Mục Tiêu: Qua bài học sinh cần nắm: - Nắm vững sự phân bố dân cư không đồng đều ở Châu Phi - Hiểu rõ những hậu quả của lịch sử để lại qua việc buôn bán nô lệ và thuộc địa hoá bởi các cườ
Trang 1BÀI 29: DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI CHÂU PHI
I Mục Tiêu: Qua bài học sinh cần nắm:
- Nắm vững sự phân bố dân cư không đồng đều ở Châu Phi
- Hiểu rõ những hậu quả của lịch sử để lại qua việc buôn bán nô lệ và thuộc địa hoá bởi các cường quốc phương Tây
- Hiểu được sự bùng nổ dân số không thể kiểm soát được và sự xung đột sắc tộc triền miên đang cản trở sự phát triển của Châu Phi
- Rèn luyện cho học sinh kỹ năng phân tích lược đồ dân số, bảng số liệu thống kê
II Thiết bị dạy học:
- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị Châu Phi ( HS vẽ )
- Bản đồ các nước Châu Phi ( HS vẽ )
- Hình ảnh di dân Châu Phi ( HS sưu tầm )
III Hoạt động trên lớp:
1 Ổn định: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học.
2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở bài tập
3 Các hoạt động:
Hoạt động 1: học sinh làm việc cá nhân và nhóm
Bước 1: Gọi học sinh đọc mục a sách giáo khoa
H: Bằng sự hiểu biết của bản thân em hãy kể các kỳ
quan của Châu Phi trong thời cổ đại?
H: Lịch sử Châu Phi chia làm mấy thời kỳ phát triển?
(4 Thời kỳ)
* Giáo viên bổ sung: thời kỳ thế kỷ 19 là thời kỳ lịch
sử đen tối nhất, sự phát triển nhiều mặt kinh tế – xã hội
bị ngừng trệ suốt mấy thế kỷ Năm 60 gọi là năm
“Châu Phi” có 17 nước giành được độc lập
H: Nêu giai đoạn lịch sử của Châu Phi từ thế kỷ XVI
XIX
H: Nêu giai đoạn lịch sử từ cuối thế kỷ XIX – đầu thế
kỷ XX?
H: Sau chiến tranh thế giới thứ II đến nay Châu Phi đã
có những biến đổi như thế nào?
1) Lịch sử và dân cư a) Sơ lược lịch sử
- Thời cổ đại: có nền văn minh sông Nin rực rỡ
- Thế kỷ XVI – XIX: 125 triệu dân bị đưa sang Châu Mỹ làm nô lệ
- Cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX: gần toàn bộ Châu Phi
bị chiếm làm thuộc địa
- Từ năm 1960 đến nay: lần lượt các nước Châu Phi giành được độc lập chủ quyền
b) Dân cư:
Tuần: 16
Tiết: 32
Ngày soạn: 7/12/2008 Ngày dạy:8-13/12/2008
Trang 2
Bước 2: Giáo viên treo bản đồ phân bố dân cư và đô
thị Châu Phi cho học sinh quan sát kết hợp hình 29.1
sách giáo khoa
* Giáo viên cho học sinh hoạt động nhóm
* Trình bày sự phân bố dân cư Châu Phi?
Nhóm 1+2: Dưới 2 người / km2 , Từ 2 – 20 người / km2
Nhóm 3+4: Từ 21 – 50 người / km2 ,Trên 50 người / km2
* Các nhóm thảo luận và đại diện nhóm lên trình bày
trên bản đồ
- Dưới 2 người / km2: Hoang mạc Sahara, Calahari,
Namip
- Từ 2 – 20 người / km2: Miền núi Átlát, đại bộ phận
lãnh thổ Châu Phi
- Từ 21 – 50 người / km2: Ven vịnh Ghinê, lưu vực sông
Nighê, quanh hồ Victoria
- Từ trên 50 người / km2: Ven biển
H: Nguyên nhân nào dẫn đến sự khác nhau trong sự
phân bố dân cư ở Châu Phi?
H: Dựa vào hình 29.1 hãy đọc tên các thành phố từ 1
triệu dân trở lên? Các thành phố này phân bố chủ yếu ở
đâu?
