KIỀU ở lầu NGƯNG BÍCH

Ra ngoài giúp nước, giúp non, Về nhà tận tụy chồng con một lòng." Không biết từ bao giờ, hình tượng người phụ nữ đã đi vào văn thơ một cách từ nhiên đến thế.. Đồng điệu trong dòng c

KIỀU Ở LẦU NGƯNG BÍCH

"Phụ nữ Việt Nam trung trinh tiết hạnh, Trang điểm cuộc đời muôn cánh hoa thơm

Ra ngoài giúp nước, giúp non,

Về nhà tận tụy chồng con một lòng."

Không biết từ bao giờ, hình tượng người phụ nữ đã đi vào văn thơ một cách từ nhiên đến thế Và có biết bao áng văn, áng thơ viết về hình tưởng này nhưng mỗi người lại mang một nét riêng biệt, mang một ve đẹp khác nhau từ góc nhìn khác nhau Đồng điệu trong dòng cảm xúc này nhà thơ Nguyễn Du – đại thi hào của dân tộc đã trãi lòng mình dệt nên khúc ca thật đẹp về hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến qua thi phẩm “Kiều ở lầu ngưng bích” Bài thơ là tiếng lòng của nhà thơ dành cho số phận hẩm hiu của người phụ nử tài hoa lúc bấy giờ

Tác phẩm “Kiều ở lầu ngưng bích” là một đoạn trích nằm ở phần thứ hai: Gia biến và lưu lạc Sau khi bị Mã Giam Sinh lừa gạt, làm nhục, bị

Tú Bà mắng nhiếc, Kiều nhất quyết không chịu chấp nhận cuộc sống lầu xanh Đau đớn, phẫn uất, nàng định tự vẫn, Tú Bà sợ mất vốn bèn lựa lời khuyên giải đưa nàng ra sống riêng ở lầu Ngưng Bích với lời hứa hẹn khi nàng bình phục sẽ gả nàng cho người tử tế nhưng thực chất là giam lỏng nàng để thực hiện âm mưu mới đê tiện và tàn bạo hơn Dưới ngòi bút của nhà thơ Nguyễn Du, nàng Kiều toát lên một ve đẹp không những đẹp người mà còn đẹp nết, đẹp cả tâm hồn, lẫn tài nghệ sắc

Đọc “Truyện Kiều” ta cảm nhận được vẽ đẹp của nàng một ve đẹp phải nói rằng ai nhìn nàng một lần điều đem lòng thương nhớ, một ve đẹp “khuynh nước khuynh thành” hay “tuyệt thế giai nhân” đó là những câu từ dùng diễn tả ve đẹp của nàng Không chỉ mang một ve đẹp có một không hai mà còn có tài nghệ hơn người, tiềm năng xuất chúng, linh thông nghệ thuật ngâm thơ tình sầu Nói chung tất cà những điều tinh hoa, tinh tuý điều hội tụ ở nàng Kiều Chính vì lẽ đó

mà nhà thơ Nguyễn Du đã có sự dự đoán được tương lai cùa nàng sẽ gặp nhiều biến cố sống gió và bạc mệnh cuộc đời:

“Có tài mà cậy chi tài, Chữ Tài liền với chữ Tai một vần”

“Hồng nhan thì Bạc mệnh”

Trong xã hội phong kiến ngày xưa tàn bạo tồn tại các tên quan lại ức hiếp dân lành đẩy họ vào bước đường cùng Kiều vì muốn chuộc cha và

em trai đã chấp nhận bán mình để từ đó danh dở mối tình đầu Từ đó thể hiện lòng hiếu thảo của nàng Kiều cũng như lên án chế độ phong kiến tan bạo lúc bấy giờ Thực sự Kiều rất yêu kim trọng “bên tình bên nghĩa bên nào nặng hơn?” trong tâm trí nàng thì tình cảm riêng tư, lợi ích đời tư của nàng đã nhường chỗ cho tình phụ tử và tình anh em Có

lẽ trong xã hội bấy giờ con gái đồng lòng luôn chịu hết mọi cực khô trong gia đình:

