BÀI TẬP NHÓM SỐ 1 MÔN LUẬT DÂN SỰ

BÀI TẬP NHÓM SỐ 1 MÔN LUẬT DÂN SỰ Hãy xây dựng một tình huống hoặc sưu tầm một vụ việc sáp nhập pháp nhân, một tình huống hoặc vụ việc về hợp nhất pháp nhân. Trên cơ sở đó hãy : 1. Phân tích các điều kiện để sáp nhập pháp nhân theo quy định của pháp luật hiện hành. Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc vụ việc trên? 2. Phân tích các điều kiện để hợp nhất pháp nhân nhân theo quy định của pháp luật hiện hành. Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc vụ việc trên? 3. Phân tích điểm khác biệt giữa sáp nhập pháp nhân và hợp nhất pháp nhân?

BÀI TẬP NHÓM SỐ 1

MÔN LUẬT DÂN SỰ HỌC PHẦN I

Đề 7 : Hãy xây dựng một tình huống hoặc sưu tầm một vụ việc sáp nhập pháp

nhân, một tình huống hoặc vụ việc về hợp nhất pháp nhân Trên cơ sở đó hãy :

1 Phân tích các điều kiện để sáp nhập pháp nhân theo quy định của pháp luật hiện hành Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc vụ việc trên?

2 Phân tích các điều kiện để hợp nhất pháp nhân nhân theo quy định của pháp luật hiện hành Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc

vụ việc trên?

3 Phân tích điểm khác biệt giữa sáp nhập pháp nhân và hợp nhất pháp nhân?

LỜI MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh của khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những biến động của kinh tế trong nước, để bắt kịp tốc độc phát triển và sự cạnh tranh từ các đối thủ trong và ngoài nước, các tổ chức kinh tế tại Việt Nam ngoài đẩy mạnh khoa học

kĩ thuật, đầu tư vốn, phát triển sản phẩm,mở rộng thị trường, đã bắt đầu quan tâm hơn và từng bước tham gia vào một hoạt động đang được phát triển mạnh

mẽ trên thế giới Đó là hoạt động M&A

Mua bán, sáp nhập doanh nghiệp (viết tắt Tiếng Anh là M&A) từ lâu đã trở thành một hoạt động kinh tế sôi nổi nhất trên thế giới và được coi là một trong các con đường ngắn nhất cũng như hiệu quả nhất của hoạt động đầu tư bởi

nó tiết kiệm được nguồn lực, thời gian và tránh được các rào cản Trong tiến trình hội nhập, M&A là một công cụ thu hút nguồn lực và mở rộng quy mô doanh nghiệp Còn trong thời kỳ suy thoái kinh tế thì M&A là một phương cách hữu hiệu để thoát ra khỏi suy thoái và hồi phục phát triển Hiện M&A ở nước ta được điều hành một phần chính bởi Luật Cạnh tranh,Luật Doanh nghiệp và rải rác ở một số văn bản pháp luật khác Hoạt động M&A trên thực tiễn ở Việt Nam bắt đầu diễn ra từ năm 2000, có xu hướng phát triển khá nhanh và tính đến thời điểm này đã và đang mang đến nhiều dấu hiệu tích cực cho nền kinh tế M&A thực chất là một dạng của hợp nhất pháp nhân và sáp nhập pháp nhân với chủ thể

là doanh nghiệp, công ty, tổ chức kinh tế Vậy thì bài tiểu luận này sẽ làm rõ hơn thế nào là hợp nhất pháp nhân, sáp nhập pháp nhân và điều kiện để hợp nhất, sáp nhập pháp nhân

I Một số quy định của pháp luật về Pháp nhân

a Khái niệm pháp nhân : Điều 84 BLDS năm 2005 quy định :

Một tổ chức được công nhận là pháp nhân khi có đủ các điều kiện sau đây:

1 Được thành lập hợp pháp;

2 Có cơ cấu tổ chức chặt chẽ;

3 Có tài sản độc lập với cá nhân, tổ chức khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản đó;

b.

