CHUYÊN ĐỀ: VIỆT BẮC ôn thi THPT QG

Trong quá trình giảng dạy lớp 12 và ôn thi THPT QG cho học sinh, chúng tôi nhận thấy phần kiến thức về tác phẩm thơ chiếm một tỉ lệ khá lớn trong nội dung ôn tập đồng thời cũng là phần kiến thức khó học. Để làm tốt bài thi về thơ, yêu cầu cảm thụ được đặt lên hàng đầu. Song cảm thụ không có nghĩa là nêu cảm xúc, suy nghĩ một cách chủ quan mà vẫn phải kết hợp với tư duy lô gic và kỹ năng phân tích, bình giảng, so sánh, liên hệ. Trong chương trình lớp 12, theo nhận định chủ quan của tôi và quan sát việc học tập của học sinh, bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu là một trong những tác phẩm hay và khó nhất. Thơ Tố Hữu nói chung và bài Việt Bắc nói riêng là một khúc ca trữ tình sâu lắng, tha thiết, âm điệu mượt mà như lời ru nhưng chữ nghĩa, hình ảnh cứ quyện vào nhau khó có thể tách bạch thành ý, khó có thể diễn tả thành lời. Tôi viết chuyên đề này để triển khai theo hướng hệ thống hóa lại kiến thức cơ bản của tác phẩm và hướng dẫn giải một số đề thi có liên quan đến tác phẩm nhằm giúp các em HS nắm vững kiến thức và biết cách vận dụng làm các đề thi theo định hướng ôn THPT QG năm nay . Hy vọng chuyên đề của chúng tôi sẽ giúp ích phần nào cho việc ôn thi THPT QG của học sinh và có thêm một tư liệu cho giáo viên. Chuyên đề gồm ba phần: Phần 1: Củng cố kiến thức cơ bản về tác giả, tác phẩm. Phần 2: Hệ thống một số đề và dàn ý ôn luyện cụ thể. Phần 3: Một số bài tập tự giải. .

theo nhận định chủ quan của tôi và quan sát việc học tập của học sinh, bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu là một trong những tác phẩm hay và khó nhất Thơ Tố Hữu nói chung và bài Việt Bắc nói

riêng là một khúc ca trữ tình sâu lắng, tha thiết, âm điệu mượt mà như lời ru nhưng chữ nghĩa,hình ảnh cứ quyện vào nhau khó có thể tách bạch thành ý, khó có thể diễn tả thành lời Tôi viếtchuyên đề này để triển khai theo hướng hệ thống hóa lại kiến thức cơ bản của tác phẩm vàhướng dẫn giải một số đề thi có liên quan đến tác phẩm nhằm giúp các em HS nắm vững kiếnthức và biết cách vận dụng làm các đề thi theo định hướng ôn THPT QG năm nay Hy vọngchuyên đề của chúng tôi sẽ giúp ích phần nào cho việc ôn thi THPT QG của học sinh và cóthêm một tư liệu cho giáo viên

Ôn luyện và hình thành cho HS các dạng đề theo cấu trúc đề thi THPT QG hiện nay

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu văn học.

III Đối tượng và thời lượng:

1 Đối tượng: Lớp 12

2 Thời lượng: 8 tiết

IV Thời gian thực hiện: Tháng 10/2019

V Hệ thống kiến thức sử dụng trong chuyên đề:

- Kiến thức cơ bản trong SGK: bao gồm văn bản, hệ thống các câu hỏi, bài tập nâng cao, cácphần đọc thêm

- Các tài liệu hướng dẫn giảng dạy và sách tham khảo dành cho giáo viên

- Các dạng đề thi thường gặp

VI Hệ thống các dạng đề thường gặp:

- Cảm nhận một đoạn thơ, nhận xét về một khía cạnh nội dung, nghệ thuật, bút pháp, cách

nhìn hoặc nét độc đáo về phong cách nghệ thuật của tác giả, tác phẩm thể hiện trong đoạnthơ đó

- Dạng đề cảm nhận về hai đoạn thơ, sau đó nhận xét đặc điểm phong cách, sự vận độngcảm xúc, cái tôi trữ tình… trong thơ Tố Hữu:

- Dạng đề so sánh, liên hệ:

- Dạng đề NL về một ý kiến, nhận định qua một đoạn thơ:

- Dạng đề làm rõ hai ý kiến qua một đoạn thơ:

- Dạng đề cảm nhận, liên hệ làm rõ vấn đề nghị luận xã hội:

PHẦN NỘI DUNG:

NỘI DUNG 1: ÔN TẬP KIẾN THỨC:

TÁC GIẢ TỐ HỮU:

I Đường cách mạng – đường thơ Tố Hữu:

Các chặng đường thơ của TH gắn bó và phản ánh chân thực những chặng đường cách mạngcủa dân tộc, đồng thời thể hiện sự vận động về tư tưởng và nghệ thuật của nhà thơ

1 Tập thơ “Từ ấy” (1937 – 1946)

2 Tập thơ “Việt Bắc” (1946 - 1954)

3 Tập thơ “ Gió lộng” (1955 – 1961)

4 Tập thơ: “Ra trận” (1962 – 1971), “Máu và hoa” (1972 – 1977)

5 Tập thơ “Một tiếng đờn” (1992), “Ta với ta” (1999)

II Phong cách nghệ thuật thơ Tố Hữu :

1 Tính chất trữ tình chính trị sâu sắc.

- Thơ TH chủ yếu bộc lộ những cảm nhận về đời sống chính trị của đất nước và tình cảm chínhtrị của bản thân tác giả

- Lí tưởng cách mạng của từng thời kì là đề tài, chủ đề sáng tác của nhà thơ

⇒ Đời thơ, đời cách mạng trong TH thống nhất làm một Thơ ông kết hợp nhuần nhuyễn giữachính trị và trữ tình

2 Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.

- Thơ TH tập trung phản ánh những vấn đề cốt yếu của đời sống cách mạng, vận mệnh dân tộc

- Cảm hứng hướng về lịch sử, không hướng về đời tư.

