giáo án chủ đề các lực cơ học

Xác định nội dung kiến thức cần xây dựng trong chủ đề  Nội dung 1: Tìm hiểu đặc điểm của lực hấp dẫn và trọng lực - Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực, gọi là lực hấp dẫn.. L

Trang 1

CHỦ ĐỀ CÁC LOẠI LỰC CƠ HỌC

Số tiết: 3

I Vấn đề cần giải quyết

Tìm hiểu đặc điểm của các lực cơ học và tác dụng của các lực đó đến chuyển động của vật Cụ thể là đặc điểm của lực hấp dẫn, trọng lực, lực đàn hồi, lực căng dây, phản lực, lực ma sát và lực hướng tâm

II Xác định nội dung kiến thức cần xây dựng trong chủ đề

 Nội dung 1: Tìm hiểu đặc điểm của lực hấp dẫn và trọng lực

- Mọi vật trong vũ trụ đều hút nhau với một lực, gọi là lực hấp dẫn

- Lực hấp dẫn là lực tác dụng từ xa

- Định luật vạn vật hấp dẫn: Lực hấp dẫn giữa hai chất điểm bất kỳ tỉ lệ thuận với tích 2 khối lượng của chúng và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng

2 2 1 hd

r

m m G

F =

- Trọng lực của một vật là lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật đó

- Điểm đặt của trọng lực gọi là trọng tâm của vật

- Độ lớn trọng lực (trọng lượng): R h 2

m M G P

) (

.

+

=

 Nội dung 2 : Tìm hiểu lực đàn hồi của lò xo, lực căng dây và phản lực của mặt tiếp xúc

1 Lực đàn hồi

- Điểm đặt:Lực đàn hồi của lò xo xuất hiện ở hai đầu của lò xo và tác dụng

vào các vật tiếp xúc hoặc gắn với nó làm nó biến dạng

- Hướng: Ngược với hướng của ngoại lực gây biến dạng:

+ Khi bị dãn, lực đàn hồi hướng theo trục vào phía trong

+ Khi bị nén, lực đàn hồi hướng theo trục ra ngoài

- Độ lớn : (định luật Húc) Trong giới hạn đàn hồi, độ lớn của lực đàn hồi của lò

xo tỉ lệ thuận với độ biến dạng của lò xo

F đh = k∆ l

2 Lực căng dây và phản lực của mặt tiếp xúc

- Đối với dây cao su, dây thép…, khi bị kéo, lực đàn hồi gọi là lực căng

- Đối với các mặt tiếp xúc bị biến dạng khi ép vào nhau, lực đàn hồi có phương vông góc với mặt tiếp xúc

 Nội dung 3: Tìm hiểu lực ma sát

- Định nghĩa: Khi một vật chuyển động trượt trên một bề mặt, thì bề mặt tác dụng

lên vật một lực cản trở chuyển động của vật gọi là lực ma sát trượt

- Độ lớn của lực ma sát trượt: F mst = µt N

+ Không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ của vật

+ Tỉ lệ với độ lớn của áp lực

+ Phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của của 2 mặt tiếp xúc

3 Xác định mục tiêu dạy học:

3.1 Kiến thức:

 Nội dung 1:

Trang 2

- Nêu được khái niệm về lực hấp dẫn và các đặc điểm của lực hấp dẫn.

- Phát biểu được định luật vạn vật hấp dẫn

- Viết được công thức của lực hấp dẫn và giới hạn áp dụng công thức đó

- Nêu được các đặc điểm về lực đàn hồi của lò xo,đặc biệt là điểm đặt và hướng

- Phát biểu và viết được công thức của định luật Hooke, hiểu rõ ý nghĩa các đại lượng có trong công thức và đơn vị của các đại lượng đó

- Nêu được những đặc điểm về lực căng của dây và lực pháp tuyến của hai bề mặt tiếp xúc là hai trường hợp đặc biệt của lực đàn hồi

- Nắm được đặc điểm của lực ma sát trượt

- Viết được công thức của lực ma sát trượt

- Nêu được ý nghĩa của lực ma sát trượt trong đời sống và kỉ thuật

3.2 Kĩ năng

- Dùng kiến thức về lực hấp dẫn để giải thích một số hiện tượng liên quan Ví dụ:

sự rơi tự do, chuyển động của các hành tinh, vệ tinh, …

- Phân biệt lực hấp dẫn với các loại lực khác như: lực điện, lực từ, lực ma sát, lực đàn hồi, lực đẩy Acsimet, …

- Vận dụng công thức của lực hấp dẫn để giải các bài tập đơn giản

 Nội dung 2 :

