Giáo án Ngữ văn 10 (Mẫu số 1) với các bài học tổng quan văn học Việt Nam; hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ; khái quát văn học dân gian Việt Nam; văn bản...
Trang 1Ngày so n: ạ
10A2 10A3
N m đắ ược m t cách khái quát ti n trình phát tri n c a văn h c vi t;ộ ế ể ủ ọ ế
Hi u để ược nh ng n i dung th hi n con ngữ ộ ể ệ ười Vi t Nam trong văn h cệ ọ
2. V kĩ năng: ề
Nh n di n đậ ệ ược nên văn h c dân t c, nêu đọ ộ ược các th i kì l n và các giai đo n c ờ ớ ạ ụ
th trong các th i kì phát tri n c a văn h c dân t c.ể ờ ể ủ ọ ộ
3. V thái đ : ề ộ
Hình thành thói quen: đ c hi u văn b n v tác gi văn h cọ ể ả ề ả ọ
Hình thành tính cách: t tin khi trình bày ki n th c v tác gia, tác ph m văn h cự ế ứ ề ẩ ọ
Hình thành nhân cách b i dồ ưỡng tình c mả : ni m t hào v truy n th ng dân t cề ự ề ề ố ộ
và say mê v i văn h cớ ọ
4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n l ch s văn h c Vi t Namự ậ ế ị ử ọ ệ
Năng l c đ c – hi u các tác tác ph m văn h c Vi t Nam ( Văn h c dân gian vàự ọ ể ẩ ọ ệ ọ văn h c vi t)ọ ế
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân v các th i kì văn h c.ự ả ậ ủ ề ờ ọ
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v thành t u, h n ch , nh ng đ c ự ợ ổ ả ậ ề ự ạ ế ữ ặ
đi m c b n, giá tr c a nh ng tác ph m văn h c Vi t Nam;ể ơ ả ị ủ ữ ẩ ọ ệ
Năng l c phân tích, so sánh s khác nhau gi a văn h c dân gian và văn h c vi tự ự ữ ọ ọ ế
Năng l c t o l p văn b n ngh lu n.ự ạ ậ ả ị ậ
II. CHU N B Ẩ Ị
1. Chu n b c a giáo viên: ẩ ị ủ
Thi t b d y h c: ế ị ạ ọ SGK, SGV Ng văn 10 (t p 1); Tài li u chu n ki n th c – kĩ ữ ậ ệ ẩ ế ứnăng Ng văn 11; Bài so n; Bài gi ng Powerpoit; phi u h c t pữ ạ ả ế ọ ậ
T li u tham kh o: ư ệ ả Văn h c dân gian Vi t Nam (NXB Giáo d c, năm 2000); Vănọ ệ ụ
h c Vi t Nam t th k X đ n h t th k XIX (NXB Giáo d c, năm 2000); Văn h cọ ệ ừ ế ỉ ế ế ế ỉ ụ ọ
Vi t Nam t đ u th k XX đ n năm 1975 (NXB Giáo d c, năm 2000)ệ ừ ầ ế ỉ ế ụ
2. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
v ghi. ở
+ Đ c văn b n, tr l i câu h i ph n họ ả ả ờ ỏ ầ ướng d n h c bài. ẫ ọ
Trang 2+ Ghi tên các tác ph m văn h c Vi t Nam đã h c THCS; Phân lo i các tác ph mẩ ọ ệ ọ ở ạ ẩ theo b ph n, giai đo n sáng tác, th lo i.ộ ậ ạ ể ạ
III. TI N TRÌNH BÀI H CẾ Ọ
1. Ki m tra bài cũ: (ể ki m tra k t h p trong ph n kh i đ ng) ể ế ợ ầ ở ộ
2. Bài m i:ớ
a. Ho t đ ng 1: Kh i đ ngạ ộ ở ộ ( 5 phút)
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ GV chia l p thành 4 nhóm, tham gia trò ch i: ớ ơ Tìm
hi u v văn h c Vi t Nam ể ề ọ ệ
N i dung: ộ K tên các tác ph m c a văn h c Vi t Nam đã h c t THCS, nêu rõ tácể ẩ ủ ọ ệ ọ ừ
gi , giai đo n sáng tác, đ tài, th lo i.ả ạ ề ể ạ
Cách ch i: ơ Trong vòng 5 phút các nhóm thi đua th c hi n yêu c u. Nhóm nào k ự ệ ầ ểđúng và nhi u h n là nhóm chi n th ng.ề ơ ế ắ
GV gi i thi u bài m i: ớ ệ ớ L ch s văn h c c a b t c dân t c nào đ u là l ch s ị ử ọ ủ ấ ứ ộ ề ị ử tâm h n c a dân t c y. Đ cung c p cho các em nh n th c nh ng đ c đi m v ồ ủ ộ ấ ể ấ ậ ứ ữ ặ ể ề văn h c n ọ ướ c nhà,chúng ta cùng tìm hi u t ng quan văn h c vi t nam ể ổ ọ ệ
Bài h c đ u tiên l p 10 là m t bài văn h c s (l ch s văn h c): T ng quan văn ọ ầ ở ớ ộ ọ ử ị ử ọ ổ
h c Vi t Nam có v trí và t m quan tr ng đ c bi t. M t m t nó giúp các em có ọ ệ ị ầ ọ ặ ệ ộ ặ
m t cái nhìn khái quát nh t, h th ng nh t v n n văn h c n ộ ấ ệ ố ấ ề ề ọ ướ c ta t x a t i ừ ư ớ nay, m t khác nó giúp các em ôn t p t t c nh ng gì đã h c ch ặ ậ ấ ả ữ ọ ở ươ ng trình ng ữ văn THCS đ ng th i s đ nh h ồ ờ ẽ ị ướ ng cho chúng ta h c ti p toàn b ch ọ ế ộ ươ ng trình
+ N m đắ ược m t cách khái quát ti n trình phát tri n c a văn h c vi t;ộ ế ể ủ ọ ế
+ Hi u để ược nh ng n i dung th hi n con ngữ ộ ể ệ ười Vi t Nam trong văn h cệ ọ
Phương phap: ́ Tr c quan, k t h p các hình th c trao đ i th o lu n nhóm, Công ự ế ợ ứ ổ ả ậnão, thông tin ph n h i, m nh ghép.ả ồ ả
* Hinh th c tô ch c hoat đông:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
Trang 3tr ng tiêu bi u, ch vi t, h th ng th ư ể ữ ế ệ ố ể
Th lo i: th n tho i, s thi, tr thuy t, ể ạ ầ ạ ử ế
ctích, ng ngôn, t. cụ ười, t.ng , c.đ , ữ ố
Th lo i: văn xuôi, th , văn bi n ng u,ể ạ ơ ề ẫ
ti u thuy t, truy n ng n, k ch, t.ca ể ế ệ ắ ị
Mang tính cá nhân, ko mang d u n ấ ấ
t p th ậ ể
2. Hướng d n HS tìm hi u quá ẫ ể trình
phát tri n c a văn h c vi tể ủ ọ ế
GV yêu c u HS ho t đ ng nhóm, th i ầ ạ ộ ờ
gian 5 phút
Nhóm 1 + nhóm 3: Trình bày nh ng đ cữ ặ
đi m c b n c a văn h c trung đ i (ể ơ ả ủ ọ ạ th i ờ
gian, hoàn c nh, văn t , tác gi , th lo i, ả ự ả ể ạ
thi pháp, thành t u tiêu bi u) – ự ể Phi u ế
h c t p s 1 ọ ậ ố
+ Nhóm 2 + Nhóm 4: Trình bày nh ng ữ
đ c đi m c b n c a văn h c hi n đ i ặ ể ơ ả ủ ọ ệ ạ
(th i gian, hoàn c nh, văn t , tác gi , th ờ ả ự ả ể
lo i, thi pháp, thành t u tiêu bi u) – ạ ự ể
+ V y VH hi n đ i ch u nh hậ ệ ạ ị ả ưởng b i ở
văn hoá nào mà có s thay đ i nh th ?ự ổ ư ế
G i ý : ợ Nh s k th a văn hoá truy n ờ ự ế ừ ề
th ng, ti p thu văn hoá th gi i, văn h c ố ế ế ớ ọ
hi n đ i đ i m i có s khác bi t gì so v i ệ ạ ổ ớ ự ệ ớ
là VH trung đ i).ạ+ T đ u th k XX đ n nay (g i là ừ ầ ế ỷ ế ọ
T th k X ừ ế ỉ
ừ ế ỉ
XX đ n ếnayHoàn
c nhả
XHPK hình thành, phát tri n, suy ểthoái, công
l p, th ng ậ ố
nh t đ t ấ ấ
nước và sự nghi p đ i ệ ổ
nh
Ả
hưởng văn hóa
Ch u nh ị ả
hưởng c a ủNho giáo,
Giao l u ư
qu c t ố ế
r ng rãi.ộ
Trang 4GV m r ng: 1858 td Pháp xâm lở ộ ược
nước ta. Khoa c ch hán ch m d t ử ữ ấ ứ ở
B c kì năm 1915 Trung kì 1918ắ ở
+ cu c khai thác thu c đ a > hình thành ộ ộ ị
các đô th > t ng l p th dân, tt ti u t ị ầ ớ ị ể ư
s n, gc vô s n > th hi u, nhu c u, qđ ả ả ị ế ầ
th m mĩ m i ẩ ớ
M ườ i m y năm x a ng n ấ ư ọ bút lông
Xác x ch ng b n chút ơ ẳ ợ h i đ ng ơ ồ
Bây gi anh ờ đ i ổ lông ra s t ắ
Cách ki m ăn ế đ i có ờ nh n ọ không.
( T n Đà ) ả
Khái ni m ệ “bút lông”, “bút s t” ắ g i cho ợ
anh/ ch suy nghĩ gì v đ c đi m c a hai ị ề ặ ể ủ
th i đ i văn h c Vi t Nam? ờ ạ ọ ệ
Tác giả Ch y u là ủ ế
nhà nho
Nhà văn chuyên nghi p, ệvăn
chương thành m t ộngh ề
k ch nói…ị
L i vi t ố ế ước
l , sùng c , ệ ổphi ngã
Thi pháp
m i: hi n ớ ệ
th c, đ ự ềcao cá tính sáng t o.ạThành
t uự
Th văn yêu ơ
nước, th ơthi n Lý ề
Tr n, th vănầ ơ Nguy n Trãi,ễ NBK,
ch ng ốPháp,
ch ng ốMĩ…
c. Ho t đ ng 3: Th c hành. ạ ộ ự ( 5 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS th o lu n nhóm theo bàn ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ậ Phi u h c t p ế ọ ậ
s 2 ố
chia nhóm cho HS th o lu n v s khác nhau gi a vh trung đ i và vh hi n đ iả ậ ề ự ữ ạ ệ ạ
Nhóm 1: Th i gian, s hình thành và pt? ( dc minh ho )ờ ự ạ
Trang 5Th i gian đ i ờ ạ T th k X đ n th k XIXừ ế ỉ ế ế ỉ T th k XX đ n nayừ ế ỉ ế
S hình thành, ự
phát tri nể
B i c nh văn hoá, văn h c ố ả ọvùng Đông á, Đông Nam á ( đ c bi t là văn h c TQ) ặ ệ ọ
B i c nh c a giao l u văn hoá, ố ả ủ ưvăn h c c a nhi u n n vh trên tgọ ủ ề ề (ti p xúc v i các n n vh châu Âuế ớ ề
Xu t hi n đ i ngũ nhà văn, th ấ ệ ộ ơchuyên nghi p, sáng tác vănệ
Thi pháp L i vi t ố ế ướ ệc l , sùng c , phi ổ
tính sáng t o, đ cao cái tôi cá ạ ềnhân
d. Ho t đ ng 4: V n d ng, m r ng ạ ộ ậ ụ ở ộ ( 2 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS làm nhà:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ở
S u t m nh ng bài vi t phê bình v văn h c dân gian và văn h c vi t (đăng trên các ư ầ ữ ế ề ọ ọ ếbáo/t p chí, các sách chuyên kh o, các Webside) đ làm t li u h c t p. N i dung ạ ả ể ư ệ ọ ậ ộcác bài vi t có th là:ế ể
Đánh giá giá tr c a văn h c dân gian.ị ủ ọ
Đánh giá v giai đo n văn h c.ề ạ ọ
Đánh giá v tác gi văn h c (đề ả ọ ược h c trong chọ ương trình và SGK Ng văn 10).ữ
Đánh giá v m t tác ph m (đề ộ ẩ ược h c trong chọ ương trình và SGK Ng văn 10).ữ
Trang 63. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grapớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ
Chu n b : Ti t 2: Đ c văn b n, tr l i các câu h i ẩ ị ế ọ ả ả ờ ỏ
+ M i quan h c a con ng ố ệ ủ ườ i Vi t Nam v i th gi i t nhiên đ ệ ớ ế ớ ự ượ c bi u hi n qua ể ệ
nh ng m t nào? VD ữ ặ minh h a? ọ
+ M t trong nh ng n i dung quan tr ng và n i b t nh t c a VHVN? ộ ữ ộ ọ ổ ậ ấ ủ
+ Hãy nêu nh ng bi u hi n c a m i quan h gi a con ng ữ ể ệ ủ ố ệ ữ ườ i Vi t Nam và xã h i? ệ ộ Phân tích VD minh h a? ọ
+ Ý th c cá nhân là gì? ứ ý th c v b n thân c a con ng ứ ề ả ủ ườ i Vi t Nam đ ệ ượ c bi u ể
Trang 7Nhóm/t /Tên h c sinh: ổ ọ ………
Bài h c: ọ T ng quan văn h c Vi t Nam (ti t 1) ổ ọ ệ ế
Đi m khác bi tể ệ Văn h c trung đ iọ ạ Văn h c hi n đ iọ ệ ạ
N m đắ ược m t cách khái quát ti n trình phát tri n c a văn h c vi t;ộ ế ể ủ ọ ế
Hi u để ược nh ng n i dung th hi n con ngữ ộ ể ệ ười Vi t Nam trong văn h cệ ọ
Trang 82. V kĩ năng: ề
Nh n di n đậ ệ ược nên văn h c dân t c, nêu đọ ộ ược các th i kì l n và các giai đo n c ờ ớ ạ ụ
th trong các th i kì phát tri n c a văn h c dân t c.ể ờ ể ủ ọ ộ
3. V thái đ : ề ộ
Hình thành thói quen: đ c hi u văn b n v tác gi văn h cọ ể ả ề ả ọ
Hình thành tính cách: t tin khi trình bày ki n th c v tác gia, tác ph m văn h cự ế ứ ề ẩ ọ
Hình thành nhân cách b i dồ ưỡng tình c mả : ni m t hào v truy n th ng dân t cề ự ề ề ố ộ
và say mê v i văn h cớ ọ
4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n l ch s văn h c Vi t Namự ậ ế ị ử ọ ệ
Năng l c đ c – hi u các tác tác ph m văn h c Vi t Nam ( Văn h c dân gian vàự ọ ể ẩ ọ ệ ọ văn h c vi t)ọ ế
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân v các th i kì văn h c.ự ả ậ ủ ề ờ ọ
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v thành t u, h n ch , nh ng đ c ự ợ ổ ả ậ ề ự ạ ế ữ ặ
đi m c b n, giá tr c a nh ng tác ph m văn h c Vi t Nam;ể ơ ả ị ủ ữ ẩ ọ ệ
Năng l c phân tích, so sánh s khác nhau gi a văn h c dân gian và văn h c vi tự ự ữ ọ ọ ế
Năng l c t o l p văn b n ngh lu n.ự ạ ậ ả ị ậ
II. CHU N B Ẩ Ị
1. Chu n b c a giáo viên: ẩ ị ủ
Thi t b d y h c: ế ị ạ ọ SGK, SGV Ng văn 10 (t p 1); Tài li u chu n ki n th c – kĩ ữ ậ ệ ẩ ế ứnăng Ng văn 11; Bài so n; Bài gi ng Powerpoit; phi u h c t pữ ạ ả ế ọ ậ
T li u tham kh o: ư ệ ả Văn h c dân gian Vi t Nam (NXB Giáo d c, năm 2000); Vănọ ệ ụ
h c Vi t Nam t th k X đ n h t th k XIX (NXB Giáo d c, năm 2000); Văn h cọ ệ ừ ế ỉ ế ế ế ỉ ụ ọ
Vi t Nam t đ u th k XX đ n năm 1975 (NXB Giáo d c, năm 2000)ệ ừ ầ ế ỉ ế ụ
2. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
v ghi. ở
Đ c văn b n, tr l i các câu h i ọ ả ả ờ ỏ
+ M i quan h c a con ng ố ệ ủ ườ i Vi t Nam v i th gi i t nhiên đ ệ ớ ế ớ ự ượ c bi u hi n qua ể ệ
nh ng m t nào? VD ữ ặ minh h a? ọ
+ M t trong nh ng n i dung quan tr ng và n i b t nh t c a VHVN? ộ ữ ộ ọ ổ ậ ấ ủ
+ Hãy nêu nh ng bi u hi n c a m i quan h gi a con ng ữ ể ệ ủ ố ệ ữ ườ i Vi t Nam và xã h i? ệ ộ Phân tích VD minh h a? ọ
+ Ý th c cá nhân là gì? ứ ý th c v b n thân c a con ng ứ ề ả ủ ườ i Vi t Nam đ ệ ượ c bi u ể
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Trang 9 Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ HS tr l i câu h i tr c nghi mả ờ ỏ ắ ệ
Câu 1. N n văn h c Vi t Nam do nh ng b ph n văn h c nào d ề ọ ệ ữ ộ ậ ọ ướ i đây h p thành? ợ
A. Văn h c dân gian và văn h c hi n đ i.ọ ọ ệ ạ
B. Văn h c dân gian và văn h c vi t.ọ ọ ế
C. Văn h c dân gian và văn h c trung đ i.ọ ọ ạ
D. Văn h c trung đ i và văn h c hi n đ i.ọ ạ ọ ệ ạ
Câu 2. T t ư ưở ng nào sau đây nh h ả ưở ng gì đ n s phát tri n c a văn h c Vi t ế ự ể ủ ọ ệ Nam?
Câu 3. Văn h c trung đ i Vi t Nam đ ọ ạ ệ ượ c vi t b ng lo i văn t nào? ế ằ ạ ự
A. Ch Nôm và ch Qu c ng ữ ữ ố ữ
B. Ch Hán và ch Nôm.ữ ữ
C. Ch Hán và ch Qu c ng ữ ữ ố ữ
D. Ch Hán và ch c a m t s dân t c thi u s ữ ữ ủ ộ ố ộ ể ố
Câu 4. Nh n đ nh nào d ậ ị ướ i đây nh n xét đúng v xu t x c a ch Nôm? ậ ề ấ ứ ủ ữ
A. Ch Nôm là lo i ch c c a ngữ ạ ữ ổ ủ ười Vi t, d a vào ch Hán đ ghi âm ti ng Vi t. ệ ự ữ ể ế ệ
B. Ch Nôm là lo i ch do ngữ ạ ữ ười Vi t c t sáng t o ra đ ghi âm ti ng Vi t.ệ ổ ự ạ ể ế ệ
C. Ch Nôm là lo i ch c c a ngữ ạ ữ ổ ủ ười Vi t, dùng ch Hán đ ghi các văn b n nói.ệ ữ ể ả
D. Ch Nôm là lo i ch c c a ngữ ạ ữ ổ ủ ười Vi t, dùng ch Hán đ ghi các văn b n vi t.ệ ữ ể ả ế
Câu 5. Nh n đ nh nào d ậ ị ướ i đây nh n xét đúng v ch qu c ng ? ậ ề ữ ố ữ
A. Ch qu c ng là lo i ch s d ng ch cái ti ng Anh đ ghi âm ti ng Vi t.ữ ố ữ ạ ữ ử ụ ữ ế ể ế ệ
B. Ch qu c ng là lo i ch dùng ch cái ti ng Pháp đ ghi âm ti ng Vi t.ữ ố ữ ạ ữ ữ ế ể ế ệ
C. Ch qu c ng là lo i ch dùng ch cái Latinh đ ghi âm ti ng Vi t.ữ ố ữ ạ ữ ữ ể ế ệ
D. Ch qu c ng là lo i ch dùng ch cái B Đào Nha đ ghi âm ti ng Vi t.ữ ố ữ ạ ữ ữ ồ ể ế ệ
Câu 6. Đ c tr ng thi pháp nào sau đây thu c v văn h c trung đ i? ặ ư ộ ề ọ ạ
Trang 10+ Th y đấ ược hai b ph n h p thành c a văn h c Vi t Nam: văn h c dân gian và ộ ậ ợ ủ ọ ệ ọvăn h c vi t;ọ ế
+ N m đắ ược m t cách khái quát ti n trình phát tri n c a văn h c vi t;ộ ế ể ủ ọ ế
+ Hi u để ược nh ng n i dung th hi n con ngữ ộ ể ệ ười Vi t Nam trong văn h cệ ọ
Phương phap: ́ Tr c quan, k t h p các hình th c trao đ i th o lu n nhóm, Công não,ự ế ợ ứ ổ ả ậ thông tin ph n h i, m nh ghép.ả ồ ả
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS th o lu n nhóm ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ậ
Ho t đ ng c a GV và HS ạ ộ ủ N i dung chính ộ
H ướ ng d n HS tìm hi u con ẫ ể
ng ườ i VN qua văn h c. ọ III. Con người Vi t Nam qua văn h cệ ọ
Chia l p thành 4 nhóm, trong th i gian 10 pớ ờ
Th c hi n nhi m v sau khi b c thăm 4 n i dung, HS th o lu n ự ệ ệ ụ ố ộ ả ậ
Ch n HS b t kì trong nhóm trình bày, HS khác nh n xét, b sung, GV chu n xác ki nọ ấ ậ ổ ẩ ế
th c. ứ
Nhóm 1: M i quan h gi a con ố ệ ữ
ng ườ ớ i v i th gi i t nhiên đ ế ớ ự ượ c
th hi n nh th nào? l y ví d ể ệ ư ế ấ ụ
c th minh ho ? ụ ể ạ
Nh n th c, c i t o, chinh ph c th ậ ứ ả ạ ụ ế
gi i t nhiên: ớ ự
+ Th n tho i ầ ạ Th n tr tr i, Qu b u ầ ụ ờ ả ầ
tiên, gi i thích s hình thành th gi i ả ự ế ớ
t nhiên và con ng ự ườ i.
