TIN HỌC CĂN BẢN M¸y tÝnh vµ sö dông m¸y tÝnh NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC Microsoft ® i 381-2006/CXB/3-748/GD Mã số: PTK62B6 ii Mục lục 381-2006/CXB/3-748/GD Mã số: PTK62B6 ii Máy tính trong xã hội ngày nay 5 Vai trò của máy tính 5 Sử dụng máy tính trong giáo dục 6 Tổng kết bài học 8 Câu hỏi kiểm tra 9 Phần cứng và mạng máy tính .10 Các thành phần phần cứng của máy tính .10 Mạng máy tính .17 Tổng kết bài học 22 Câu hỏi kiểm tra 22 Phần mềm máy tính .23 Phần cứng và phần mềm .23 Hệ điều hành .24 Tổng quan về các ứng dụng 30 Tổng kết bài học 37 Câu hỏi kiểm tra 37 Thực hành .37 Hệ điều hành Microsoft Windows XP 38 Khởi động Windows XP 38 Đăng nhập vào Windows XP .38 Tìm hiểu các thành phần của Windows XP 42 Khởi động chương trình .47 Di chuyển, thay đổi kích thước và đóng cửa sổ 50 Chuyển đổi giữa các chương trình 52 Kết thúc phiên làm việc với Windows XP .54 Tắt máy tính Windows XP Professional 55 Tổng kết bài học 57 Câu hỏi kiểm tra 57 Thực hành .58 Quản lý tập tin và thư mục 59 Xem và mở thư mục .60 Mở, soạn thảo và lưu tập tin 63 In tập tin .67 Sắp xếp tập tin 67 Tạo tập tin và thư mục 68 Di chuyển, sao chép và đổi tên tập tin và thư mục 70 Xóa tập tin và thư mục .72 Tổng kết bài học 73 Câu hỏi kiểm tra 73 Thực hành .74 iii Bảo vệ máy tính của bạn .75 Những gì bạn cần bảo vệ và tại sao .75 An toàn dữ liệu: Làm gì và không làm gì 76 Vi rút máy tính .77 Tổng kết bài học 82 Câu hỏi kiểm tra 82 iv Máy tính trong xã hội ngày nay Sau khi hoàn thành bài học này, bạn sẽ hiểu được:  Những ứng dụng phong phú của máy tính trong đời sống hiện đại.  Trong lĩnh vực giáo dục máy tính đang được ứng dụng như thế nào. Vai trò của máy tính Máy tính có ảnh hưởng đến rất nhiều nghề nghiệp trong xã hội ngày nay. Nhân viên thu ngân ở các siêu thị lớn hay các cửa hàng quần áo sử dụng máy tính để đọc mã vạch và tính tiền cho khách. Nhân viên kho kiểm kê hàng và nhập các dữ liệu lưu vào trong máy tính. Các kế toán viên dùng máy tính để lưu trữ thông tin vào bảng tính. Cảnh sát dùng máy tính để tiếp cận thông tin và hỗ trợ cho công tác điều tra. Và còn vô vàn những ví dụ khác nữa. Ngày nay việc sử dụng máy tính đã trở thành phổ biến. Mỗi phòng ban của đơn vị hay công ty có thể có riêng một hệ thống xử lý văn bản hoặc có riêng một chiếc máy tính để phục vụ cho dự án thay vì phải chia sẻ thời gian dùng máy tính với các phòng ban khác. Việc hạ giá thành cũng như cải tiến về kích cỡ đã tạo nên một cuộc cách mạng máy tính. Máy tính đã xuất hiện hầu như trên tất cả các bàn làm việc ở công sở. Máy tính cũng đã đến với đời sống thường nhật trong các gia đình. Ngoài một số nghề có liên quan trực tiếp đến máy tính thì ngày càng nhiều ngành sử dụng máy tính trong các nghiệp vụ hằng ngày. Ở nhiều nước, kiến thức cơ bản về máy tính và công nghệ liên quan là điều kiện để tìm được các công việc chuyên môn. Kỹ năng đánh máy và nhập dữ liệu, kiến thức về bảng tính và phần mềm xử lý văn bản, sự thuần thục trong xử lý thư điện tử và sử dụng Internet là những kỹ năng mà tất cả các sinh viên cần có để có thể bước chân vững vàng trên con đường hòa nhập với xã hội tư duy công nghệ ngày nay. 5 6 Máy tính và sử dụng máy tính Sử dụng máy tính trong giáo dục Ngày nay, việc kết hợp công nghệ đã giúp thay đổi cách giảng dạy cho học sinh và những lợi ích của máy tính trong giáo dục ngày càng trở nên rõ ràng hơn. Các trường học và các nhà quản lý đang ưu tiên đầu tư cho các phòng máy tính và trang bị máy tính cho các phòng học. Giảng dạy về công nghệ đã trở thành một phần trong giáo trình bắt buộc, giáo viên được bồi dưỡng sử dụng phần mềm giúp giảm nhẹ gánh nặng công