Uốn kim loại bằng dụng cụ cầm tay

+ Về kỹ năng: Phát hiện và phân tích đợc các phơng pháp nắn kim loại đối với những chi tiết có hình dạng khác nhau.. + Về kỹ năng: Phát hiện và phân tích đợc các phơng pháp nắn kim loại

Phơng án bài giảng

1 Tên bài giảng: Phơng pháp nắn kim loại

2 Vị trí bài giảng: Bài 5 - Mô đun 14: Gia công cơ bản

Nghề: Nguội sửa chữa

3 Đối tợng: Học sinh trung cấp nghề năm thứ nhất ( thời gian đào tạo 2 năm )

4 Mục tiêu học tập:

Sau khi học xong bài này ngời học có thể:

+ Về kiến thức: Biết đợc các kiến thức cơ bản về mục đích, thực chất của việc nắn

kim loại; các phơng pháp nắn kim loại

+ Về kỹ năng: Phát hiện và phân tích đợc các phơng pháp nắn kim loại đối với những

chi tiết có hình dạng khác nhau Làm cơ sở để vận dụng vào thực tập, sản xuất

+ Về thái độ: Rèn luyện tính tích cực, tính cẩn thận, tính chính xác.

5 Trọng tâm của bài giảng.

- Mục đích, thực chất của nắn kim loại

- Các phơng pháp nắn kim loại

6 Phơng pháp, phơng tiện dạy học.

 Phơng pháp:

- Trực quan

- Đàm thoại

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Nêu và giải quyết vấn đề

- Sử dụng phiếu trắc nghiệm khách quan để đánh giá kết quả tiếp thu của ngời học

 Phơng tiện:

- Máy vi tính, Máy chiếu Projector, phông chiếu

- Phấn, bảng

- Giáo án, đề cơng bài giảng

- Phiếu trắc nghiệm khách quan

7 Phơng án cụ thể:

2 Kiểm tra kiến thức có liên quan Thuyết trình + Diễn giảng 5 phút

3 Giảng bài mới

Trực quan + Đàm thoại Thuyết trình + Diễn giảng Nêu và giải quyết vấn đề

35 phút

4 Tổng kết, hệ thống hóa bài học Thuyết trình + Diễn giảng 3 phút

5 Giao nhiệm vụ về nhà và hớng dẫn tự học Thuyết trình 1 phút

Thanh Hóa, ngày tháng 7 năm 2009

Giáo viên

Nguyễn Văn Phú

giáo án lý thuyết

Giáo án số 05

Thời gian thực hiện: 45 phút Mô đun 15: Gia công cơ bản

Thực hiện: Ngày tháng 10 năm 2010 Lớp T3 - N



Mục tiêu của bài

+ Về kiến thức: Biết đợc các kiến thức cơ bản về mục đích, thực chất của việc nắn

kim loại; các phơng pháp nắn kim loại

+ Về kỹ năng: Phát hiện và phân tích đợc các phơng pháp nắn kim loại đối với những

chi tiết có hình dạng khác nhau Làm cơ sở để vận dụng vào thực tập, sản xuất

+ Về thái độ: Rèn luyện tính tích cực, tính cẩn thận, tính chính xác.



Ph ơng pháp - Phơng tiện dạy học

+ Phơng pháp:

- Trực quan

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Đàm thoại

- Nêu và giải quyết vấn đề

+ Phơng tiện:

