Sử dụng bản đồ tư duy trong dạy học ngữ văn THCS

Qua đề tài nghiên cứu này bản thân tôi luôn mong muốn góp một ý kiến nhỏ vào việc sử dụng sơ đồ tư duy trong dạy học môn Ngữ văn THCS, với mong muốn phát huy tối đa tính ưu việt của việc sử dụng Bản đồ tư duy ở bộ môn mình giảng dạy.

B n đ  t  duy là m t công c  h u ích trong gi ng d y và h c t p   nhàả ồ ư ộ ụ ữ ả ạ ọ ậ ở  

trường ph  thông vì chúng giúp giáo viên và h c sinh trong vi c trình bày các ýổ ọ ệ  

tưởng, tóm t t, h  th ng hóa ki n th c c a m t bài h c, m t ch  đ , m tắ ệ ố ế ứ ủ ộ ọ ộ ủ ề ộ  

chương… m t cách rõ ràng, m ch l c, lôgic và đ c bi t là d  phát tri n ýộ ạ ạ ặ ệ ễ ể  

Là m t giáo viên Ng  văn có h n 15 năm làm công tác gi ng d y ộ ữ ơ ả ạ ở 

trường THCS tôi nh n th c đậ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a b  môn mình gi ng d y.ọ ủ ộ ả ạ  Đây là m t môn h c thu c nhóm khoa h c xã h i. Nó có vai trò r t quan tr ngộ ọ ộ ọ ộ ấ ọ  trong đ i s ng và trong s  phát tri n t  duy c a con ngờ ố ự ể ư ủ ười. Đ ng th i môn h cồ ờ ọ  này có t m quan tr ng trong vi c giáo d c quan đi m, t  tầ ọ ệ ụ ể ư ưởng, tình c m choả  

h c sinh. M t khác nó cũng là môn h c thu c nhóm công c , môn văn còn thọ ặ ọ ộ ụ ể 

hi n rõ m i quan h  v i r t nhi u các môn h c khác trong các nhà trệ ố ệ ớ ấ ề ọ ường phổ 

thông. H c t t môn văn s  tác đ ng tích c c t i các môn h c khác và ngọ ố ẽ ộ ự ớ ọ ượ ạ  c l i,các môn h c khác cũng góp ph n h c t t môn văn. Đi u đó đ t ra yêu c u tăngọ ầ ọ ố ề ặ ầ  

cường tính th c hành, gi m lí thuy t, g n h c v i hành, g n ki n th c v i th cự ả ế ắ ọ ớ ắ ế ứ ớ ự  

ti n h t s c phong phú, sinh đ ng c a cu c s ng. Tôi luôn nghiên c u, tìm tòiễ ế ứ ộ ủ ộ ố ứ  

nh ng gi i pháp hay đ  nâng cao ch t lữ ả ể ấ ượng d y và h c môn Ng  văn. Tôi luônạ ọ ữ  trăn tr  mình ph i làm gì đó đ  h c sinh càng ngày có ý th c và say mê môn h cở ả ể ọ ứ ọ  này h n. Qua vi c tìm hi u và v n d ng s  đ  t  duy trong quá trình d y h c,ơ ệ ể ậ ụ ơ ồ ư ạ ọ  tôi nh n th y nó đã th t s  đem l i “lu ng sinh khí m i” cho h c sinh trong quáậ ấ ậ ự ạ ồ ớ ọ  trình d y h c b  môn Ng  văn. Bạ ọ ộ ữ ước đ u đã gi m b t đầ ả ớ ược tâm lý chán h cọ  Văn, kh i g i trong h c sinh tình yêu đ i v i môn h c, đ ng th i đem đ n choơ ợ ọ ố ớ ọ ồ ờ ế  các em cái nhìn m i, cách t  duy m i, s  h ng ph n, lôi cu n đ i v i môn h cớ ư ớ ự ư ấ ố ố ớ ọ  

Ng  văn. Đó chính là lí do đ  tôi ch n đ  tài ữ ể ọ ề “ S  d ng s  đ  t  duy trong ử ụ ơ ồ ư  

d y h c Ng  văn     nhà tr ạ ọ ữ ở ườ ng THCS”  đ  cùng trao đ i, chia s  kinhể ổ ẻ  nghi m v i đ ng nghi p.ệ ớ ồ ệ

b. Nhi m v  c a đ  tàiệ ụ ủ ề :

­ Đ a ra nh ng kinh nghi m, sáng ki n s  d ng B n đ  t  duy trong d yư ữ ệ ế ử ụ ả ồ ư ạ  

h c môn Ng  văn THCS. Góp ph n nâng cao ch t lọ ữ ầ ấ ượng d y và h c b  mônạ ọ ộ  