- Nhân vất trữ tình luôn đại diện cho những phẩm chất của giai cấp, dân tộc, lịch sử , thời đại luôn có vẻ đẹp của lí tưởng cách mạng

3 Giọng điệu tâm tình, ngọt ngào, đằm thắm, chân thành.

- Cách xưng hô gần gũi, thân mật với đối tượng trò chuyện

- Nói chuyện chính trị bằng giọng điệu tâm tình

+ Thành công với thể thơ dân tộc

+ Ngôn ngữ tự nhiên, quen thuộc

+ Sử dụng tài tình từ láy, thanh điệu

+ Thơ giàu nhạc điệu

=> Tố Hữu là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam hiện đại.Thơ Tố Hữu thể hiện lẽ sống,

lí tưởng, tình cảm cách mạng của con người Việt Nam hiện đại nhưng mang đậm chất dân tộc,truyền thống

TÁC PHẨM VIỆT BẮC:

I.Hoàn cảnh sáng tác:

– Việt Bắc là khu căn cứ đầu não của cuộc kháng chiến chống Pháp

– Tháng 7 năm 1954 hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, hòa bình lập lại ở miền Bắc Tháng 10năm 1954, ngay sau cuộc kháng chiến chống TD Pháp kết thúc thắng lợi, các cơ quan trungương của Đảng và Chính phủ từ Việt Bắc về lại thủ đô Hà Nội Tố Hữu cũng là một trong sốnhững cán bộ kháng chiến từng sống và gắn bó nhiều năm với Việt Bắc, nay từ biệt chiến khuViệt Bắc để về xuôi Bài thơ được viết trong buổi chia tay lưu luyến đó

II Kết cấu của bài thơ:

+ Đối đáp giữa Việt Bắc và người cán bộ kháng chiến từ giã Việt Bắc Đây là cuộc chia taymang ý nghĩa lịch sử, cuộc chia tay giữa những người đã từng gắn bó dài lâu, đầy tình nghĩasâu nặng, mặn nồng, từng chia sẻ mọi đắng cay, ngọt bùi, nay trong giờ phút chia tay, cùngnhau gợi lại bao kỉ niệm đẹp đẽ, cùng cất lên nỗi hoài niệm tha thiết về những ngày đã qua,khẳng định nghĩa tình bền chặt và hẹn ước trong tương lai

+ Lời đối đáp gần gũi, thân thuộc như trong ca dao, dân ca

+ Bài thơ vì thế mà như lời tâm tình chan chứa yêu thương của những người yêu nhau

+ Trong đối đáp Tố Hữu sử dụng đại từ mình – ta với ý nghĩa vừa là ngôi thứ nhất, vừa là ngôithứ hai Tình cảm chan chứa yêu thương vì thế mà như được nhân lên Chuyện nghĩa tình cáchmạng, kháng chiến đến với lòng người bằng con đường của tình yêu

+ Nhìn sâu hơn vào kết cấu bài thơ thì đối thoại chỉ là lớp kết cấu bên ngoài, còn ở chiều sâubên trong chính là lời độc thoại của chính nhân vật trữ tình đang đắm mình trong hoài niệm vềquá khứ gian khổ mà tươi đẹp ấm áp nghĩa tình, nghĩa tình nhân dân, nghĩa tình kháng chiến vàcách mạng, khát vọng về tương lai tươi sáng Kẻ ở- người đi; lời hỏi- lời đáp có thể xem là sựphân thân để tâm trạng được bộc lộ đầy đủ hơn trong sự hô ứng, đồng vọng, vang ngân.

III Nội dung và nghệ thuật của bài thơ:

1 Tám câu đầu: Buổi chia tay đầy bâng khuâng, lưu luyến giữa kẻ ở người đi.

a Bốn câu đầu: lời ướm hỏi của người ở lại.

+ Câu hỏi ngọt ngào, khéo léo “mười lăm năm” cách mạng gian khổ hào hùng, cảnh và người

VB gắn bó nghĩa tình với những người kháng chiến; đồng thời khẳng định tấm lòng thủy chungcủa mình

+ Nghĩa tình của kẻ ở- người về được biểu hiện qua các đại từ mình- ta quen thuộc trong thơ cadân gian gắn liền với tình yêu đôi lứa, cách xưng hô: mình- ta tạo nên sự thân mật, gần gũi.Điệp từ nhớ, láy đi, láy lại cùng với lời nhắn nhủ “mình có nhớ ta”, “mình có nhớ không” vanglên day dứt khôn nguôi

+ Các từ thiết tha, mặn nồng thể hiện bao ân tình gắn bó

b Bốn câu sau: tiếng lòng của người cán bộ về xuôi

+ Tuy không trả lời trực tiếp câu hỏi của người ở lại nhưng tâm trạng bâng khuâng, bồn chồn,cùng với cử chỉ “cầm tay nhau” xúc động bồi hồi đã nói lên tình cảm: chưa xa đã nhớ, sự bịnrịn luyến lưu của người cán bộ với cảnh và người Việt Bắc Câu thơ bỏ lửng “cầm tay…” diễn

tả thái độ nghẹn ngào không nói lên lời của người cán bộ giã từ Việt Bắc về xuôi

+ Hình ảnh “áo chàm”- nghệ thuật hoán dụ, trang phục quen thuộc của người dân VB - khúcdạo đầu của bản tình ca về nỗi nhớ

2 Mười hai câu tiếp: Gợi lại những kỉ niệm chiến khu gian khổ mà nghĩa tình:

– Nhớ về thiên nhiên, cuộc sống, tình người VB:

+ Nhớ một thiên nhiên khắc nghiệt: “mưa nguồn, suối lũ, mây cùng mù”

+ Nhớ một chiến khu đầy gian khổ, nhưng sẵn lòng căm thù giặc sâu sắc: cơm chấm muối, mốithù nặng vai

+ Nhớ những sản vật miền rừng: trám bùi, măng mai.