việc, học sinh và sinh viên được ứng dụng công nghệ để làm bài tập về nhà. Dưới đây là một số ví dụ về cách thức kết hợp máy tính với công nghệ để mang đến những kiến thức phong phú cho người học. Đọc Máy tính là một công cụ tuyệt vời để thực hành đọc. Bạn không chỉ điều chỉnh được kiểu chữ, cỡ chữ mà còn có thể điều chỉnh được các tham số khác để giúp cho việc đọc bớt căng thẳng. Ngày nay còn có các phần mềm giúp đọc nhanh và phát triển các kỹ năng đọc. Ngoài ra bạn còn có thể kết hợp các yếu tố đồ họa, hình ảnh động và âm thanh với chương trình đọc để có thể giảng dạy cho tất cả các lứa tuổi với nhiều cách học khác nhau. Viết Phần mềm soạn thảo văn bản giúp tạo các loại văn bản một cách dễ dàng. Ví dụ, bạn có thể tạo ra một câu chuyện gồm có nhiều phần, một học sinh sẽ bắt đầu câu chuyện và chuyển nó cho một học sinh tiếp theo. Các học sinh có thể dùng chung máy tính hoặc cũng có thể chuyển câu chuyện đó cho nhau thông qua các máy tính nối mạng. Kết hợp với Internet, học sinh có thể học nhóm với các bạn khác trên toàn thế giới và viết nên những câu chuyện mang hương sắc quốc tế bởi vì mỗi học sinh tham gia vào việc viết truyện bổ sung thêm nhiều tình tiết độc đáo của nền văn hóa nước mình. Toán học Có rất nhiều phần mềm hay giúp học sinh nâng cao kiến thức toán bằng việc thực hành những kỹ năng cơ bản. Ngoài ra, học sinh còn có thể sử dụng hình vẽ để giải thích bài toán. Ví dụ, các hình 3 chiều giúp học sinh học môn hình không gian hiệu quả hơn. Ngoài Máy tính trong xã hội ngày nay 7 ra, bạn còn có thể giúp cho học sinh của mình thiết kế các bài toán. Máy tính có thể giúp giải từ những phép tính rất dễ như bài toán đố quả cho đến những bài toán hóc búa như dự đoán về quỹ đạo hạ cánh của tàu vũ trụ xuống mặt trăng. Sinh học Học sinh có thể dùng máy tính để mô phỏng việc giải phẫu và khám phá những bộ phận bên trong của nhiều loài vật. Sau đó, học sinh có thể sử dụng PowerPoint để trình bày những số liệu thu được cho cả lớp. Hóa học Bạn có thể dùng máy tính để mô phỏng rất nhiều thí nghiệm một cách an toàn mà lại không phải bỏ tiền ra mua hóa chất thật. Nếu như học sinh muốn biết điều gì sẽ xảy ra khi cho nước tác dụng với axit, bạn có thể tiến hành thí nghiệm đó mà không phải lo lắng rằng sẽ xảy ra cháy nổ. Địa lý Ngày nay học sinh có thể sử dụng các phần mềm máy tính để quan sát sự chuyển động của các lục địa cũng như sự hình thành của lục địa mới. Bạn cũng có thể quan sát được sự hình thành của những lớp đá khác nhau và hiểu được các núi lửa được hình thành thế nào và vì sao nó lại phun trào. Bạn có thể vào các trang web, qua đó có thể thấy được những ngọn núi lửa còn hoạt động trên toàn thế giới. Ngoài ra bạn có thể quan sát mô phỏng các trận động đất và sau đó kiểm tra trên các trang web để có những thông tin cập nhật về những trận động đất thực sự. Sinh thái Bạn có thể sử dụng máy tính để tạo và quan sát các môi trường ảo, cho dù là sa mạc hay rừng nhiệt đới, ngay trong giờ học. Bạn có thể thám hiểm các hệ sinh thái khác nhau trên toàn cầu qua việc tìm kiếm trên Internet và trao đổi thư điện tử với những người sống tại các vùng khác nhau trên thế giới. 8 Máy tính và sử dụng máy tính Nghệ thuật Bạn có thể tham quan tất cả các viện bảo tàng trên thế giới qua máy tính cá nhân của mình. Những nghệ sỹ có thể sử dụng máy vi tính để sáng tác ra những hình vẽ, áp phích, đoạn băng video và các sản phẩm nghệ thuật khác. Âm nhạc Bạn có thể sử dụng máy vi tính để sáng tác những bài hát của riêng mình qua việc mô phỏng âm thanh của gần như bất cứ một nhạc cụ nào, ngay cả một dàn nhạc. Kết hợp âm nhạc với những phương tiện truyền thông khác (ví dụ như