Ng  văn.ữ

3. Đ i tố ượng nghiên c u:ứ  Vi c áp d ng s  đ  t  duy vào d y h c Ng  văn ệ ụ ơ ồ ư ạ ọ ữ ở 

trường THCS Phan Đình Phùng, xã Qu ng Hi p, huy n C M’gar, t nh Đăk Đ kả ệ ệ ư ỉ ắ  năm h c 2017­2018.ọ

C  th  là các đ i tụ ể ố ượng:

L p ớ 8A2 năm h c 2017­2018ọ

L p 9A1 năm h c 2017­2018ớ ọ

4. Gi i h n ph m vi nghiên c u:ớ ạ ạ ứ

 ­ Đ  tài th c hi n nghiên c u vi c áp d ng b n đ  t  duy vào d y h c b  mônề ự ệ ứ ệ ụ ả ồ ư ạ ọ ộ  

Ng  văn   nhà trữ ở ường THCS

­ Tôi đã ti n hành kh o sát ch  y u   các ti t d y văn b n và ti ng Vi t cácế ả ủ ế ở ế ạ ả ế ệ  

l p   8A2,   9A1     trớ ở ường   THCS   Phan   Đình   Phùng,   xã   Qu ng   Hi p,   huy nả ệ ệ  

C M’gar, t nh Đăk Đ k năm h c 2017­2018.ư ỉ ắ ọ

5. Phương pháp nghiên c u:ứ

Đ  th c hi n đ  tài này tôi th c hi n các phể ự ệ ề ự ệ ương pháp sau:

­ Ph ng pháp thu th p thông tin: Ph ng pháp này cho phép tôi n m đ c k tươ ậ ươ ắ ượ ế  

qu  h c t p c a h c sinh trả ọ ậ ủ ọ ước và sau khi th c hi n đ  tài đ  có th  kh ngự ệ ề ể ể ẳ  

đ nh hi u qu  c a đ  tài nghiên c u. ị ệ ả ủ ề ứ

­ Ph ng pháp đi u tra, quan sát: Tôi ti n hành trao đ i, quan sát tìm hi u đ iươ ề ế ổ ể ố  

tượng h c sinh c a nhà trọ ủ ường trong các ti t d y, d  gi , trong các ho t đ ngế ạ ự ờ ạ ộ  ngo i khoá … Phạ ương pháp này giúp tôi hi u rõ th c tr ng c a v n đ  cũngể ự ạ ủ ấ ề  

nh  hi u qu  c a cách làm m i mà mình đang th c hi n.ư ệ ả ủ ớ ự ệ

­ Ph ng pháp so sánh, đ i chi u: Tôi ti n hành đ i chi u k t qu  h c t p c aươ ố ế ế ố ế ế ả ọ ậ ủ  

h c sinh trọ ước và sau khi nghiên c u đ  tài. Phứ ề ương pháp này giúp tôi hình dung 

được m c đ  kh  quan c a đ  tài.ứ ộ ả ủ ề

­ Ph ng pháp th ng kê: Trong quá trình nghiên c u ph ng pháp này giúp tôiươ ố ứ ươ  trình bày v n đ  m t cách ch t ch , có tính thuy t ph c b ng nh ng s  li u cấ ề ộ ặ ẽ ế ụ ằ ữ ố ệ ụ 

đ u”. Đ  đáp  ng yêu c u c a s  nghi p đ i m i đ t nầ ể ứ ầ ủ ự ệ ổ ớ ấ ước, t  năm 1997, Bừ ộ giáo d c đã ti n hành đ i m i toàn b  v  giáo d c THCS theo t  tụ ế ổ ớ ộ ề ụ ư ưởng tích 

c c hóa ho t đ ng c a h c sinh.ự ạ ộ ủ ọ

  ­ Ngh  quy t trung  ng 4 khóa VII đã xác đ nh ph i: ‘‘khuy n khích, tị ế ươ ị ả ế ự 

h c”, ph i  áp d ng nh ng phọ ả ụ ữ ương pháp giáo d c hi n đ i đ  b i dụ ệ ạ ể ồ ưỡng cho 

h c sinh năng l c t  duy sáng t o, năng l c gi i quy t v n đ  ”.ọ ự ư ạ ự ả ế ấ ề

Ngh  quy t trung ị ế ương 2 khóa VII ti p t c kh ng đ nh: ‘‘ph i đ i m iế ụ ẳ ị ả ổ ớ  

phương pháp giáo d c đào t o, kh c ph c l i truy n th  m t chi u, rèn luy nụ ạ ắ ụ ố ề ụ ộ ề ệ  thành n p t  duy sáng t o cho ngế ư ạ ườ ọi h c ”

  Đ nh   hị ướng   trên   đây   đã   được   pháp   ch   hóa   trong   Lu t   Giáo   d c:ế ậ ụ  