+ Nhớ những mái nhà nghèo nàn nhưng ấm áp tình người, tình cách mạng

+ Nhớ những năm đầu kháng Nhật với những địa danh lịch sử: Tân Trào Hồng Thái mái đìnhcây đa

– Nỗi nhớ ấy được thể hiện bằng những dòng thơ lục bất đâm chất dân gian, những cặp câu thơlục bát có sự phối hợp thanh điệu hài hòa Sáu dòng lục tào thành một điệp khúc âm thanh: nóđan dày thành những cấu trúc thanh bằng- trắc- bằng tạo ra nhạc điệu ngân nga trầm bổng nhẹnhàng, khoan thai

– Hầu hết các câu thơ ngắt theo nhịp 4/4 làm nên những tiểu đối cân xứng, hô ứng về câu trúc,nhạc điệu: Mưa nguồn suối lũ/những mây cùng mù; Miếng cơm chấm muối mối thù nặng vai…

Có những cặp tiểu đối khắc ghi những sự kiện, có những cặp tiểu đối vế đầu nói về hiện thựcgian khổ, vế còn lại khắc sâu vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Bắc gắn bó son sắt cùng vớilối sống ân nghĩa thủy chung Người đọc như gặp lại hồn xưa dân tộc trong những trang thơ lụcbát của Tố Hữu

– Câu thơ “Mình đi mình lại nhớ mình”: nhớ mình- tức nhớ người ở lại nhưng cũng như lànhắc nhở chính mình hãy nhớ về quá khứ gian khổ nhưng thấm đẫm nghĩa tình

3.Từ câu 25 đến câu 42: Nỗi nhớ những kỉ niệm sinh hoạt nghèo khổ mà ấm áp nghĩa tình: (Nhớ gì như nhớ người yêu……Chày đêm nện cối đều đều suối xa)

– Nỗi nhớ được so sánh với nhớ người yêu: Nỗi nhớ mãnh liệt và da diết

– Từ nỗi nhớ như nhớ người yêu, Việt Bắc hiện lên với những nét đẹp rất riêng: Trăng đầu núi,nắng lưng nương cùng những tên gọi, địa danh cụ thể

– Điệp từ “nhớ từng” lặp đi lặp lại làm cho nỗi nhớ thêm da diết Trong kí ức của người đi còn

in dấu khoảnh khắc thời gian (trăng đấu núi, nắng chiều lưng nương), từng khoảng không giancủa cây, sông, suối (Nhớ từng rừng nứa… vơi đầy) Vẻ đẹp thiên nhiên nên thơ sẽ còn đọngmãi trong nỗi nhớ nhung của người ra đi

– Tuy nhiên, da diết và đậm sâu hơn cả vẫn là nỗi nhớ về con người, về ân tình Việt Bắc: bìnhthường, giản dị mà ân nghĩa thủy chung:

+ Nhớ Việt Bắc là nhớ đến tấm lòng biết sẻ chia: bát cơm sẻ nửa, chăn sui đắp cùng

+ Nhớ đến nghĩa tình:người mẹ địu con, bẻ từng bắp ngô

+ Nhưng cũng là nhớ đến đồng chí, đồng đội với bao gian nan vất vả: Nhớ sao… núi đèo

– Việt Bắc vì thế tuy gian khổ, vất vả nhưng trong kí ức vẫn thanh bình, đẹp đẽ: Nhớ sao tiếng

mõ … suối xa

=>Đoạn thơ đủ sức gợi ra thật rõ nét và thấm thía khung cảnh bản làng, tình người, tình quândân của chiến khu những năm kháng Pháp với tất cả những dáng nét, âm thanh, không khí, tâmtình Những câu thơ cất lên nghe sao trìu mến, nói về mẹ, về trẻ thơ, về người thương yêu dấu

4 Từ câu 43 đến câu 52: Bức tranh tứ bình về thiên nhiên, con người Việt Bắc (Ta về

mình có nhớ ta… Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung)

– Hai dòng thơ đầu là lời khẳng định vể nỗi nhớ thương da diết và tình cảm thủy chung củangười ra đi dành cho quê hương Việt Bắc Nỗi nhớ đã làm sống dậy trong tâm tưởng hình ảnhthiên nhiên, con người nơi chiến khu cách mạng

– Thiên nhiên Việt Bắc đẹp trong sự đan cài với vẻ đẹp của con người “hoa” cùng “người”:Đoạn thơ có bốn cặp câu lục bát: câu 6 miêu tả thiên nhiên, câu 8 miêu tả con người

– Thiên nhiên Việt Bắc hiện lên trong vẻ đẹp bốn mùa:

+ Mùa đông trên nền xanh bạt ngàn cây lá bỗng bất ngờ hiện lên sắc màu đỏ tươi của hoachuối Màu đỏ ấy làm ấm cả không gian

+ Mùa xuân với sắc trắng của hoa mơ- loài hoa đặc trưng của Việt Bắc, 1 màu trắng miên man,tinh khiết, đẹp đến nao lòng

+ Mùa hè, với tiếng ve kêu vang ngân và sắc vàng của rừng phách

+ Mùa thu với ánh trăng chan hòa trên mặt đất, đem lại không khí bình yên

– Hình ảnh con người đã trở thành tâm điểm của bức tranh tứ bình, tạo nên sức sống của thiênnhiên cảnh vật Những con người Việt Bắc hiện về trong nỗi nhớ thật thân quen, bình dị, thầmlặng trong những công việc của đời thường:

+ Mùa đông trở nên ấm áp với “ánh nắng dao giài thắt lưng”

+ Bức tranh mùa xuân hòa cùng với dáng vẻ cần mẫn chút chăm của “người đan nón”

+ Bức tranh màu hè hoá dịu dàng với hình ảnh cô em gái hái măng một mình

+ Mùa thu là tiếng hát nghĩa tình thủy chung của con người cất lên giữa đêm trăng.

