châu tiểu luận hình sự

Tội phạm diễn ra ở các giai đoạn khác nhau thì mức độ nguy hiểm cho xã hội cũng khác nhau, việc thực hiện tội phạm cố ý trong nhiều trường hợp nó là một quá trình thỏa mãn dần các dấu hi

%E1%BB%8Bnh-chu%E1%BA%A9n-b%E1%BB%8B-ph%E1%BA%A1m-t

%E1%BB%99i-va-ph%E1%BA%A1m-t%E1%BB%99i-ch%C6%B0a-d

%E1%BA%A1t/

http://tks.edu.vn/WebThongTinKhoaHoc/Detail/25?idMenu=79

Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt

Lời mở đầu

Phần nội dung

I Khái quát về quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt

Quyết định hình phạt là việc Toà án lựa chọn một loại hình phạt và mức hình phạt cụ thể (bao gồm cả hình phạt chính và có thể cả hình phạt bổ sung) để

áp dụng đối với người phạm tội.1

Quyết định hình phạt là một trong những giai đoạn của quá trình áp dụng pháp luật hình sự, khi đã xác định tội danh và khung hình phạt đối với cá nhân hoặc pháp nhân thương mại phạm tội Là một trong các biện pháp xử lí hình sự, sau khi các cơ quan có thẩm quyền đã cân nhắc không có căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình phạt đối với cá nhân hoặc pháp nhân thương mại phạm tội Quyết định hình phạt gắn liền với với bản án kết tội của Tòa án, nhân danh nhà nước thực hiện bằng phán quyết của Hội đồng xét xử

Tội phạm là một hiện tượng tiêu cực nhất trong xã hội, xuất hiện cùng với

sự ra đời của Nhà nước và pháp luật, cũng như khi xã hội phân chia thành giai cấp đối kháng Tội phạm diễn ra ở các giai đoạn khác nhau thì mức độ nguy hiểm cho xã hội cũng khác nhau, việc thực hiện tội phạm cố ý trong nhiều trường hợp nó là một quá trình thỏa mãn dần các dấu hiệu cơ bản của cấu thành tội phạm cụ thể được quy định trong Phần các tội phạm Bộ luật hình sự Trong

1 TS Phạm Mạnh Hùng - Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Trường Đại học Kiểm sát Hà nội – T286.

đó phạm tội chưa đạt là một trong những giai đoạn của tội phạm Vì thế chúng ta cần có những quy định để xác định hình phạt trong trường hợp này

Quyết định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt là việc Toà án lựa chọn một loại hình phạt và mức hình phạt cụ thể (bao gồm cả hình phạt chính và có thể cả hình phạt bổ sung) để áp dụng đối với người phạm tội chưa đạt

II Khái quát về phạm tội chưa đạt

1 Khái niệm phạm tội chưa đạt

Căn cứ vào điều Điều 15 Bộ luật hình sự 2015:

“Phạm tội chưa đạt là cố ý thực hiện tội phạm nhưng không thực hiện được đến cùng vì những nguyên nhân ngoài ý muốn của người phạm tội

Người phạm tội chưa đạt phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm chưa đạt.”

Căn cứ theo quy định trên có thể rút ra các dấu hiệu xác định trường hợp phạm tội chưa đạt như sau:

Dấu hiệu thứ nhất: Chủ thể đã bắt đầu thực hiện hành vi phạm tội được

quy định trong cấu thành tội phạm tương ứng của Phần các tội phạm Bộ luật hình sự (hay nói một cách khác, hành vi phạm tội chưa đạt đã xâm phạm đến các quan hệ xã hội được luật hình sự xác lập và bảo vệ) Ví dụ như đã thực hiện các hành vi đâm chém,… trong các vụ án về tội giết người (Điều 123)

Dấu hiệu thứ hai: Chủ thể chưa (hoặc không) thực hiện được hành vi

phạm tội đến cùng (có nghĩa hành vi của người này chưa thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của cấu thành tội phạm) dấu hiệu “chưa thực hiện hành vi đến cùng” Ví dụ như, người phạm tội giết người mong muốn giết chết nạn nhân nhưng nạn nhân chỉ bị thương tích,… là cơ sở để phân biệt giữa trường hợp phạm tội chưa đạt với phạm tội hoàn thành

