Văn 7 - Văn bản : Qua Đèo Ngang

-Từ láy tượng hình : + Lom khom ->gợi hình dáng vất vả của người tiều phu + Lác đác ->sự thưa thớt ít ỏi của các quán chợ Em có nhận xét gì về trật tự cú pháp của 2 câu thực này?. - Đả

Trang 2

KIÓm tra bµi cò

Đọc thuộc lòng bài thơ “ Bánh trôi nước “

Qua bài thơ, Hồ Xuân Hương

muốn bộc lộ nội dung tình cảm gì ?

Trang 3

Bài 8 – Tiết 29 - Văn bản : Qua Đèo Ngang

( Bà huyện Thanh Quan )

I/ ĐỌC -TÌM HIỂU CHUNG

1/ Tác giả :

- Tên thật là Nguyễn Thị Hinh

( TK XIX )

- Bút danh là Bà huyện Thanh

Quan.

- Bà là nhà thơ hoài cổ, hoài

thương rất điển hình.

2/ Tác phẩm

QUA ĐÈO NGANG

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú, Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.

Em hãy cho biết đôi nét

sơ lược về Bà Huyện Thanh Quan ?

Bài thơ được sáng tác trong

hoàn cảnh nào ?

Bài thơ được sáng tác trên

đường vào kinh thành Huế

nhận chức

3/ Đọc –chú thích

Trang 4

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta.

ĐỀ

THỰC

LUẬN

KẾT

1/ Tác giả:

2/ Tác phẩm:

3/ Đọc –chú thích:

4/Thể thơ :

5/ Bố cục

Bài thơ có

bố cục gồm

mấy phần ?

Bài thơ gồm 8 câu thơ ,mỗi câu 7 chữ Gieo vần ở cuối câu 1, 2,4,6,8,

Đối ở câu 3-4 , 5-6 Luật có thể là luật bằng hay luật trắc (căn cứ vào tiếng thứ 2 ở câu 1 )

Thất ngôn bát cú Đường luật

Bài thơ này thuộc thể thơ nào ? Trình bày sự hiểu biết của em về thể thơ này ?

4 phần

Trang 5

II/ ĐỌC -TÌM HIỂU VĂN BẢN

1/ Hai câu đề :

Thời điểm đó đã bộc lộ

được tâm trạng gì của nhà thơ ?

Thời gian buổi chiều tà dễ gơi buồn, gợi nhớ,

dễ bộc lộ tâm sự cô đơn của nhà thơ….

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ, cây ,chen đá ,lá chen hoa

Cảnh Đèo Ngang được miêu tả

vào thời gian nào trong ngày ?

Qua từ ngữ nào ?

-Thời gian buổi chiều tà -> gợi buồn

Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ

thuật gì ở đây ?

-Phép liệt kê : cỏ, cây, đá, lá, hoa -> cảnh vật dày dặc, bề bộn…

-Điệp từ “ chen “ : ->gợi sự rậm rạp, chen chúc lẫn vào nhau…

- Gieo vần lưng “ đá – lá “ : - > nhấn mạnh

sự rậm rạp của Đèo Ngang…

Nghệ thuật :liệt kê,điệp từ gieo

vần lưng

Qua những biện pháp nghệ thuật trên giúp

em hình dung như thế nào về cảnh tượng Đèo Ngang ?

Thiên nhiên hoang dã ,nguyên sơ

bóng xế tà

Trang 6

II/ ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

Thời gian buổi chiều tà -> gợi buồn

Nghệ thuật :liệt kê,điệp từ gieo vần

lưng

Cuộc sống con người được nhà thơ miêu tả qua những hình ảnh nào ?

Lom khom và lác đác thuộc

từ loại nào đã học ?

Nó có sức gợi tả như thế nào ?

-Từ láy tượng hình :

+ Lom khom ->gợi hình dáng vất vả của người tiều phu

+ Lác đác ->sự thưa thớt ít ỏi của các quán chợ

Em có nhận xét gì về trật tự

cú pháp của 2 câu thực này ?

- Đảo ngữ :-> nhấn mạnh thêm cái ấn tượng về

hình dáng vất vả của người tiều phu và sự thưa thớt hiu quạnh của lều chợ

Chỉ ra phép đối trong hai câu thực ?

- Phép đối : đối thanh, đối từ loại và đối cấu

trúc câu -> Tạo nhịp điệu cân đối cho câu thơ

2 / Hai câu thực

Trang 7

II/ ĐỌC -TÌM HIỂU VĂN BẢN

Thời gian buổi chiều tà -> gợi buồn

Nghệ thuật :liệt kê,điệp từ gieo vần

lưng

2/ Hai câu thực

Nghệ thuật : Từ láy ,phép đảo ,phép đối

Qua những biện pháp nghệ thuật trên, em thấy hình ảnh

và cuộc sống của con người

ở đây như thế nào ?

Cuộc sống con người thưa thớt ,vắng vẻ

3/ Hai câu luận

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia

Trong buổi chiều tà hoang vắng đó nhà thơ đã nghe thấy âm

thanh gì ?

? Mượn tiếng chim để bày tỏ tâm trạng nỗi lòng mình, đây là hình thức biểu đạt nào ?

A Trực tiếp

B Gián tiếp

C Ẩn dụ tượng trưng

Nghệ thuật : ẩn dụ tượng trưng

Vậy theo em, tiếng chim cuốc

và chim đa đa kêu trên đèo vắng

lúc chiều tà gợi cảm giác như thế

nào ?