– Đoạn thơ mang nét đẹp cổ điển mà hiện đại

+ Vẻ đẹp cổ điển: Bức tranh tứ bình hiện lên qua những nét gợi tả

+ Vẻ đẹp hiện đại: Hình ảnh con người đã trở thành tâm điểm, tạo nên vẻ đẹp, sức sống củabức tranh

5 Từ câu 53 đến câu 83: khung cảnh Việt Bắc kháng chiến, lập nhiều chiến công, vai trò của Việt Bắc trong cách mạng và kháng chiến.

a Từ câu 53-> 74 (“Nhớ khi giặc đến giặc lùng…Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng”)

Cảnh Việt Bắc đánh giặc được miêu tả bằng những bức tranh rộng lớn, kì vĩ

+ Rừng núi mênh mông hùng vĩ trở thành bạn của ta, chở che cho bộ đội ta, cùng quân và dân

ta đánh giặc

+ Chiến khu là căn cứ vững chắc, đầy nguy hiểm với quân thù

+ Nghệ thuật so sánh, nhân hoá: núi giăng…luỹ sắt, rừng che, rừng vây…

+ Những cái tên, những địa danh ở chiến khu Việt Bắc: phủ Thông, đèo Giàng, sông Lô, Lạng…vang lên đầy mến yêu, tự hào, cũng trở thành nỗi nhớ của người cán bộ kháng chiến vềxuôi

Cao-+ Không khí chiến đấu sôi nổi hào hùng, khí thế hừng hực trào sôi:

~ Sức mạnh của quân ta với các lực lượng bộ đội, dân công… sự hợp lực của nhiều thành phầntạo thành khối đoàn kết vững chắc

~ Các từ: Rầm rập, điệp diệp, trùng trùng…thể hiện khí thế dồn dập

~ Hình ảnh người chiến sĩ được gợi lên qua chi tiết giàu chất tạo hình: “ánh sao đầu mũ bạncùng mũ nan”-> ánh sáng của sao dẫn đường, ánh sáng của niềm tin, của lí tưởng

~ Thành ngữ “Chân cứng đá mềm” đã được nâng lên thành một bước cao hơn “bước chân nát

đá muôn tàn lửa bay”

+ Chiến công tưng bừng vang dội khắp nơi: Hoà Bình, Tây Bắc, Điện Biên, đèo De, núiHồng… Niềm vui chiến thắng chan hoà bốn phương: Vui từ…vui về…vui lên…

+ Đoạn thơ ngập tràn ánh sáng: ánh sao, ánh đuốc, ánh đèn pha… như ánh sáng của niềm tintưởng, niềm vui tràn ngập.

+ Nhịp thơ dồn dập gấp gáp, ấm hưởng hào hùng náo nức tạo thành khúc ca chiến thắng

b.Từ câu 75- câu 83:

- Đoạn thơ phác họa hình ảnh giản dị mà trang trọng của một cuộc họp Chính phủ trong hangnúi mà vẫn rực rỡ dưới ánh cờ đỏ sao vàng trong nắng trưa và kết thúc bằng sự thâu tóm hìnhảnh Việt Bắc quê hương cách mạng, đầu não của cuộc kháng chiến, nơi đặt niềm tin tưởng và

hy vọng của con người Việt Nam từ mọi miền đất nước, đặc biệt là những nơi còn “u ám quânthù”

– Tình nghĩa của người cán bộ và đồng bào Việt Bắc với cách mạng, kháng chiến, với Bác Hồ

là những tình cảm cách mạng sâu sắc của thời đại mới Những tình cảm ấy hòa nhập và tiếp nốimạch nguồn tình cảm yêu nước, đạo lí ân tình thủy chung vốn là truyền thống sâu bền của dântộc

– Hình thức:

+ Thể thơ: thể thơ lục bát truyền thống đã được vận dụng tài tình trong một bài thơ dài, vừa tạo

âm hưởng thống nhất mà lại biến hóa đa dạng

+ Kết cấu: lối kết cấu đối đáp trong ca dao dân ca được vận dụng một cách thích hợp, tài tình+ Những lối nói giàu hình ảnh, các cách chuyển nghĩa truyền thống (so sánh, ẩn dụ, tượngtrưng, ước lệ)

+ Giọng thơ ngọt ngào, tâm tình, cách xưng hô mình- ta quen thuộc trong ca dao khiến bài thơnhư

một bản tình ca về lòng thủy chung son sắt của người cách mạng với người dân Việt Bắc

NỘI DUNG II: HỆ THỐNG CÁC ĐỀ ÔN LUYỆN CỤ THỂ:

1 Nghị luận về một đoạn thơ, sau đó yêu cầu nhận xét nét đặc sắc về một khía cạnh nội

dung, nghệ thuật, bút pháp, cách nhìn hoặc nét độc đáo về phong cách nghệ thuật của tácgiả, tác phẩm thể hiện trong đoạn thơ:

- Nội dung:

+ Phân tích, bình giá ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu, nội dung cảm xúc,… của đoạn thơ,chú ý nêu lên các nhận xét, đánh giá và cảm thụ của riêng

- Nghệ thuật: Khái quát những giá trị nghệ thuật của đoạn thơ.

2 Nhận xét về một khía cạnh nội dung, nghệ thuật, bút pháp, cách nhìn hoặc nét độc đáo

về phong cách nghệ thuật của tác giả, tác phẩm thể hiện trong đoạn thơ: Nhận xét biểu hiện

và đánh giá giá trị của nét độc đáo đó

C KB:

– Đánh giá vai trò ý nghĩa đoạn thơ trong việc thể hiện nội dung tư tưởng và phong cách nghệ

thuật của nhà thơ

Đề bài minh hoạ:

Cảm nhận của anh/ chị về đoạn thơ sau, từ đó nhận xét về tính dân tộc được thể hiện qua đoạn thơ:

– Mình đi có nhớ những ngày Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Mình về có nhớ chiến khu Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai?

Mình về, rừng núi nhớ ai Trám bùi để rụng măng mai để già Mình đi có nhớ những nhà Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son Mình về, còn nhớ núi non Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

Mình đi, mình có nhớ mình Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa?

(Trích Việt Bắc – Tố Hữu, Ngữ văn 12, tập một NXB giáo dục Việt Nam, trang111).

Gợi ý:

A MB: Giới thiệu:

– Tố Hữu là nhà thơ lớn của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, là lá cờ đầu của thơ ca cáchmạng Việt Nam Thơ Tố Hữu được coi là thi sử của cách mạng dân tộc

– Tập thơ Việt Bắc là đỉnh cao trong sự nghiệp thơ Tố Hữu Trong đó “Việt Bắc” là thành

công xuất sắc Tác phẩm là bản hùng ca về cuộc kháng chiến 9 năm gian lao mà anh dũng, là bản tình ca ân nghĩa thủy chung giữa cán bộ miền xuôi và đồng bào Việt Bắc.