Trách nhiệm dân sự của pháp nhân

Điều 93 Trách nhiệm dân sự của pháp nhân :

1 Pháp nhân phải chịu trách nhiệm dân sự về việc thực hiện quyền, nghĩa

vụ dân sự do người đại diện xác lập, thực hiện nhân danh pháp nhân

2 Pháp nhân chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản của mình; không chịu trách nhiệm thay cho thành viên của pháp nhân đối với nghĩa vụ dân sự do thành viên xác lập, thực hiện không nhân danh pháp nhân

3 Thành viên của pháp nhân không chịu trách nhiệm dân sự thay cho pháp nhân đối với nghĩa vụ dân sự do pháp nhân xác lập, thực hiện

c Một số quy định khác.

Điều 86 Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân :

1 Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân là khả năng của pháp nhân có các quyền, nghĩa vụ dân sự phù hợp với mục đích hoạt động của mình

2 Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân phát sinh từ thời điểm pháp nhân được thành lập và chấm dứt từ thời điểm chấm dứt pháp nhân

3 Người đại diện theo pháp luật hoặc người đại diện theo uỷ quyền của pháp nhân nhân danh pháp nhân trong quan hệ dân sự

Điều 90 Trụ sở của pháp nhân

Trụ sở của pháp nhân là nơi đặt cơ quan điều hành của pháp nhân

Địa chỉ liên lạc của pháp nhân là địa chỉ trụ sở của pháp nhân Pháp nhân

có thể chọn nơi khác làm địa chỉ liên lạc

Điều 92 Văn phòng đại diện, chi nhánh của pháp nhân

1 Pháp nhân có thể đặt văn phòng đại diện, chi nhánh ở nơi khác với nơi đặt trụ sở của pháp nhân

2 Văn phòng đại diện là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, có nhiệm vụ đại diện theo uỷ quyền cho lợi ích của pháp nhân và thực hiện việc bảo vệ các lợi ích đó

3 Chi nhánh là đơn vị phụ thuộc của pháp nhân, có nhiệm vụ thực hiện toàn bộ hoặc một phần chức năng của pháp nhân, kể cả chức năng đại diện theo

uỷ quyền

4 Văn phòng đại diện, chi nhánh không phải là pháp nhân Người đứng đầu văn phòng đại diện, chi nhánh thực hiện nhiệm vụ theo uỷ quyền của pháp nhân trong phạm vi và thời hạn được uỷ quyền

5 Pháp nhân có các quyền, nghĩa vụ dân sự phát sinh từ giao dịch dân sự

do văn phòng đại diện, chi nhánh xác lập, thực hiện

II Sáp nhập pháp nhân

Câu hỏi : Phân tích các điều kiện để sáp nhập pháp nhân theo quy định của pháp luật hiện hành Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc vụ việc trên?

Về kiến thức chung : Sáp nhập pháp nhân được quy định tại Điều 95 BLDS năm 2005

Điều 95 Sáp nhập pháp nhân bộ luật dân sư năm 2005

"1 Một pháp nhân có thể được sáp nhập (sau đây gọi là pháp nhân được

sáp nhập) vào một pháp nhân khác cùng loại (sau đây gọi là pháp nhân sáp nhập) theo quy định của điều lệ, theo thoả thuận giữa các pháp nhân hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

2 Sau khi sáp nhập, pháp nhân được sáp nhập chấm dứt; các quyền, nghĩa vụ dân sự của pháp nhân được sáp nhập được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập."

a Theo Từ điển tiếng Việt do Nhà xuất bản Khoa học xã hội xuất bản năm 1994: “sát nhập” và “sáp nhập” có nghĩa như nhau, cùng được hiểu là nhập với nhau làm một Vì vậy, trước đây một số văn bản pháp luật hay trong một số tài liệu đã sử dụng từ “sát nhập” thay cho từ “sáp nhập” Ngay trong Luật doanh nghiệp năm 1999, Luật doanh nghiệp nhà nước năm 2003, các quy định về tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp tại Luật đầu tư nước ngoài tại Việt