‘‘Phương pháp giáo d c ph  thông ph i phát huy tính tích c c, t  giác ch  đ ngụ ổ ả ự ự ủ ộ  sáng t o c a h c sinh, phù h p v i đ c đi m c a t ng l p h c, môn h c; b iạ ủ ọ ợ ớ ặ ể ủ ừ ớ ọ ọ ồ  

dưỡng phương pháp t  h c, rèn luy n kĩ năng v n d ng ki n th c vào th cự ọ ệ ậ ụ ế ứ ự  

ti n, tác đ ng đ n tình c m, đem l i ni m vui, h ng thú h c t p ”.ễ ộ ế ả ạ ề ứ ọ ậ

2. Th c tr ng v n đ  nghiên c u:ự ạ ấ ề ứ

B n ch t môn ng  văn và các môn khoa h c Xã h i khác là dung lả ấ ữ ọ ộ ượ  ng

ki n th c c n ph i ghi nh  nhi u, ch  y u là kênh ch  Vì th  qua nhi u nămế ứ ầ ả ớ ề ủ ế ữ ế ề  công tác t i trạ ường THCS Phan Đình Phùng tôi đã nh n th y nh ng th c tr ngậ ấ ữ ự ạ  sau:

* Thu n l i:ậ ợ

Trong th i gian g n đây, chúng ta đã bờ ầ ước đ u đầ ược ti p c n v i nh ngế ậ ớ ữ  

phương pháp, kĩ thu t d y h c m i. Trong đó có vi c s  d ng  B n đ  t  duy.ậ ạ ọ ớ ệ ử ụ ả ồ ư  

Có th  nói, đây là m t bể ộ ước ti n đáng k  trong vi c đ i m i phế ể ệ ổ ớ ương pháp d yạ  

h c hi n nay khi mà khoa h c công ngh  phát tri n nh  huy n tho i, nh t là sọ ệ ọ ệ ể ư ề ạ ấ ự bùng n  c a ngành Công ngh  thông tin. Vi c s  d ng s  đ  t  duy thay thổ ủ ệ ệ ử ụ ơ ồ ư ế cho nh ng ữ mô hình, s  đ , bi u đ ơ ồ ể ồ   đã l c h u, l i th i đ  khái quát, cô đ ngạ ậ ỗ ờ ể ọ  

ki n th c cho h c sinh là m t s  t t y u, b i s  đ  t  duy có r t nhi u đi mế ứ ọ ộ ự ấ ế ở ơ ồ ư ấ ề ể  

u vi t h n. Do đó, vi c  ng d ng b n đ  t  duy vào trong quá trình d y h c

môn Ng  văn không ch  lôi cu n s  h ng thú, làm “s ng l i” ni m đam mê, yêuữ ỉ ố ự ứ ố ạ ề  thích môn h c   các em h c sinh .ọ ở ọ

Tuy nhiên, hi n nay vi c đ a b n đ  t  duy vào  ng d ng trong quáệ ệ ư ả ồ ư ứ ụ  trình d y h c đ i v i môn h c Ng  văn còn là v n đ  g p không ít khóạ ọ ố ớ ọ ữ ấ ề ặ  khăn, tr  ng i đ i v i giáo viên, c  th  nh  trong vi c t  ch c, thi t k  cácở ạ ố ớ ụ ể ư ệ ổ ứ ế ế  

ho t đ ng d y h c v i vi c s  d ng ạ ộ ạ ọ ớ ệ ử ụ b n đ  t  duyả ồ ư  H u h t giáo viên m iầ ế ớ  

ch  d ng l i   vi c s  d ng  ỉ ừ ạ ở ệ ử ụ s  đ  t  duyơ ồ ư   đ  h  th ng hóa ki n th c sauể ệ ố ế ứ  

m i bài h c, hay m i bài ôn t p, t ng k t m t phân môn, m t m ng ki nỗ ọ ỗ ậ ổ ế ộ ộ ả ế  

th c nào đó mà thôi. H  ch a m nh d n đ a s  đ  t  duy vào t t c  cácứ ọ ư ạ ạ ư ơ ồ ư ấ ả  khâu trong quá trình d y h c. H  ch a phát huy đạ ọ ọ ư ược tính ph  bi n và đaổ ế  năng c a b n đ  t  duy. Do đó, ch a phát huy m t cách đ y đ  công d ngủ ả ồ ư ư ộ ầ ủ ụ  

c a ủ b n đ  t  duy trong quá trình d y h c môn Ng  văn.ả ồ ư ạ ọ ữ

đi u này đề ược đ ng nghi p trong t  cũng nh  BGH, ph  huynh h c sinh ghiồ ệ ổ ư ụ ọ  

nh n. Đây cũng là đ ng l c giúp tôi hoàn thành t t nhi m v  c a nhà trậ ộ ự ố ệ ụ ủ ường và 

xã h i giao phó.ộ

  * H n ch ạ ế

Bên c nh nh ng thành công đó chúng ta c n nhìn th ng vào nh ng h n chạ ữ ầ ẳ ữ ạ ế trong vi c s  d ng b n đ  t  duy trong d y h c.ệ ử ụ ả ồ ư ạ ọ

