Đại số 9 Tuần 18 tiết 33 Chương III: HỆ HAI PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN §1. PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN I. MỤC TIÊU: * Kiến thức: - Nắm được khái niệm phương trình bậc nhất hai ẩn và nghiệm của nó. - Hiểu tập nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn và biểu diễn hình học của nó. * Kỹ năng: Rèn kỹ năng vẽ đồ thị, tính toán, suy luận. * Tư tưởng: HS tích cực học tập, cẩn thận khi vẽ hình. II. CHUẨN BỊ: - GV: Thước thẳng, compa, bảng phụ. - HS: Thước thẳng, compa, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1. Tổ chức lớp (1’) 2. Bài mới (35’) Đvđ: Giới thiệu phương trình bậc nhất hai ẩn thông qua bài toán cổ. Gọi số gà là x, số chó là y ta có: x + y = 36; 2x + 4y = 100 là các ví dụ về phương trình bậc nhất có hai ẩn số  GV giới thiệu nội dung chương III. Chuẩn KT-KN Hoạt động của GV và HS Nội dung -Hiểu khái niệm phương trình bậc nhất hai ẩn. -Nhận biết và cho được ví dụ về phương trình bậc nhất hai ẩn. -Biết được khi nào một cặp số (x 0 ; y 0 ) là một nghiệm của phương trình - GV: Từ ĐVĐ, tổng quát phương trình bậc nhất hai ẩn là hệ thức dạng ax + by = c , trong đó a, b, c là các số đã biết (a ≠ 0 hoặc b ≠ 0) - GV gọi HS đọc định nghĩa. +HS: Đọc định nghĩa và ghi nhớ. -GV: Phương trình nào sau đây là phương trình bậc nhất hai ẩn: 4x – 5y=0; 3x 2 + x = 5; 0x + 8y = 8 ; 2x + 0y = 0; 0x + 0y = 2; x+y–z = 3 + HS trả lời miệng tại chỗ. - GV cho HS nghiên cứu vd1– SGK. + HS tự nghiên cứu VD1 Sgk tr 5. -GV: Thế nào là nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn? + HS đọc khái niệm. -GV yêu cầu HS nghiên cứu VD2. + HS tự nghiên cứu VD2 Sgk. + GV đọc chú ý – SGK. -GV yêu cầu HS làm ?1 -GV gọi 2 HS lên bảng làm. + 2 HS đại diện cùng lên làm. HS dưới lớp làm vào vở 1. Khái niệm về phương trình bậc nhất hai ẩn: • Phương trình bậc nhất hai ẩn x và y là hệ thức dạng: ax + by = c (1) (a, b, c là các số đã biết, a≠0 hoặc b≠0) * Ví dụ 1: SGK tr 5. • Nếu giá trị của vế trái tại x =x 0 và y = y 0 bằng vế phải thì cặp số (x 0 ; y 0 ) được gọi là một nghiệm của phuong trình (1). Ta viết: Phương trình (1) có nghiệm là (x; y) = (x 0 ; y 0 ) * Ví dụ 2: SGK tr 5. • Chú ý: SGK tr 5. ?1 Cho phương trình 2x – y = 1 a) Cặp số (1 ; 1) là một nghiệm của phương trình vì VT = 2.1 – 1 = 1 = VP Tương tự cặp số (0,5; 0) là một nghiệm của phương trình. 1 Đại số 9 Chuẩn KT-KN Hoạt động của GV và HS Nội dung ax+by=c. -Biết viết nghiệm tổng quát của phương trình bậc nhất ax+by=c. -Biết cách vẽ đường thẳng biểu diễn tập nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn trên mặt phẳng tọa độ (từng trường hợp a≠0 và b≠0; a≠0 và b=0; -GV: Yêu cầu HS làm tiếp ?2 SGK. +HS trả lời miệng. -GV: Thế nào là hai phương trình tương đương, phát biểu quy tắc chuyển vế? + HS trả lời miệng tại chỗ -GV: Phương trình bậc nhất hai ẩn có vô số nghiệm. Cách biểu diễn tập nghiệm như thế nào? +HS tự đọc ví dụ Sgk. Làm ?3 Sgk trên bảng phụ. -GV: Đường thẳng y = 2x – 1 còn gọi là đường thẳng 2x – y = 1. -GV: Giới thiệu tập nghiệm và nghiệm tổng quát của phương trình 2x – y = 1. +HS chú ý. - GV gọi HS lên bảng vẽ đường thẳng y = 2x + 1 trên hệ trục toạ độ. +HS: 1 em lên bảng vẽ hình. Cả lớp làm vào vở. -GV: Tìm nghiệm tổng quát của các phương trình: 0x + 