a Q
3
22
1 2
− +
=
*
61
Q2
c
a− 1
a
b c bQ a Q
2
1 2 1
−
−
=
b
b c a
2
2
−
NE
62
b c bQ a Q
2
2 1 2
−
−
=
b c a
2
1
−
b c
a−2
*
1
Q
*
Q
NE
Q1
̈ Mô hình Cournot: hai hãng ra quy t đ nh đ ng
th i
̈ Mô hình Stackelberg: quy t đ nh tu n t
̌ M t hãng ra quy t đ nh s n l ng tr c
̌ Hãng kia c n c vào quy t đ nh c a hãng tr c đ ra quy t đ nh s n l ng c a hãng mình
63
hoàn h o
quan sát hãng 1 và quy t đ nh l ng s n ph m s n
xu t ra
và chi phí c đ nh đ u b ng không
64
̈ Hàm l i nhu n c a m i hãng là:
1 = P.Q 1 – c.Q 1 = (a - bQ 1 - bQ 2 )Q 1 - cQ 1
2 = P.Q 2 – c.Q 2 = (a - bQ 1 - bQ 2 )Q 2 – cQ 2
65
∂
0
1 2
∂
∂
c bQ bQ a Q
π
b c bQ a Q
2
1 2
−
−
=
66
1 1 1 2 1 1
c bQ a bQ bQ
⎥⎦
⎤
⎢⎣
−
−
= π
2 2 2
1 2 1 1
cQ bQ
=
Trang 12̈ Áp d ng đi u ki n t i đa hóa l i nhu n đ i v i hãng 1:
2
̈ Gi i ph ng trình, xác đ nh đ c m c s n l ng t i u
đ i v i hãng 1
0 2 2 2 2 1
1
∂
Q
π
b c a Q
2 1
−
=
*
̈ Thay th Q*1vào ph ng trình s n l ng c a hãng 2, xác
đ nh đ c m c s n l ng t i u đ i v i hãng 2
67
b c a Q
4 2
−
=
*
̈ Là mô hình đ c quy n nhóm nh ng các hãng
c nh tranh nhau v giá c
̈ Có ba tr ng h p:
̌ S n ph m đ ng nh t
̌ S n ph m khác bi t – quy t đ nh đ ng th i
̌ S n ph m khác bi t – m t hãng quy t đ nh tr c, p g q y hãng kia theo sau
68
S n ph m đ ng nh t
xu t m t lo i s n ph m đ ng nh t
đ u không có chi phí c đ nh
69
S n ph m đ ng nh t
đ nh, m i hãng s c g ng đ t giá th p h n so v i giá
đ i th đ t m t chút ít (đ có đ c toàn b th tr ng)
đ t giá b ng chi phí biên P = MC = c
̌ C hai hãng đ u thu đ c l i nhu n kinh t b ng 0
70
S n ph m khác bi t – quy t đ nh giá đ ng th i
71
S n ph m khác bi t – quy t đ nh giá đ ng th i
2 1
2
1 2
2
72
nhau
2
2
Trang 13S n ph m khác bi t – quy t đ nh giá đ ng th i
73
S n ph m khác bi t – quy t đ nh không đ ng th i
trình đ ng c u cho m i hãng là:
vào m c giá c a hãng 1 đ đ a ra quy t đ nh v giá cho hãng
74
̈ Làm t ng t đ i nh đ i v i mô hình
S n ph m khác bi t – quy t đ nh không đ ng th i
Stackelberg
75
76
̈ T nghiên c u
77
¬ Chi m đo t th ng d ng i tiêu dùng Phâ bi t iá
¬ Phân bi t giá
¬ Phân bi t giá theo th i đi m và đ nh giá lúc cao
đi m
¬ t giá c hai ph n
78
Trang 14₫o ư
79
̈ Là vi c đ t các m c giá khác nhau cho các khách hàng khác nhau đ i v i cùng m t lo i hàng hóag g g
̈ M c đích là đ chi m đo t th ng d ng i tiêu dùng và chuy n nó thành l i nhu n b sung cho hãng có s c m nh đ c quy n
80
̈ Yêu c u đ i v i vi c phân bi t giá:
h h i là đ d (h
̌ ng c u c a hãng ph i là đ ng d c xu ng (hãng
có s c m nh đ c quy n)
̌ Hãng ph i có kh n ng xác đ nh đ c nh ng khách hàng s n lòng tr cao h n
̌ Hãng có kh n ng ng n c n nh ng khách hàng mua
đ iá th bá l i h h khá h hà
đ c m c giá th p bán l i cho nh ng khách hàng mua v i m c giá cao
81
̈Có ba hình th c:
hâ bi iá 1 ( hâ bi iá h à h )
̌ Phân bi t giá c p 1 (phân bi t giá hoàn h o)
̌ Phân bi t giá c p 2
̌ Phân bi t giá c p 3
82
̈ Hãng đ nh giá cho m i khách hàng m c giá cao
nh t mà h s n sàng tr cho các đ n v hàng hóa
̈ Gi đ nh r ng hãng bi t rõ m c giá cao nh t mà
m i khách hàng s n sàng tr cho m i đ n v hàng hóa
̈ Khiđó đ ng MR c a hãng s trùng đúng v i
̈ Khi đó đ ng MR c a hãng s trùng đúng v i