hình ảnh), ta có thể tạo ra những hình thức nghệ thuật mới. Bạn có thể phối hợp hình ảnh số (cả tĩnh và động) với âm thanh, chữ để tạo ra video âm nhạc riêng của mình. Nghiên cứu Hãy tưởng tượng bạn giao cho các học sinh của mình làm một bài nghiên cứu, sau đó cung cấp cho các em một máy tính có thể tra cứu tất cả các thông tin nghiên cứu mà các em cần. Những học sinh này sẽ sử dụng máy tính để tìm những bài báo, các chương trình video, những bài phát biểu của những chuyên gia và rất nhiều các thông tin hữu ích khác. Họ thậm chí có thể liên lạc với những học sinh khác trên toàn thế giới cũng đang nghiên cứu một chủ đề tương tự. Mọi học sinh sẽ tiếp cận được những loại thông tin cần sử dụng cho nghiên cứu. Khi học sinh làm bài nghiên cứu, bạn cũng không phải giảng bài cho cả lớp mà có thể dành thời gian cho từng học sinh, hướng dẫn cách để hoàn thành bài nghiên cứu. Những cảnh tượng nêu trên không phải là một giấc mơ. Bạn có thể dễ dàng biến nó thành sự thực bởi lẽ gần như bất cứ chủ đề nào cũng đều có những phần mềm cung cấp thông tin về chủ đề đó. Thậm chí bạn có thể có những phần mềm cho phép tạo ra một chương trình giảng dạy của riêng mình và truyền đạt những kinh nghiệm nghiên cứu thích hợp cho những lớp học. Tổng kết bài học Trong bài học này, bạn đã được học về vai trò của máy tính trong xã hội ngày nay. Qua đó ta có thể thấy tin học được ứng dụng trong Máy tính trong xã hội ngày nay 9 nhiều lĩnh vực của cuộc sống hiện đại. Đặc biệt bạn đã được biết về vai trò của máy tính và công nghệ trong giáo dục ngày nay. Câu hỏi kiểm tra 1. Máy tính có vai trò ngày càng lớn như thế nào trong cuộc sống và xã hội ngày nay? 2. Máy tính được sử dụng như thế nào trong lĩnh vực giáo dục? Phần cứng và mạng máy tính Sau khi hoàn thành bài học này, bạn sẽ hiểu được:  Các thiết bị phần cứng cần thiết để một máy tính có thể hoạt động được và các thiết bị bổ sung.  Mạng máy tính và lợi ích của mạng máy tính. Các thành phần phần cứng của máy tính Hầu hết máy tính ngày nay đều có các thành phần sau: bộ xử lý (CPU), RAM, màn hình, ổ đĩa cứng, bàn phím, chuột, ổ CD-ROM và thẻ âm thanh. Ngoài ra, có thể còn có các thiết bị bổ sung khác, như ổ DVD, ổ Zip, máy in và máy quét. Trước hết ta điểm qua các thiết bị cần thiết nhất, cần có của một máy tính cá nhân. Bộ xử lí trung tâm (CPU) CPU là thành phần quan trọng nhất của máy tính, đó là thiết bị chính thực hiện và điều khiển việc thực hiện chương trình. Bộ xử lí trung tâm Chất lượng của máy tính phụ thuộc nhiều vào chất lượng của CPU. CPU gồm hai bộ phận chính: bộ điều khiển (CU − Control Unit) và bộ số học/lôgic (ALU − Arithmetic/Logic Unit). Bộ điều khiển không trực tiếp thực hiện chương trình mà hướng dẫn các bộ phận khác của máy tính làm điều đó. Bộ số học/lôgic thực hiện các phép toán số học và lôgic, các thao tác xử lí thông tin đều là tích hợp của các phép toán này. 10 [...]... phần văn bản còn lại và bạn thậm chí còn có thể in chúng với các kiểu chữ khác nhau nếu bạn muốn  Bạn có thể in nhiều bản sao tùy ý và từng bản đều trông như nhau - thực sự - đều là "bản gốc"  Và tốt hơn cả, bạn không bao giờ phải dùng tẩy hoặc bút xóa Microsoft Word là phần mềm xử lý văn bản có trong Office Word, phần mềm xử lý văn bản của Microsoft Chương trình bảng tính Chương trình bảng tính... hợp Microsoft đưa ra hai chương trình thư điện tử: Microsoft Outlook, một phần của Microsoft Office và Microsoft Outlook Express một phần của Windows XP Chương trình thư điện tử trong Office được gọi là Microsoft Outlook Nó là chương trình phong phú hơn Outlook Express Ngoài gửi nhận thư, bạn có thể dùng tính năng lịch của Outlook để theo dõi các