2y = 4; x + 0y = 1,5; +HS: trả lời. -GV: Vậy phương trình bậc nhất hai b) Một số nghiệm khác của phương trình: (0 ; -1) ; (2 ; 3), . ?2 Phương trình 2x – y = 1 có vô số nghiệm, mỗi nghiệm là một cặp số. 2. Tập nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn: ?3 Xét phương trình 2x – y = 1 ( 2) ⇒ y = 2x – 1 x – 1 0 0,5 1 2 2,5 y = 2x – 1 – 3 – 1 0 1 3 4 -Tập nghiệm của phương trình (2) là: S ={(x ; 2x – 1) /x∈R} Pt (2) có nghiệm tổng quát là ( x ; 2x – 1) với x tùy ý (x∈R) hay 2x 1 x R y ∈   = −  (3) Trong mặt phẳng tọa độ Oxy, tập hợp các điểm biểu diễn của phương trình (2) là đường thẳng y = 2x – 1. Tập nghiệm của (2) được biểu diễn bởi đường thẳng (d) hay đường thẳng (d) được xác định bởi phương trình 2x – y = 1 . Viết gọn là (d): 2x – y = 1 -Phương trình 0x + 2y = 4 có nghiệm tổng quát là (x ; 2) với x ∈ R. Tập nghiệm là đường thẳng y = 2. -Phương trình x + 0y = 1,5 có nghiệm tổng quát là (1,5 ; y) với y ∈ R. Tập nghiệm là đường thẳng x = 1,5 * Tổng quát: (Sgk) - Phương trình bậc nhất hai ẩn ax+by = c 2 y x Đại số 9 Chuẩn KT-KN Hoạt động của GV và HS Nội dung a=0 và b≠0). -Biết cách giải phương trình bậc nhất hai ẩn. ẩn có bao nhiêu nghiệm? Tập nghiệm của nó được biểu diễn như thế nào? Khi a≠0, b≠0 thì phương trình có dạng như thế nào? Khi a≠0 và b =0 thì phương trình dạng như thế nào? Khi a=0 và b≠0 thì phương trình dạng như thế nào? +HS nghiên cứu thông tin SGK trả lời từng câu. luôn có vô số nghiệm. Tập nghiệm của nó được biểu diễn bởi đường thẳng ax+by = c, kí hiệu (d). - Nếu a≠0 và b≠0 thì đường thẳng (d) chính là đồ thị của hàm số bậc nhất a c y x b b = − + Nếu a≠0 và b =0 thì phương trình trở thành ax = c hay c x a = , đường thẳng (d) song song hoặc trùng với trục tung. Nếu a=0 và b≠0 thì phương trình trở thành by = c hay c y b = , đường thẳng (d) song song hoặc trùng với trục hoành. 3. Củng cố - Dặn dò: (9’) *Củng cố: -Thế nào là phương trình bậc nhất hai ẩn? Nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn là gì? - Phương trình bậc nhất hai ẩn có bao nhiêu nghiệm? - Làm bài 1; 2a, d, e, f Sgk tr 7. *Dặn dò: - Học bài, làm bài 2 (b, c), 3 Sgk tr 7. - Tiết sau trả bài kiểm tra học kì I phần đại số. ************************************* Tuần 18 tiết 34 TRẢ BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ I I. MỤC TIÊU: - Kiến thức: HS thấy được những ưu điểm, tồn tại của mình qua bài kiểm tra học kì, biết tự sửa chữa những sai sót sau khi được sửa bài. - Kỹ năng : Nhận biết những dạng toán làm được và chưa làm được. - Thái độ : HS tích cực học tập II. CHUẨN BỊ: -GV: Bài kiểm tra đã chấm, đáp án, bảng phụ. -HS: Dụng cụ học tập, vở ghi. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC: 1.Tổ chức lớp (1’) 2. Bài mới (43’) Hoạt động của GV Hoạt động của HS Hoạt động 1: Nhận xét chung - Nêu những phần HS làm được và chưa làm được trong bài kiểm tra (phần đại số). - Nêu những lỗi mà HS thường mắc phải khi làm bài. Hoạt động 2: Sửa bài kiểm tra phần đại số - Lắng nghe để rút kinh nghiệm. 3 . bài 2 (b, c), 3 Sgk tr 7. - Tiết sau trả bài kiểm tra học kì I phần đại số. ************************************* Tuần 18 tiết 34 TRẢ BÀI KIỂM TRA HỌC. Đại số 9 Tuần 18 tiết 33 Chương III: HỆ HAI PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN §1. PHƯƠNG TRÌNH