Dấu hiệu thứ ba: Chủ thể chưa (hoặc không) thực hiện được hành vi

phạm tội đến cùng (có nghĩa hành vi của người này chưa thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu thuộc mặt khách quan của cấu thành tội phạm) là do nguyên nhân khách quan khác nhau nào đó ngoài ý muốn chủ quan của người phạm tội Và quan trọng nhất đó là hậu quả của tội phạm mà người phạm tội mong muốn đạt được đã không xảy ra hoặc nếu có thể xảy ra thì chưa thỏa mãn với hậu quả được quy định trong cấu thành tội phạm tương ứng của Phần các tội phạm Bộ luật hình sự Ví dụ như người phạm tội giết người, mong muốn giết chết nạn nhân, nhưng có người tới cản lại nên nạn nhân đã không chết mà chỉ bị thương tích

Về phương diện chủ quan, phạm tội chưa đạt bao gồm hai dấu hiệu cơ bản sau: Lỗi của người phạm tội trong giai đoạn này là cố ý trực tiếp và mục đích phạm tội là mong muốn thực hiện hoàn thành hành vi phạm tội và mong muốn cho hậu quả của tội phạm xảy ra, nhưng hậu quả không xảy ra như dự định của người phạm tội

2 Phân loại phạm tội chưa đạt theo thái độ, tâm lí người phạm tội

Căn cứ vào thái độ, tâm lí người phạm tội chưa đạt đối với hành vi của mình, các nhà làm luật chia tội phạm chưa đạt thành hai loại

Phạm tội chưa đạt đã hoàn thành: Là trường hợp người phạm tội đã thực hiện đầy đủ những hành vi mà họ cho là cần thiết để gây hậu quả, nhưng vì nguyên nhân khách quan hậu quả đó không xảy ra (chưa đạt về hậu quả, hoàn thành về hành vi) Ví dụ: Một người có ý định giết người khác, đã dùng súng bắn 3 phát vào nạn nhân và tin nạn nhân đã chết nên bỏ đi, nhưng sau đó nạn nhân được cứu chữa nên không chết Ở đây người phạm tội đã hành động như ý muốn và tin là hậu quả sẽ xảy ra nhưng lại không xảy ra Trường hợp này người phạm tội dừng lại mặc dù không còn gì ngăn cản nhưng cũng không được coi là

tự nguyện nửa chừng chấm dứt thực hiện tội phạm, vì người phạm tội đã thỏa mãn với hành vi nhưng chưa thỏa mãn về hậu quả

Phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành: Là trường hợp người phạm tội vì nguyên nhân khách quan, chưa thực hiện hết các hành vi mà họ cho là cần thiết

để gây ra hậu quả nên hậu quả không xảy ra (chưa đạt về hậu quả, chưa hoàn thành về hành vi) Ví dụ: Một người có ý định dùng dao găm đâm nhiều nhát vào 1 người để tước đoạt tính mạng người đó, nhưng mới đâm được 1 nhát thì bị người khác giữ tay lại, không đâm tiếp được nữa và nạn nhân không chết, chỉ bị thương Trường hợp này người phạm tội chưa đâm được như ý muốn, chưa tin vào hậu quả xảy ra và hậu quả cũng không xảy ra

III Xác định hình phạt trong trường hợp phạm tội chưa đạt

IV Liên hệ thực tiễn

Về phạm tội chưa đạt, cần bổ sung và giải thích khái quát vào Điều 18 Bộ luật hình sự hai trường hợp “phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành” và “phạm tội chưa đạt đã hoàn thành” để có cơ sở pháp lý truy cứu trách nhiệm hình sự chính xác và bảo đảm công bằng trong việc xử lý và áp dụng trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội trong từng trường hợp tương ứng, vì mức độ nguy hiểm cho

xã hội của phạm tội chưa đạt đã hoàn thành bao giờ cũng cao hơn phạm tội chưa đạt chưa hoàn thành

Về các khái niệm chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt, tự ý nửa chừng chấm dứt việc phạm tội và tội phạm hoàn thành cần được các nhà làm luật nước

ta ghi nhận định nghĩa lập pháp ở mức độ khái quát nhất trong Bộ luật hình sự

Kết luận

Tài liệu tham khảo