MỤC TIÊU CẦN ĐẠT Giúp HS : -- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cầu khiến.. Phân biệt câu cầu khiến với các kiểu câu khác.. Dựa vào đặc điểm hình thức nào cho biết đó là câu cầu khiến?.
Trang 1Ngày soạn : 1 / 2 / 05
Tiết 82
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Giúp HS :
Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu cầu khiến Phân biệt câu cầu khiến với các kiểu câu khác Nắm vững chức năng của câu cầu khiến Biết sử dụng câu cầu khiến phù hợp với tình huống giao tiếp
II CHUẨN BỊ :
GV : Đọc SGK, sách tham khảo, soạn giáo án
HS : Đọc sách, chuẩn bị bài tập
III TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 ỔN ĐỊNH (1) Kiểm tra sĩ số, tác phong HS
2 KIỂM TRA (7)
? Có phải bất cứ lúc nào câu nghi vấn cũng dùng để hỏi không ? Cho ví dụ ?
Bài tập 3, 4 / SGK / 24
3 BÀI MỚI
T
14 HOẠT ĐỘNG 1
+ Dùng bảng phụ
+ Yêu cầu HS đọc ví dụ
HOẠT ĐỘNG 1
Đọc ví dụ
I ĐẶC ĐIỂM HÌNH THỨC VÀ CHỨC NĂNG
? Trong những đoạn trích trên, câu
nào là câu cầu khiến ? Dựa vào đâu
em biết đó là câu cầu khiến ?
a) Ông lão chào con cá và nói :
Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó
k o muốn làm bà nhất phẩm phu nhân
nữa, nó muốn làm bà nữ hoàng.
Con cá trả lời :
Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời
phù hộ lão Mụ già sẽ là nữ hoàng.
b) Tôi khóc nấc lên Mẹ tôi từ ngoài
đi vào Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ
nhàng dắt tay em Thủy :
Đi thôi con
Các câu : “ Thôi đừng lo lắng” ; “ Cứ về đi” ; “ Đi thôi con” là những câu cầu khiến.
Vì có các từ cầu khiến như :
đừng, đi , thôi.
Chức năng : Thôi đừng lo lắng
khuyên bảo Cứ về đi
yêu cầu
Đi thôi con
yêu cầu
Câu cầu khiến :
Thôi đừng lo lắng.
khuyên bảo
Cứ về đi.
yêu cầu
Đi thôi con.
yêu cầu
Có những từ cầu khiến : hãy, đừng, chớ,
đi, thôi, nào …
? Câu cầu khiến trong những đoạn
+ Gọi HS đọc các ví dụ / SGK
+ GV đọc lại đúng ngữ điệu
Đọc theo y/ cầu
a) – Anh làm gì đấy ?
Mở cửa Hôm nay trời nóng quá.
Cách đọc câu “ Mở cửa” ở Khi viết thường kết thúc bằng dấu chấm
Trang 2b) Đang ngồi viết thư, tôi bỗng nghe
tiếng ai đó vọng vào : 2 ví dụ trên khác nhau. than.
được nhấn mạnh thì có
? Cách đọc câu “Mở cửa” trong câu
(b) có khác với cách đọc câu “Mở
cửa” trong câu (a) ko ?
? Chức năng của mỗi câu ntnào ?
CHỐT :
Câu “Mở cửa” trong ví dụ (a) dùng
để trả lời câu hỏi Đo ùlà câu trần
thuật
Câu “Mở cửa” trong ví dụ (b) dùng
để đề nghị, ra lệnh Đó là câu cầu
khiến
Câu (a)
Mở cửa là câu trần thuật Câu (b)
Mở cửa là câu cầu khiến
Đọc câu (b) nhấn mạnh giọng hơn
thể kết thúc bằng dấu chấm
+ Hệ thống hoá kiến thức
? Đặc điểm và hình thức chính của
câu cầu khiến ?