“Ruộng sâu, trâu nái không bằng con gái đầu lòng”

Bởi vậy, vì lẽ đó mà Kiều phải chịu hy sinh tấm thân mình để đôi lấy sự bình yên cho gia đình Thuý Kiều là một trong những hình ảnh người phụ nữ trong xã hội phong kiến chịu nhiều bất công, áp bức, bóc lột mang một nỗi niềm chua xót cho số phận của mình

Kiều cảm thấy buồn tủi cho số phận mình, nghĩ về số phận của chính mình mà chạnh lòng con tim thắt chặt ngậm đắng nuốt cay Trong khoảng trời mênh mông của lầu ngưng bích nàng cảm nhân số phận mình bị giam lỏng nơi bốn bề là biển lớn sông rông và nghĩ về thân phận bèo dạt mây trôi lênh đên giữa sự đời Và giờ đây hình ảnh Kim Trọng lại hiện lên trong tâm trí nàng nhưng giờ đây chỉ còn là những ký

ức, kỷ niệm một đem trăng cùng thề nguyện dưới ánh trăng tròn Càng nhớ về kim Trọng nàng càng lo lắng cho chàng, không biết giờ chàng ra sao như thế nào?

“Tưởng người dưới nguyệt chén đồng Tin sương luống những rày trong mai chờ.”

Chữ tưởng ở đây có nghĩa là hồi tưởng, nhớ lại Nhớ về Kim Trọng là nhớ về người yêu nên bao giờ Kiều cũng nhớ về lời thề đôi lứa "chén đồng"là chén rượu thề nguyền, đồng lòng, đồng dạ mà Kiều và Kim Trọng đã uống dưới ánh trăng vằng vặc Càng nghĩ nàng lại càng tủi nhục cho thân phận của mình, giờ đây tấm thân này không còn xứng đáng với chàng nữa Từ đó ta có thể thấy dù ở trong hoàn cành bị giam lỏng, làm nhục nhưng Kiều vẫn luôn giữ tấm lòng thuỷ chung son sắc

với Kim Trọng Trong bi kịch tình yêu, Thúy Kiều có nỗi đau về nhân phẩm, một nỗi đau dai dẵn

"Vầng trăng vằng vặc giữa trời Đinh linh hai miệng một lời song song"

Vầng trăng kia vẫn còn, chén rượu thề nguyền chưa ráo mà nay tình duyên đã chia cắt đột ngột Câu thơ như có nhịp thôn thức của trái tim yêu thương đang rỉ máu

“Bên trời góc bể bơ vơ, Tấm thân gột rửa bao giờ cho phai.”

Dẫu chữ hiếu đã được đền đáp nhưng ở nơi đất khách quê người kiều vẫn luôn nghĩ về cha mẹ:

“Xót người tựa cửa hôm mai Quạt lồng ấp lạnh những ai đó giờ?

Sân Lai cách mấy nắng mưa, Có khi gốc tử đã vừa người ôm.”

Nếu như khi diễn tả nỗi nhớ chàng Kim của Kiều, Nguyễn Du dùng động từ "tưởng" thì khi diễn tả tấm lòng hiếu lễ với cha mẹ của Kiều, tác giả lại sử dụng tính từ “Xót” Xót nghĩa là thương, thương đến mức xót xa trong lòng Không xót xa sao được khi một đứa con hiếu thảo như Kiều lại cứ nghĩ đến hình ảnh cha mẹ đang tựa cửa ngóng trờ con trở về, còn con thì vẫn bóng chim tăm cá, không thấy đâu Nàng còn lo lắng cho cha mẹ khi mà đã tuôi cao sức yếu không biết có ai chăm sóc cho không, hai em có làm tốt nghĩa vụ và trách nhiệm của phận làm con hay không Cụm từ “cách mấy nắng mưa” có tính chất gợi tả thời gian, cho thấy sự xa cách của biết bao ngày mưa nắng nhưng cũng đồng thời gợi đến khoảng cách về không gian địa lí, sự xa xôi cách trở giữa nàng với cha mẹ biết bao giờ được gặp lại để làm tròn bôn phận làm con Qua tâm trạng xót xa, buồn tủi và lo lắng khi nhớ về cha mẹ, gia đình của Kiều, chúng ta thấy được tấm lòng thảo thơm, hiếu nghĩa của Kiều dành cho cha mẹ rất là lớn lao, cao cả và thiêng liêng

“Buồn trông cửa bể chiều hôm,

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?”