cuộc họp của mình mỗi ngày và xem hoặc in lịch của mình... số, hay thông tin chẳng hạn sổ điểm học sinh, nếu bạn là thầy giáo - khi cách trình bày tốt nhất là dạng bảng cho phép đọc cả chiều ngang và dọc, đó là lúc nghĩ tới việc dùng bảng tính Không giống như bộ xử lý văn bản được thiết kế để xử lý các dòng và đoạn văn bản, trang tính được thiết kế để xử lý thông tin trong các ô, theo hàng và theo cột Đây là tiêu chuẩn cho mọi bảng tính điện tử Microsoft Excel... và trong doanh nghiệp Microsoft Office XP thực tế là một nhóm các ứng dụng, quan trọng hơn, các ứng dụng này làm việc cùng nhau để giúp bạn hoàn thành công việc tốt hơn, thuận tiện hơn Dưới đây là các chương trình lõi tạo nên Office XP:  Microsoft Word, chương trình xử lý văn bản dùng để soạn thảo, tạo báo cáo, xuất bản bản tin và nhiều việc khác  Microsoft Excel, chương trình bảng tính có khả năng... loại 5, để nối máy tính của bạn với modem, hub và bộ định tuyến Máy tính Thực tế, bạn có thể kết nối mạng với bất kỳ máy tính nào chạy Microsoft Windows 98 Second Edition (SE) hay mới hơn Các máy tính không cần chạy cùng hệ điều hành Tất nhiên, phiên bản mới có khả năng kết nối mạng tốt hơn phiên bản trước Nếu kết nối Internet, máy tính của bạn nên được cài phiên bản mới nhất của Windows Modem Nếu kết... tránh các trang có nhiều đồ họa lớn, tập tin âm thanh, hay hoạt hình, vẫn có thể dùng Internet một cách hiệu quả Chia sẻ tập tin Một ích lợi của mạng là chia sẻ tập tin, so với việc sao tập tin lên đĩa mềm và mang nó sang máy tính khác Ưu điểm quan trọng khác là khả năng hợp tác với người khác trong một số dự án bằng việc chia sẻ thư mục và tập tin Với các tập tin được cất giữ ở một chỗ, mọi người đều... tính hoạt động tốt Mạng máy tính là gì? Nêu hai loại hình mạng cơ bản cũng như ưu điểm và nhược điểm của chúng Các thành phần nền tảng của mạng máy tính là gì? Bạn cần phần cứng nào để nối với Internet? Bạn hãy cho biết lợi ích của việc sử dụng mạng máy tính 23 Phần mềm máy tính Sau khi hoàn thành bài học này, bạn sẽ hiểu được:  Vai trò của hệ điều hành  Một số phần mềm ứng dụng chạy trên máy tính... các lệnh của nó được bộ xử lý (CPU) của PC xử lý Các lệnh này đơn giản nói cho đầu đọc/ghi đĩa cứng của bạn nơi tìm các phần kế tiếp của hệ điều hành Bộ nạp khởi động biết cách nạp các phần cốt lõi của hệ điều hành từ đĩa vào bộ nhớ và chạy chúng Hệ điều hành cứ thế thường trực chạy cho tới khi bạn tắt PC đi, trong quá trình hoạt động nó phát hiện và lập cấu hình cho mọi thành phần phần cứng của PC,... được thiết kế khớp với hình dáng của bàn tay người Bàn phím Bàn phím máy tính là thiết bị cơ bản dùng để đưa thông tin vào máy tính, vì thế hầu hết máy tính đều có bàn phím ngoại trừ các kiểu thiết bị cầm tay Bàn phím cũng có nhiều kiểu Bàn phím Microsoft dưới đây có thiết kế để làm giảm việc căng cơ và gân cổ tay, cánh tay và khuỷu tay Bàn phím tối ưu giúp làm giảm sự căng cổ tay, cánh tay và khuỷu... mạnh Nhưng khi máy tính được kết nối trong một mạng, ích lợi của từng máy tính cá nhân được tăng lên rất nhiều Khi máy tính là một thành phần của mạng, bạn có thể chia sẻ các tập tin của mình cho đồng nghiệp hoặc sử dụng chung tài nguyên và thiết bị (máy in chẳng hạn) Các thành phần của mạng Nguyên tắc ghép nối vật lý phần cứng (dùng giắc cắm) của một máy tính và sử dụng phần mềm để tương tác với ứng . những lớp học. Tổng kết bài học Trong bài học này, bạn đã được học về vai trò của máy tính trong xã hội ngày nay. Qua đó ta có thể thấy tin học được ứng. TIN HỌC CĂN BẢN M¸y tÝnh vµ sö dông m¸y tÝnh NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC Microsoft ® i 381-2006/CXB/3-748/GD Mã số: