Tiết 102: Hoán dụ

* AÙo nâu: nâu: Chỉ những người nông dân.. Nông thôn: Nông thôn: Chỉ những người sống ở nông thôn.. gọn, tăng tính hình ảnh và hàm súc cho câu văn, nêu bật được đặc điểm của những n

HỘI THI NHÀ GIÁO ỨNG DỤNG

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Tiết 102: HOÁN DỤ

Khối 6 - Tổ Ngữ văn

Trường THCS Nguyễn Thế Bảo

KIỂM TRA BÀI CŨ

• Ẩn dụ là gì ? Cho ví dụ

• Nêu các kiểu ẩn dụ thường gặp ?

Tiết 102 : HOÁN DỤ I/ Hoán dụ là gì ?

Ví dụ: “Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành đứng lên.”

Giữa áo nâu, áo xanh, nông thôn, thị thành với sự vật được chỉ có mối quan hệ như thế nào ?

* AÙo nâu: nâu: Chỉ những người nông dân.

AÙo xanh: xanh: Chỉ những người công nhân.

Nông thôn: Nông thôn: Chỉ những người sống ở

nông thôn.

Thị thành: Thị thành: Chỉ những người sống ở

thành thị.

-> Giửừa chuựng coự moỏi quan heọ gaàn guừi vụựi nhau

Hãy nêu tác dụng của cách diễn đạt trong hai câu thơ của

Tố Hữu ?

gọn, tăng tính hình ảnh và

hàm súc cho câu văn, nêu

bật được đặc điểm của

những người được nói đến

Hoaựn duù laứ gỡ ?

* Ghi nhụự1:

ợng, khái niệm bằng tên của moọt sự vật hiện tượng, khái niệm khác có

quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn

đạt.

II/ Caực kieồu hoaựn duù:

Vớ duù: a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

(Hoaứng Trung Thoõng)

b Một cây làm chẳng lên non.

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

(Ca dao)

c Ngaứy Hueỏ ủoồ maựu

Chuự Haứ Noọi veà

Tỡnh cụứ chuự chaựu

Gaởp nhau Haứng Beứ.

(Toỏ Hửừu)

Em hiểu các từ in đậm trong các

câu a,b,c như thế nào ?

a Bàn tay - một bộ phận của con người, được dùng thay cho “người lao động” nói chung (quan hệ bộ phận - toàn thể).

b Một, ba - số lượng cụ thể ,được dùng

thay cho “số ít” và “số nhiều” nói chung (quan hệ cụ thể – trừu tượng ).

c Đổ máu - dấu hiệu, thường được dùng

thay cho “sự hi sinh, mất mát” nói chung (quan hệ dấu hiệu của sự vật - sự vật).

Dửùa vaứo keỏt quaỷ tỡm hieồu caực vớ duù ụỷ

muùc I,II, em haừy cho bieỏt coự caực kieồu

hoaựn duù naứo thửụứng gaởp?

* Ghi nhớ 2 :

Có bốn kiểu hoán dụ thường gặp:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa

đựng

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trửứu tượng

Bài tập 1:

mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì?

a) “Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập

thể.“ (Hoà Chớ Minh)

b) “Vì lợi ích mười năm phải trồng cây,

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.“ (Hoà Chớ Minh )

c) “Aó chàm đưa buổi phân ly

Baứi taọp 2:

So saựnh sửù gioỏng vaứ khaực nhau giửừa aồn duù vaứ hoaựn duù ?

tửụùng khaực.

tửụng ủoàng veà:

- Hình thức

- Cách thức thực hiện

- Phẩm chất

- Cảm giác

Dựa vào mối quan hệ tương cận về:

-Bộ phận - toàn thể

-Vật chứa đửùng - vật bị chứa

đựng -Dấu hiệu của sự vật- sự vật -Cụ thể - trửứu tượng

Bài tập thêm1:

“Cả làng quê đường phố

Cả lớn nhỏ gái trai

Đám càng đi càng dài

Càng dài càng đông mãi.”

(Thanh Hải)

Trong đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng kiểu

hoán dụ nào?

* Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng

( Lấy làng quê, đường phố để chỉ đồng bào nông

Bài tập thêm 2:

Trong những câu thơ sau câu nào không dùng hoán dụ ?

a “Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.”

( Tố Hữu )

b “Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.”

( Hoàng Trung Thông )

c “Người Cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm.”

( Minh Huệ )

d “Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về … ”

( Tố Hữu )

Hướng dẫn tự học:

1 Bài vừa học:

- Làm bài tập 3 - SGK/84

- Viết đoạn văn từ 5 – 7 câu có sử

dụng phép tu từ hoán dụ

2 Bài sắp học : “Tập làm thơ bốn chữ”

SGK/84,85,86