Khung mở ra vào thời điểm chiều hôm, thời điểm của những lưu luyến khó tả "Cửa bể chiều hôm" gợi trước mắt ta hình ảnh những tia nắng leo lắt cuối ngày phản chiếu lên mặt biển xanh thẳm rồi lan ngay ra không gian xung quanh, khiến mọi thứ nhuốm màu sẫm tối, có cái gì

da diết như đêm luyến ngày, như niềm lưu luyến tha thiết của Kiều về ngày tháng êm đềm xưa kia Các từ ngữ "thấp thoáng", "xa xa" gợi sự

le loi, đơn độc như chính niềm hi vọng mỏng manh, leo lét của Kiều Một mình bơ vơ ở nơi đó, Kiều chỉ mòn mỏi nhớ về quê hương, nhớ về cha mẹ, chờ mong một con thuyền đến cứu, thế nhưng những chiếc thuyền ấy chỉ thấp thoáng ở xa rồi mất hút về phía chân trời "Thuyền ai" lênh đênh rồi mất hút về phía chân trời xa như cuộc đời Kiều, chẳng biết đến bao giờ có thể về được quê nhà, báo hiếu cho cha mẹ.Ánh nhìn của Kiều vẫn ở mặt nước nhưng đã gần hơn:

“Buồn trông ngọn nước mới sa, Hoa trôi man mác biết là về đâu?”

Cánh hoa mỏng manh, dập dìu trong dòng nước, bé nhỏ, chẳng thể nào chống chọi được sức của "ngọn nước mới sa" như chính thân phận nàng Kiều nhỏ bé trong dòng đời đẩy đưa Thân phận Kiều giờ đây lạc lõng, le loi, tả tơi trôi theo dòng đời vô định "biết là về đâu" như chính bông hoa kia Nhìn cánh hoa bị vùi dập tả tơi ấy, nàng Kiều lại càng nhớ thương Kim Trọng, càng buồn tủi, xót xa vì số phận bèo dạt mây trôi, chẳng biết sẽ đi về nơi nao của mình Không chỉ có mặt nước mênh mang chất chứa bao nỗi buồn mà cả cỏ cây cũng sầu thảm:

“Buồn trông nội cỏ rầu rầu, Chân mây mặt đất một màu xanh xanh.”

Ngược với cái tên xanh biếc hi vọng của "Ngưng Bích" sắc xanh nối tiếp của trời đất qua đôi mắt buồn tủi của Kiều trở nên thật sầu thảm Từ láy "rầu rầu" gợi nên hình ảnh của một bãi cỏ tàn úa, xơ xác đến thảm thương Xanh trời nối tiếp xanh đất tàn úa, héo hon, vô vị, te nhạt như chính số phận bị giam lỏng trên lầu cao của Kiều Tuôi thanh xuân tươi đẹp của Kiều, tài sắc vẹn toàn của nàng rồi sẽ phai tàn, vô vị như màu xanh héo úa kia Màu xanh vốn là màu của hi vọng nay đã tàn úa như chính niềm hi vọng đang cạn dần và nỗi xót xa, dằn vặt ngày càng dâng cao trong lòng Kiều Quang cảnh đang im lặng, bỗng dậy sóng:

“Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,

Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.”

