thuc hanh bien phap tu tu an du va hoan du

Khái niệm Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác do có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt... Ẩn dụ: chỉ tình cảm gắn bó, t

BÀI DẠY:

THỰC HÀNH PHÉP TU TỪ

ẨN DỤ VÀ HOÁN DỤ

TIẾNG VIỆT

Ngày 4/12/2010

Tiết PPCT: 44

Khái niệm

Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác do

có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

I Ẩn dụ

I Ẩn dụ

BT 1:

Mối quan hệ giữa thuyền – bến,

cây đa – con đò?

Hình ảnh thuyền, bến, cây đa, con đò tượng trưng cho điều gì?

Hãy cho biết ngụ ý của tác giả dân gian

về mối quan hệ từ các

hình ảnh ấy?

Các hình ảnh: thuyền - bến,

ca dao – những cặp sự vật luôn gắn bó bên nhau

chuyển  chỉ chàng trai trong XHPK, người

ra đi.

chỉ người con gái, người ở lại.

Ẩn dụ: chỉ tình cảm gắn bó, thủy chung của con người (tình yêu nam nữ, tình cảm vợ chồng…), nhưng vì hoàn cảnh nào đó khiến họ phải xa nhau.

I Ẩn dụ

BT 2:

Ngữ liệu

Từ ngữ, hình ảnh ẩn dụ

Ngụ ý

(4) Thác;

thuyền Thác  sự gian khổ, khó

khăn; thuyền  sự nghiệp cách mạng

(1) Lửa lựu lập

lòe sắc mùa hè như có hồn và Hoa lựu đỏ như lửa  cảnh

sống động.

(2) Văn nghệ

ngòn ngọt;

tình cảm gầy gò

Văn nghệ không có sứ sống mạnh mẽ, không có tình chiến đấu; tình cảm yếu đuối,

ủy mị.

(3) Giọt long

lanh Âm thanh của tiêng chim

đẹp, trong trẻo như giọt nước long lanh (ẩn dụ chuyển đổi cảm giác)

Tìm từ ngữ, hình ảnh ẩn

dụ trong các ngữ liệu? Chỉ

ra ngụ ý của các từ ngữ, hình ảnh ấy?

(5) Phù du; phù

nổi, phù phiếm, không có ích; phù sa  cuộc sống đầy

đủ, no ấm, có ích

I Ẩn dụ

BT 2:

Khái niệm

I Hoán dụ

Là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của sự vật, hiện

tượng, khái niệm có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự vật.

I Hoán dụ

BT 1:

(1) Đầu xanh

Má hồng

 tuổi trẻ

 người con gái đẹp 

thân phận làm gái lầu xanh của người phụ nữ (Thuý Kiều).

(2) Áo nâu

Áo xanh

 người nông dân

 công nhân

Ngữ liệu Từ ngữ, hình ảnh hoán dụ Ngụ ý

để chỉ con người

Tìm từ ngữ, hình ảnh hoán dụ trong các ngữ liệu? Chỉ ra ngụ ý của các

từ ngữ, hình ảnh ấy?

Thôn Đoài ngồi nhớ thôn Đông Cau thôn Đoài nhớ trầu không thôn nào (Tương Tư – Nguyễn Bính)

ẨN DỤ Cau, trầu – tục

ăn trầu – khi hòa quyện tạo nên màu đỏ thắm  tình cảm gắn bó, yêu thương.

I Hoán dụ

BT 2:

HOÁN DỤ

Thôn Đoài, thôn đông (người thôn Đoài và người

thôn Đông)

thôn Đông)  lấy nơi ở để chỉ con người.

* Phân biệt giữa ẩn dụ và hoán dụ:

Dựa trên sự liên

tưởng giống nhau (liên

tưởng tương đồng)

của hai đối tượng bằng

so sánh ngầm.

Dựa trên sự liên tưởng gần nhau (liên tưởng tương cận) của hai đối tượng mà không cần so sánh.

? Xác định biện pháp tu từ ẩn dụ trong

đoạn thơ sau:

Nắng tần ngần trên nón lá chênh chao

Nghe gót bước biết lòng biêng biếc lắm

Trời và nước đã bắt đầu nhấp nhánh

Bắt đầu nhấp nhánh những ngôi sao