­ Nhìn chung các em v n còn lúng túng khi t  phác th o b n đ  t  duy bài h c,ẫ ự ả ả ồ ư ọ  

m t s  em v n ng i khó cũng nh  ch a xá đ nh độ ố ẫ ạ ư ư ị ược đâu là nhánh chính đâu là nhánh ph , ch a có kĩ năng tô màu các nhánh c a b n đ  t  duy.ụ ư ủ ả ồ ư

­ V  phía giáo viên còn ng i khó trong vi c s  d ng b n đ  t  duy trong d yề ạ ệ ử ụ ả ồ ư ạ  

h c ho c s  không đ  th i gian ti t d y đ  t ng h p ki n th c qua b n đ  tọ ặ ợ ủ ờ ế ạ ể ổ ợ ế ứ ả ồ ư duy. Chính vì v y, khi giáo viên m i nh n l p ph i m t nhi u th i gian cho h cậ ớ ậ ớ ả ấ ề ờ ọ  sinh làm quen

c. M t m nh và m t y u.      ặ ạ ặ ế

  * M t m nh.ặ ạ

   ­ Là giáo viên gi ng d y b  mô ng  văn b n thân luôn s ng gi n d , g n gũiả ạ ộ ữ ả ố ả ị ầ  

v i h c sinh và luôn l ng nghe ý ki n c a các em.ớ ọ ắ ế ủ

­ Là t  trổ ưởng chuyên môn và giáo viên đ ng l p qua nhi u năm kinh nghi mứ ớ ề ệ  

và nghiên c u gi ng d y, tôi đã giành nhi u th i gian và tâm huy t đ  nghiênứ ả ạ ề ờ ế ể  

c u v  chuyên môn tính hi u qu  c a gi  lên l p, đ c bi t s  d ng b n đ  tứ ề ệ ả ủ ờ ớ ặ ệ ử ụ ả ồ ư duy trong d y h c.ạ ọ

  ­ Luôn ch u khó tìm tòi, h c h i nâng cao trình đ  nghi p v  chuyên môn, thamị ọ ỏ ộ ệ ụ  

kh o tài li u.ả ệ

  ­ Luôn trao đ i kinh nghi m trong t , ngoài trổ ệ ổ ường đ  h c h i và đúc rút để ọ ỏ ượ  c

nh ng kinh nghi m c n thi t.ữ ệ ầ ế

 * M t y u. ặ ế

   ­ B n thân là m t giáo viên gi ng d y b  môn Ng  văn nên v  ch a đ p,ả ộ ả ạ ộ ữ ẽ ư ẹ  

m m m i cũng nh  tô màu, phân nhánh b n đ  t  duy.ề ạ ư ả ồ ư

­ M t s  em còn giành nhi u th i gian vào vi c “làm đ p” s  đ  b ng v , vi t,ộ ố ề ờ ệ ẹ ơ ồ ằ ẽ ế  

tô màu , bên c nh đó m t vài em l i v  quá s  sài.ạ ộ ạ ẽ ơ

d. Nguyên nhân y u t  tác đ ng.ế ố ộ

      Có nhi u nguyên nhân, y u t  tác đ ng d n đ n thành công song tôi đ a raề ế ố ộ ẫ ế ư  

m t s  nguyên nhân chính.ộ ố

­ Trước h t ngế ười giáo viên ph i xác đ nh đả ị ược m c tiêu c a bài h c, xác đ nhụ ủ ọ ị  

đượ ừc t  khóa và các nhánh, màu v , cách s p x p gi a các ý, c m t ẽ ắ ế ữ ụ ừ

­ Hướng d n h c sinh h  th ng hóa ki n th c qua B n đ  t  duy nh ng khôngẫ ọ ệ ố ế ứ ả ồ ư ư  

r p khuôn mà c n tùy theo ý tậ ầ ưởng c a h c sinh.ủ ọ

­ T o không khí tho i mái, vui v  trong ti t h c đ  các em h ng thú tăng hi uạ ả ẻ ế ọ ể ứ ệ  

qu  c a ti t h c.ả ủ ế ọ

­ Sau nh ng ti t d  gi  c a đ ng nghi p tôi h c t p và rút ra đữ ế ự ờ ủ ồ ệ ọ ậ ược kinh nghi m làm th  nào đ  tăng hi u qu  d y h c khi s  d ng b n đ  t  duy.ệ ế ể ệ ả ạ ọ ử ụ ả ồ ư