- Máy vi tính, Máy chiếu Projector, phông chiếu

- Phấn, bảng

- Giáo án, đề cơng bài giảng

- Kiểm tra sĩ số

- Kiểm tra kiến thức có liên quan

gian Hoạt động của

giáo viên

Hoạt động của Sinh viên

 Dẫn nhập

Giới thiệu cho học sinh thấy tầm

quan trọng của phơng pháp nắn kim

loại

- Thuyết trình

- Diễn giảng

-Lắng nghe để t duy

về tầm quan trọng của phơng pháp nắn kim loại

1 phút

 Giảng bài mới

Mục đích của nắn kim loại là sửa chữa - Trực quan - Chú ý lắng nghe,

những sai lệch về hình dạng trong quá

trình gia công trớc hoặc trong vận

chuyển gây nên

- Đàm thoại

- Thuyết trình + Diễn giảng

suy nghĩ trả lời câu hỏi

- Ghi chép nội dung Mục đích của nắn kim loại

Thực chất của quá trình nắn kim loại

là lợi dụng tính dẻo của nó để sửa

chữa những sai lệch về hình dạng do

biến dạng gây ra, những cong vênh, lồi

lỏm, nhằm chuẩn bị phôi cho quá trình

gia công tiếp theo

- Trực quan

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Đàm thoại

- Quan sát, lắng nghe để nắm vững thực chất của nắn kim loại

- Lắng nghe, ghi chép nội dung thực chất của nắn kim loại

2.1 Nắn kim loại tròn và vuông.

* Nắn những thanh kim loại dài tiết

diện nhỏ

- Trực quan

- Đàm thoại

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Quan sát, t duy về nắn kim loại tròn và vuông

- Lắng nghe trả lời câu hỏi

6 phút

* Nếu thanh kim loại có kích thớc lớn

hoặc dạng trục đ qua gia công chínhã

xác

2.2 Nắn thanh kim loại dẹt

* Nắn thanh kim loại dày bị cong vênh

- Trực quan

- Đàm thoại

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Quan sát, t duy về nắn thanh kim loại dẹt

- Từ đó thảo luận đa

ra các phơng pháp nắn phù hợp với các dạng cong vênh, lồi lõm của thanh kim loại dẹt

- Lắng nghe trả lời

4 phút

* Nắn thanh kim loại dày theo chiều

cạnh

* Nếu thanh kim loại bị xoắn vỏ đậu thì

nắn nh sau

* Với những thanh dẹt và mỏng cong

theo chiều cạnh

2.3 Nắn tấm tôn mỏng.

* Tấm tôn bị lồi lõm ở giữa

- Trực quan

- Đàm thoại

- Thuyết trình + Diễn giảng

- Quan sát, t duy về nắn tấm tôn mỏng

- Lắng nghe trả lời câu hỏi

6 phút

* Tấm tôn bị lồi lõm ở xung quanh

* Nắn tấm tôn rất mỏng bị lồi, lõm

4 Nắn vặt đã qua tôi cứng

Dùng búa đập vào những phần kim

- Trực quan

- Thuyết trình +

- Quan sát, lắng nghe

để nắm vững phơng

3 phút

loại bị biến dạng ít, làm cho kim loại

tiếp tục biến dạng cho tới khi lim loại

biến dạng đều thì phẳng

Diễn giảng

- Nêu vấn đề

pháp nắn vật đ quaã tôi cứng

- Trả lời câu hỏi

 Củng cố kiến thức và kết thúc bài + Giao phiếu

trắc nghiệm

- Nhận xét đánh giá kết quả

- Thuyết trình + Diễn giảng

3 phút

- Kiểm tra nhận thức

- Mục đích, thực chất của nắn kim loại

- Các phơng pháp nắn kim loại

- Làm bài trắc nghiệm

- Hệ thống hóa bài

đ đã ợc học

 H ớng dẫn tự học

Phân tích và nắm phơng pháp nắn các

chi tiết kim loại có các hình dạng, kích

thớc khác nhau

- Nghiên cứu nội dung bài học, t duy

và phân tích phơng pháp nắn các chi tiết kim loại có các hình dạng, kích

th-ớc khác nhau

1 phút

Nguồn tài liệu tham khảo 1 Giỏo trỡnh: Gia công cơ bản nghề nguội (lưu hành nội bộ)

2 Kỹ thuật nguội: Tác giả Đỗ Bá Long NXB công nhân kỹ thuật Hà Nội

3 Thực hành cơ khí gia công nguội: Tác giả Nguyễn Văn Vân NXB Bộ giáo dục và đào tạo

Thanh Hóa, ngày tháng 10 năm 2010

Nguyễn Văn Phú Bài 5: phơng pháp Nắn kim loại

Mục tiêu của bài:

Học xong bài học này ngời học có khả năng:

- Trình bày mục đích, thực chất của nắn kim loại bằng dụng cụ cầm tay

- Trình bày phơng pháp nắn kim loại dạng thanh, dạng tấm trên đế phẳng (đe), khối V

- Nắn thẳng các thanh kim loại hình trụ có đờng kính ngoài < 20 mm; nắn phẳng tấm kim loại có chiều dày < 5 mm các chi tiết sau khi nắn không bị méo, rạn nứt