- Phát hiện hướng và điểm đặt của lực đàn hồi của lò xo

- Nhận xét được: lực đàn hồi có xu hướng đưa lò xo trở về trạng thái ban đầu, khi chưa biến dạng

- Biểu diễn lực đàn hồi của lò xo khi bị dãn và nén

- Từ thí nghiệm phát hiện ra mối quan hệ tỉ lệ thuận giữa độ dãn của lò xo và

độ lớn của lực đàn hồi

- Vận dụng công thức về các loại lực ma sát để giải thích một số hiện tượng trong thực tế, đặc biệt là vai trò của lực ma sát nghỉ trong việc đi lại của người, động vật và các loại phương tiện giao thông

- Vận dụng công thức tính lực ma sát trượt để giải một số bài tập đơn giản

- Nêu được ví dụ về sự có lợi, có hại của ma sát trong thực tế và cách làm tăng, giảm ma sát trong các trường hợp đó

3.3 Thái độ

- Tự giác tìm hiểu bài trước khi đến lớp

- Tích cực tham gia đóng góp xây dựng bài

- Thích thú trong học tập

4 Năng lực định hướng hình thành và phát triển cho học sinh

- Năng lực tự học

- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Năng lực học hợp tác nhóm

- Năng lực thực nghiệm

- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin

IV Chuẩn bị

Trang 3

1 Giáo viên :

- Video mô phỏng chuyển động của các hành tinh xung quanh mặt trời, một số

lò xo, thí nghiệm để học sinh trải nghiệm về lực ma sát để đặt vấn đề về chủ đề các lực cơ học

- Phiếu giao nhiệm vụ cho học sinh làm việc ở nhà trước khi đến tiết học, yêu cầu các em đọc SGK và tài liệu tham khảo trước khi chủ đề được tiến hành

- Dự đoán các tình huống học sinh gặp phải trong quá trình trình bày, yêu cầu học sinh gửi những thắc mắc, những vấn đề khó khăn mà nhóm gặp phải trong quá trình hoạt động trước 1 ngày váo mail của giáo viên

2.Học sinh :

- Hoạt động nhóm để tìm hiểu nội dung chủ đề và làm sản phẩm của nhóm đã được gia từ tiết trước:

+ Nhóm 1: Tìm hiểu về lực hấp dẫn

+ Nhóm 2: Tìm hiểu về lực đàn hồi

+ Nhóm 3: Tìm hiểu về lực ma sát

+ Nhóm 4: Tìm hiểu về các ứng dụng của các lực cơ học

V Tổ chức các hoạt đông

lượng Khởi động Hoạt động 1 Tạo tình huống có vấn đề 10 phút

Hình thành

kiến thưc

Hoạt động 2 Tìm hiểu về lực hấp dẫn 25 phút

Hoạt động 3 Tìm hiểu về lực đàn hồi 25 phút

Hoạt động 5 Tìm hiểu về ứng dụng của các lực cơ học

trong đời sống

15 phút

Luyện tập Hoạt động 6 So sánh, đối chiếu, luyện tập các câu hỏi

về các lực cơ học

25 phút

Vận dụng,

tìm tòi mở

rộng

Hoạt động 7 Làm các sản phẩm ứng dụng của lực đàn

hồi và lực ma sát

5 phút và làm việc

ở nhà

Hoạt động 1 Tạo tình huống có vấn đề

Chuyển giao nhiệm vụ Chiếu cho học sinh xem đoạn vi deo chuyển động xung

quanh mặt trời của các hành tinh Đặt câu hỏi: Các hành tinh có chuyển động ra xa mặt trời và xa các hành tinh khác không? Lực nào đã giữ cho các hành tinh chuyển động xung quanh mặt trời?

Làm thí nghiệm với lò xo bị kéo giãn hoặc bị nén lại Yêu cầu học sinh quan sát hình dạng và kích thước của lo

xo trước và sau khi làm biến dạng Đặt câu hỏi: Vì sao lại

có kết quả như vậy?

Trải nghiệm với công việc bắt 1 con lươn và 1 con cá

Trang 4

được thả trong chậu Nêu cảm nhận và cho biết vì sao bắt lươn lại khó hơn bắt cá? Lực nào đã có ảnh hưởng trong hoạt động này?