­ G n gũi v i các em cũng là m t trong nh ng nguyên nhân d n đ n thành côngầ ớ ộ ữ ẫ ế  

vì l ng nghe đắ ược ý ki n, s  ph n h i c a các em đ  ti t sau thành công h n.ế ự ả ồ ủ ể ế ơ

 e. Phân tích, đánh giá các v n đ  v  th c tr ng. ấ ề ề ự ạ

     Nh  đã trình bày, Tr ng THCS Phan Đình Phùng n m trên đ a bàn xãư ườ ằ ị  

Qu ng Hi p có s  lả ệ ố ượng h c sinh kinh đông, đa s  các em hi u h c. Đọ ố ế ọ ượ  c

s  quan tâm c a Ban giám hi u và chính quy n đ a phự ủ ệ ề ị ương, đ i ngũ giáoộ  viên có kinh nghi m v  tay ngh , thệ ề ề ường xuyên trau d i ki n th c chuyênồ ế ứ  môn, h c h i kinh nghi m. Tuy nhiên khi nhìn vào th c tr ng cho th y bọ ỏ ệ ự ạ ấ ộ môn Ng  văn h c sinh ngày càng lữ ọ ườ ọi h c. Chính vì v y b n thân ngậ ả ườ  i

th y c n s  d ng linh ho t các phầ ầ ử ụ ạ ương pháp, kĩ thu t d y h c và s  d ngậ ạ ọ ử ụ  

b n đ  t  duy cũng là m t trong nh ng phả ồ ư ộ ữ ương pháp lôi cu n s  thích thúố ự  

c a h c sinh làm tăng hi u qu  d y và h c  ủ ọ ệ ả ạ ọ

3. N i dung và hình th c c a gi i pháp:ộ ứ ủ ả

a. M c tiêu c a gi i pháp:ụ ủ ả

Đ  th c hi n đ  tài: ể ự ệ ề “ S  d ng B n đ  t  duy trong d y h c Ng  văn ử ụ ả ồ ư ạ ọ ữ   trong nhà tr ườ ng THCS”, tôi đã áp d ng nhóm các gi i pháp sau:ụ ả

­ Gi i pháp 1: Giáo viên s  d ng b n đ  t  duy đ  ki m tra bài cũ ho cả ử ụ ả ồ ư ể ể ặ  

ki m tra 15 phút ể

­ Gi i pháp 2: Giáo viên s  d ng b n đ  t  duy đ  h  tr  quá trình d yả ử ụ ả ồ ư ể ỗ ợ ạ  

h c. ọ

­ Gi i pháp 3: H c sinh h c t p đ c l p, s  d ng b n đ  t  duy đ   h  trả ọ ọ ậ ộ ậ ử ụ ả ồ ư ể ỗ ợ 

h c t p, phát tri n t  duy lôgic.ọ ậ ể ư

       Th c hi n song song hai nhóm gi i pháp trên giúp tôi phát huy đự ệ ả ược vai trò 

c a vi c s  d ng b n đ  t  duy trong d y h c Ng  văn t i nhà trủ ệ ử ụ ả ồ ư ạ ọ ữ ạ ường trong năm h c 2017­2018 ọ

b. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp:ộ ứ ự ệ ả

b.1 B n ch  ả   t phấ ương pháp d y h c b ng  BĐTD:ạ ọ ằ   

* Khái ni mệ :  B n đ  t  duy ( BĐTD) là PPDH chú tr ng đ n c  ch  ghiả ồ ư ọ ế ơ ế  

nh , d y cách h c, cách t  h c nh m tìm tòi, đào sâu, m  r ng m t ý tớ ạ ọ ự ọ ằ ở ộ ộ ưởng, hệ 

th ng hóa m t ch  đ  hay m t m ch ki n th c, b ng cách k t h p vi c số ộ ủ ề ộ ạ ế ứ ằ ế ợ ệ ử 

d ng đ ng th i hình  nh, đụ ồ ờ ả ường nét, màu s c, ch  vi t v i s  t  duy tích c c.ắ ữ ế ớ ự ư ự  

Đ c bi t, đây là m t d ng b n đ  m , không yêu c u t  l , chi ti t ch t chặ ệ ộ ạ ả ồ ở ầ ỉ ệ ế ặ ẽ 

nh  b n đ  đ a lí, các em có th  v  thêm ho c b t các nhánh, m i em có th  vư ả ồ ị ể ẽ ặ ớ ỗ ể ẽ 

m t ki u khác nhau, dùng nh ng màu s c, hình  nh, ch  vi t và các c m tộ ể ữ ắ ả ữ ế ụ ừ 

di n đ t khác nhau,  Tuy cùng m t ch  đ  nh ng m i em có th  “th  hi n” nóễ ạ ộ ủ ề ư ỗ ể ể ệ  

dướ ại d ng b n đ  t  duy theo cách riêng c a mình. Do đó, vi c l p b n đ  tả ồ ư ủ ệ ậ ả ồ ư duy  phát huy t i đa kh  năng sáng t o c a m i ngố ả ạ ủ ỗ ười

