a Ông lão chào con cá và nói:- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi.. Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng Con cá trả lời: - Thôi đừng lo lắng.. Các câu cầu khiến:
Trang 1a) Ông lão chào con cá và nói:
- Mụ vợ tôi lại nổi cơn điên rồi Nó không muốn làm bà nhất phẩm phu nhân nữa, nó muốn làm nữ hoàng
Con cá trả lời:
- Thôi đừng lo lắng Cứ về đi Trời phù hộ lão Mụ già sẽ là nữ hoàng
b) Tôi khóc nấc lên Mẹ tôi từ ngoài đi vào
Mẹ vuốt tóc tôi và nhẹ nhàng dắt tay em Thuỷ:
- Đi thôi con
1 Các câu cầu khiến:
a) Thôi đừng lo lắng
- Cứ về đi
b) Đi thôi con
Khuyên bảo Yêu cầu
Yêu cầu
a) Thôi đừng lo lắng
- Cứ về đi
b) Đi thôi con
Ví dụ 2
a) - Anh làm gì đấy?
- Mở cửa Hôm nay trờ nóng quá
b) Đang ngồi viết thư, tôi bỗng thấy tiếng ai đó vọng vào:
- Mở cửa!
2 Cách đọc trong (b) nhấn mạnh hơn
Vì: ở (a) là câu trần thuật
ở (b) là câu cầu khiến.=> Ra lệnh
Trang 2Nhận biết qua hình thức:
Có các từ ngữ cầu khiến
a Có từ: Hãy lấy
b Có từ: Đi
c Có từ: Đừng
- Về chủ ngữ:
a Vắng chủ ngữ
b CN: Ông giáo => Ngôi thứ 2
c CN: Chúng ta => Ngôi thứ nhất
- Thêm (bớt) CN:
a Thêm CN => Không thay đổi lý nghĩa Đối tượng tiếp nhận rõ hơn
b Bớt CN: ý nghĩa cầu khiến mạnh hơn => kém lịch
sự hơn
c Thay CN: Chúng ta = các anh => ý nghĩa cơ bản thay đổi chỉ có người tiếp nhận, không có người nói
Trang 3Các câu cầu khiến:
a) Thôi, im đi cái điệu mưa dầm sụt sùi ấy b) Các em đừng khóc
c) Đưa tay cho tôi mau!; Cầm lấy tay tôi này!
? Trong trường hợp (c): Tình
huống được mô tả trong truyện
và hình thức vắng chủ ngữ
trong hai câu cầu khiến này
có liên quan gì với nhau không?
- Có Trong tình huống cấp bách, gấp gáp, đòi những người có liên quan phải có hành động nhanh và kịp thời, câu cầu khiến phải rất ngắn gọn, vì vậy chủ ngữ chỉ người tiếp nhận thường vẵng mặt.