+ Truy n thuy t ề ế S n Tinh Th y Tinh ơ ủ
khát v ng chinh ph c th gi i t nhiên ọ ụ ế ớ ự
Thiên nhiên là ng ườ ạ i b n tri âm, tri k : ỉ
+ Ca dao v quê h ề ươ ng đ t n ấ ướ c:
“ Đ ườ ng vô x Ngh quanh ứ ệ
Xuân H ươ ng, Nguy n Khuy n, ễ ế
Thiên nhiên g n v i lí t ắ ớ ưở ng th m mĩ, ẩ
đ o đ c nhà nho: VD: Tùng, cúc, trúc, ạ ứ
mai c t cách ng ố ườ i quân t (th ử ơ
Nguy n Trãi, Nguy n B nh Khiêm, ) ễ ễ ỉ
Thiên nhiên th hi n tình yêu quê ể ệ
h ươ ng, đ t n ấ ướ c, yêu cu c s ng và đ c ộ ố ặ
VHDG: Thiên nhiên là đ i tố ượng nh n th c, ậ ứ
c i t o, chinh ph c (th n tho i). Thiên nhiên ả ạ ụ ầ ạ
hi n ra v đ p phong phú c a các vùng trên ệ ở ẻ ẹ ủquê hương đ t nấ ước (ca dao)
VH trung đ i: Thiên nhiên g n v i lí tạ ắ ớ ưởng đ oạ
Trang 11(Nguy n Bính), ễ H ươ ng th m ầ (Phan Th ị
Thanh Nhàn),
Con ng ườ i Vi t Nam có tình yêu thiên ệ
nhiên sâu s c và th m thía ắ ấ
Tích h p môi trợ ườ : V i con ngng ớ ườ i
VN thiên nhiên là ng ườ ạ i b n thân thi t ế
>Tình yêu thiên nhiên là m t n i dung ộ ộ
quan tr ng c a VHVN. Thiên nhiên đ c ọ ủ ặ
s c thân thu c trong VHDG. Thiên ắ ộ
nhiên t o thành h th ng t ạ ệ ố ượ ng tr ng ư
giàu giá tr them mĩ, nh m t th ị ư ộ ướ c đo
th m mĩ trong VHTĐ. Thiên nhiên giàu ẩ
s c s ng, th hi n sâu s c tình yêu quê ứ ố ể ệ ắ
h ươ ng đ t n ấ ướ c, tình yêu s s ng ự ố
T m i quan h g n bó sâu s c ừ ố ệ ắ ắ
c a con ng ủ ườ i Vi t Nam và thiên ệ
nhiên, em th y ng ấ ườ i Vi t có tình ệ
Nh ng đ c đi m n i dung c a ữ ặ ể ộ ủ
CN yêu n ướ c trong vh VN là gì?
Có ví d minh ho ? ụ ạ
Truy n ADV MC TT, ca dao ệ
Bình ngô đ i cáo, H ch tạ ị ướng
sĩ
Văn t nghĩa sĩ C n Giu c, Bài ế ầ ộ
th v ti u đ i xe ko kính ơ ề ể ộ
Tích h p BVMT: ợ Con người
Vi t Nam v i môi trệ ớ ường văn hóa
dân t cộ Ch nghĩa yêu nủ ước g n ắ
v i ý th c v gi gìn, b o t n ớ ứ ề ữ ả ồ
môi trường văn hóa, thu n phong ầ
mĩ t c truy n th ng.ụ ề ố
2. Con ng ườ i VN trong quan h qu c gia, dân ệ ố
t c. (ty đ t n ộ ấ ướ c)
* CN yêu nướ ạ ởc l i tr thành m t trong nh ng ộ ữ
n i dung quan tr ng và n i b t nh t c a vh vi t ộ ọ ổ ậ ấ ủ ếVN:
S m có ý th c xây d ng qu c gia đ c l p, t ớ ứ ự ố ộ ậ ự
ch ủ
Nhi u l n đ u tranh v i các th l c ngo i ề ầ ấ ớ ế ự ạxâm đ giành và gi v ng n n đ c l p, t ch ể ữ ữ ề ộ ậ ự ủy
ấ
* Nh ng đ c đi m n i dung c a CN yêu nữ ặ ể ộ ủ ước trong vh VN:
Trong VHDG: Tình yêu làng xóm quê hương, căm ghét m i th l c xâm lọ ế ự ược
Trong VH vi t: ế+ ý th c sâu s c v qu c gia, dân t c, truy n ứ ắ ề ố ộ ề
th ng văn hi n lâu đ i ố ế ờ+ Tinh th n x thân vì đ c l p, t do c a t ầ ả ộ ậ ự ủ ổ
qu cố+ Tinh th n tiên phong ch ng đ qu c c a ầ ố ế ố ủVHcách m ng VN th k XXạ ế ỉ
> CNYN là n i dung tiêu bi u, là m t giá trộ ể ộ ị quan tr ng c a vh VN.ọ ủ
Nhóm 3: 3. Con ng ườ i VN trong quan h xã h i ệ ộ
Trang 12 Hãy nêu nh ng bi u hi n c a ữ ể ệ ủ
m i quan h gi a con ng ố ệ ữ ườ i Vi t ệ
Phê phán, t cáo các th l c chuyên ố ế ự
quy n, c m thông v i ph n con ng ề ả ớ ậ ườ i
b áp b c. VD: ị ứ Truy n Ki u ệ ề (Nguy n ễ
Du), Chinh ph ngâm ụ (Đoàn Th Đi m), ị ể
áp b c.ứ
Nhìn th ng vào th c t i v i tinh th n nh n ẳ ự ạ ớ ầ ậ
th c, phê phán và c i t o xã h i.ứ ả ạ ộ
Ph n ánh công cu c xây d ng xã h i m i, cu cả ộ ự ộ ớ ộ
s ng m i sau năm 1954, 1975ố ớ
> C m h ng xã h i sâu đ m là ti n đ quan ả ứ ộ ậ ề ề
tr ng cho s hình thành CN hi n th c và CN ọ ự ệ ựnhân đ o trong văn h c DT.ạ ọ
đo n VH minh h a? ạ ọ
4. Con ng ườ i VN và ý th c v b n thân: ứ ề ả
Ý th c cá nhân: là ý th c v chính con ngứ ứ ề ười mình v i các m t song song t n t i (th xác tâmớ ặ ồ ạ ể
h n, b n năng văn hóa, t tồ ả ư ưỏng v k t tị ỉ ư ưở ng
v tha, ý th c cá nhân ý th c c ng đ ng, ).ị ứ ứ ộ ồ
Bi u hi n:ể ệ+ VHVN ghi l i quá trình l a ch n, đ u tranh đạ ự ọ ấ ể
kh ng đ nh đ o lí làm ngẳ ị ạ ườ ủi c a con người Vi tệ Nam trong s k t h p hài hòa hai phự ế ợ ương di n: ệ
ý th c cá nhân ý th c c ng đ ng.ứ ứ ộ ồ Tu theo đi u ki n l ch s mà con ngỳ ề ệ ị ử ười trong văn h c x lý m i quan h gi a ý th c cọ ử ố ệ ữ ứ á nhân
và ý th c c ng đ ng. ứ ộ ồ+ Trong chi n tranh ho c công cu c c i t o, ế ặ ộ ả ạchinh ph c t nhiên, c n huy đ ng s c m nh ụ ự ầ ộ ứ ạ
c a c c ng đ ng, VHVN đ cao ý th c c ng ủ ả ộ ồ ề ứ ộ
đ ng (VHVN giai đo n th k XXIV, 1945ồ ạ ế ỉ1975)
+ Khi cu c s ng yên bình, con ngộ ố ười có đi u ề
ki n quan tâm đ n đ i s ng cá nhân ho c khi ệ ế ờ ố ặquy n s ng c a cá nhân b chà đ p, ý th c cá ề ố ủ ị ạ ứnhân được đ cao (VHVN giai đo n th k ề ạ ế ỉXVIII đ u XIX, 19301945).ầ
Xu hướng c a VH nủ ước ta hi n nay: xây d ng ệ ự
Trang 13 Xu h ướ ng c a VH n ủ ướ c ta hi n ệ
c. Ho t đ ng 3: Th c hành. ạ ộ ự ( 5 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS hoàn thi n phi u h c t p ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ệ ế ọ ậ
Bài h c: ọ T ng quan văn h c Vi t Nam (ti t 2) ổ ọ ệ ế
Con người Vi t Nam quaệ
văn h c Vi t Namọ ệ
Trang 14d. Ho t đ ng 4: V n d ng, m r ng ạ ộ ậ ụ ở ộ ( 2 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS làm nhà:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ở
HS ch n m t tác ph m đọ ộ ẩ ược h c trong chọ ương trình THCS đ minh h a cho các ể ọ
nh n đ nh v con ngậ ị ề ười Vi t Nam qua văn h cệ ọ
3. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grapớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ
Chu n b bài ẩ ị Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ạ ộ ế ằ ữ :
Đ c văn b n (trang 14), bài T ng quan văn h c Vi t Nam hoàn thành phi u h c ọ ả ổ ọ ệ ế ọ
t p ậ
văn h c VN ọ
Nhân v t giao ti p: ậ ế ai
nói? Ai vi t? nói v i ai? ế ớ
Trang 15 Xác đ nh đúng các nhân t trong ho t đ ng giao ti p.ị ố ạ ộ ế
Nh ng kĩ năng trong các ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng : nghe, nói, đ c, vi t, ữ ạ ộ ế ằ ữ ọ ế
hi u.ể
3. V thái đ : ề ộ
Giáo d c nh n th c giao ti p là m t y u t quan tr ng trong vi c hình thành kĩ ụ ậ ứ ế ộ ế ố ọ ệnăng s ng.ố
Gi gìn s trong sáng c a ti ng Vi t.ữ ự ủ ế ệ
C m nh n đả ậ ược ý nghĩa, vai trò c a ngôn ng đ i v i đ i s ng.ủ ữ ố ớ ờ ố
Trang 164. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n ự ậ ế quá trình ho t đ ng giao ti p b ng ạ ộ ế ằngôn ng ữ
Năng l c đ c – hi u các văn b n liên quan đ n ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ự ọ ể ả ế ạ ộ ế ằngữ
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân ự ả ậ ủ đ t hi u qu cao trongạ ệ ả quá trình giao ti p b ng ngôn ngế ằ ữ
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v nh ng v n đ liên quan đ n ho t ự ợ ổ ả ậ ề ữ ấ ề ế ạ
T li u tham kh o: ư ệ ả Nguy n Khuy n th và đ i ễ ế ơ ờ (NXB Văn h c 2002)ọ
2. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: Trò ch i “Hi u ý đ ng đ i”̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ơ ể ồ ộ
GV chu n b m t s t (c m t ) khóa: vua, bô lão, đánh, ng a (ẩ ị ộ ố ừ ụ ừ ự Tùy ch n) ọ M t ộ HS xung phong di n t các t cho trễ ả ừ ước b ng hình th c phi ngôn ng C l p quan sátằ ứ ữ ả ớ
và đoán chính xác c m t đóụ ừ
Theo em có bao nhiêu ph ươ ng ti n giao ti p? Ph ệ ế ươ ng ti n giao ti p nào là quan ệ ế
tr ng nh t ọ ấ
GV trình chi u ế
Trang 17GV gi i thi u bài m i:ớ ệ ớ Hàng ngày, cu c s ng con ng ộ ố ườ i di n ra r t nhi u ễ ấ ề
ho t đ ng, trong đó ho t đ ng giao ti p gi a con ng ạ ộ ạ ộ ế ữ ườ i – con ng ườ i là quan tr ng ọ
nh t và có ý nghĩa nh t trong s hình thành và phát tri n c a xã h i loài ng ấ ấ ự ể ủ ộ ườ i.
Đ giao ti p, con ng ể ế ườ i có th dùng nhi u ph ể ề ươ ng ti n khác nhau, nh ng ệ ư
ph ươ ng ti n ch y u nh t, quan tr ng, thu n ti n nh t đó là ngôn ng V y, Ho t ệ ủ ế ấ ọ ậ ệ ấ ữ ậ ạ
đ ng giao ti p b ng ngôn ng có nh ng đ c đi m gì, quá trình giao ti p nh th ộ ế ằ ữ ữ ặ ể ế ư ế nào, nh ng nhân t nh h ữ ố ả ưở ng c a nó ra sao chúng ta cùng tìm hi u bài: “ ủ ể Ho t ạ
+ Hai quá trình trong ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng : t o l p văn b n (nói ạ ộ ế ằ ữ ạ ậ ả
ho c vi t) và lĩnh h i văn b n (nghe ho c đ c).ặ ế ộ ả ặ ọ
+ Các nhân t giao ti p: nhân v t, hoàn c nh, n i dung, m c đích, ph ng ti n vàố ế ậ ả ộ ụ ươ ệ cách th c giao ti p.ứ ế
Phương phap: ́ Tr c quan, k t h p các hình th c trao đ i th o lu n nhóm, Công não,ự ế ợ ứ ổ ả ậ thông tin ph n h i, m nh ghép.ả ồ ả
* Hinh th c tô ch c hoat đông:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
Trang 18l i nh n xét, GV chu n xác ki n th c ạ ậ ẩ ế ứ
h c VN ọ
Nhân v t giao ti p: ậ ế ai
nói? Ai vi t? nói v i ai? ế ớ
Hoàn c nh có t ch c giáo ả ổ ứ
d c, chụ ương trình quy đ nh ịchung h th ng trệ ố ường ph ổthông.
Vi t Nam",ệ Các v n đ c b n:ấ ề ơ ả+ Các b ph n h p thành c aộ ậ ợ ủ VHVN
+ Quá trình phát tri n c a vănể ủ
h c vi t.ọ ế+ Con người Vi t Nam qua ệvăn h c.ọ
Cu c giao ti p đã ộ ế
đ t đạ ược m c đích.ụ
Người vi t : cung c p ế ấ
nh ng tri th c c n thi t cho ữ ứ ầ ế
ngườ ọi đ c
Ngườ ọi đ c:
+ Nh văn b n mà có nh ng ờ ả ữtri th c c n thi t v n n văn ứ ầ ế ề ề
h c Vi t Nam.ọ ệ+ Rèn luy n, nâng cao nh ng ệ ữ
kĩ năng: nh n th c đánh giá ậ ứcác hi n tệ ượng văn h c; xâu ọ
Trang 19 Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ạ ộ ế ằ ữ
ch u s chi ph i c a các nhân t giao ị ự ố ủ ố
Trong ho t đ ng giao ti p có s chi ph i ạ ộ ế ự ố
c a các nhân t : nhân v t, hoàn c nh, n i ủ ố ậ ả ộdung, m c đích, phụ ương ti n và cách th c ệ ứgiao ti p.ế
c. Ho t đ ng 3: Th c hành. ạ ộ ự ( 5 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS th o lu n c p đôi ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ậ ặ
Thông qua bài ca dao sau, con người đã th c hi n m t ho t đ ng giao ti p. Hãy phânự ệ ộ ạ ộ ế tích các nhân t giao ti p:ố ế
Người nói là ai và nói v i ai?ớ
Cu c giao ti p di n ra trong hoàn c nh c th nào?ộ ế ễ ả ụ ể
Người nói nói v v n đ gì?ề ấ ề
Câu nói nh m m c đích gì?ằ ụ
Cách nói có h p d n và thuy t ph c ngấ ẫ ế ụ ười nghe không?
Cày đ ng đang bu i ban tr a ồ ổ ư
M hôi thánh thót nh m a ru ng cày ồ ư ư ộ
Ai i b ng bát c m đ y ơ ứ ơ ầ
D o th m m t h t, đ ng cay muôn ph n ẻ ơ ộ ạ ắ ầ
Đ nh h ị ướ ng tr l i: ả ờ
Người nói là người nông dân đang cày ru ng, nói v i nh ng ngộ ớ ữ ười khác (đ i t aiạ ừ
ch t t c m i ngỉ ấ ả ọ ười)
Hoàn c nh c th : lúc ngả ụ ể ười nông dân đang cày ru ng v t v , vào bu i tr a nóngộ ấ ả ổ ư
Trang 20b c.ứ
N i dung v n đ : nói v m i quan h gi a bát c m đ y, d o th m và s làm vi cộ ấ ề ề ố ệ ữ ơ ầ ẻ ơ ự ệ
v t v , đ ng cay.ấ ả ắ
M c đích: nh c nh m i ngụ ắ ở ọ ười ph i có ý th c trân tr ng, nâng niu thành qu laoả ứ ọ ả
đ ng mà mình độ ược hưởng th , b i ngụ ở ười lao đ ng đã đ ra bi t bao công s c m iộ ổ ế ứ ớ
có được thành qu đó.ả
Cách nói r t c th , có hình nh nên h p d n và có s c thuy t ph c.ấ ụ ể ả ấ ẫ ứ ế ụ
d. Ho t đ ng 4: V n d ng, m r ng ạ ộ ậ ụ ở ộ ( 2 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS làm nhà, n p s n ph m vào ti t sau:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ở ộ ả ẩ ế
L y ví d v ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng trong đ i s ng hàng ngày.ấ ụ ề ạ ộ ế ằ ữ ờ ố
3. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grap (nh ph l c 1) ớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ ư ụ ụ
Chu n b : Ti t 2 ẩ ị ế Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ạ ộ ế ằ ữ
Hoàn thành bài t p ph n luy n t p trang 20, 21ậ ầ ệ ậ
PHI U H C T P S 1Ế Ọ Ậ Ố
Bài h c: ọ Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ạ ộ ế ằ ữ
Nhân v t giao ti p: ậ ế ai nói? Ai vi t? nói v i ế ớ
Phương ti n và cách th c giao ti p: ệ ứ ế Nói,
vi t nh th nào? B ng ph ế ư ế ằ ươ ng ti n gì? ệ
PHI U H C T P S 2Ế Ọ Ậ Ố
Trang 21Nhóm/t /Tên h c sinh: ổ ọ ………
Bài h c: ọ Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng ạ ộ ế ằ ữ
h c VN ọ Nhân v t giao ti p: ậ ế ai nói? Ai vi t? nói v i ế ớ
Phương ti n và cách th c giao ti p: ệ ứ ế Nói,
vi t nh th nào? B ng ph ế ư ế ằ ươ ng ti n gì? ệ
Ph l c ụ ụ
Cách
th c ứ giao
ti p ế
N i ộ dung giao
ti p ế
M c ụ đích giao
Trang 22Ti t 4: ế HO T Đ NG GIAO TI P B NG NGÔN NG (Ti p theo) Ạ Ộ Ế Ằ Ữ ế
Xác đ nh đúng các nhân t trong ho t đ ng giao ti p.ị ố ạ ộ ế
Nh ng kĩ năng trong các ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng : nghe, nói, đ c, vi t, ữ ạ ộ ế ằ ữ ọ ế
hi u.ể
3. V thái đ : ề ộ
Giáo d c nh n th c giao ti p là m t y u t quan tr ng trong vi c hình thành kĩ ụ ậ ứ ế ộ ế ố ọ ệnăng s ng.ố
Gi gìn s trong sáng c a ti ng Vi t.ữ ự ủ ế ệ
C m nh n đả ậ ược ý nghĩa, vai trò c a ngôn ng đ i v i đ i s ng.ủ ữ ố ớ ờ ố
4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n ự ậ ế quá trình ho t đ ng giao ti p b ng ạ ộ ế ằngôn ng ữ
Năng l c đ c – hi u các văn b n liên quan đ n ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ự ọ ể ả ế ạ ộ ế ằngữ
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân ự ả ậ ủ đ t hi u qu cao trongạ ệ ả quá trình giao ti p b ng ngôn ngế ằ ữ
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v nh ng v n đ liên quan đ n ho t ự ợ ổ ả ậ ề ữ ấ ề ế ạ
đ ng giao ti p b ng ngôn ngộ ế ằ ữ
Năng l cự t h c,ự ọ t o l p văn b n .ạ ậ ả
Trang 23II. CHU N B C A GIÁO VIÊN VÀ H C SINH Ẩ Ị Ủ Ọ
1. Chu n b c a giáo viên: ẩ ị ủ
Thi t b d y h c: ế ị ạ ọ SGK, SGV Ng văn 10 (t p 1); Tài li u chu n ki n th c – kĩ ữ ậ ệ ẩ ế ứnăng Ng văn 11; Bài so n; Bài gi ng Powerpoit; phi u h c t pữ ạ ả ế ọ ậ
T li u tham kh o: ư ệ ả Nguy n Khuy n th và đ i ễ ế ơ ờ (NXB Văn h c 2002)ọ
2. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: Tr l i câu h i tr c nghi m̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ờ ỏ ắ ệ
Câu 1. Ho t đ ng giao ti p b ng ngôn ng đ c hi u là:ạ ộ ế ằ ữ ượ ể
A. Nh ng thông tin đữ ược trao đ i gi a m i ngổ ữ ọ ườ ới v i nhau trong xã h i.ộ
B. Ho t đ ng trao đ i thông tin gi a m i ngạ ộ ổ ữ ọ ười trong xã h i độ ược ti n hành ch y uế ủ ế
b ng phằ ương ti n ngôn ng ệ ữ
C. Nh ng thông tin có đữ ượ ừ ực t s trao đ i gi a m i ngu i v i nhau b ng phổ ữ ọ ờ ớ ằ ươ ng
ti n ngôn ng ệ ữ
D. Ho t đ ng trao đ i thông tin gi a m i ngạ ộ ổ ữ ọ ười trong xã h i thông qua nhi uộ ề
phương ti n khác nhau.ệ
Câu 2. N i nh ng c m t ch nhân t giao ti p c t A v i câu h i phù h p c t B.ố ữ ụ ừ ỉ ố ế ở ộ ớ ỏ ợ ở ộ
1. Nhân v t giao ti pậ ế a. Nói, vi t đâu, khi nào?ế ở
2. Hoàn c nh giao ti pả ế b. Nói, vi t b ng phế ằ ương ti n g ?ệ ỡ
p
c. Ai nói, ai vi t, nói v i ai, vi t cho ai?ế ớ ế
4. Công c giao ti pụ ế d. Nói, vi t cái g , v s v t, s vi cế ỡ ề ự ậ ự ệ
gì?
Câu 3. Thông tin trong ho t đ ng giao ti p ch y u n m trong nhân ạ ộ ế ủ ế ằ t nào?ố
A. Hoàn c nh giao ti pả ế C. N i dung giao ti pộ ế
B M c đích giao ti p ụ ế D. Cách th c giao ti p ứ ế
Câu 4. Trong các quá trình d i đây, quá trình nào không ph i c a ho t đ ng giao ti p? ướ ả ủ ạ ộ ế
A. S n sinh và lĩnh h i ả ộ C. Mã hóa và gi i mãả
B. T o l p và ti p nh nạ ậ ế ậ D. Tâm t và kí thácư
Câu 5. Trong nh ng tr ng h p nào sau đây, em th ng chuy n t văn b n nói sangữ ườ ợ ườ ể ừ ả
Trang 24văn b n vi t?ả ế
A. Nghe th y cô gi ng bàiầ ả C. Nói chuy n v i b n b ệ ớ ạ ố
B. G i đi n tho i cho b nọ ệ ạ ạ D. Trong sinh ho t dã ngo iạ ạ
Câu 6. Th c hi n qự ệ uá trình lĩnh h i văn b n trong giao ti p, ngộ ả ế ười giao ti p ph i sế ả ử
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
1. Giúp HS rèn luy n kĩ năng phân tích các tình hu ng giao ti pệ ố ế
Th o lu n nhóm l n trong th i gian 10p. Chia l p thành 4 nhóm th c hi n bài t p 1, ả ậ ớ ờ ớ ự ệ ậ
a. Nhân v t giao ti p đây là nh ng ậ ế ở ữ
ng ườ i nh th nào? ư ế
n i dung và m c đích giao ti p không? ộ ụ ế
Bài t p 1ậ (gt mang màu s c văn chắ ương)
Nhân v t giao ti p là chàng trai và cô gái ậ ếđang đ tu i thanh xuân (anh, nàng)ở ộ ổ
Hoàn c nh giao ti p : đêm trăng sáng, ả ếthanh v ng, yên tĩnh > phù h p câu chuy nắ ợ ệ tình c a đôi l a yêu nhau.ủ ứ
Nhân v t anh nói v : ậ ề+ Cây tre non v a đ lá đan sàng đừ ủ ược
ch a? (thông tin hi n ngôn)ư ể+ Chàng trai mu n t tình v i cô gái: ố ỏ ớ h đã ọ
đ n tu i trế ổ ưởng thành nên có th tính đ n ể ếchuy n k t duyên.ệ ế (thông tin hàm ngôn)
Cách nói c a "anh" phù h p v i n i dungủ ợ ớ ộ
và m c đích giao ti p gi a nam n nôngụ ế ữ ữ thôn trước đây. Cách nói đó mang màu s cắ văn chương, v a có hình nh v a đ m đàừ ả ừ ậ
s c thái tình c m t nh mà v n đ , rõ ràng.ắ ả ế ị ẫ ủNhóm 2: Đ c đo n đ i tho i (gi a emọ ạ ố ạ ữ
nh A C v i m t ông già) và th cỏ ổ ớ ộ ự
hi n các yêu c u (SGK, tr. 21).ệ ầ
a Các nhân v t đã th c hi n b ng ậ ự ệ ằ
ngôn ng nh ng hành đ ng nói c th ữ ữ ộ ụ ể
nào? Nh m m c đích gì? ằ ụ
Bài t p 2: (giao ti p đ i thậ ế ờ ường)
a. Các hành đ ng nói c th : Chào, nói, ộ ụ ể
th aư
b. Trong l i nói c a ông già, c ba câu đ u ờ ủ ả ề
là câu h i, nh ng m c đích không ph i đ u ỏ ư ụ ả ề
đ h i.ể ỏ
Trang 25Câu 1 (A c h ) là câu h i thay chào, đáp ổ ả ỏ
l i l i chào c a A c ạ ờ ủ ổCâu 2 (L n tố ướng r i nh ) là l i khen, dùng ồ ỉ ờ
đ bi u th tình c m, không mang tính nghi ể ể ị ả
Đ c bài th Bánh trôi nọ ơ ước và th cự
hi n các yêu c u (SGK, tr.21)ệ ầ
a Khi làm bài th này, H Xuân ơ ồ
H ươ ng đã "giao ti p" v i ng ế ớ ườ i đ c ọ
V n đ giao ti p: H Xuân Hấ ề ế ồ ương đã
"giao ti p" v i ngế ớ ườ ọi đ c v v n đ thân ề ấ ề
ph n ngậ ười ph n nói chung và c a tác ụ ữ ủ
gi nói riêng.ả
M c đích: H Xuân Hụ ồ ương đã "giao ti p" ế
v i ngớ ườ ọi đ c v v n đ thân ph n ngề ấ ề ậ ười
ph n nói chung và c a tác gi nói riêng. ụ ữ ủ ả
Đ ng th i tác gi kh ng đ nh ph m giá, ồ ờ ả ẳ ị ẩnhân cách t t đ p c a ngố ẹ ủ ười ph n H ụ ữ ồXuân Hương đã dùng hình tượng chi c ếbánh trôi nước đ nói lên đi u đó.ể ề
b. Căn c đ lĩnh h i, c m nh n bài thứ ể ộ ả ậ ơ
Ngườ ọi đ c căn c vào t ng , hình nh ứ ừ ữ ảtrong bài th : "tr ng", "tròn" (ch v đ p), ơ ắ ỉ ẻ ẹ
"b y n i ba chìm" (ch thân ph n l n đ n), ả ổ ỉ ậ ậ ậ
"t m lòng son" (ph m ch t bên trong).ấ ẩ ấ
Căn c vào cu c đ i c a n sĩ H Xuân ứ ộ ờ ủ ữ ồ
Hương đ hi u và c m bài th này: Xuân ể ể ả ơ
Hương có tài, có tình nh ng s ph n tr ư ố ậ ớtrêu đ cho bà s b t h nh. Hai l n l y ể ự ấ ạ ầ ấ
ch ng thì c hai l n "c đ m ăn xôi l i ồ ả ầ ố ấ ạ
h m". R t c c C Nguy t Đẩ ố ụ ổ ệ ường (n i bà ơ) v n l nh tanh không h ng s c. Đi u
c m ph c bà dù trong hoàn c nh nào v n ả ụ ở ả ẫ
gi gìn ph m ch t c a mình.ữ ẩ ấ ủ
Trang 26Nhóm 4: Phân tích các ho t đ ng giao ạ ộ
ti p qua b c th Bác H g i h c sinh ế ứ ư ồ ử ọ
c n ả ướ c nhân ngày khai gi ng năm ả
h c đ u tiên c a n ọ ầ ủ ướ c Vi t Nam dân ệ
ch C ng hòa tháng 9 năm 1945 ủ ộ (SGK
tr. 22)
Bài t p 5:ậ
a. Bác H v i t cách là ch t ch nồ ớ ư ủ ị ước vi t ế
th g i h c sinh toàn qu c. Ngư ử ọ ố ười nh n là ậ
h c sinh, th h ch nhân tọ ế ệ ủ ương lai c a ủ
nước Vi t Nam dân ch C ng hòaệ ủ ộ
b. Hoàn c nh c th : Nả ụ ể ước ta v a giành ừ
được đ c l p và chuy n t ch đ phong ộ ậ ể ừ ế ộ
ki n sang ch đ dân ch , r t c n có nhân ế ế ộ ủ ấ ầtài, do đó, s c g ng h c t p, n l c ph n ự ố ắ ọ ậ ỗ ự ấ
đ u c a nh ng công dân tấ ủ ữ ương lai có ý
th c quan tr ng c p bách.ứ ọ ấ
Người vi t (Bác H ) là ngế ồ ườ ừi t ng tr i, ảkinh nghi m có đệ ượ ừc t nhi u nề ước văn minh th gi i, mong mu n cho đ t nế ớ ố ấ ước sánh vai v i các cớ ường qu c năm châu.ố
HS: L n đ u tiên đầ ầ ược h c trong nhà ọ
trường c a nủ ước nhà đ c l p.ộ ậ
c. N i dung b c th phân tích ý nghĩa c a ộ ứ ư ủngày khai trường đ u tiên và đ ng viên HS ầ ộtích c c h c t p, ph n đ u vì tự ọ ậ ấ ấ ương lai
tươi sáng c a đ t nủ ấ ước
+ B c l ni m vui sộ ộ ề ướng vì h c sinh th ọ ế
h tệ ương lai được hưởng cu c s ng đ c ộ ố ộ
l pậ+ Nhi m v và trách nhi m c a h c sinh ệ ụ ệ ủ ọ
đ i v i đ t nố ớ ấ ước+ Sau cùng là l i chúc c a Bác đ i v i h c ờ ủ ố ớ ọsinh
d. M c đích c a b c th : Chúc m ng h c ụ ủ ứ ư ừ ọsinh nhân ngày t u trự ường c a đ t nủ ấ ước
Vi t Nam Dân ch C ng hòa. C vũ tinh ệ ủ ộ ổ
th n h c t p c a các HS, t đó xác đ nh ầ ọ ậ ủ ừ ịnhi m v n ng n nh ng v vang c a h c ệ ụ ặ ề ư ẻ ủ ọsinh
e. Cách vi t: V a là b c th , v a là lòi kêu ế ừ ứ ư ừ
g i, phân tích ý nghĩa c a nhà trọ ủ ường trong
th i đ i m i, đ ng th i nêu lên m c đích ờ ạ ớ ồ ờ ụcao c c a s nghi p cách m ng, t đó g i ả ủ ự ệ ạ ừ ợ
m HS suy nghĩ trách nhi m thiêng liêng ở ệ
c a mình. L i văn gi n d , g n gũi v i HS.ủ ờ ả ị ầ ớ
c. Ho t đ ng 3: V n d ng, m r ng ạ ộ ậ ụ ở ộ ( 7 phút )
Trang 27* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
T i l p: HS th o lu n c p đôi, hoàn thi n bài t p 4 trang 21ạ ớ ả ậ ặ ệ ậ
Vi t đo n văn thông báo v n i dung làm s ch môi trế ạ ề ộ ạ ường (SGK)
H c sinh xem l i m u văn b n thông báo đ vi t; yêu c u vi t thông báo ng n, ọ ạ ẫ ả ể ế ầ ế ắsong ph i có m đ u, k t thúc.ả ở ầ ế
Đ i tố ượng giao ti p là h c sinh toàn trế ọ ường
N i dung giao ti p là làm s ch môi trộ ế ạ ường
Hoàn c nh giao ti p là hoàn c nh nhà trả ế ả ường và ngày môi trường th gi i.ế ớ
Th i gian làm vi c: t 7 gi sáng ngày tháng năm ờ ệ ừ ờ
Đ i tố ượng tham gia: toàn th h c sinh c a trể ọ ủ ường
K ho ch c th : Các chi đoàn nh n phân công công vi c c th t i văn phòng ế ạ ụ ể ậ ệ ụ ể ạĐoàn trường
Khi đi, m i h c sinh ph i mang theo m t trong các d ng c sau: cu c, x ng, ch i, ỗ ọ ả ộ ụ ụ ố ẻ ổkéo, bao đ ng rác, ự
Nhà trường đ ngh toàn th h c sinh tích c c tham gia đ phong trào đề ị ể ọ ự ể ược thành công t t đ p.ố ẹ
Y m em em m c, y m gì anh, anh đòi ế ặ ế
3. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grap.ớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ
Chu n b : ẩ ị Khái quát văn h c dân gian Vi t Nam ọ ệ
Trang 28+ Đ c trọ ước bài Khái quát văn h c dân gian Vi t Nam trong SGK Ng văn 10 (t p ọ ệ ữ ậ1).