* Vai trò c a b n đ  t  duy:ủ ả ồ ư

­  BĐTD t n d ng đậ ụ ược các nguyên t c c a trí nh  siêu đ ng:ắ ủ ớ ẳ

+ S  hình dung: ự  B n đ  t  duy (ả ồ ư BĐTD) có r t nhi u hình  nh đ  b n hìnhấ ề ả ể ạ  dung v  ki n th c c n nh  Đây là m t trong nh ng nguyên t c quan tr ngề ế ứ ầ ớ ộ ữ ắ ọ  

nh t c a ấ ủ trí nh  siêu đ ng ớ ẳ  Đ i v i não b , BĐTD gi ng nh  m t b c tranhố ớ ộ ố ư ộ ứ  

l n đ y hình  nh màu s c phong phú h n là m t bài h c khô khan, nhàm chán.ớ ầ ả ắ ơ ộ ọ

+ S  liên t ự ưở ng, t ưở ng t ượ ng: BĐTD hi n th  s  liên k t gi a các ý t ngể ị ự ế ữ ưở  

t o đ y phong phú c a mình. Nh ng đây không ch  là m t b c tranh đ y màuạ ầ ủ ư ỉ ộ ứ ầ  

s c s c s  thông thắ ặ ỡ ường, BĐTD giúp t o ra m t b c tranh mang tính lý lu n,ạ ộ ứ ậ  liên k t ch t ch  v  nh ng gì  đế ặ ẽ ề ữ ược h c.ọ

­ BĐTD s  d ng c  hai bán c u não cùng m t lúc:ử ụ ả ầ ộ  BĐTD th t s  giúp b nậ ự ạ  

t n d ng các ch c năng c a não trái l n não ph i khi h c. Đây chính là công cậ ụ ứ ủ ẫ ả ọ ụ 

h c t p v n d ng đọ ậ ậ ụ ượ ức s c m nh c a c  b  não. N u v n d ng đúng cách, nóạ ủ ả ộ ế ậ ụ  

s  hoàn toàn gi i phóng nh ng năng l c ti m  n trong b n, đ a b n lên m tẽ ả ữ ự ề ẩ ạ ư ạ ộ  

đ ng c p m i, đ ng c p c a m t tài năng th c th  hay th m chí c a m t thiênẳ ấ ớ ẳ ấ ủ ộ ự ụ ậ ủ ộ  tài

* Làm quen v i b n đ  t  duy:ớ ả ồ ư

 ­ Đ i v i giáo viên: ố ớ

Giáo viên c n hi u kĩ, n m ch c v  vai trò, công d ng c a BĐTD, n mầ ể ắ ắ ề ụ ủ ắ  

v ng phữ ương pháp v  m t BĐTD, thì vi c  ng d ng nó vào quá trình d y h cẽ ộ ệ ứ ụ ạ ọ  

là vi c d  dàng. ệ ễ

­  Đ i v i h c sinh:  ố ớ ọ H cọ  sinh THCS Phan Đình Phùng đ c h c môn Mĩượ ọ  thu t nên các em có năng khi u v , vì v y vi c s  d ng s  đ  t  duy trong h cậ ế ẽ ậ ệ ử ụ ơ ồ ư ọ  

t p có nhi u thu n l i. Tuy nhiên đ  các em v  đúng thì giáo viên ph i hậ ề ậ ợ ể ẽ ả ướ  ng

d n t  m  C  th : Đ  thi t k  m t BĐTD dù v  th  công trên b ng, trênẫ ỉ ỉ ụ ể ể ế ế ộ ẽ ủ ả  

gi y chúng ta đ u th c hi n theo th  t  các bấ ề ự ệ ứ ự ước sau đây:

+ B ướ c 1:  B t đ u t  trung tâm v i t , c m t  th  hi n ch  đ  (có thắ ầ ừ ớ ừ ụ ừ ể ệ ủ ề ể 

v  hình  nh minh h a cho ch  đ  ­ n u hình dung đẽ ả ọ ủ ề ế ược) 

+ B ướ c 2:  T  hình  nh trung tâm (ch  đ ) chúng ta c n xác đ nh: đ  làmừ ả ủ ề ầ ị ể  

rõ ch  đ , thì ta đ a ra nh ng ý chính nào. Sau đó, ta phân  ủ ề ư ữ chia  ra  nh ng  ữ ý chính, đ tặ  tiêu đ  các nhánhề  chính, n i chúng v i trung tâm.ố ớ        