Sau đó, giáo viên dẫn dắt vào chủ đề Thực hiện nhiệm vụ Học sinh quan sát, ghi câu hỏi của giáo viên

Thảo luận theo nhóm để có câu trả lời

Cử thành viên tham gia trải nghiệm để có kết quả khi trao đổi

Báo cáo, thảo luận Nhóm thực hiện nhanh nhất báo cáo

Nhóm khác lắng nghe, thảo luận để rút ra vấn đề Kết luận hoặc Nhận định

hoặc Hợp thức hóa kiến

thức

Giáo viên tổng kết các ý kiến Dẫn dắt vào chủ đề: Các lực các em vừa nêu có đặc điểm như thế nào? Độ lớn xác định như thế nào? Trong đời sống có ứng dụng gì? Các em cùng vào nghiên cứu chủ

đề “Các lực cơ học”

Hoạt động 2 Tìm hiểu về lực hấp dẫn

Chuyển giao nhiệm vụ Phiếu học tập đã giao từ tiết học trước, giáo viên yêu cầu

học sinh nhóm 1 cử đại diện trình bày Lực hấp dẫn gì? Cho ví dụ ?

Lực hấp được xác định bằng định luật gì? Nội dung định luật? Điều kiện áp dụng định luật? Nêu rõ các đại lượng vật lí trong công thức

Vì sao trọng lực là trường hợp riêng của lực hấp dẫn? Trọng lực là gì? Độ lớn trọng lực được xác định như thế nào? Công thức xác định gia tốc rơi tự do

Thực hiện nhiệm vụ Nhóm 1 đã làm việc nhóm ở nhà, cử đại diện trình bày

kết quả Báo cáo, thảo luận Nhóm 1 báo cáo

Các nhóm khác lắng nghe, nhận xét và nêu ý kiến thảo luận với nhóm 1

Kết luận hoặc Nhận định

thức

Giáo viên tổng kết các ý kiến Giải đáp các khó khăn của nhóm 1

Hệ thống lại vấn đề vừa được trình bày

Hoạt động 3 Tìm hiểu về lực đàn hồi

học sinh nhóm 2 cử đại diện trình bày Dùng hai tay kéo dãn một lò xo thì hai tay có chịu tác dụng lực của lò xo không? Nếu có thì lực đó có điểm đặt, hướng như thế nào?

Độ lớn lực đàn hồi của lò xo được xác định như thế nào? Tuân theo định luật nào? Thực hiện thí nghiệm thực tế với lò xo?

Nêu đặc điểm của lực căng, lực đàn hồi của mặt tiếp xúc khi bị ép vào?

Trang 5

thức

Hoạt động 4 Tìm hiểu về lực ma sát

học sinh nhóm 3 cử đại diện trình bày

Có mấy loại lực ma sát? Đó là những lực nào?

Nêu điều kiện xuất hiện của các loại lwujc ma sát ấy?

Đo độ lớn lực ma sát trượt như thế nào?

Độ lớn lực ma sát trượt phụ thuộc những yếu tố nào? Công thức xác định như thế nào?

Nêu công thức xác định độ lớn lực ma sát lăn, ma sát nghỉ?

Ma sát có lượi hay có hại?

thức

Hoạt động 5 Tìm hiểu các ứng dụng của lực cơ học trong đời sống

học sinh nhóm 4 cử đại diện trình bày Lực đàn hồi ứng dụng như thế nào trong đời sống? Lấy

ví dụ minh họa?

Lực ma sát ứng dụng như thế nào? Lấy ví dụ minh họa Thực hiện nhiệm vụ Nhóm 4 đã làm việc nhóm ở nhà, cử đại diện trình bày

thức

Hoạt động 6 Luyện tập

Chuyển giao nhiệm vụ Giáo viên giao phiếu học tập gồm các câu hỏi trắc

nghiệm

Yêu cầu học sinh làm việc cá nhân để ra đáp án Thực hiện nhiệm vụ Học sinh làm việc độc lập để tìm câu trả lời

Trang 6

Báo cáo, thảo luận Gọi cá nhân học sinh nêu ý kiến

HỌc sinh khác nêu ý kiến điều chỉnh nếu có Kết luận hoặc Nhận định

thức

Giáo viên nhận xét để khẳng định đáp án đúng Củng cố kiến thức và kĩ năng làm bài tập

Phiếu câu hỏi trắc nghiệm

Câu 1: Lực hấp dẫn giữa hai vật chỉ đáng kể khi các vật có :

A Thể tích rất lớn B Khối lượng rất lớn

C Khối lượng riêng rất lớn D Dạng hình cầu

Câu 2: Khi khối lượng của mỗi vật tăng lên gấp đôi và khoảng cách giữa chúng cũng

tăng lên gấp đôi thì lực hấp dẫn giữa chúng sẽ thay đổi như thế nào ?

A Giảm đi 2 lần B Tăng lên 2 lần

C Giữ nguyên như cũ D Tăng lên 4 lần

Câu 3: Điều nào sau đây là sai khi nói về trọng lực ?