Nam năm 1996 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam năm 2000 trước đây, cũng như trong Luật doanh nghiệp năm 2005 hiện nay, việc sử dụng thuật ngữ cũng không thống nhất theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2005 mà được gọi là công ty bị sáp nhập và công ty nhận sáp nhập Tuy nhiên, từ quy định tại Bộ luật dân sự, cần sử dụng thống nhất thuật ngữ sáp nhập pháp nhân

Cũng như hợp nhất pháp nhân, việc sáp nhập pháp nhân được tiến hành khi có

đủ hai điều kiện: có ít nhất hai pháp nhân, các pháp nhân được sáp nhập là pháp nhân cùng loại Việc sáp nhập pháp nhân được tiến hành do chính bản thân pháp nhân đó quyết định (trên cơ sở quy định tại điều lệ pháp nhân, hoặc theo thỏa thuận giữa các pháp nhân) hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

b Kết quả của việc sáp nhập pháp nhân là: sau khi sáp nhập, pháp nhân được sáp nhập chấm dứt Quyền, nghĩa vụ của các pháp nhân này được chuyển giao cho pháp nhân sáp nhập Như vậy, khác với hợp nhất pháp nhân, việc sáp nhập pháp nhân không làm xuất hiện một pháp nhân mới Pháp nhân sáp nhập vẫn tồn tại nhưng có thêm quyền và nghĩa vụ của các pháp nhân đã chấm dứt Trong trường hợp này, Pháp nhân được sáp nhập A+ Pháp nhân sáp nhập B = Pháp nhân B (nhưng có sự thay đổi về quyền, nghĩa vụ)

Ví dụ như sáp nhập hiện nay: như việc sáp nhập công ty: Công ty cổ phần may

An Phú có nguồn vốn đâu tư khoảng 4000 tỷ đồng Chuyên sản xuất hang may mặc cung cấp sản phẩm trong nước và nước ngoài Với nhiều công nhân và xí nghiệp may Nhưng công ty cổ phần may An phú lại không có xí nghiệp để cung cấp sản xuât cái loại vải để phục vụ trong công việc sản xuất và đó cũng là công việc đau đầu cho lãnh đạo doanh nghiệp khi phải đi đặt hang vãi của công ty

khác và phụ thuộc vào công ty cung cấp vải sau một thời gian nghiên cứu thì biết có công ty cổ phần sản xuất vải bắc sơn là công ty chuyên sản xuất các loại sản phẩm vải và có dây chuyện sản xuất khá tiên tiến và đội ngũ công nhân có tay nghê lâu năm Nhưng do công ty này đang vướng mắc vào nợ ngận hàng không có khả năng trả nợ nên công ty An Việt đã liện hệ đàm phán với công ty

cổ phần sản xuất vải Bắc Sơn và thay công ty này trả nợ và chuyển giao quyền quản lý về tài sản, quyền về nghĩa vụ của công ty cổ phần sản xuất vải Bắc Sơn thành công ty cổ phần may An Việt

Phân tích ví dụ trên: trước tiên ta cần tìm hiểu khái niệm về sáp nhập công ty.ở cả Luật doanh nghiệp 2005 và luật cạnh tranh 2004 đều có quy định về khái niệm sáp nhập doanh nghiệp theo khoản 1 điều 17 luật cạnh tranh về sáp

nhập ,hợp nhất,mua lại doanh nghiệp và liên doanh giữa các doanh nghiệp quy đinh:” sáp nhập doanh nghiệp là việc một hoặc một doanh nghiệp chuyển toàn

bộ tài sản , quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp phát của mình sang một doanh nghiệp khác, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của doanh nghiệp theo quy định này thì ta

có thể hiểu là bất kì các doanh nghiệp nào cũng có thể sáp nhập được với nhau

Còn theo khoản 1 điều 153 Luật doanh nghiệp lại quy định:” một hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị sáp nhập) có thể sáp nhập vào công ty khác ( sau đây gọi là công ty nhận sáp nhập) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền và nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty nhận sáp nhập Như vậy theo luật doanh nghiệp chỉ có các công ty mới có thể sáp nhập được với nhau mà phải là công ty cùng loại