+ B ướ c 3:    m i ý chính, ta l i xác đ nh c n đ a ra nh ng ý nh  nào đỞ ỗ ạ ị ầ ư ữ ỏ ể làm rõ m i ý chính  y. Sau đó, n i chúng vào m i nhánh chính. C  th  ta tri nỗ ấ ố ỗ ứ ế ể  khai thành m ng lạ ưới liên k t ch t ch  ế ặ ẽ

+ B ướ c 4:  Cu i cùng, ta dùng hình  nh (v  ho c chèn) đ  minh h a choố ả ẽ ặ ể ọ  các ý,  t o tác đ ng tr c quan, d  nh ạ ộ ự ễ ớ

đ ng th i t o s  cân đ i, hài hòa cho s  đ ồ ờ ạ ự ố ơ ồ

+ Không ghi quá dài dòng, ho c ghi nh ng ý r i r c, không c n thi t, nênặ ữ ờ ạ ầ ế  dùng các t , c m t  m t cách ng n g n.ừ ụ ừ ộ ắ ọ

+ Không dùng quá nhi u hình  nh, nên ch n l c nh ng hình  nh th t c nề ả ọ ọ ữ ả ậ ầ  thi t góp ph n làm rõ các ý, ch  đ ế ầ ủ ề

+ Có th  đánh s  th  t    các ý chính cùng c p.ể ố ứ ự ở ấ

+ Không đ u t  quá nhi u th i gian vào vi c “làm đ p” s  đ  b ng v ,ầ ư ề ờ ệ ẹ ơ ồ ằ ẽ  

vi t, tô màu ế

+ Không v  quá chi ti t, cũng không v  quá s  sài.ẽ ế ẽ ơ

+ Ngườ ậ ơ ồ ượi l p s  đ  đ c phép v  và trang trí theo cách riêng c a mình.ẽ ủ  

b.2 N i dung và cách th c th c hi n các gi i pháp:ộ ứ ự ệ ả

* Th c hi n gi i pháp 1: S  d ng BĐTD trong vi c ki m tra bài cũự ệ ả ử ụ ệ ể  

và ki m tra 15 phútể

­ Ki m tra bài cũ: ể Giáo viên đ a ra m t t  khóa (hay m t hình  nh trungư ộ ừ ộ ả  tâm) th  hi n ch  đ  c a ki n th c cũ mà các em đã h c, c n ki m tra, yêu c uể ệ ủ ề ủ ế ứ ọ ầ ể ầ  các em v  BĐTD thông qua câu h i g i ý. Trên c  s  t  khóa (ho c hình  nhẽ ỏ ợ ơ ở ừ ặ ả  

nh minh h a c u t o B n đ  t  duy

trung tâm)  y k t h p v i câu h i đ nh hấ ế ợ ớ ỏ ị ướng c a giáo viên, h c sinh s  nhủ ọ ẽ ớ 

l i ki n th c và đ nh hình đạ ế ứ ị ược cách v  BĐTD theo yêu c u.ẽ ầ

 Ví d  minh h a: ụ ọ  Sau khi các em h c xong bài ọ “Các ph ươ ng châm h i ộ   tho i” ạ ( Ti t 3,8 PPCT­ Ng  văn 9), trế ữ ước khi tìm hi u các ki n th c m  r ngể ế ứ ở ộ  

có liên quan đ n phế ương châm h i tho i   ti t ti p theo (Ti t 13 trong PPCT),ộ ạ ở ế ế ế  giáo viên ki m tra bài cũ b ng cách cho các em l p BĐTD đ  c ng c , hể ằ ậ ể ủ ố ệ 

th ng ki n th c đã h c   hai ti t h c trố ế ứ ọ ở ế ọ ước thông qua câu h i sau: ỏ Ta đã h c ọ   qua nh ng ph ữ ươ ng châm h i tho i nào? Em hãy l p b n đ  t  duy đ  h  th ng ộ ạ ậ ả ồ ư ể ệ ố  

ki n th c v  chúng?   ế ứ ề Sau đó, giáo viên ghi c m t  khóa lên gi a b ng phụ ừ ữ ả ụ 