Âm thanh của tiếng sóng "ầm ầm" trong cảnh "gió cuốn mặt duềnh" như chính là những bão tố phong ba đang chờ Kiều ở phía trước Nàng

lo lắng không biết khi nào tai họa sẽ ập đến như tiếng sóng dồn dập ngoài xa Tiếng sóng ầm ì như chính tiếng của tai họa sắp ập tới, những cạm bẫy của cuộc đời ập đến "kêu quanh ghế ngồi" khiến cho nàng Kiều sợ hãi

Điệp ngữ "buồn trông" đặt ở bốn đầu câu lục bát trong đoạn thơ như tiếng thở dài cùng với nhịp thơ chầm chậm và những thanh bằng đã nhấn mạnh nỗi buồn cứ càng lúc càng dâng lên mãi trong lòng Kiều cùng hòa với cảnh vật càng lúc càng mênh mang, vắng ve hơn Những từ láy "xa xa", "thấp thoáng", "man mác", "rầu rầu", "xanh xanh", "ầm ầm" như những con sóng dằn vặt, buồn tủi dâng tràn trong lòng Kiều Đoạn thơ "Kiều ở lầu Ngưng Bích" là đoạn thơ tả cảnh ngụ tình hay nhất trong Truyện Kiều cũng như văn học trung đại Việt Nam Đoạn thơ giúp ta hiểu thêm về Kiều, môt người tình chung thủy, một đứa con hiếu thảo và lòng một con người giàu lòng vị tha, khiến ta căm hận xã hội phong kiến bất công tàn bạo đưa đẩy con người tài hoa vào kiếp lầu xanh tủi hô

Nếu như Nguyễn Du gửi đến chúng ta hình ảnh nàng kiều bán mình để chuộc cha và em trai cùng với nhưng phẫm chất tốt đẹp thì nhà thơ Nguyễn Dữ gửi chúng ta hình ảnh người phụ nữ với cuộc đời oan đến trái phải tìm tới cái chết qua tác phẩm “chuyện người con gái Nam Xương”

Tác phẩm “ Chuyện chuyện người con gái Nam Xương” là một tác phẩm hay nhất của Nguyễn Dữ Tác phẩm nói về một cô gái nết na hiền diệu công dung ngôn hạnh nhưng số phận hẩm hiu, xã hội đưa đẩy nàng phải chọn cái chết để giải bày

Tâm hồn con người là vương quốc riêng biệt qua hai tác phầm, ta cảm nhận được sự đồng điệu giao thoa trong tâm hồn hai thi sĩ Hai thi sĩ, hai cách diễn đạt khác nhau nhưng cùng chung một chân lý rằng dù bất kỳ hoàn cảnh nào thì hình ảnh người phụ nữ Việt Nam vẫn luôn bất diệt , một hình ảnh phụ nữ đảm đàng, bất khuất, trung hậu,…

Hình ảnh người phụ nữ ở tác phẩm “Kiều ở lầu ngưng bích” đã để lại nhưng rung động nhẹ nhàng trong lòng người đọc Bằng sự tài hoa trong tâm hồn , thăng hoa trong ngòi bút nhà thơ Nguyễn Du đã phác hoạ nên hình ảnh người phụ nữ với những ve đẹp sáng ngời đậm chất hình ảnh Việt Nam

Thời gian có thể cuốn đi tất cả biến mọi thứ thành các bụi nhưng những gì là thơ va có giá trị đích thực thì còn tồn tại mãi với thời gian, sống mãi trong lòng người đọc.Tác phẩm khép lại nhưng mở ra trong ta biết bao cảm xúc trước ve đẹp người phụ nữ với phẩm chất sáng ngời

Để từ đó ta càng thêm tự hào về những người làm nên giá trị của hạnh phúc và gia đình Phải chăng nhà văn Nuyễn dữ đã đem lòng ngưỡng

mộ hình ảnh phụ nữ với những phẩm chất đáng quý của người phụ nữ Việt Nam Hẳn Nguyễn Dữ phải là người yêu giá trị và nhân cáchcủa người phụ nữ lắm thì mới viết được những câu văn tình cảm đến thế! Cảm ơn Nguyễn Dữ đã mang đến nhửng câu văn thật đẹp , những tình cảm thật đẹp dành cho người phụ nữ trong xã hội phong kiến

HUỲNH TẤN CƯỜNG