1 Mục đích và thực chất của việc nắn kim loại.

Trong gia công nguội, khi ca hoặc cắt các kim loại ra thành những thanh, những tấm, hoặc trong quá trình gia công những thanh, những tấm này thờng xảy ra hiện tợng

bị cong vênh, lồi, lõm, không đạt yêu cầu về hình dạng định làm ra Quá trình vận chuyển những thanh kim loại dễ bị biến dạng Để sửa chữa những sai lệch này, ngời ta thờng dùng phơng pháp nắn

1.1 Mục đích của việc nắn kim loại.

- Mục đích của nắn kim loại là sửa chữa những sai lệch về hình dạng trong quá trình gia công trớc hoặc trong vận chuyển gây nên

1.2 Thực chất của việc nắn kim loại.

- Thực chất của quá trình nắn kim loại là lợi dụng tính dẻo của nó để sửa chữa những sai lệch về hình dạng do biến dạng gây ra, những cong vênh, lồi lỏm, nhằm chuẩn bị phôi cho quá trình gia công tiếp theo Vì vậy chỉ áp dụng với những loại dẻo

nh thép, đồng, nhôm và một số kim loại khác có độ dẻo cao

2 Các phơng pháp nắn kim loại.

2.1 Nắn kim loại tròn và vuông:

Những thanh kim loại có tiết diện tròn và vuông thờng đợc cán thành những cây dài Trong quá trình vận chuyển dễ bị cong vênh, nhất là những cây có tiết diện mỏng

Tùy theo tiết diện và chiều dày của thanh kim loại mà có các phơng pháp nắn sau:

- Với những thanh kim loại dài tiết diện nhỏ: Dùng những tấm kê phẳng, đặt thanh kim loại lên tấm kê, xoay tròn và dùng búa đánh vào những chỗ bị cong không tiếp xúc với tâm kê, di chuyển đều cho hết chiều dài của thanh Nếu bề mặt của thanh

đã qua gia công chính xác thì chỉ đánh búa gián tiếp thông qua tấm đệm để tránh làm xớc và biến dạng bề mặt của thanh

- Nếu thanh kim loại có kích thớc lớn hoặc dạng trục đã qua gia công chính

xác, khi nắm phải dùng khối V kê hai đầu và dùng búa nắn thông qua các tấm đệm

(hình 1)

Hình 1 Nắn thanh kim loại tròn

Khi trục đã nắn xong để đảm bảo độ đồng tâm, cần chống lên hai đầu nhọn và dùng đồng hồ so để kiểm tra ( hình 2 )

Hình 2 kiểm tra sau khi nắn thanh kim loại tròn

- Có thể nắn kim loại hoặc những trục lớn đã qua gia công chính xác bằng đồ gá nắn đơn giản ( hình 3 )

Hình 3 Nắn trục trên đồ gá nắn đơn giản

Đặt vật 3 lên hai miếng kê 1 để chiều cong của thanh vồng lên Quay vít 2 cho miếng đệm ở đầu vít 2 ấn vào chỗ cong của vật (cần ấn quá một chút để đề phòng kim loại đàn hồi trở lại) Gá vật trên hai mũi nhọn 4 và tiến hành kiểm tra bằng đồng hồ so

6

Cũng có thể nắn nh trong sơ đồ:

Hình 4 Nắn trục trên sơ đồ nắn

Vật đợc chống lên hai mũi nhọn Khi xác định đợc đoạn cong, khi đó dùng hai móc 1 ở hai phía của đoạn cong, hai móc này đợc lắp vào đòn 3, giữa đòn có vít 5, phía đầu vít là miếng đệm 2 Xoay vật để chỗ cong tiếp xúc với đầu nắm 2 và vặn vít 5

để nắn thẳng

2.2 Nắn thanh kim loại dẹt

Hình 5 Các dạng cong vênh của thanh kim loại dẹt

- Nắn những thanh dày:

Hình 6 Nắn thanh kim loại dày

Dùng tấm phẳng để kê, dập búa trực tiếp vào chỗ cong nhiều, khi độ cong giảm thì đánh búa nhẹ dàn và kiểm tra theo chiều cạnh

Nếu cạnh còn cong, thì đặt nghiêng cạnh cong lên phía trên và đánh búa tiếp sau đó lật chiều đánh sang phía bên kia (h 7) Sau khi nắn song, dùng thớc thẳng hay bàn vạch để kiểm tra