+ Ghi tên các tác ph m văn h c dân gian Vi t Nam đã h c THCS; Phân lo i các ẩ ọ ệ ọ ở ạtác ph m theo b ph n, giai đo n sáng tác, th lo i.ẩ ộ ậ ạ ể ạ
Bài h c: ọ Khái quát văn h c dân gian Vi t Nam ọ ệ
H TH NG TH LO I C A VĂN H C DÂN GIAN VI T NAMỆ Ố Ể Ạ Ủ Ọ Ệ
Trang 29 Nh ng giá tr ch y u c a văn h c dân gian.ữ ị ủ ế ủ ọ
2. V kĩ năng: ề
Nh n th c khái quát v văn h c dân gian.ậ ứ ề ọ
Có cái nhìn t ng quát v văn h c dân gian Vi t Namổ ề ọ ệ
3. V thái đ : ề ộ
Hình thành thói quen: đ c hi u văn b n ọ ể ả văn h c sọ ử
Hình thành tính cách: t tin khi trình bày ki n th cự ế ứ l ch s văn h c, ị ử ọ tác ph m văn ẩ
h cọ
Hình thành nhân cách b i dồ ưỡng tình c mả : Bi t yêu m n, trân tr ng, gi gìn, phátế ế ọ ữ huy văn h c dân gian.ọ
4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n văn h c dân gian Vi t Namự ậ ế ọ ệ
Năng l c đ c – hi u các văn b n liên quan đ n văn h c dân gian Vi t Namự ọ ể ả ế ọ ệ
Năng l c trình bày suy nghĩ, c m nh n c a cá nhân v văn h c dân gian Vi t ự ả ậ ủ ề ọ ệNam
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v thành t u, nh ng đ c đi m c b n,ự ợ ổ ả ậ ề ự ữ ặ ể ơ ả giá tr c a nh ng tác ph m văn h c dân gian Vi t Namị ủ ữ ẩ ọ ệ
Năng l c phân tích, so sánh đ c tr ng c a m i th lo i trong văn h c dân gian ự ặ ư ủ ỗ ể ạ ọ
Vi t Namệ
Năng l c ự t h c, ự ọ t o l p văn b n ngh lu n.ạ ậ ả ị ậ
II. CHU N B C A GIÁO VIÊN VÀ H C SINH Ẩ Ị Ủ Ọ
1. Chu n b c a giáo viên: ẩ ị ủ
Thi t b d y h c: ế ị ạ ọ SGK, SGV Ng văn 10 (t p 1); Tài li u chu n ki n th c – kĩ ữ ậ ệ ẩ ế ứnăng Ng văn 11; Bài so n; Bài gi ng Powerpoit; phi u h c t pữ ạ ả ế ọ ậ
T li u tham kh o: ư ệ ả Văn h c dân gian Vi t Nam ọ ệ (NXB Giáo d c, năm 2000)ụ
2. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
1. GV chu n b hình nh c a m t s th lo i VHDG đ HS l p ghép ẩ ị ả ủ ộ ố ể ạ ể ắ
Trang 302. Hãy k vài tác ph m văn h c dân gian mà em đã h c ch ng trình THCS (l p ể ẩ ọ ọ ươ ớ 6,7).
GV gi i thi u bài m i ớ ệ ớ Văn h c dân gian là m t b ph n c a Văn h c Vi t Nam. ọ ộ ộ ậ ủ ọ ệ
Đ có cái nhìn khái quát nh t v VHDG Vi t Nam giúp chúng ta hi u các tác ph m ể ấ ề ệ ể ẩ
c th đ ụ ể ượ c thu n l i h n chúng ta cùng tìm hi u bài h c Khái quát văn h c dân ậ ợ ơ ể ọ ọ gian Vi t Nam ệ
+ Nh ng th lo i chính c a văn h c dân gian.ữ ể ạ ủ ọ
+ Nh ng giá tr ch y u c a văn h c dân gian.ữ ị ủ ế ủ ọ
Phương phap: ́ Tr c quan, k t h p các hình th c trao đ i th o lu n nhóm, Công não,ự ế ợ ứ ổ ả ậ thông tin ph n h i, m nh ghép.ả ồ ả
* Hinh th c tô ch c hoat đông:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣
t , truy n c tích k v nh ng chuy n Ngày ừ ệ ổ ể ề ữ ệ
x a ngày x a nh nh ng ngôn t y mà th ử ư ờ ữ ừ ấ ế
gi i c tích không bao gi phai m trong tâm ớ ổ ờ ờ
h n nh ng ng ồ ữ ườ i dân đ t Vi t. Còn khi ngâm ấ ệ
nga m i bài ca dao thì đó là c m t th gi i ỗ ả ộ ế ớ
tâm tình hi n hi n Ngôn t c a VHDG có ể ệ ừ ủ
kh năng g i m th gi i c a t ả ợ ở ế ớ ủ ưở ng t ượ ng,
+, Sen: Cây m c nọ ở ước, lá to tròn, hoa
màu h ng hay tr ng, nh vàng, hồ ắ ị ươ ng
Xét vd:
Thuy n, b n là h n d ch ngề ế ả ẩ ụ ỉ ười con trai và người con gái. Bài cd là l i ngờ ười con gái nói v i ngớ ười con trai v tc m nhề ả ớ
thương, ch đ i thu chung g n bó c a ờ ợ ỷ ắ ủmình
Cách nói trong bài cd thú v h n, hay h n ị ơ ơ
Trang 31 So v i cách nói thông th ớ ườ ng, quen
thu c trong đ i s ng, cách nói c a dg ộ ờ ố ủ
mà mình bi t ; Hát ho c ngâm m t vài ế ặ ộ
làn đi u nào đó: đi u cò l , dân ca.ệ ệ ả
nh , kín đáo thi t tha mà r t giàu n tínhị ế ấ ữ
> ngôn t trong tp vh dg là ngôn t nt đa ừ ừ nghĩa, giàu h và màu s c bi u c m ả ắ ể ả
* Văn h c dg t n t i và l u hành theo ọ ồ ạ ư
phương th c truy n mi ngứ ề ệ
Truy n mi ng là s ghi nh ki u nh p ề ệ ự ớ ể ậtâm và ph bi n b ng l i nói ho c trình ổ ế ằ ờ ặ
di n cho ng khác nghe, xem.ễ
Truy n mi ng theo ko gian, t.gian.ề ệ
Quá trình truy n mi ng đề ệ ược th c hi n ự ệthông qua di n xễ ướng dg: nói, hát, k , di nể ễ
2. Văn h c dân gian là s n ph m c a ọ ả ẩ ủ
quá trình sáng tác t p th (tính t p th ) ậ ể ậ ể
Xét vd: tình hu ng 1ố
Hai vb vh dg ko bi t tg là ai, sáng tác t ế ừlúc nào. Còn vb "con cò" ai đã đ c sgk NV ọ
9 t p II đ u bi t là c a CLV sáng tác năm ậ ề ế ủ
1962 in trong t p"Hoa ngày thậ ường chim báo bão"
Trang 32GV gi ng: 2 bài cd đc l u truy n trong ả ư ề
dg t lâu. Nhi u ng bi t đ n qua l i ru ừ ề ế ế ờ
o Hò chèo thuy n trên sông Mã –ề
Thanh Hoá: có nh p đi u nhanh, m nhị ệ ạ
o Hò chèo thuy n trên sông Hề ương –
Hu : có nh p đi u nh nhàng, khoanế ị ệ ẹ
thai
Phù h p v i ho t đ ngợ ớ ạ ộ
Trong nh ng bu i lao đ ng v t v , cácữ ổ ộ ấ ả
bài hò, các câu chuy n cệ ười …
Cùng m t hình tộ ượng con cò cùng m t l iộ ố
di n đ t nh ng có s khác nhau v t ng ễ ạ ư ự ề ừ ữtrong hai vb vh dg. Trong khi đó ch có duy ỉ
h ), tác ph m đệ ẩ ượ ửc s a ch a, b sung choữ ổ hoàn ch nh.ỉ
+ Cu i cùng: tác ph m tr thành tài s n ố ẩ ở ảchung c a t p th , không th nh và ủ ậ ể ể ớkhông c n nh ai t ng là tác gi ầ ớ ừ ả
=> Tính truy n mi ng và tính t p th là ề ệ ậ ể hai đ c tr ng c b n, th hi n s g n bó ặ ư ơ ả ể ệ ự ắ
m t thi t c a văn h c dân gian v i các ậ ế ủ ọ ớ sinh ho t khác nhau trong đ i s ng c ng ạ ờ ố ộ
đ ng ồ
2. Hướng d n HSẫ tìm hi u h th ng ể ệ ố
th lo i c a vh dg.ể ạ ủ
HS trình bày phi u h c t p ế ọ ậ
GV m r ng: ở ộ
* Th n tho i, s thi, truy n th đ u là ầ ạ ử ệ ơ ề
tp t s dân gian nh ng m i lo i có ự ự ư ỗ ạ
đ c tr ng riêng:ặ ư
V ngh thu t: ngôn ng th n tho i ề ệ ậ ữ ầ ạ
là ngôn ng văn xuôi, ngôn ng s thi ữ ữ ử
có v n, có nh p, ngôn ng truy n th là ầ ị ữ ệ ơ
ngôn ng th ca.ữ ơ
V n i dung: th n tho i k v các v ề ộ ầ ạ ể ề ị
th n s thi có y u t hoang đầ ử ế ố ường kì
o nh ng l i nói v nh ng s ki n
bi n c c a m t c ng đ ng ho c anh ế ố ủ ộ ộ ồ ặ
II. H th ng th lo i c a văn h c dân ệ ố ể ạ ủ ọ
gian:
T s dân gianự ự th n thầ
Tr tình dân ữgianạ i, s thi, ử truy n thuy t, ề ế truy n c tích, ệ ổ truy n ng ngôn, ệ ụ truy n c ệ ườ i, truy n ệ thơ
chèo
Trang 33hùng đ i di n cho c ng đ ng còn ạ ệ ộ ồ
truy n th l i là nh ng v n đ trong ệ ơ ạ ữ ấ ề
đ i s ng sinh ho t thờ ố ạ ường ngày c a ủ
con người
3. Tìm hi u nh ng giá tr c b n ể ữ ị ơ ả
+ T.thuy t STTT : hi n tế ệ ượng lũ l t ụ
hàng năm và s c m nh, ứ ạ ước m mu n ơ ố
Không ch đem l i cho con ngỉ ạ ười
nh ng hi u bi t m i m t v đs, VHDGữ ể ế ọ ặ ề
còn gd con người tinh th n yêu nầ ước,
nhân đ o, góp ph n hình thành nh ng ạ ầ ữ
ph m ch t t t đ p …ẩ ấ ố ẹ
Tính giáo d c c a VH dân gian đ ụ ủ ượ c
th hi n qua nh ng khía c nh nào? ể ệ ữ ạ
VD?