- Giới thiệu đoạn thơ và tính dân tộc đậm đà trong đoạn thơ

B TB:

1 Nghị luận về đoạn thơ:

a Nội dung:

* Trong cấu tứ toàn bài “Việt Bắc”, Tố Hữu đã tưởng tượng, sáng tạo ra một đôi bạn tâm tình

“mình – ta”, tưởng tượng người ở lại là Việt Bắc và người ra đi là những cán bộ kháng chiến đốiđáp với nhau Trong cuộc đối đáp giao duyên chia tay lịch sử này, Việt Bắc lên tiếng trước, nhớ

về một thời xa hơn, thời vận động CM, đấu tranh gian khổ (6 năm trước CMT8 và 9 năm khángchiến chống Pháp)

* Lời của Việt Bắc chỉ có 12 câu lục bát nhưng tất cả đều xoáy vào kỉ niệm không thể nàoquên của những ngày CM còn trứng nước:

- Kỉ niệm của một thời vận động đấu tranh cách mạng gian nan và khổ cực Những từ ngữ,những hình ảnh chỉ cần nhắc cũng gợi ra nỗi nhớ cảm động:

“Mình đi, có nhớ những ngày Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

-> Hình ảnh “mưa nguồn – suối lũ – mây mù” vừa có ý nghĩa tả thực vừa có ý nghĩa tượngtrưng cho những khó khăn, thử thách, khốn khó, cơ cực mà đồng bào và cán bộ đã phải chịuđựng và vượt qua

- Đó là những kỉ niệm thắm thiết nghĩa tình sâu nặng:

+ Cũng chính trong hoàn cảnh đó, Việt Bắc và con người VB càng “ đậm đà lòng son”, cưumang cách mạng và những người con cách mạng Bốn chữ “đậm đà lòng son” cứ ấm nóng, tỏasáng không chỉ trong bài thơ mà cả ở trong lòng người

+ Câu thơ “Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai” tạo ra một tiểu đối vừa gợi sự giankhổ, vừa như cụ thể hóa mối thù của cách mạng: phát xít Nhật, thực dân Pháp và phong kiến taysai Mối thù dân tộc như đè nặng lên vai của mọi người

- Kỉ niệm về những năm tháng vẻ vang, oanh liệt thời tiền khởi nghĩa

+“Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh” -> Với những người trong cuộc chỉ cần gợi nhớnhư vậy là đủ Kết thúc giai đoạn lịch sử này là những ngày sôi động của Tổng khởi nghĩaCMT8:

Mình đi, mình có nhớ mình

Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa…”

-> Những địa danh, những sự kiện lịch sử, mái đìng Hồng Thái, cây đa Tân Trào được nhắcđến đã tạo nên trong lòng mọi người niệm tự hào về những ngày tháng Tám mùa thu 1945, cáchmạng bùng lên giành độc lập

- Bằng giọng thơ tâm tình, ngọt ngào, tha thiết của ca dao, dân ca, của điệu thơ lục bát đậm

đà bản sắc dân tộc, Tố Hữu nhắn nhủ với chúng ta hãy nhớ mãi, hãy giữ lấy cái đạo lí ân tìnhthủy chung quý báu của cách mạng

2 Nhận xét về tính dân tộc của thơ Tố Hữu qua đoạn thơ: Thơ Tố Hữu nói chung và Việt

Bắc nói riêng đậm đà tính dân tộc cả trong nội dung và hình thức nghệ thuật

- Ở phương diện nội dung:

+ Ngợi ca nghĩa tình cách mạng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến giữ nước

+Tố Hữu đã tiếp nối và phát huy những truyền thống đạo đức cao quý của dân tộc:Câu

thơ “Hắt hiu lau xám đậm đà lòng son “cho thấy một dân tộc nghèo khó, vất vả mà thủy

chung, nghĩa tình

- Ở phương diện nghệ thuật:

+Thể thơ lục bát: Tố Hữu đã vận dụng và phát huy được ưu thế của thể thơ lục bát – một thểthơ dân tộc có nhạc điệu nhẹ nhàng, uyển chuyển rất phù hợp để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của

kẻ ở, người về

+ Kết cấu đối đáp quen thuộc của ca dao

+ Sử dụng tài tình đại từ mình – ta: Cặp đại từ nhân xưng “ta”, “mình” biến đổi linh hoạt.

“Ta” khi là người ở lai “Mình về mình có nhớ ta”, khi là người ra đi “Ta về ta nhớ những hoacùng người” “Mình” lúc là ngôi thứ nhất, lúc lại là ngôi thứ hai, có lúc lại chỉ cả người người đi

kẻ ở “Mình đi mình lại nhớ mình”…Sự đan xen hòa quyện ấy đã thể hiện mối đồng cảm sâu xacủa những trái tim cùng nhịp đập trong thời khắc thiêng liêng ấy

+ Tố Hữu tận dụng tối đa hiệu quả các hình thức tiểu đối trong các hình thức tiểu đối trong cáccâu thơ lục bát tạo âm điệu nhịp nhàng, cấu trúc hài hòa cho tác phẩm Ngôn từ thơ giàu nhạcđiệu, hình ảnh so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, giản dị và đầy sức gợi

=> Tất cả đã làm nên giọng thơ tâm tình ngọt ngào, tha thiết; tạo nên đặc trưng riêng trongphong cách thơ TH.

C KB: Đánh giá:

+ Đoạn thơ thể hiện tính dân tộc – một trong những nét nổi bật của phong cách Tố Hữu + Cảm hứng lãng mạn CM cùng với tình cảm đối với Việt Bắc đã giúp Tố Hữu đã viết nên

những câu thơ hay nhất về Việt Bắc, là đoạn thơ tiêu biểu của bài thơ Việt Bắc.

2 Dạng đề nghị luận về hai đoạn thơ, sau đó nhận xét đặc điểm phong cách, sự thể hiện cảmxúc, cái tôi trữ tình… trong thơ Tố Hữu:

Dàn ý chung:

A MB: Giới thiệu về tác giả, tác phẩm và vấn đề nghị luận.