* Giáo viên chỉ trên bản đồ
Hoạt động 2: Học sinh làm việc cá nhân
Bước 1: Giáo viên cho học sinh đọc bảng thống kê
“tình hình dân số của một số quốc gia ở Châu Phi”
H: Dân số Châu Phi bao nhiêu? Tỉ lệ gia tăng tự nhiên
như thế nào?
H: Em hãy nêu tên các quốc gia có tỉ lệ gia tăng tự
nhiên cao và quốc gia có tỉ lệ gia tăng tự nhiên thấp?
(Dựa bảng trang 91 sách giáo khoa)
* Giáo viên treo bản đồ hành chính Châu Phi Yêu cầu
học sinh chỉ tên các quốc gia có tỉ lệ gia tăng cao và tỉ
lệ gia tăng thấp
H: Các quốc gia có tỉ lệ gia tăng cao nằm ở vùng nào
của Châu Phi?
H: Các quốc gia có tỉ lệ gia tăng thấp nằm ở vùng nào
của Châu Phi?
H: Sự bùng nổ dân số đã dẫn đến hậu quả gì?
- Giáo viên phân tích chiến tranh tàn phá kinh tế các
nước có xung đột nội bộ, xung đột đa quốc gia, hút cạn
- Dân cư phân bố không đều,
đa số dân sống ở nông thôn
- Các thành phố từ 1 triệu dân trở lên thường tập trung ở ven biển
2) Sự bùng nổ dân số và sự xung đột tộc người Châu Phi a) Bùng nổ dân số
- Dân số: Hơn 818 triệu dân (2001) tỉ lệ tăng tự nhiên 2,4% (nhất thế giới)
- Bùng nổ dân số và hạn hán kéo dài nạn đói đê dọa thường xuyên
Trang 3các nguồn lực Châu Phi Vì thế 50% dân số sống dưới
mức nghèo khổ, nợ nước ngoài bằng 2/3 tổng giá trị sản
phẩm quốc dân Đại dịch AIDS tàn phá Châu Phi dữ
dội nhất, chiếm ¾ số người nhiễm HIV trên thế giới
Vấn đề kiểm soát sinh đẻ rất khó thực hiện vì gặp trở
ngại của tập tục, truyền thống, sự thiếu hiểu biết của
khoa học kỹ thuật
Bước 2: Học sinh làm việc cá nhân với sách giáo khoa
H: Nguyên nhân nào dẫn đến sự xung đột các tộc người
ở Châu Phi?
H: Âm mưu thâm độc của thực dân phương Tây (Châu
Âu) khi thành lập các quốc gia như thế nào?
(Thực hiện việc chia để trị, các quốc gia khác nhau về
ngôn ngữ, phong tục, tập quán, tôn giáo)
H: Tại sao trong 1 nước hoặc giữa các nước láng giềng
mâu thuẫn giữa các dân tộc rất căng thẳng?
(Chính quyền nằm trong tay các thủ lĩnh của một vài
tộc người)
H: Hậu quả của sự xung đột sắc tộc này?
(Làn sóng người tị nạn, làng mạc thành phố bị tàn phá,
sản xuất bị đình trệ, mức sống thấp, dịch bệnh, mất
đoàn kết kinh tế xã hội bị kìm hãm)
Giáo viên dẫn chứng thêm về xung đột sắc tộc ở một
số nước
- Hơn 25 triệu dân bị nhiễm HIV (năm 2000)
b) Xung đột tộc người:
- Châu Phi có nhiều tộc người với hàng ngàn thổ ngữ khác nhau
- Thực dân Châu Âu thành lập các quốc gia trên lãnh thổ của các tộc người đã làm tăng mâu thuẫn giữa các tộc người
Xung đột và nội chiến liên miên, gây hậu quả kinh tế xã hội Tạo cơ hội để nước ngoài can thiệp
IV Đánh giá
Giáo viên dùng phiếu học tập cho học sinh làm việc theo nhóm
V Hoạt động nối tiếp:
- Về nhà học bài, làm bài tập trong sách giáo khoa địa lý, tập bản đồ
- Tìm hiểu trước về nền kinh tế của Châu Phi, đặc điểm phát triển về nông nghiệp và công nghiệp
VI Đánh giá rút kinh nghiệm
-Nhận xét của chuyên môn
Nguyên
Nhân
Xã hội
Bùng nổ dân số Hạn hán, nạn đói Số người nhiễm HIV/AIDS cao Xung đột giữa các tộc người
Kinh tế xã hội Châu Phi chậm phát triển