+ Thánh Gióng: gd t.th n yêu nầ ước. TG
III. Nh ng giá tr c b n c a văn h c ữ ị ơ ả ủ ọ
d n gian :ấ
1. Vh dân gian là kho tri th c vô cùng ứ
phong phú v đ i s ng các dân t c: ề ờ ố ộ
VH dân gian là kho tàng tri th c v nhi u ứ ề ềlĩnh v c c a đ i s ng con ngự ủ ờ ố ười, dân t c: ộ
VH dân gian th hi n trình đ nh n th cể ệ ộ ậ ứ
và quan đi m t tể ư ưởng c a nhân dân laoủ
đ ng nên nó mang tính ch t nhân đ o, ti nộ ấ ạ ế
b , khác bi t và th m chí đ i l p v i quanộ ệ ậ ố ậ ớ
đi m c a giai c p th ng tr cùng th i.ể ủ ấ ố ị ờ
VD: + Con vua thì l i làm vua ạ Con sãi chùa thì quét lá đa ở Bao gi dân n i can qua ờ ổ Con vua th t th l i ra quét chùa ấ ế ạ
+ Đ ng than ph n khó ai i ừ ậ ơ Còn da: lông m c, còn ch i: n y ọ ồ ả cây
Tri th c dân gian thứ ường được trình bày
M t lòng th m kính cha ộ ờ ẹ Cho tròn ch hi u m i là đ o con ữ ế ớ ạ
2. Văn h c dân gian có giá tr giáo d c ọ ị ụ
Trang 34là bi u tể ượng r c r c a ý th c và s c ự ỡ ủ ứ ứ
m nh b o v đ t nạ ả ệ ấ ước khi có gi c ặ
ngo i xâm ạ
+ T m Cám: gd t.th n nhân đ o, đ u ấ ầ ạ ấ
tranh
+ Bài cd "mười cái tr ng" tt l c quan ứ ạ
Tôi yêu truy n c nệ ổ ước tôi
V a nhân h u l i tuy t v i sâu xaừ ậ ạ ệ ờ
Thương ngườ ồi r i m i thớ ươ ng
ta
Yêu nhau cách m y núi xa cũng tìmấ
( Lâm Th M D )ị ỹ ạ
Giá tr th m mĩ to l n c a VH dân ị ẩ ớ ủ
gian đ ượ c bi u hi n ntn? ể ệ
VD: Ước gì sông r ng ộ
H i cô tát nỡ ước
( Trong đ t nấ ướ ủc c a NKĐ đã )
sâu s c v đ o lí làm ng ắ ề ạ ườ i
Văn h c dân gian giáo d c: tinh th n yêu ọ ụ ầ
nước nhân đ o, tinh th n đ u tranh đ b oạ ầ ấ ể ả
v , gi i phóng con ngệ ả ười kh i cái ác, b t ỏ ấcông
Vh dg góp ph n hình thành nh ng ph m ầ ữ ẩ
ch t t t đ p: yêu quê hấ ố ẹ ương đ t nấ ước,tinh
th n kiên trung, đ c hi sinh và v tha, yêu ầ ứ ị
đ ng lo i, ….ồ ạ
3. Văn h c dân gian có giá tr th m mĩ to ọ ị ẩ
l n góp ph n quan tr ng t o nên b n ớ ầ ọ ạ ả
s c riêng cho n n văn h c dân t c ắ ề ọ ộ
Nhi u tác ph m văn h c dân gian tr ề ẩ ọ ởthành m u m c v ngh thu t đem đ n ẫ ự ề ệ ậ ếcho con ngườ ẻ ẹi v đ p c a văn h c, ngôn ủ ọ
ng ti ng Vi t, làm say đ m lòng ngữ ế ệ ắ ười
Vh dg là ngu n nuôi dồ ưỡng, là c s c a ơ ở ủ
vh vi t .ế
c. Ho t đ ng 3: Th c hành. ạ ộ ự ( 5 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS th o lu n nhóm theo bàǹ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ậ
Đ c văn b n sau và tr l i câu h i:ọ ả ả ờ ỏ
Tôi mê ca dao t nh ng ngày còn nh Tr ừ ữ ỏ ướ c khi bi t Xuân Di u nói “ ế ệ Ca dao
là máu c a T qu củ ổ ố ”, tr ướ c khi nghe T Hanh nói ế “ Tôi l n lên b ng ca dao và s a ớ ằ ữ
m ”ẹ , tôi đã s ng s tr ữ ờ ướ c nh ng l i ru c a má tôi. M i l n ru con, bà c m hai tao ữ ờ ủ ỗ ầ ầ nôi, ho c m t tay ch m c b n tao nôi v a đ a v a hát. L thay, má tôi làm l ng ặ ộ ụ ả ố ừ ư ừ ạ ụ
su t ngày đ u t t m t t i mà khi ch m vào tao nôi c a con thì ca dao tuôn ra nh ố ầ ắ ặ ố ạ ủ ư
su i, bài n n i bài kia t ố ọ ố ưở ng ch ng nh vô t n. Tràn ng p trong âm thanh du ừ ư ậ ậ
d ươ ng huy n ho c là c m t th gi i l lùng, th gi i c a m hôi n ề ặ ả ộ ế ớ ạ ế ớ ủ ồ ướ c m t, th ắ ế
gi i c a tình th ớ ủ ươ ng, c a tình yêu, c a cái thi n, c a s huy n o m ng m ủ ủ ệ ủ ự ề ả ộ ơ
( Trích L i ng V đ p trong ca dao Nguy n Đ c Quy n) ờ ỏ ẻ ẹ ễ ứ ề
1/ Xác đ nh câu ch đ c a văn b n. Ngị ủ ề ủ ả ười vi t s d ng thao tác di n d ch hay quy ế ử ụ ễ ị
n p?ạ
2/ T Hanh nói ế “ Tôi l n lên b ng ca dao và s a m ”. Ý nghĩa c a câu nói này là gì?ớ ằ ữ ẹ ủ
Trang 35Đ nh h ị ướ ng tr l i: ả ờ
1/ Câu ch đ c a văn b n: ủ ề ủ ả Tôi mê ca dao t nh ng ngày còn nh ừ ữ ỏ.