Dựa vào SGK để phát
21 Bài tập 1
+ Gọi HS đọc các ví dụ SGK
Bài 1
a) Hãy lấy gạo làm
bánh mà lễ Tiên vương
? Dựa vào đặc điểm hình thức nào
cho biết đó là câu cầu khiến ?
? Nhận xét về chủ ngữ trong những
câu trên , thử thêm, bớt hoặc thay
đổi chủ ngữ xem ý nghĩa của các
câu trên thay đổi ntnào ?
NÂNG CAO
Có thể thêm, bớt hoặc thay đổi chủ
ngữ của các câu trên, nhưng có thể
sẽ làm thay đổi ý nghĩa của câu
Ví dụ câu (b) nếu bỏ chủ ngữ, ý
nghĩa cầu khiến sẽ mạnh hơn, câu
sẽ kém lịch sự hơn Câu (c), nếu
thay chủ ngữ, sẽ làm cho câu thay
đổi ý nghĩa, vì trong số những người
tiếp nhận lời đề nghị sẽ ko có người
nói
a) Có từ “hãy”
b) Có từ “đi”
c) Có từ “ đừng”
Trong câu (a) vắng chủ ngữ, dựa vào ngữ cảnh thì đó làLang Liêu Nếu thêm vào chủ ngữ, câu sẽ rõ ý nghĩa hơn
câu (b) , chủ ngữ là “ông giáo”, nếu bớt chủ ngữ, câu sẽ kém lịch sự hơn
câu (c) nếu thay đổi chủ ngữ, sẽ thay đổi ý nghĩa cơ bản của câu
b) Ông giáo hút trước
đi.
c) Nay chúng ta đừng
làm gì nữa, thử xem lão Miệng có sống đựơc không
Thêm, bớt chủ ngữ :
a) Con hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên vương
ko thay đổi ý nghĩa b) Hút trước đi
kém lịch sự hơn c) Nay các anh đừng làm gì nữa …
Thay đổi ý nghĩa của câu
Bài tập 2
+ Gọi HS đọc các ví dụ
Đọc ví dụ
Bài tập 2 Câu cầu khiến
? Câu nào là câu cầu khiến ? Câu cầu khiến : a) Thôi im cái điệu
Trang 3? Nhận xét sự khác nhau về hình thức
biểu hiện ý nghĩa cầu khiến giữa những
câu đó ?
a) Thôi, im cái điệu mưa dầm sùi sụt ấy đi
b) Các em đừng khóc.
c) Đưa tay cho tôi mau ! Cầm lấy tay tôi này !
Tự phát biểu
mưa dầm sùi sụt ấy đi.
vắng chủ ngữ, có từ cầu khiến “đi”
b) Các em đừng khóc.
Có từ cầu khiến
“đừng”
Nâng cao : Có 1 xu hướng đáng chú ý :
độ dài của câu cầu khiến thường tỉ lệ
nghịch với sự nhấn mạnh ý nghĩa cầu
khiến, câu càng ngắn thì ý nghĩa cầu
khiến càng mạnh
c) Đưa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này !
ko có từ cầu khiến
Bài 3 :
So sánh hình thức và ý nghĩa của 2 câu
sau :
a) Hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót
ruột !
b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo
cho đỡ xót ruột.
Thảo luận nhóm
Hướng phát biểu Câu (a) vắng chủ ngữ Câu (b) có chủ ngữ, ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn t cảm của ng`
nói đ/v người nghe
Bài tập 3 : So sánh
a) Hãy cố ngồi dậy húp
ít cháo cho đỡ xót ruột !
vắng chủ ngữ
b) Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột.
có chủ ngữ, ý cầu khiến nhẹ hơn, thể hiện rõ hơn t.cảm
(2) HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
+ Học bài , nắm vững kiến thức và chức năng của câu cầu khiến
+ Bài tập 4, 5 / SGK / 32
+ Chuẩn bị bài Câu cảm thán
RÚT KINH NGHIỆM