Vậy theo em, tiếng chim cuốc

và chim đa đa kêu trên đèo vắng

lúc chiều tà gợi cảm giác như thế

Trang 8

• I ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG

• II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

• 1.Hai câu đề

• 2 Hai câu thực

• 3.Hai câu luận

• Nghệ thuật :

• -Ẩn dụ tượng trưng

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia

Ngoài bện pháp ẩn dụ, các em còn phát hiện tác giả sử dụng nghệ thuật nào nữa trong hai từ “quốc quốc, gia gia “?

-Chơi chữ

Hai câu luận còn sử dụng

phép đối, em hãy chỉ ra phép

đối và tác dụng của nó ?

- Đối : thanh, từ loại, nghĩa -> làm cho câu thơ

cân đối nhịp nhàng

-Phép đối

Những biện phápnghệ thuật trên

đã góp phần bộc lộ tâm trạng

cảm xúc gì của nữ sĩ ?

- Tâm trạng buồn, nhớ

nước thương nhà, hoài cổ.

Trang 9

I ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1.Hai câu đề

2 Hai câu thực

3.Hai câu luận

4.Hai câu kết

Cho biết điểm nhìn của tác giả

ở hai câu thơ kết ?Ở điểm nhìn đó toàn cảnh Đèo Ngag

hiện ra như thế nào ?

-Điểm nhìn trên đỉnh đèo -Cảnh: Bao la ,rộng lớn

Tác giả đã đặt cảnh và người trong mối tương quan nào ? Qua chi tiết nào ?

Trời, non, nước >< mảnh tình riêng

Đối lập

Hãy so sánh cảnh miêu tả ở 2

câu cuối có gì khác với cảnh

ở 2 câu đề ? Hành động của

nhân vật trữ tình? Nhịp

thơ ?Tác dụng ?

-Hai câu đề : chi tiết -Hai câu kết : bao quát, rộng lớn -Hai câu đề : “ bước tới ’’

-Hai câu kết : “ dừng chân’’

-Nhịp thơ ở câu 7 đặc biệt : 4/1/1/1 -> tạo ấn

tượng mạnh về thiên nhiên rộng lớn…

Trang 10

I ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1.Hai câu đề

2 Hai câu thực

3.Hai câu luận

4.Hai câu kết

Thảo luận :

1/ Hai câu thơ cuối thể hiện tâm

trạng gì của tác giả ?

2/ Em hiểu cụm từ “ ta với ta “

trong hoàn cảnh đó như thế nào ?

Ta

-Tâm trạng buồn, cô đơn, tâm sự thầm

kín, con người nhỏ bé, yếu đuối như đang bị bao vây bởi trời, non, nước bao

la ở Đèo Ngang.

-Cụm từ “ta với ta ‘’ bộc lộ nỗi cô đơn gần như tuyệt đối của tác giả…-> nỗi lòng đau đáu, da diết, thiết tha…của nữ

sĩ đối với đất nước…

Trời

Cảnh rộng lớn >< con

người nhỏ bé

-Tâm trạng cô đơn gần như

tuyệt đối, tâm sự thầm kín

Trang 11

I/ ĐỌC-TÌM HIỂU CHUNG

II/ĐỌC - TÌM HIỂU VĂN BẢN

-Thời gian buổi chiều tà -> gợi buồn

-Thiên nhiên hoang dã, nguyên sơ

-Từ láy, đảo ngữ, phép đối

-Cuộc sống của con người thưa thớt,

vắng vẻ

2/ Hai câu thực :

4/Hai câu kết :

-Cảnh rộng lớn >< con người nhỏ bé

-Tâm trạng cô đơn gần như tuyệt

đối, tâm sự thầm kín

-Ẩn dụ tượng trưng, chơi chữ

Tâm trạng buồn, nhớ nước

thương nhà, hoài cổ

III/ TỔNG KẾT:

Bài thơ được biểu đạt bằng phương thức nào ? Thông qua những biện pháp tu từ gì ?

Miêt tả để biểu cảm : tả cảnh ngụ tình, sử dụng phép đối, đảo ngữ, điệp ngữ, ẩn dụ, chơi chữ….

Em học tập được gì từ cách viết văn của tác giả ?

Qua bài thơ cho em hiểu gì về

bà huyện Thanh Quan ?Về những tâm sự của bà trong bài thơ ?

Với phong cách trang nhã, bài thơ Qua Đèo Ngang cho thấy cảnh tượng Đèo Ngang thoáng đãng mà heo hút, thấp thoáng có sự sống con người nhưng còn hoang sơ, đồng thời thể hiện nỗi nhớ nước thương nhà, nỗi buồn thầm lặng cô đơn của tác giả.

3/Hai câu luận :

Trang 12

IV / LUYỆN TẬP

1 Đèo Ngang thuộc địa phương nào ?

A Đà Nẵng

B Quảng Bình

C Nơi giáp danh giữa thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Bình

D Nơi giáp danh giữa hai tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh

2 Tâm trạng của tác giả trong bài thơ Qua Đèo Ngang được thể hiện như thế nào ?

A Cảm thương cho số phận người phụ nữ trong xã hội xưa

B Yêu say trước vẻ đẹp thiên nhiên

C Cô đơn trước thực tại ,da diết nhớ về quá khứ của đất nước

D Buồn đau khi phải sống trong cảnh cô đơn

Đọc diễn cảm bài thơ

Trang 13