Người vi t s d ng thao tác di n d ch .ế ử ụ ễ ị
2/ T Hanh nói ế “ Tôi l n lên b ng ca dao và s a m ”. Ý nghĩa c a câu nói này là bênớ ằ ữ ẹ ủ
c nh s a m nuôi l n ph n xác thì ca dao cũng là ngu n s a ng t ngào nuôi l n tinhạ ữ ẹ ớ ầ ồ ữ ọ ớ
th n c a con ngầ ủ ười trong c cu c đ i. Qua đó, câu nói ca ng i v đ p c a ca dao,ả ộ ờ ợ ẻ ẹ ủ
c a tình m u t thiêng liêng.ủ ẫ ử
d. Ho t đ ng 4: V n d ng, m r ng ạ ộ ậ ụ ở ộ ( 2 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS làm nhà, n p s n ph m vào ti t sau:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ở ộ ả ẩ ế
Nh l i nh ng câu chuy n, nh ng l i ru c a bà, c a m , mà anh (ch ) đã t ngớ ạ ữ ệ ữ ờ ủ ủ ẹ ị ừ nghe
T p hát m t đi u dân ca quen thu c.ậ ộ ệ ộ
3. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grapớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ
Chu n b bài “Văn b n”, đ c văn b n, l u ý m t s n i dung:ẩ ị ả ọ ả ư ộ ố ộ
+ Khái ni m, đ c đi m c a văn b nệ ặ ể ủ ả
+ Các lo i văn b n (l y ví d minh h a) ạ ả ấ ụ ọ
NH N TH C Ậ Ứ
Trang 36Ti t 6: ế VĂN B N Ả
I. M C TIÊU Ụ
1. V ki n th c: ề ế ứ
Khái ni m và đ c đi m c a văn b nệ ặ ể ủ ả
Cách phân lo i văn b n theo phạ ả ương th c bi u đ t, theo lĩnh v c và m c đích ứ ể ạ ự ụgiao ti p.ế
2. V kĩ năng: ề
Bi t so sánh đ nh n ra m t s nét c b n c a m i lo i văn b n.ế ể ậ ộ ố ơ ả ủ ỗ ạ ả
Bước đ u bi t t o l p m t văn b n theo m t hình th c trình bày nh t đ nh, tri n ầ ế ạ ậ ộ ả ộ ứ ấ ị ểkhai m t ch đ cho trộ ủ ề ước ho c t xác đ nh ch đ ặ ự ị ủ ề
V n d ng vào vi c đ c hi u các văn b n đậ ụ ệ ọ ể ả ược gi i thi u trong ph n Văn h c.ớ ệ ầ ọ
3. V thái đ : ề ộ
Bi t phân bi t, s d ng các lo i văn b n phù h p, linh ho t trong các lĩnh v c khác ế ệ ử ụ ạ ả ợ ạ ựnhau c a đ i s ng.ủ ờ ố
4. Đ nh h ị ướ ng phát tri n năng l c: ể ự
Năng l c thu th p thông tin liên quan đ n văn b nự ậ ế ả
Năng l c đ c – hi u các lo i văn b n;ự ọ ể ạ ả
Năng l c trình bày suy nghĩ c a cá nhân khi ti p xúc văn b n.ự ủ ế ả
Năng l c h p tác khi trao đ i, th o lu n v các đ c đi m c a văn b nự ợ ổ ả ậ ề ặ ể ủ ả
Năng l c t o l p văn b n ự ạ ậ ả
II. CHU N B C A GIÁO VIÊN VÀ H C SINH Ẩ Ị Ủ Ọ
1. Chu n b c a giáo viên: ẩ ị ủ
Thi t b d y h c: ế ị ạ ọ SGK, SGV Ng văn 10 (t p 1); Tài li u chu n ki n th c – kĩ ữ ậ ệ ẩ ế ứnăng Ng văn 11; Bài so n; Bài gi ng Powerpoit; phi u h c t pữ ạ ả ế ọ ậ
Trang 372. Chu n b c a h c sinh: ẩ ị ủ ọ
SGK, SBT Ng văn 10 (t p 1) so n bài theo h th ng câu h i hữ ậ ạ ệ ố ỏ ướng d n h c bài, ẫ ọ
v ghi. ở
Chu n b bài “Văn b n”, đ c văn b n, l u ý m t s n i dung:ẩ ị ả ọ ả ư ộ ố ộ
+ Khái ni m, đ c đi m c a văn b nệ ặ ể ủ ả
+ Các lo i văn b n (l y ví d minh h a) ạ ả ấ ụ ọ
III. TI N TRÌNH BÀI H CẾ Ọ
1. Ki m tra bài cũ: (ể ki m tra k t h p trong ph n kh i đ ng) ể ế ợ ầ ở ộ
2. Bài m i:ớ
a. Ho t đ ng 1: Kh i đ ngạ ộ ở ộ ( 5 phút)
* M c tiêu; Phụ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: T o tâm th cho HS ti p c n bài m i.̣ ạ ế ế ậ ớ
Phương phap, kĩ thu t: Thuy t trình, trình bày m t phút́ ậ ế ộ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: GV trình chi u câu t c ng , ca dao, quy t đ nh ̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ế ụ ữ ế ị
KN Đ ng ả
U ng nố ước nh ngu nớ ồ
(T c ng ) ụ ữ
Nh em ch ng bi t đ đâuớ ẳ ế ể
Đ quán quán đ đ c u c u xiêuể ổ ể ầ ầ
(Ca dao)
Theo em, câu t c ng , ca dao, quy t đ nh KN Đ ng có ph i là VB không? ụ ữ ế ị ả ả
GV: Trong ho t đ ng giao ti p d i hình th c vi t, ta th ng có các văn b n đạ ộ ế ướ ứ ế ườ ả ể
th c hi n các ho t đ ng giao ti p. V y văn b n là gì, đ c đi m c a văn b n ntnự ệ ạ ộ ế ậ ả ặ ể ủ ả chúng ta cùng tìm hi u trong bài h c.ể ọ
b. Ho t đ ng 2: Hình thành ki n th c. ạ ộ ế ứ ( 32 phút)
Trang 38* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: ̣
+ Khái ni m và đ c đi m c a văn b nệ ặ ể ủ ả
+ Cách phân lo i văn b n theo phạ ả ương th c bi u đ t, theo lĩnh v c và m c đích giaoứ ể ạ ự ụ
đ c phù h p v i th lo i văn b nọ ợ ớ ể ạ ả
trao đ i, th o lu n và tr l i các ổ ả ậ ả ờ
câu h i sau:ỏ
M i văn b n đ ỗ ả ượ c ng ườ i nói
t o ra trong nh ng ho t đ ng ạ ữ ạ ộ
giao ti p nào? Đáp ng nhu c u ế ứ ầ
gì? Dung l ượ ng m i văn b n ở ỗ ả
nh th nào? ư ế
Theo em m i văn b n đ c p ỗ ả ề ậ
đ n v n đ gì? V n đ đó có ế ấ ề ấ ề
đ ượ c tri n khai nh t quán trong ể ấ
toàn b văn b n hay không? ộ ả
1. Tìm hi u ng li u: ể ữ ệ
a. M i văn b n đỗ ả ượ ạc t o ra trong ho t đ ng ạ ộngôn ng ữ
Đáp ng nhu c u giao ti p c a con ngứ ầ ế ủ ười+ Văn b n 1: Trao đ i kinh nghi m s ng.ả ổ ệ ố+ Văn b n 2: Trao đ i tình c m.ả ổ ả
+ Văn b n 3: Trao đ i thông tin chính tr , xã h i.ả ổ ị ộ Dung lượng câu m i văn b n khác nhau ở ỗ ả
b. M i văn b n đ c p đ n v n đ :ỗ ả ề ậ ế ấ ề
Văn b n 1: Kinh nghi m s ng.ả ệ ố Văn b n 2: Thân ph n ngả ậ ười ph n trong xã ụ ữ
h i cũ.ộ Văn b n 3: Kêu g i toàn dân kháng chi n ả ọ ế
ch ng Pháp.ố Các v n đ đ c tri n khai nh t quán trong
th c a m i công dân yêu nể ủ ỗ ước)
+ K t bài: Quy t tâm và ni m tin chi n th ng.ế ế ề ế ắ
d. V hình th c văn b n 3:ề ứ ả M đ u: Tiêu đ : “ l i kêu g i”.ở ầ ề ờ ọ K t thúc: D u ng t câu (!).ế ấ ắ
e. M c đích:ụ
Văn b n 1: Truy n đ t kinh nghi m s ng.ả ề ạ ệ ố
Trang 39 M i văn b n đ ỗ ả ượ ạ c t o ra nh m ằ
m c đích gì? ụ
Qua vi c phân tích ví d trên em ệ ụ
hãy cho bi t văn b n là gì? Văn ế ả
Văn b n là s n ph m c a ho t đ ng giao ti p ả ả ẩ ủ ạ ộ ế
b ng ngôn ng ,g m m t câu hay nhi u câu, ằ ữ ồ ộ ềnhi u đo n.ề ạ
Đ c đi m văn b n :ặ ể ả+ Văn b n bao gi cũng t p trung nh t quán vào ả ờ ậ ấ
m t ch đ và tri n khai ch đ đó m t cách ộ ủ ề ể ủ ề ộ
tr n v n.ọ ẹ+ Các câu trong văn b n có s liên k t v i nhau ả ự ế ớ
ch t ch b ng các liên t và liên k t v m t n i ặ ẽ ằ ừ ế ề ặ ộdung. Đ ng th i, c văn b n còn ph i đồ ờ ả ả ả ư c xâyợ dung theo m t k t c u m ch l c, rõ ràng.ộ ế ấ ạ ạ
+ M i văn b n thỗ ả ường hư ng vào th c hi n m tớ ự ệ ộ
m c đích giao ti p nh t đ nh.ụ ế ấ ị+ M i văn b n có nh ng d u hi u hình th c ỗ ả ữ ấ ệ ứriêng bi u hi n tính hoàn ch nh v m t n i dung:ể ệ ỉ ề ặ ộ thư ng m đ u b ng m t tiêu đ và có d u hi uờ ở ầ ằ ộ ề ấ ệ
k t thúc phù h p v i t ng lo i văn b n.ế ợ ớ ừ ạ ả
Kêu g i đ ng bào ọ ồ
c nả ước kháng T ng chính tr : l i ừ ữ ị ờ
kêu g i, toàn qu c, ọ ố L p lu n.ậ ậ
B c c ba ố ụ
Trang 40v ho t đ ng gtề ạ ộ T ng thu c lĩnh v c ừ ữ ộ ự
khoa h c: gt, ho t đ ngọ ạ ộ ngôn ngữ
B c c ch tố ụ ặ
Văn b n ả
ứ Các t ng dùng trong ừ ữlĩnh v c báo chí.ự T sự ự
Văn b n thu c phong cách sinh h at.ả ộ ọ
Văn b n thu c phong cách ngh thu t.ả ộ ệ ậ
Văn b n thu c phong cách khoa h c.ả ộ ọ
Văn b n thu c phong cách hành chính.ả ộ
Văn b n thu c phong cách chính lu n ả ộ ậ
Văn b n thu c phong cách báo chí.ả ộ
c. Ho t đ ng 3: Th c hành. ạ ộ ự ( 5 phút )
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: C ng c ̣ ủ ố ki n th c, th c hành áp d ng ki n th c v a h c. ế ứ ự ụ ế ứ ừ ọ
Phương phap/kĩ thu t : ́ ậ Đ ng não, trình bày m t phút, d y h c ộ ộ ạ ọ nêu v n đ , ấ ề
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS th o lu n nhóm theo bàǹ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ả ậ
* Muc tiêu/Pḥ ương phap/Ki thuât day hoć ̃ ̣ ̣ ̣
Muc tiêu: Đ t nh ng yêu c u v kĩ năng đ c hi u văn b n, n m đ̣ ạ ữ ầ ề ọ ể ả ắ ược n i dung ộ
c a bài, có s v n d ng và m r ng ki n th c ủ ự ậ ụ ở ộ ế ứ
Phương phap: ́ Đ c sáng t o, kĩ năng trình bày, năng l c t h c.ọ ạ ự ự ọ
* Hinh th c tô ch c hoat đông: HS làm nhà, n p s n ph m vào ti t sau:̀ ứ ̉ ứ ̣ ̣ ở ộ ả ẩ ế
Tìm hi u thêm các văn b n đ nh n di n các văn b n theo phong cách bi u đ t.ể ả ể ậ ệ ả ể ạ
3. Hướng d n h c sinh h c bài nhà:ẫ ọ ọ ở ( 1 phút )
Ghi nh n i dung bài h c b ng s đ t duy ho c grapớ ộ ọ ằ ơ ồ ư ặ