Hình 7 Nắn thanh kim loại dày theo chiều cạnh

Nếu thanh kim loại bị xoắn vỏ đậu thì nắn nh sau: Kẹp một đầu lên êtô, đầu kia kia kẹp vào êtô tay rồi quay ngợc chiều với chiều xoắn vỏ dậu để nắn

- Với những thanh dẹp và mỏng;

Nếu thanh bị cong theo chiều cạnh ta nắn nh sau: Đặt thanh bi cong nằm trên tấm kê, dùng đầu nhỏ của búa đánh ở mép có độ cong lõm, đánh đều một lợt theo cạnh mép, lợt sau đánh búa vào phía trong Cứ nh vậy, đánh búa thành từng lớp nhẹ dần về phía cạnh cong lồi Sau khi đánh đều môt lợt, lật mặt và lại đánh nh trên Mục đích là

để kim loại phía mép cong lõm giãn ra đồng đều nh phía mặt cong lồi

2.3 Nắn tấm tôn mỏng:

Với những tấm tôn mỏng thờng hay bị lỗi lõm, gơn sóng Vì vậy cần dùng phơng pháp biến dạng dần dần để nắn phẳng

Nếu tấm tôn có một chỗ lồi giữa ( h 8a) trớc hết dùng búa đập mạnh ở cạnh mép, rồi đập nhẹ dần vào giữa đến gần mép chỗ lồi, không đánh búa trực tiếp vào chỗ lồi

Đánh búa thành nhiều đờng trên bề mặt tấm tôn để toàn bộ phần kim loại xung quanh chỗ lồi cũng giãn ra nh chính chỗ lỗi thì tấm tôn sẽ phẳng

Nếu tấm tôn lồi ở các cạnh thì làm ngợc lại (h 8b) tức là đánh búa mạnh ở giữa, giảm nhẹ giần ra xung quanh

Nếu tấm tôn mỏng thì dùng đồ bằng gỗ hoặc miếng kim loại có mặt phẳng nhẵn

để vừa đập vừa miết cho phẳng (h 8c,d)

2.4 Nắm vật đã tôi cứng:

Khi tôi kim loại, do tốc độ làm nguội lớn nên sinh ra ứng suất nhiệt làm vật dễ

bị cong vênh, biến dạng Vì vậy đòi hỏi ngời thợ nguội cần biết sửa chữa, nắn lại Vật sau khi tôi cứng thờng rất dòn, dễ gãy Khi nắn phải chú ý: vẫn dùng búa

đập vào những phần kim loại bị biến dạng ít, làm cho kim loại tiếp tục biến dạng

Nh-ng do vật giòn dễ vỡ, cho nên định đánh búa vào điểm nào thì điểm đó phải tiếp xúc với tấm kê ở dới và tấm kê ở dới phải cứng ( thép hoặc gang )

Trong trờng hợp này, tấm kê thờng làm cong lồi giữa, búa không dùng loại có mặt phẳng lớn mà nên dùng loại búa có mặt cong, mặt vuông nhỏ hoặc mặt chữ nhật hẹp (h 114)

Hình 114 Nắn vật qua tôi

Khi nắn bao giờ cũng để mặt cong lõm ngửa lên trên tạo điều kiện cho mặt dới

dễ tiếp xúc với miếng kê Khi đánh búa đánh từ giữa đánh ra hai đầu

Ví dụ : Nắn ke 900 sau khi tôi

Sau khi tôi, do biến dạng, góc ke có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn 900

- Nếu góc lớn hơn 900 ; Khi nắn đánh búa vào vùng cạnh ngoài của góc vuông

- Nếu góc nhỏ hơn 900 ; Khi nắn đánh búa vào vùng cạnh trong của góc vuông

Phiếu trắc nghiệm

Đối tợng: Trung cấp nghề

Họ và tên Sinh viên:

Điền dấu X vào phơng án trả lời đúng trong các trờng hợp dới đây

1 Khi nắn tấm tôn mỏng bị lồi ở giữa đánh búa nh thế nào?

a Đánh từ trong ra ngoài

b β và ϕ

c β và α

d β và γ

2 Khi trục thân dao không vuông góc với đờng tâm chi tiết gia công các góc nào thay đổi?

a ϕ và ϕ1

b ϕ và ε

c ϕ1 và ε

d ε và δ