Bài giảng An toàn người bệnh hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

Nội dung chính của bài giảng trình bày sự cần thiết bảo đảm an toàn người bệnh, bảo đảm an toàn người bệnh theo hướng dẫn nội dung Thông tư 43/2018/TT-BYT. Mời các bạn tham khảo!

AN TOÀN NGƯỜI BỆNH HƯỚNG DẪN PHÕNG NGỪA SỰ CỐ Y KHOA TẠI CÁC CƠ SỞ KHÁM BỆNH,

CHỮA BỆNH

TS.BS Vương Ánh Dương, Trưởng phòng QLCL&CĐT Cục Quản lý Khám, chữa bệnh – Bộ Y tế

Nội dung trình bày

1 Sự cần thiết bảo đảm an toàn người bệnh

2 Bảo đảm an toàn người bệnh

3 Hướng dẫn nội dung Thông tư 43/2018/TT-BYT

bệnh

Hướng dẫn nội dung Thông tư 43/2018/TT-

BYT

3

AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

• Là cung cấp dịch vụ y tế với sự giảm thiểu rủi ro và nguy hại cho người sử dụng dịch vụ

• Là đảm bảo người bệnh được an toàn trong quá trình

CS, điều trị không để xảy ra các tổn thương bất ngờ (ngoài diễn tiến bệnh lý)

Mô hình của PATH –Tổ chức Y tế Thế giới

Bộ công cụ đánh giá thực thi về cải tiến chất lượng bệnh viện

CẢNH BÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ

THẾ GIỚI

6

Cứ 10 người bệnh, có 1 người bệnh bị tổn hại trong khi tiếp nhận dịch vụ KB, CB:

Trong đó: tới 50% nguyên nhân là

phòng tránh được

Sự cố y khoa do chăm sóc

không an toàn là 1 trong 10

nguyên nhân gây tử vong và

tổn thương hàng đầu trên thế

giới

Có tới 14,3% chi phí tại

BV là để điều trị hậu quả các sự cố y khoa

gây ra

Đầu tư cho an toàn

người bệnh có mang lại

CẢNH BÁO CỦA TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI

8

Phơi nhiễm với tia phóng xạ là một vấn đề quan tâm của sức khỏe cộng đồng và an toàn người bệnh

nguyên nhân phổ biến nhất

gây tổn hại cho người bệnh

và ảnh hưởng tới hàng triệu

người bệnh

Hơn 1 triệu người bệnh tử vong do tai biến phẫu thuật mỗi năm

“Industrial accident Prevention”,

1931 - Herbert William Heinrich

SỰ CỐ Y KHOA

Sự cố y khoa chạy thận nhân tạo tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa

Bình

• Vào hồi 8 giờ 15 phút ngày 29/5/2017

• 18 người bệnh bị tai biến, trong đó 09 người bệnh tử vong

13

bệnh

Hướng dẫn nội dung Thông tư 43/2018/TT-

BYT

14

HOẠT ĐỘNG AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

• Là thiết lập hệ thống và các quy trình quản lý sao cho giảm thiểu tối đa các sai sót và gia tăng khả năng ngăn chặn kịp thời các sự cố

THỰC HIỆN 6 MỤC TIÊU TOÀN CẦU VỀ

An toàn sử dụng thuốc

Phẫu thuật đúng vị trí, ph.pháp và đúng NB

Giảm nguy

cơ nhiễm trùng BV

Giảm nguy

cơ và hậu quả do ngã

CHỦ TRƯƠNG CHỈ ĐẠO (Đ/V BỘ Y TẾ)

• Quản lý Nhà nước – VBQPPL: Thông tư, Quyết định do Bộ Y tế ban

hành liên quan đến chất lượng và an toàn người bệnh định hướng chiến lược quốc gia và khái niệm về chất lượng, ATNB

• Quy định: Có một hệ thống quy chế, quy trình, hướng dẫn chuyên môn

kỹ thuật áp dụng cho các cơ sở KCB, nhân viên y tế và các dịch vụ y tế

• Tài chính: Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam (VSS) phối hợp rà soát

hàng quý về sử dụng ngân sách BHYT và phân bổ vốn; Đề xuất cơ chế thanh toán dựa trên mức điểm đánh giá chất lượng

• Đạo tạo, báo cáo và giám sát: 83 tiêu chí đánh giá chất lượng BV hàng

năm, 16 chỉ số đo lường chất lượng BV, 8 tiêu chí đánh giá ATPT, hướng dẫn chuẩn chất lượng chẩn đoán và điều trị đục thủy tinh thể Tài liệu đào tạo liên tục về QLCL-ATNB

Cục Quản lý Khám, chữa bệnh - Bộ Y tế (VAMS - MOH)

CHỦ TRƯƠNG CHỈ ĐẠO (Đ/V CƠ SỞ KCB)

• Xây dựng kế hoạch: Thông tư 19, 43, Chương trình hành động QG là

căn cứ để các bệnh viện xây dựng kế hoạch, chiến lược về QLCL và ATNB

• Đào tạo và Quản trị lâm sang: NVYT không được đào tạo về chất

lượng và an toàn ở trường ĐH Đã có chương trình đào tạo liên tục dành cho mạng lưới QLCL, chuyên trách QLCL

• Quyền người bệnh: Thực hiện cam kết đồng ý phẫu thuật, thủ thuật và

kế hoạch chăm sóc, điều trị; Thực hiện khảo sát phản hồi, trải nghiệm của người bệnh

• Tuân thủ quy chế, quy trình, hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật: Vai

trò và trách nhiệm từng vị trí của NVYT được xác định rõ rang; Khảo sát tuân thủ quy trình, kiểm định chất lượng lâm sàng chưa tốt; rà soát thời gian chờ đợi KCB, chuyển khoa, chuyển viện và xuất viện

2013 VỀ QLCL DỊCH

VỤ KCB

QĐ 4858/QĐ- BYT THÍ ĐIỂM BỘ TIÊU CHÍ CLBV

2013

QĐ

1313 cải tiến QTKB,

CT 05,

09 về đường dây nóng

QĐ 6858/QĐ- BYT BAN HÀNH CHÍNH THỨC

BỘ TIÊU CHÍ CLBV

2016

QĐ 4276/QĐ- BYT CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG QG

VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC QLCL KCB ĐẾN NĂM 2025

QĐ 6859/Q Đ-BYT

2016

về khảo sát HLNB

19

Xây dựng các văn bản QLCL

Nâng cao chất lƣợng khám, chữa bệnh, khắc phục căn bản

tình trạng quá tải bệnh viện:

•Phát triển hệ thống khám, chữa bệnh, phục hồi chức năng hoàn

chỉnh ở từng tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương bên cạnh hệ

thống bệnh viện thuộc lực lượng vũ trang; tăng cường phối hợp

quân - dân y

•Hoàn thiện hệ thống phác đồ, quy trình, hướng dẫn điều trị

thống nhất trong cả nước Ban hành tiêu chí đánh giá, thực hiện

kiểm định độc lập, xếp hạng bệnh viện theo chất lượng phù hợp

với thông lệ quốc tế

Nghị quyết số 20 Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban

chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XII chỉ đạo

20

• Thực hiện lộ trình thông tuyến KCB; lộ trình liên thông, công nhận kết quả xét nghiệm, giữa các cơ sở KCB gắn với nâng cao chất lượng dịch vụ và có chính sách khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ ngay tại tuyến dưới

• Phát triển mạng lưới bệnh viện vệ tinh; tăng cường đào tạo, luân phiên cán bộ y tế, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới Ban hành danh mục dịch vụ kỹ thuật các tuyến phải có đủ năng lực thực hiện, tiến tới bảo đảm chất lượng từng dịch vụ kỹ thuật đồng đều giữa các tuyến

Nghị quyết số 20 Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ƣơng Đảng khóa XII chỉ đạo

21

CƠ SỞ PHÁP LÝ CHO VIỆC TRIỂN

KHAI HOẠT ĐỘNG ATNB

• Luật khám bệnh, chữa bệnh

• Điều 7: Quyền được khám bệnh, chữa bệnh có chất lượng phù hợp với

điều kiện thực tế - “Được điều trị bằng phương pháp an toàn, hợp lý và

có hiệu quả theo các quy định chuyên môn kỹ thuật”

• Điều 73: Xác định người hành nghề có sai sót hoặc không có sai sót

chuyên môn kỹ thuật

• Điều 74: Thành lập hội đồng chuyên môn

• Điều 75: Thành phần, nguyên tắc hoạt động và nhiệm vụ của hội đồng chuyên môn

• Điều 76: Trách nhiệm của người hành nghề, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khi xảy ra tai biến trong khám bệnh, chữa bệnh

• Điều 77: Xác định mức bồi thường thiệt hại do sai sót chuyên môn kỹ thuật gây ra tai biến trong khám bệnh, chữa bệnh

• Xử lý sai sót chuyên môn, sự cố y khoa và có các hành động khắc phục đối với nguyên nhân gốc, nguyên nhân có tính hệ thống và nguyên nhân chủ quan

để giảm thiểu sai sót, sự cố và phòng ngừa rủi ro

VBQPPL Quản lý Nhà nước

Thông tư 19/2013/TT-BYT hướng dẫn các BV thiết lập hệ thống QLCL trong BV và những nội dung trọng tâm về QLCL và ATNB

VBQPPL Quản lý Nhà nước

Quyết định 4276/QĐ-BYT phê duyệt Chương trình hành động QG

về nâng cao năng lực QLCL KCB giai đoạn đến 2025

Quy định, quy trình, hướng dẫn chuyên môn

Quy định, quy trình, hướng dẫn chuyên môn

Quy định, quy trình, hướng dẫn chuyên môn

QĐ 7482/QĐ-BYT ban

hành Bộ tiêu chí đánh giá

mức độ an toàn phẫu

thuật gồm 8 tiêu chí

Quy định, quy trình, hướng dẫn chuyên

môn

QĐ 7328/QĐ-BYT ban hành hướng dẫn chuẩn chất lượng về chẩn đoán

và điều trị Đục thuỷ tinh thể

Đào tạo-Báo cáo-Giám sát

Bộ tiêu chí chất lượng bệnh viện

Bộ tiêu chí chất lƣợng bệnh viện của Bộ Y tế

•Tiêu chí D2.1: Phòng ngừa các nguy co, diễn biến bất thường xảy ra với người bệnh

•Tiêu chí D2.2: Xây dựng hệ thống báo cáo, phân tích sự cố y khoa và tiến hành các giải pháp khắc phục

VBQPPL Quản lý Nhà nước

Đã ban hành Thông tư 43/2018/TT-BYT hướng dẫn phòng ngừa sự cố y khoa trong cơ sở khám chữa bệnh

HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH BÁO

CÁO SỰ CỐ Y KHOA

ĐỔI MỚI

VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

TỰ NGUYỆN BÁO CÁO SỰ CỐ Y

KHOA

ĐỔI MỚI VĂN HÓA ATNB

1 Không định kiến và cởi mở vỚI những sai sót,

sự cố y khoa không mong muốn

Quy chụp cá nhân

những người liên quan

đến sự cố

Văn hóa giấu sự thật

ĐỔI MỚI VĂN HÓA ATNB

2 ĐỔI MỚI GIẢI QUYẾT SAI SÓT/SỰ CỐ

SAI SÓT XẢY RA

BÁO CÁO BẮT BUỘC - TỰ NGUYỆN

 Báo cáo tự nguyện  Động viên, khen thưởng

 Báo cáo bắt buộc  Xử lí các trường hợp phát hiện không báo cáo

Định hướng về chất lượng

trong y tế (Viện Y khoa Hoa Kỳ (2001)

Y tế cần phải:

oAn toàn (Safe)

o Hiệu quả (Effective)

o Người bệnh là trung tâm (Patient-Centered)

o Kịp thời (Timely)

o Hiệu suất cao (Efficient)

o Công bằng (Equitable)

Mô hình của PATH –Tổ chức Y tế Thế giới

Bộ công cụ đánh giá thực thi về cải tiến chất lượng bệnh viện

Ngăn ngừa sai lỗi thay vì khắc phục sai lỗi!

AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

• Là cung cấp dịch vụ y tế với sự giảm thiểu rủi ro và nguy hại cho người sử dụng dịch vụ

• Là đảm bảo người bệnh được an toàn trong quá trình

CS, điều trị không để xảy ra các tổn thương bất ngờ (ngoài diễn tiến bệnh lý)

16.6

0 5 10

(*Source: Brennan TA et al., NEJM, 1991; 324:370-6;

TỶ LỆ NB BỊ TAI BIẾN DO SAI SÓT/SỰ CỐ Y KHOA

BÁO CÁO SỰ CỐ Y KHOA TẠI CÁC BV

CỦA VIỆT NAM

• Theo số liệu báo cáo kiểm tra bệnh viện toàn quốc năm 2013 cho thấy tỷ lệ tai biến y khoa tính trên số

lượt bệnh nhân điều trị nội trú là 0,12% (Các tỷ lệ này

thấp hơn nhiều so với thực tế khi so sánh với các nước phát triển có hệ thống báo cáo SCYK đầy đủ)

• Anh quốc: Kéo dài ngày nằm viện 2000 triệu Bảng/năm; 400 triệu bảng trả tranh chấp và khoảng 2400 triệu Bảng bồi thường/năm