B TB: * Nghị luận về hai đoạn thơ:

- Đoạn thơ thứ nhất: ( Cảm nhận những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của

đoạn thơ)

- Đoạn thơ thứ hai: ( Cảm nhận những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của đoạnthơ)

* Nhận xét:

C KB: Đánh giá vai trò ý nghĩa hai đoạn thơ trong việc thể hiện nội dung tư tưởng và phong

cách nghệ thuật của nhà thơ

Đề bài minh hoạ:

Trong bài thơ Việt Bắc, nhà thơ Tố Hữu đã tái hiện những tháng ngày kháng chiến gian khổ:

Mình đi có nhớ những ngày

Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù

Mình về có nhớ chiến khu

Miếng cơm chấm muối mối thù nặng vai

và tái hiện những chiến thắng lịch sử hào hùng của quân dân Việt Bắc:

Tin vui chiến thắng trăm miền

Hòa Bình, Tây Bắc, Điện Biên vui về

Vui từ Đồng Tháp An Khê

Vui lên Việt Bắc đèo De núi Hồng.

( Việt Bắc, SGK Ngữ văn 12, tập một, trang 110, 112)

Anh (chị) hãy phân tích bức tranh Việt Bắc trong hai đoạn thơ trên, từ đó nhận xét về sự vậnđộng cảm xúc của Tố Hữu trong hai đoạn thơ đó

Gợi ý:

A MB: Vài nét về tác giả, tác phẩm:

– Tố Hữu là nhà thơ lớn của nền thơ ca Việt Nam hiện đại, là lá cờ đầu của thơ ca cách mạngViệt Nam Thơ Tố Hữu được coi là thi sử của cách mạng dân tộc

– Tập thơ Việt Bắc là đỉnh cao trong sự nghiệp thơ Tố Hữu Trong đó “Việt Bắc” là thành công

xuất sắc Tác phẩm là bản hùng ca về cuộc kháng chiến 9 năm gian lao mà anh dũng, là bản tình ca ân nghĩa thủy chung giữa cán bộ miền xuôi và đồng bào Việt Bắc.

– Hai đoạn thơ trích dẫn dưới đây là đoạn đặc sắc, thể hiện rõ nét cảm xúc thơ, phong cách thơ

+ Cặp đại từ “mình – ta” thể hiện tình cảm thương mến, ngọt ngào, tha thiết

+ Điệp từ “có nhớ” gợi sự hồi tưởng, gợi nhớ những tháng ngày kháng chiến gian khổ đồngbào Việt Bắc và cán bộ miền xuôi cùng nhau chia sẻ

+ Hệ thống hình ảnh đa dạng, giàu ý nghĩa biểu tượng khái quát: Hình ảnh gợi nhớ thiên nhiênViệt Bắc khắc nghiệt, gợi sinh hoạt kháng chiến gian khổ, gợi ý chí sắt đá, quyết tâm cao độcủa quân dân Việt Bắc…

=> Nhà thơ bộc lộ tâm trạng bồi hồi xúc động, từ đó tri ân đồng bào Việt Bắc đã đồng camcộng khổ, hết lòng vì cách mạng, vì kháng chiến

* Nghệ thuật: + đại từ “mình – ta” được sử dụng tài tình, linh hoat.

+ giọng thơ tâm tình, ngọt ngào, tha thiết của ca dao, dân ca, của điệu thơ lục

bát đậm đà bản sắc dân tộc

+ Hệ thống hình ảnh đa dạng, giàu ý nghĩa biểu tượng khái quát

+ Biện pháp tu từ: điệp, đối…

b Đoạn thơ thứ hai:

+ Giọng điệu thơ nhanh, dồn dập thể hiện niềm vui sướng tự hào.

+ Nghệ thuật điệp linh hoạt biến hóa: Điệp từ “vui” được lặp đi lặp lại nhiều lần gợi lên nhữngđợt sóng tình cảm trào dâng cho thấy niềm vui bao trùm không gian Việt Bắc và ngân nga tronglòng quân và dân cả nước

=> Bộc lộ cảm xúc hân hoan phấn chấn tự hào Tinh thần đoàn kết, đồng cam cộng khổ, ý chíquyết tâm sắt đá đã tạo nên sức mạnh để quân dân Việt Bắc chiến đấu và chiến thắng

* Nghệ thuật: + giọng thơ hân hoan, sôi nổi

+ Biện pháp tu từ: điệp,liệt kê …

2 Nhận xét về sự vận động cảm xúc thơ Tố Hữu qua hai đoạn thơ

+ Qua hai đoạn thơ cảm xúc thơ có sự vận động rõ nét: từ trữ tình sâu lắng đến hân hoan hàohùng, tự xúc động ngậm ngùi đến tươi vui rạng rỡ, từ cảm nhận sự gian khổ đến niềm vuichiến thắng ngập tràn

+ Từ đó độc giả hình dung được về sự vận động phát triển của cách mạng Việt Nam, về các giaiđoạn của cuộc kháng chiến, trân trọng sự đóng góp hi sinh của đồng bào Việt Bắc cho khángchiến

+ Từ sự vận động cảm xúc thơ Tố Hữu, độc giả nhận ra đặc điểm thơ Tố Hữu: Lối thơ trữ tình– chính trị Mọi cung bậc cảm xúc tâm trạng đều xuất phát từ những vấn đề chính trị, cáchmạng của dân tộc của thời đại

+ Nghệ thuật thể hiện: Bút pháp từ trữ tình sâu lắng đến sử thi hào hùng, giọng điệu từ bồi hồixúc động đến lạc quan tin tưởng, ngôn từ hình ảnh từ đặc tả biểu tượng đến những địa danhđược lịch sử hóa

C.KB: Đánh giá chung:

– Hai đoạn thơ đặc sắc góp phần tạo nên thành công của Việt Bắc, góp phần sáng tỏ ý

nghĩa hùng ca – tình ca của Việt Bắc

– Tố Hữu xứng đáng được vinh danh là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam

Khẳng định lại giá trị của hai đoạn thơ, đóng góp của nhà văn và tác phẩm đối vớitiến trình phát triển của văn học, mở rộng liên hệ

Đề bài minh hoạ:

Đề 1:

Cảm nhận của anh chị về hai đoạn thơ sau :

Những đường Việt Bắc của ta Đêm đêm rầm rập như là đất rung Quân đi điệp điệp trùng trùng Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan Dân công đỏ đuốc từng đoàn Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay.

Nghìn đêm thăm thẳm sương dày Đèn pha bật sáng như ngày mai lên ( Việt Bắc, SGK Ngữ văn 12, tập một, trang 110, 112)

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

( Tây Tiến – Quang Dũng )

Gợi ý:

A MB: Giới thiệu:

– Tố Hữu được đánh giá là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam Thơ Tố Hữu là thơ trữtình chính trị, mang đậm tính dân tộc Bài thơ được viết vào tháng 10/1954, trích từ tập ViệtBắc Tác phẩm là đỉnh cao trong sự nghiệp sáng tác của Tố Hữu

– Quang Dũng là một nhà thơ đa tài Thơ ông vừa hồn hậu tinh tế vừa hào hoa lãng mạn BàiTây Tiến được sáng tác năm 1948 khi nhà thơ rời xa binh đoàn Tây Tiến và đang dự hội nghịtại Phù Lưu Chanh Bài thơ trích từ tập Mây đầu ô.

- Hai đoạn trích được trích từ hai bài thơ đều tái hiện vẻ đẹp của những đoàn quân ra trận, songmỗi nhà thơ lại có những cách khám phá, cách thể hiện riêng

B TB:

1 Nghị luận hai đoạn thơ:

a Đoạn thơ trong “Việt Bắc”:

- Nội dung:

+ Đoạn thơ miêu tả chiến khu Việt Bắc những ngày đánh giặc Không khí khẩn trương sôi nổinhư rung trời chuyển đất Những đoàn quân ra trận dài bất tận, những đoàn dân công nhiệthuyết yêu đời, những đoàn xe bật sáng xua tan màn đêm ( HS phân tích cụ thể )

+ Đoạn thơ mang đậm chất sử thi lãng mạn với nhịp thơ hào hùng, dồn dập, vừa hiện thực vừalãng mạn, cảm hứng anh hùng hòa lẫn cảm xúc tự hào

- Nghệ thuật: + Thể thơ lục bát

+ Giọng điệu sôi nổi, hào hùng

+ Từ láy gợi hình tượng

+ Nghệ thuật phóng đại, ẩn dụ…

b Đoạn thơ trong Tây Tiến:

+ Đoạn thơ khắc họa chân dung người lính Tây Tiến có cuộc sống gian khổ, thiếu thốn, đối mặtvới bệnh sốt rét rừng, thân hình tiều tụy Nhưng họ vẫn rất hiên ngang, lạc quan, yêu đời, tâmhồn mơ mộng, lãng mạn ( HS phân tích cụ thể)

+ Đoạn thơ kết hợp hài hòa bút pháp hiện thực và lãng mạn Ngôn ngữ giàu chất tạo hình vàgiàu tính nhạc với âm điệu, nhịp điệu biến hóa linh hoạt

2 So sánh hai đoạn thơ:

– Giống nhau: Hai đoạn thơ đều là thế giới của kỉ niệm sống dậy trong tâm trí Các tác giả kh

ắc họa hình ảnh người lính thời chống Pháp với vẻ đẹp lí tưởng hóa, sáng ngời tinh thần chiếnđấu vượt lên gian khổ khó khăn Hai đoạn thơ đều có giọng thơ chắc khỏe, hình ảnh thơ sinhđộng, gợi tả, bút pháp hiện thực và lãng mạn đan xen

– Khác nhau:

+ Việt Bắc thời điểm sáng tác khi cuộc kháng chiến chống Pháp vừa hoàn thành, đoạn thơmang ý nghĩa tổng kết lại sức mạnh của cuộc kháng chiến toàn diện, toàn dân Nhà thơ đã táihiện lại khí thế của cuộc tổng tiến công đầy hào hùng Giọng thơ dồn dập, sảng khoái, đầy tựhào phù hợp với không khí khẩn trương lúc ra trận

+ Tây Tiến được sáng tác vào giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp còn nhiều khókhăn vất vả Tác giả chủ yếu khắc họa chất bi tráng của những người lình Tuy chịu nhiều mất

mát nhưng người lính vẫn thật kiêu hùng, hào hoa Thể thơ thất ngôn với hình ảnh thơ độc đáo,giọng điệu vừa mạnh mẽ, gân guốc vừa nhẹ nhàng sâu lắng.

- Lí giải:

+Có sự giống nhau là do thời đại, sự gặp gỡ trong tư tưởng các nhà thơ Cả hai tác giả đều

có trải nghiệm từ thực tế chiến đấu nên thơ đều có chất hiện thực Bên cạnh đó, Quang Dũng làmột chàng trai rất hào hoa; còn ở Tố Hữu, thơ ông là thơ trữ tình chính trị, luôn có cái nhìn lạcquan, tin tưởng vào cách mạng nên thơ của cả hai tác giả đều có chất lãng mạn

+ Có sự khác nhau do phong cách nghệ thuật, cảm quan nghệ thuật của mỗi nhà thơ là khácnhau

C KB: Tổng kết, khái quát lại ý nghĩa hai đoạn thơ

Đề 2:

Cảm nhận của anh (chị) về hai đoạn thơ sau:

“Ta về mình có nhớ ta

Ta về ta nhớ những hoa cùng người Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng Ngày xuân mơ nở trắng rừng Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang

Ve kêu rừng phách đổ vàng Nhớ cô em gái hái măng một mình.

Rừng thu trăng rọi hòa bình Nhớ ai tiếng hát ân tình thủy chung”

( Việt Bắc- Tố Hữu, SGK Ngữ văn 12, tập một)

“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,

Con thuyền xuôi mái nước song song.

Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả,

Củi một cành khô lạc mấy dòng”.

(Tràng giang – Huy Cận, SGK Ngữ văn 11, tập hai)

Gợi ý:

A MB: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích:

– Giới thiệu Tố Hữu và bài thơ “Việt Bắc”

– Giới thiệu Huy Cận và bài thơ “Tràng giang”

– Giới thiệu hai đoạn thơ và nêu vấn đề nghị luận (chép đầy đủ, chính xác các đoạn thơ)

B TB:

1 Nghị luận về đoạn thơ của “Việt Bắc”:

* Khái quát về vị trí đoạn thơ: Đoạn thơ trên là bức tranh được dệt bằng ngôn từ nghệ thuật

toàn bích, có sự hoà quyện giữa cảnh và người, giữa cuộc đời thực với tấm lòng của nhà thơcách mạng Mười câu thơ trên nằm trong trường đoạn gồm 62 câu thơ diễn tả tâm tình củangười cán bộ sắp sửa rời Việt Bắc, nơi mình đã 15 năm gắn bó với bao tình cảm máu thịt

* Nội dung: Đoạn thơ được coi là bức tứ bình khắc họa thiên nhiên và con người Việt Bắc

trong bốn mùa Ngòi bút Tố Hữu đã gợi tả thật tinh tế vẻ đẹp đặc trưng của cảnh và người vùngđất này

– Cảm nhận về hình tượng thiên nhiên và hình tượng con người Việt Bắc trong đoạn thơ:

+ Cấu trúc độc đáo của đoạn thơ:

++ Cặp lục bát mở đầu vừa như lời ướm hỏi ý nhị Ta về mình có nhớ ta lại vừa như một lời khẳng định trìu mến Ta về ta nhớ những hoa cùng người: ta gắn bó với mình bằng việc khắc ghi trong tâm khảm những gì đẹp nhất của Việt Bắc là hoa và người.

++ Bốn cặp lục bát còn lại, mỗi cặp là một nét chấm phá, gợi tả chân thực, sống động về cảnh

và người Việt Bắc trong một mùa Trong từng cặp, dòng lục là nét đẹp về hoa, dòng bát là nét khắc chạm về người Vẻ đẹp của cảnh làm phông, nền để tôn lên vẻ đẹp của người – hình

tượng trung tâm của Việt Bắc

+ Vẻ đẹp của hình tượng thiên nhiên và con người Việt Bắc trong đoạn thơ:

++ Mùa đông Việt Bắc trong cái nhìn bao quát: Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi/ Đèo cao nắng

ánh dao gài thắt lưng:

+++ Thiên nhiên Việt Bắc dần hiện lên bởi sắc xanh mênh mông đặc trưng của một vùngrừng núi Trên nền xanh ấy thấp thoáng sắc đỏ tươi của hoa chuối Sắc hoa như làm sáng bừng,

ấm áp một vùng không gian Việt Bắc

+++ Hình ảnh con người xuất hiện với tư thế thật vững chãi, tự tin, tự chủ.

++ Bức tranh Việt Bắc vào xuân trong cặp lục bát tiếp theo Ngày xuân mơ nở trắng rừng/

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi giang:

+++ Dòng lục tả hoa xuân trong cái nhìn toàn cảnh kết hợp cái nhìn cận cảnh Nhịp chẵntruyền thống 2/2/2 của thơ lục bát như đang hòa điệu tài tình với nhịp đi nhẹ nhàng của thờigian: mỗi nhịp thơ là một nhịp đi của thời gian, theo đó, từng cánh hoa mơ nở dần làm cho sắctrắng thanh khiết, tinh khôi của hoa cứ lan dần, mở rộng ra để rồi bất chợt phủ kín cả không

gian núi rừng Hai chữ trắng rừngđể lại ấn tượng về vẻ đẹp thật thi vị đồng thời làm cho cảnh

xuân thêm sinh động

+++ Hình ảnh con người Việt Bắc trong công việc bình dị, thầm lặng đan nón Hai chữ chuốt từng vừa gợi tả dáng điệu, tâm thế lao động cần mẫn vừa gợi niềm khâm phục bàn

tay tài hoa của những con người lao động

++ Khung cảnh Việt Bắc sang hè được ghi lại trong cặp lục bát đặc sắc Ve kêu rừng phách đổ

vàng/ Nhớ cô em gái hái măng một mình:

+++ Nhà thơ thấy vọng lên trong kí ức âm thanh rất đỗi quen thuộc Ve kêu rừng phách đổ vàng.Tiếng ve ngân lên lập tức rừng phách chuyển sang màu vàng Cảnh hè Việt Bắc trở nên

sôi động mà thật thơ mộng

+++ Nhà thơ phác họa hình ảnh cô em gái hái măng một mình tần tảo – bản tính truyền

thống của người lao đông

++ Mùa thu Việt Bắc hiện lên bằng nét vẽ Rừng thu trăng rọi hòa bình/ Nhớ ai tiếng hát ân

tình thủy chung:

+++ Thiên nhiên Việt Bắc khi đêm về thật nên thơ trong trẻo bởi ánh sáng trăng thu

+++ Con người Việt Bắc trong cảnh thu này được gợi tả với âm thanh đầy ý nghĩa tiếng hát

ân tình thủy chung Đó là tình cảm gắn bó thủy chung cách mạng của người Việt Bắc.

– Nghệ thuật: Điệp từ nhớ xuất hiện 5 lần đem đến cho đoạn thơ giọng hồi tưởng sâu lắng, tha thiết, làm nổi bật cảm hứng chủ đạo của toàn bài Cách xưng hô mình- ta gia tăng chất giọng

tâm tình ngọt ngào, thương mến khiến nỗi nhớ trong lòng người đi càng bồi hồi, xao xuyến

=> Tiểu kết:

+ Đoạn thơ như một bức họa cổ điển mà hiện đại ghi lại vẻ đẹp gợi cảm, nên thơ của hìnhtượng thiên nhiên Việt Bắc trong sự hòa hợp kì diệu với vẻ đẹp cần cù, tài hoa trong lao độngcùng vẻ đẹp tâm hồn thủy chung, tình nghĩa của hình tượng con người Việt Bắc

+ Mượn hình thức trữ tình giàu tính dân tộc, Tố Hữu đã thể hiện thật thấm thía những tâm tìnhchung của con người Việt Nam trong thời đại cách mạng Đó là lẽ sống lớn, niềm vui lớn, tìnhcảm lớn – nội dung trữ tình bao trùm các sáng tác của Tố Hữu

* Nghệ thuật: + đại từ “mình – ta” được sử dụng tài tình, linh hoat.

+ giọng thơ tâm tình, ngọt ngào, tha thiết của ca dao, dân ca, của điệu thơ lục

bát đậm đà bản sắc dân tộc

+ Hệ thống hình ảnh đa dạng, giàu ý nghĩa biểu tượng khái quát

+ Biện pháp tu từ: điệp, đối…