A Trọng lực được xác định bởi biểu thức P= mg

B Trọng lực tác dụng lên vật thay đổi theo vị trí của vật trên trái đất

C Trọng lực tác dụng lên vật tỉ lệ nghịch với khối lượng của chúng

D Trọng lực l lực hút của trái đất tác dụng lên vật

Câu 4: Hai quả cầu có khối lượng mỗi quả 200 kg, bán kính 5 m đặt cách nhau 100

m Lực hấp dẫn giữa chúng lớn nhất bằng:

A 2,668.10-6N B 2,668.10-7N C.2,668.10-8N D.2,668.10-9N

Câu 5: lực đàn hồi xuất hiện khi :

C Vật đặt gần mặt đất D Vật có tính đàn hồi bị biến dạng

Câu 6: Lực đàn hồi không có đặc điểm nào sau đây :

A Ngược hướng với biến dạng B Tỉ lệ với biến dạng

C Không có giới hạn D Xuất hiện khi vật bị biến dạng

Câu 7: Một lò xo có chiều dài tự nhiên 20cm.Khi bị kéo,lò xo dài 24cm và lực đàn

hồi của nó bằng 5N Hỏi khi lực đàn hồi bằng 10N, thì chiều dài của nó bằng bao nhiêu ?

Câu 8: Lực ma sát trượt xuất hiện khi :

A Vật đặt trên mặt phẳng nghiêng

B Vật trượt trên bề mặt nhóm của vật khác

C Vật bị biến dạng

D Vật chịu tác dụng của ngoại lực nhưng nó vẫn đứng yên

Câu 9: Một vận động viên môn hockey( môn khúc côn cầu) dùng gậy gạt quả bóng

để truyền cho nó một vận tốc đầu 10m/s.Hệ số ma sát trượt giữa bóng và mặt băng là 0,01.Hỏi quả bóng đi được quãng đường bao nhiêu thì dừng lại ?Lấy g = 9,8m/s2

A 39m B 51m C 45m D 57m

Câu 10: Điều gì xảy ra đối với hệ số ma sát giữa hai mặt tiếp xúc nếu lực ép giữa hai

mặt tiếp xúc tăng lên ?

A Tăng lên C Không thay đổi B Giảm đi D Không biết được Hoạt động 7 Tìm tòi mở rộng

Chuyển giao nhiệm vụ Giáo viên cho học sinh lựa chọn sản phẩm ứng dụng của

Trang 7

các lực cơ học (Gợi ý: ứng dụng của lực ma sát rộng rãi hơn)

Cho các em đăng kí thời gian nộp (Chậm nhất là 1 tuần) Thực hiện nhiệm vụ Học sinh giao nhiệm vụ cho các thành viên

Báo cáo, thảo luận Nộp báo cáo, sản phẩm thực tế

thức

Đánh giá sản phẩm hoạt động nhóm

VI Câu hỏi kiểm tra chủ đề

Câu 1: Ở độ cao nào sau đây gia tốc rơi tự do chỉ bằng phân nửa gia tốc rơi tự do trên

mặt đất ? ( cho bán kính trái đất là R )

A h=( 2 1 − ) R B h=( 2 1 + )R C

2

R

Câu 2: Lực hấp dẫn giữa hai vật chỉ đáng kể khi các vật có :

A Thể tích rất lớn B Khối lượng rất lớn

C Khối lượng riêng rất lớn D Dạng hình cầu

Câu 3: Hai xe tải giống nhau,mỗi xe có khối lượng 2,0.104 kg,ở cách xa nhau 40m.Hỏi lực hấp dẫn giữa chúng bằng bao nhiêu phần trọng lượng P của mỗi xe ? Lấy g = 9,8m/s2

A 34.10 - 10 P B 85.10 - 8 P C 34.10 - 8 P D 85.10 - 12 P

Câu 4: Một lò xo có chiều dài tự nhiên 10cm và độ cứng 40N/m.Giữ cố định một

đầu và tác dụng vào đầu kia một lực 1,0N để nén lò xo Khi ấy chiều dài của nó bằng bao nhiêu ?

A 2,5cm B 12,5cm C 7,5cm D 9,75cm Câu 5: Treo một vật vào lò xo có độ cứng k = 100N/m thì lò xo dãn ra được 10cm.

Cho 10 2

s m

g = Khối lượng của vật là

A 100g B 500g C 800g D 1kg

Câu 6: Một xe ôtô chạy trên đường lát bê tông với vận tốc v0 = 100km h thì hãm

phanh Cho 9 , 8 2

s

m

g = Đường khô, hệ số ma sát trượt giữa lốp xe và mặt đường là 7

,

0

=

µ Quãng đường ôtô đi được kể từ khi hãm phanh là:

A 48,4m B 50,2m C 56,2m D 62,4m

VII Rút kinh nghiệm bài học:

………

…

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	116 KB