 Tại Mỹ: Tổng số chi phí giải quyết hậu quả

của các sự cố và nhầm lẫn y khoa lên tới

17000-29000 triệu US$/năm

 Ngoài ra: NB, công chúng sa sút niềm tin

đối với các cơ sở y tế

HẬU QUẢ SAI SÓT, SỰ CỐ Y KHOA

GIẢI PHÁP TOÀN CẦU VỀ

AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH TOÀN CẦU VỀ AN

TOÀN NGƯỜI BỆNH, 4/2018 TẠI TOKYO,

NHẬT BẢN

• Thông qua Tuyên bố Tokyo về ATNB:

• Tuyên bố kêu gọi sự cam kết ở cấp độ chính trị cao nhất của Chính phủ

các nước đối với “Hành động Toàn cầu về An toàn người bệnh” để giải quyết những thách thức toàn cầu và quốc gia về an toàn người

bệnh, nhằm hạn chế tối đa những sự cố và nguy cơ gây ra sự cố y khoa có thế phòng tránh được cho tất cả mọi người bệnh và người dân khi tiếp cận với hệ thống y tế;

• Ưu tiên đặt an toàn người bệnh trong các chính sách và chương trình của ngành y tế trong các nỗ lực hướng tới bao phủ sức khoẻ toàn dân;

• Cam kết xây dựng năng lực lãnh đạo và quản lý để hỗ trợ chăm sóc lấy người bệnh làm trung tâm, tăng cường các hệ thống ATNB, tạo văn hoá

an toàn và minh bạch, giáo dục và đào tạo NVYT về ATNB, gắn kết người bệnh và GĐ, chia sẻ kiến thức về nguy cơ và thực hành và mô hình

thành công nhất để tăng hiệu quả và giảm thiểu sự cố xảy ra

49

HOẠT ĐỘNG AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

• Là thiết lập hệ thống và các quy trình

quản lý sao cho giảm thiểu tối đa các sai sót và gia tăng khả năng ngăn chặn kịp thời các sự cố

Xây dựng hướng dẫn QG theo 6 mục tiêu toàn cầu về ATNB

An toàn sử dụng thuốc

Phẫu thuật đúng vị trí, ph.pháp và đúng NB

Giảm nguy

cơ nhiễm trùng BV

Giảm nguy

cơ và hậu quả do ngã

bệnh

Hướng dẫn nội dung Thông tư 43/2018/TT-

BYT

52

ĐỔI MỚI

VĂN HÓA AN TOÀN NGƯỜI BỆNH

TỰ NGUYỆN BÁO CÁO SỰ CỐ Y

KHOA

Thực trạng quản lý và xử lý sự cố y khoa của Việt Nam

Chưa thống nhất về tên gọi và khái niệm sai sót y khoa, sai sót chuyên môn kỹ thuật, sự cố y khoa, tai biến y khoa

Bộ Y tế chưa ban hành quy trình xử lý sự cố y khoa

Chưa có các đơn vị chuyên trách QL và xử l{ SCYK trong hệ thống ngành y tế Các CSYT chưa thống nhất mẫu báo cáo và loại sự cố y khoa cần phải báo cáo Các trường hợp sự cố y khoa không được thống kê và báo cáo đầy đủ

Hầu hết các CSYT điều tra không có quy trình xử lý SCYK, mỗi BV thực hiện theo cách riêng

Các BV có rút kinh nghiệm nội bộ sau mỗi SCYK nghiêm trọng xảy ra, nhưng bài học kinh nghiệm hầu như chưa được tài liệu hóa và chia sẻ giữa các đơn vị

Vô ích Thiếu sự phản hồi Không biết cần báo cáo và báo cáo như thể nào

ĐỔI MỚI VĂN HÓA ATNB

1 Không định kiến và cởi mở vỚI những sai sót,

sự cố y khoa không mong muốn

Quy chụp cá nhân

những người liên quan

đến sự cố

Văn hóa giấu sự thật

ĐỔI MỚI VĂN HÓA ATNB

2 ĐỔI MỚI GIẢI QUYẾT SAI SÓT/SỰ CỐ

SAI SÓT XẢY RA

BÁO CÁO BẮT BUỘC - TỰ NGUYỆN

 Báo cáo tự nguyện  Động viên, khen thưởng

 Báo cáo bắt buộc  Xử lí các trường hợp phát hiện không báo cáo

PHÁP LÝ

Xác định trách nhiệm tập thể,cá

nhân gây ra sai sót chuyên môn;

Kỹ thuật, giải quyết khiếu nại tố

cáo và tranh chấp trong khám

bệnh, chữa bệnh

Xử trí cấp cứu tại chỗ

Khuyến cáo phòng ngừa tránh lặp lại sự cố lần 2 hoặc xảy ra sự cố tương tự tại

NHẬN DIỆN SỰ CỐ Y KHOA ?