Từ đó có thể thấy rằng tuy cả hai luật này đều điều chỉnh về vấn đề sáp nhập nhưng 2 quy định có sự khác biệt nhất định tuy nhiên suy cho cùng Luật doanh nghiệp mới là luật gốc quy định cụ thể về những vấn đề lien quan đến

doanh nghiệp và tổ chức lại doanh nghiệp do đó thực hiện vấn đề sáp nhập phải dựa và luật doanh nghiệp 2005

Theo ví dụ trên thì đây là một ví dụ sáp nhập công ty Khi sáp nhập công

ty cổ phần sản xuất vải bắc sơn vào công ty cổ phần may An Việt đây là sáp nhập pháp nhân theo thỏa thuận giữa hai công ty và được sự đồng ý của công ty

Bắc Sơn Như ví dụ này thì công ty cổ phần sản xuất vải Bắc Sơn" chuyển toàn

bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mình sang công ty An Việt, đồng thời chấm dứt sự tồn tại của mình”.

Việc sáp nhập của 2 doanh nghiệp hoàn toàn phù hợp với các điều kiện của luật Trước tiên đó là luật dân sự 2005 thì nó là sự sáp nhập mà là sự thỏa thuận của hai công ty và được sự đồng ý của của cả 2 công ty như vậy thì nó phù hợp với điều 95 của luật dân sự năm 2005 Tiếp sáu đó là sự quy định của khoản

1 điều 153 luật doanh nghiệp năm 2005” theo luật doanh nghiệp năm 2005 quy định thì điều kiện để 2 công ty sáp nhập là 2 công ty cùng loại thì mới có thể sáp nhập được với nhau Thì theo ví dụ 2 công ty trên đều là 2 công ty cổ phần cho nên họ có để điều kiện như khoản 1 điều 153 của luật doanh nghiệp

Như vậy theo ví dụ sáp nhập pháp nhân này hoàn toàn phù hợp với điều kiện của pháp luật dân sự nói chung và các luật liên quan như luật doanh nghiệp

III Hợp nhất pháp nhân

Câu hỏi: Phân tích các điều kiện để hợp nhất pháp nhân nhân theo quy định của pháp luật hiện hành Nhận xét về điều kiện được áp dụng trong tình huống hoặc

vụ việc trên?

Hợp nhất doanh nghiệp được quy định tại Điều 94 Luật dân sự năm 2005:

“Điều 94 Hợp nhất pháp nhân

1 Các pháp nhân cùng loại có thể hợp nhất thành một pháp nhân mới theo quy định của điều lệ, theo thỏa thuận giữa các pháp nhân hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

2 Sau khi hợp nhất, các pháp nhân cũ chấm dứt; các quyền, nghĩa vụ dân sự của các pháp nhân cũ được chuyển giao cho pháp nhân mới.”

Về khái niệm: hợp nhất pháp nhân là việc hai hoặc nhiều pháp nhân cùng loại

được nhập vào với nhau thành một pháp nhân mới theo quy định của điều lệ, theo thỏa thuận giữa các pháp nhân hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền Theo đó, các pháp nhân cũ (pháp nhân bị hợp nhất) chấm dứt sự tồn tại

Hậu quả là: (hợp nhất pháp nhân theo công thức A+B=C)

- Pháp nhân bị hợp nhất (A,B…) chấm dứt sự tồn tại

- Các quyền và nghĩa vụ dân sự của các pháp nhân này được chuyển giao cho pháp nhân mới (pháp nhân hợp nhất C)

Vậy điều kiện để hợp nhất pháp nhân theo quy định của pháp luật hiện hành:

- Có ít nhất hai pháp nhân

- Các pháp nhân được sáp nhập là pháp nhân cùng loại

- Việc sáp nhập pháp nhân được tiến hành do chính bản thân pháp nhân đó quyết định (trên cơ sở quy định tại điều lệ pháp nhân, hoặc theo thỏa thuận giữa các pháp nhân) hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Ví dụ về hợp nhất pháp nhân :

Ngày 8/9/2013, Tổng công ty Tài chính cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC)

và Ngân hàng Thương mại cổ phần Phương Tây (Western Bank - WTB) tổ chức Đại hội đồng cổ đông hợp nhất

Ngân hàng hợp nhất có tên gọi là Ngân hàng Thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam, tên giao dịch tiếng Anh là Vietnam Public Bank, tên viết tắt là

PVcomBank Tại thời điểm hợp nhất, PVcomBank có quy mô tài sản trên

100.000 tỷ đồng, vốn điều lệ 9.000 tỷ đồng được duy trì trong 2 năm 2013 và 2014; tiếp tục tăng vốn lên 12.000 tỷ đồng trong năm 2015 để đảm bảo sự phát triển liên tục và đạt tỷ lệ an toàn vốn tối ưu

Việc hợp nhất doanh nghiệp được quy định tại điều 152 Luật doanh nghiệp:

“Điều 152 Hợp nhất doanh nghiệp

1 Hai hoặc một số công ty cùng loại (sau đây gọi là công ty bị hợp nhất) có thể hợp nhất thành một công ty mới (sau đây gọi là công ty hợp nhất) bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang công ty hợp nhất, đồng thời chấm dứt tồn tại của các công ty bị hợp nhất

2 Thủ tục hợp nhất công ty được quy định như sau:

a) Các công ty bị hợp nhất chuẩn bị hợp đồng hợp nhất Hợp đồng hợp nhất phải có các nội dung chủ yếu về tên, địa chỉ trụ sở chính của các công ty bị hợp nhất; tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty hợp nhất; thủ tục và điều kiện hợp nhất; phương án sử dụng lao động; thời hạn, thủ tục và điều kiện chuyển đổi tài sản, chuyển đổi phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty bị hợp nhất thành phần vốn góp, cổ phần, trái phiếu của công ty hợp nhất; thời hạn thực hiện hợp nhất; dự thảo Điều lệ công ty hợp nhất;

b) Các thành viên, chủ sở hữu công ty hoặc các cổ đông của các công ty bị hợp nhất thông qua hợp đồng hợp nhất, Điều lệ công ty hợp nhất, bầu hoặc bổ nhiệm Chủ tịch Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty, Hội đồng quản trị, Giám

đốc hoặc Tổng giám đốc công ty hợp nhất và tiến hành đăng ký kinh doanh công

ty hợp nhất theo quy định của Luật này Trong trường hợp này, hồ sơ đăng ký kinh doanh phải kèm theo hợp đồng hợp nhất Hợp đồng hợp nhất phải được gửi đến các chủ nợ và thông báo cho người lao động biết trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày thông qua

3 Trường hợp hợp nhất mà theo đó công ty hợp nhất có thị phần từ 30% đến 50% trên thị trường liên quan thì đại điện hợp pháp của công ty bị hợp nhất phải thông báo cho cơ quan quản lý cạnh tranh trước khi tiến hành hợp nhất, trừ trường hợp pháp luật về cạnh tranh có quy định khác

Cấm các trường hợp hợp nhất mà theo đó công ty hợp nhất có thị phần trên 50% trên thị trường có liên quan, trừ trường hợp pháp luật về cạnh tranh có quy định khác

4 Sau khi đăng ký kinh doanh, các công ty bị hợp nhất chấm dứt tồn tại; công ty hợp nhất được hưởng các quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ chưa thanh toán, hợp đồng lao động và các nghĩa vụ tài sản khác của các công ty bị hợp nhất.”

Như vậy Từ ví dụ trên có thể khẳng định điều kiện để hợp nhất hai doanh nghiệp là:

Thứ nhất, hai doanh nghiệp phải là hai doanh nghiệp Cùng loại

Xét trên thực tế, việc xử lí các thủ tục cho doanh nghiệp thường được giải quyết theo cách hiểu “công ty cùng loại” là dùng để chỉ các công ty tồn tại dưới cùng một hình thức tổ chức doanh nghiệp Ví dụ hai hay nhiều công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, hoặc hai hay nhiều công ty cổ phần là những công ty cùng loại.Vì điều kiện này nên trong diễn biến quá trình hợp nhất giai đoạn đầu tiên PVFC cần làm đó là chuyển đổi mô hình hoạt động từ tổng công ty tài chính cổ phần dầu khí (PVFC) thành ngân hàng thương mại cổ