đ ng c u và hãng quy t đ nh s n l ng t i
MR = P = MC
Trang 15̈Trên th c t , phân bi t giá c p 1 g n nh không
bao gi th c hi n đ c:
̌ Khi có nhi u khách hàng, là không hi n th c khi đ t
giá khác nhau cho m i m t khách hàng
̌ Hãng th ng không th bi t chính xác m c giá cao
nh t mà khách hàng s n sàng tr đ mua hàng hóa
hay d ch v
hay d ch v
̈ N u h i khách hàng s nh n đ c câu tr l i không trung
th c
85
̈ ôi khi có th đ t giá cho các đ i t ng khách
hàng khác nhau d a trên s d đoán v m c giá cao nh t mà khách hàng s n sàng tr
̌ Ví d : bác s , lu t s , k toán, ki n trúc s …
86
̈ Hãng đ c quy n đ t giá c n c vào s l ng hàng
hó h d h đ tiê dù hóa hay d ch v đ c tiêu dùng
̌ Là cách th c đ t các m c giá khác nhau cho các s
l ng khác nhau c a cùng m t lo i hàng hóa hay
d ch v
87
88
̈ Vi c phân chia khách hàng thành nh ng nhóm
khác nhau v i nh ng đ ng c u riêng bi t và đ nh giá khác nhau cho các nhóm khách hàng này
̈ Ph ng pháp phân bi t giá này đ c áp d ng khá
ph bi n:
̌ Vé máy bay đ c phân chia thành 2 nhóm: hành khách thông th ng và nhóm hành khách kinh doanh
̌ Giá vé xem phim:
89
̈ Xác đ nh m c giá t i u và phân chia l ng bán
h i hó khá h hà cho m i nhóm khách hàng:
̌ T ng s n l ng bán ra ph i đ c phân chia cho m i nhóm khách hàng sao cho doanh thu c n biên c a
m i nhóm ph i nh nhau
̌ Theo nguyên t c t i đa hóa l i nhu n, hãng l a ch n
s n xu t t i m c s n l ng có doanh thu c n biên =
s n xu t t i m c s n l ng có doanh thu c n biên = chi phí c n biên
90
Trang 16̈Gi s m t hãng chia khách hàng thành hai nhóm
Hã đ t iá h khá h hà t hó 1 là P
Hãng đ t giá cho khách hàng trong nhóm 1 là P1
và khách hàng trong nhóm 2 là P2
̈T ng chi phí c a hãng là C(QT) v i QT= Q1+ Q2
̈Hàm l i nhu n c a hãng là
91
Δ
0 1 1 1
1
= Δ
Δ
− Δ
Δ
= Δ
Δ
Q C Q Q P Q
π
MC
MR=
MC
MR2 =
92
̈ Xác đ nh m c giá t ng đ i
̌ Ta có
̌ V y
( E d)
P
) ( )
1
MR = + = = +
⇒
)
̈ Giá đ c đ t cao h n đ i v i nh ng khách hàng
có c u kém co dãn h n và ng c l i
93
)
94
₫i m
̈ c s d ng t ng đ i r ng rãi và có liên quan
đ hâ bi t iá 3
đ n phân bi t giá c p 3
̈ Là vi c chia nh ng ng i tiêu dùng có các hàm
c u khác nhau thành nh ng nhóm khác nhau b ng cách đ t các m c giá khác nhau cho các nhóm khách hàng này theo th i gian
̈ Ví d : vi c phát hành sách l n đ u, giá vé đ i v i
nh ng b phim trình chi u l n đ u, giá bán v i
nh ng chi c đi n tho i m i ra l n đ u…
95
₫i m
96
Trang 17₫i m
̈Là m t d ng khác c a phân bi t giá theo th i k
̈C u v m t s lo i hàng hóa hay d ch v t ng m t
cách đáng k trong nh ng kho ng th i gian nh t
đ nh trong ngày ho c trong n m
̈ t m c giá cao P1trong th i k cao đi m s
mang l i l i ích l n h n cho hãng so v i vi c ch
đ t m t m c giá trong su t th i k
̌ i u này c ng hi u qu h n do chi phí c n biên c ng
t ng lên trong th i k cao đi m do h n ch công su t
97
₫i m
98
̈ Liên quan đ n phân bi t giá và là hình th c khác
đ hi đ t th d i tiê dù
đ chi m đo t th ng d ng i tiêu dùng
̈ Là hình th c đ t giá trong đó khách hàng ph i tr
m t ph n phí gia nh p tiêu dùng (đ đ c quy n mua s n ph m) và sau đó ph i tr thêm phí cho
m i đ n v s n ph m mà h tiêu dùng
̈ Ví d : Thuê bao truy n hình cáp, đi n tho i c
đ nh, máy in, dao c o râu…
99
100