“Phương châm h i tho i”, r i g i m t em xung phong lên b ng v  H c sinh sộ ạ ồ ọ ộ ả ẽ ọ ẽ 

d  dàng v  đễ ẽ ược BĐTD theo n i dung yêu c u. ộ ầ

       S  đ  minh h a ơ ồ ọ

­ Ki m tra 15 phút:ể   Chúng ta cũng có th  dùng BĐTD trong các hình th cể ứ  

ki m tra trên gi y m t cách d  dàng đ  tăng cể ấ ộ ễ ể ường vi c rèn luy n thói quen tệ ệ ư duy lô­gic, t  duy h  th ng cho h c sinh thông qua các bài ki m tra vi t, nh mư ệ ố ọ ể ế ằ  phát tri n năng l c t  duy sáng t o cho các em. Tuy nhiên, giáo viên cũng c nể ự ư ạ ầ  

l u ý r ng ki m tra ki n th c cũ b ng phư ằ ể ế ứ ằ ương pháp v  BĐTD ch  là m t hìnhẽ ỉ ộ  

th c ki m tra nh m vi c giúp h c sinh c ng c , h  th ng ki n th c có tínhứ ể ằ ệ ọ ủ ố ệ ố ế ứ  

ch t lý thuy t. Do đó, giáo viên nên ch n ki m tra nh ng ki n th c có tính hấ ế ọ ể ữ ế ứ ệ 

th ng, xâu chu i, các em có th  d  dàng h  th ng hóa b ng BĐTD. ố ỗ ể ễ ệ ố ằ

C  th :ụ ể  Giáo viên có th  ki m tra 15 phút ng  văn 6 sau khi h c Ti tể ể ữ ọ ế  55,56 – Tu n 14  bài ầ : “ Ôn t p truy n dân gian” ậ ệ  nh  sau: ư

Trong ch ươ ng trình Ng  văn 6 em đã h c g m có nh ng  lo i truy n dân ữ ọ ồ ữ ạ ệ   gian nào? Em hãy v  BĐTD gi i thi u chi ti t v  chúng? ẽ ớ ệ ế ề

cho các em đ  các em tìm ra các tể ừ  liên quan đ n t  khoá đó và hoàn thi nế ừ ệ  BĐTD. Qua BĐTD đó h c sinh s  n m đọ ẽ ắ ược ki n th c bài h c m t cách dế ứ ọ ộ ễ dàng.

Ví d  1 ụ : V i văn b n: “ớ ả Chi u d i đô” ế ờ  (Ng  văn 8­ ti t 91­ tu n 25), sau ph nữ ế ầ ầ  tìm hi u chung và đ c, giáo viên có th  v  mô hình BĐTD lên b ng. BĐTDể ọ ể ẽ ả  

g m 3 nhánh chính,   m i nhánh có th  phân thành nhi u nhánh nh  tu  thu cồ ở ỗ ể ề ỏ ỳ ộ  vào n i dung bài h c.ộ ọ

   Đ  có th  hoàn thi n để ể ệ ược mô hình BĐTD c a bài h c, giáo viên s  d ng hủ ọ ử ụ ệ 

th ng câu h i đ nh hố ỏ ị ướng đ  khai thác ki n th c: ể ế ứ

+ Nhánh 1: Ngườ ưi x a( Lu n đi m 1: Vì sao ph i d i đô?). H c sinh s  d aậ ể ả ờ ọ ẽ ự  vào văn b n đ  xác đ nh các ý chính: vi c d i đô là vi c thả ể ị ệ ờ ệ ường xuyên x y raả  trong l ch s  các tri u đ i: Nhà Thị ử ề ạ ương 5 l n, nhà Chu 3 l n;   lí do d i đô:ầ ầ ờ  

mu n đóng đô   trung tâm, m u toan nghi p l n và tính k  lâu dài cho con cháu.ố ở ư ệ ớ ế

+ Nhánh 2: Hi n t i ( Đinh­ Lê ) (Lu n đi m 2: Nhà Đinh, nhà Lê đóng đô m tệ ạ ậ ể ộ  

ch  là h n ch ).  H c sinh ti p t c hoàn thành các nhánh c a BĐTD b ng hỗ ạ ế ọ ế ụ ủ ằ ệ 

th ng câu h i nh  có tính g i m  : Vì sao tác gi  cho r ng kinh đô cũ c a haiố ỏ ỏ ợ ở ả ằ ủ  tri u Đinh, Lê không còn thích h p? Nh ng lu n c  trên đề ợ ữ ậ ứ ược tác gi  l y tả ấ ừ đâu, có tính thuy t ph c không? ế ụ

+ Nhánh 3: Nhà Lí ( Lu n đi m 3: Kh ng đ nh Thành Đ i La là kinh đô b cậ ể ẳ ị ạ ậ  

nh t muôn đ i).  H c sinh hoàn thành các nhánh nh  b ng cách tr  l i nh ngấ ờ ọ ỏ ằ ả ờ ữ  câu h i g i m : ỏ ợ ở Theo tác gi , đ a th  thành Đ i La có nh ng thu n l i gì đ  có ả ị ế ạ ữ ậ ợ ể  

th  ch n làm n i đóng đô? Nh n xét v  hai câu văn cu i c a bài “ Chi u d i ể ọ ơ ậ ề ố ủ ế ờ   đô”?