Thế nào là sự cố y khoa?

Ngoại trừ nguyên nhân do diễn biến bệnh lý hoặc cơ địa người bệnh

Sự cố y khoa (Adverse

Event) là các tình

huống không mong

muốn xảy ra trong quá

trình: • Chẩn đoán

• Chăm sóc

• Điều trị

Tác động khách quan

Tổn hại đến

SK, tính mạng

của NB

SỰ CỐ Y KHOA???

Phân loại SCYK

NC0 Chưa

có tổn

thương

NC1 Tổn thương nhẹ

NC2 Tổn thương trung bình

NC3 Tổn thương nặng

1 Tổn thương nhẹ là tổn thương tự hồi phục hoặc không cần can thiệp điều trị.

2 Tổn thương trung bình là tổn thương đòi hỏi can thiệp điều trị, kéo dài thời gian nằm viện, ảnh hưởng đến chức năng lâu dài.

3 Tổn thương nặng là tổn thương đòi hỏi phải cấp cứu hoặc can thiệp điều trị lớn, gây mất chức năng vĩnh viễn hoặc gây tử vong.

STT Mô tả sự cố y khoa

Phân nhóm Theo diễn

biến tình huống

Theo mức độ tthg đến sức khoẻ, tính mạng NB (Cấp độ nguy cơ-NC)

1 Tình huống có nguy cơ gây ra sự cố (near miss) A Chưa xảy ra ( NC0 )

2 Sự cố đã xảy ra, chưa tác động trực tiếp đến người bệnh B

Tổn thương nhẹ ( NC1 )

3 Sự cố đã xảy ra tác động trực tiếp đến người bệnh, chưa

4

Sự cố đã xảy ra tác động trực tiếp đến người bệnh, cần

phải theo dõi hoặc đã can thiệp điều trị kịp thời nên

không gây nguy hại

D

5 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại tạm thời và cần phải can

( NC2 )

6 Sự cố đã xảy ra, gây nguy hại tạm thời, cần phải can thiệp

điều trị và kéo dài thời gian nằm viện F

7 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại kéo dài, để lại di chứng G

Tổn thương nặng ( NC3 ) (kèm theo bảng SCYK nghiêm trọng)

8 Sự cố đã xảy ra gây nguy hại cần phải hồi sức tích cực H

9 Sự cố đã xảy ra có ảnh hưởng hoặc trực tiếp gây tử vong I

PHÂN LOẠI SCYK THEO MỨC ĐỘ TỔN THƯƠNG

VÍ DỤ MỨC ĐỘ TỔN THƯƠNG DO SỰ CỐ CÙNG

NGUYÊN NHÂN NHẦM NGƯỜI BỆNH

0: CHƯA XẢY RA

Đã có nguy cơ xảy ra tai biến do nhầm lẫn nhưng chưa dẫn đến nguy hại

Chuẩn bị nhầm bn để làm thủ thuật, phẫu thuật, xét nghiệm,… nhưng chưa thực hiện thì tự phát hiện.

1: TỔN THƯƠNG

NHẸ

Đã có nhầm lẫm nhưng chưa gây hậu quả cho bệnh nhân HOẶC hậu quả nhẹ

Đã rút máu lấy XN thì phát hiện nhầm bn, phải rút máu lại.

Ví dụ:

• TÌNH HUỐNG: Lấy nhầm ống xét nghiệm chứa

chất chống đông Heparin cho xét nghiệm huyết học, hoặc ngược lại ống chứa EDTA cho XN sinh hóa

Có phải là SCYK NCO ?

Nhầm ống lấy máu giữa XN SH

& HH

Kêt quả XN sai

ĐD/KTV chƣa đủ

KT về lấy máu XN

WHY? WHY? WHY? WHY?

DÙNG 1 khăn lau để lau toàn bộ các buồng

PHÒNG CS SAU MỔ

ĐẺ NHIỄM KHUẨN

NVVS chƣa đƣợc ĐT về

QT VS buồng bệnh

WHY? WHY? WHY? WHY?

Ví dụ:

TÌNH HUỐNG: NB phản ánh thái độ cáu gắt của nhân viên bảo vệ khi yêu cầu NB lấy số khám bệnh.

Có phải là SCYK NCO ?

Cãi cọ xảy ra giữa NV bảo vệ

Nguyên nhân: Do Bảo vệ BV yêu cầu NB khi lấy số KB

phải xuất trình Thẻ BHYT (mà NB chỉ có sổ KB)