Tæng kÕt vÒ tõ vùng I: Sự phát triển của từ vựng : 1 : Sự phát triển nghĩa của từ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng.. thức hoán dụ Các cách Phát triển Cáccc cách Phát triển từ Tạo từ ngữ
Trang 1Kiểm tra bài cũ
Hãy cho biết, trường hợp sau đây là hiện tượng từ nhiều nghĩa hay hiện tượng từ đồng âm? Vì sao?
- Khi chiếc lá xa cành
Lá không còn màu xanh
Mà sao em xa anh
Đời vẫn xanh vời vợi ( Hồ Ngọc Sơn – Gửi em dưới quê làng)
- Công viên là lá phổi của thành phố.
Trang 2Kiểm tra bài cũ
là hiện tượng từ nhiều nghĩa
(lá phổi : nghĩa chuyển)
Lá xa cành :
Lá phổi :
Lá
quá trình quang hợp, trao đổi khí, hút khí Cacbonic và thải khí Oxi (Nghĩa gốc) quá trình hô hấp, trao đổi khí, nhận khí Oxi, thải khí Cacbonic (Nghĩa chuyển)
Trang 3Tæng kÕt vÒ tõ
vùng
Trang 4Tæng kÕt vÒ tõ vùng
I: Sự phát triển của từ vựng :
1 : Sự phát triển nghĩa của
từ trên cơ sở nghĩa gốc của chúng
Các cách phát triển từ vựng
Các cách
Phát triển
từ
Phát triển
số lượng từ
ngữ
Các
cách
Phát
triển
Các cách Phát triển từ
Phát triển
nghĩa của từ
Ph
thức
ẩn
dụ
Ph
thức hoán dụ
Các cách Phát triển
Cáccc cách Phát triển từ
Tạo
từ ngữ mới
Mượn
từ ngữ nước ngoài
2 : Ví dụ
Trang 5Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Các
cách
phát
triển
từ
vựng
Phát triển nghĩa của từ
Phát triển
số lượng từ ngữ
Tạo từ ngữ
mới Mượn từ ngữ nước ngoài
Phương thức
ẩn dụ Phương thức hoán dụ
- Chị em … chơi xuân.
- Ngày xuân em hãy còn
dài … (Tr Kiều)
- … khăn hồng trao tay.
- … tay buôn người
(Truyện Kiều)
- du lịch sinh thái
- sách đỏ …
- sơ mi, in-tơ-nét
- âm nhạc, thủy cung …
Trang 6Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Các cách I: Sự phát triển của từ vựng :
phát triển từ vựng
Các cách
Phát triển
từ
Phát triển
số lượng từ
ngữ
Các
cách
Phát
triển
Các cách Phát triển từ
Phát triển
nghĩa của từ
Ph
thức
ẩn
dụ
Ph
thức hoán dụ
2 :Ví dụ
Các cách Phát triển
Cáccc cách Phát triển từ
Tạo
từ ngữ mới
Mượn
từ ngữ nước ngoài
3 : Ng«n ng÷ ph¶i: Phát triển
cả về nghĩa và số lượng mới đáp ứng được nhu cầu giao tiếp ngày một tăng
Trang 7Tổng kết về từ vựng
II Từ mượn :
1 Từ mượn: Là những từ vay mượn của tiếng nước ngoài.
Từ mượn là những từ vay
mượn của tiếng nước ngoài để
biểu thị những sự vật, hiện
tượng, đặc điểm … mà tiếng
Việt chưa cú từ thật thớch hợp
Trang 8B
C
D
Chọn nhận định đúng trong những nhận định sau:
Ngày nay, vốn từ tiếng Việt rất dồi dào và phong phú, vì vậy không cần vay mượn từ ngữ tiếng nước ngoài nữa
Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là
do sự ép buộc của nước ngoài
Tiếng Việt vay mượn nhiều từ ngữ của các ngôn ngữ khác là
để đáp ứng nhu cầu giao tiếp của người Việt
Chỉ một số ít ngôn ngữ trên thế giới phải vay mượn từ ngữ Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Trang 9Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Theo cảm nhận của em thì
những từ mượn như : săm,
lốp, (bếp) ga, xăng, phanh …
có gì khác so với những từ
mượn như : a-xít, ra-đi-ô,
vi-ta-min?
2 : Tiếng Việt vay mượn
nhiềuTN của các ngôn ngữ khác là để đáp
ứng nhu cầu giao tiếp của người Việt.
3 :
- Săm, lốp, (bếp) ga, xăng : được Việt hoá hoàn toàn
- A-xít, ra-đi-ô, vi-ta-min : chưa được Việt hoá
* Lưu ý : Các từ mượn đã
được Việt hoá thì viết như từ
thuần Việt Đối với những từ
mượn chưa được Việt hoá
hoàn toàn, nhất là những từ
gồm trên hai tiếng, ta nên
dùng gạch nối để nối các tiếng
với nhau
Trang 10Tæng kÕt vÒ tõ vùng
II Từ mượn : III Từ Hán Việt :
1 : Từ Hán Việt là từ mượn của tiếng Hán
Từ Hán Việt là từ mượn của
tiếng Hán, nhưng được phát
âm và dùng theo cách dùng từ
của tiếng Việt
2:
Trang 11C
B
D
Chọn quan niệm đúng trong những quan niệm sau:
Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Dùng nhiều từ Hán Việt là việc làm cần phê phán
Từ Hán Việt là bộ phận quan trọng của lớp từ mượn gốc Hán
Từ Hán Việt không phải là một bộ phận của vốn từ tiếng
Việt
Từ Hán Việt chiếm một tỉ lệ không đáng kể trong vốn từ
tiếng Việt
Trang 12Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Thuật ngữ :
Thuật ngữ là từ ngữ biểu thị
khái niệm khoa học, công
nghệ và thường được dùng
trong các văn bản khoa học,
công nghệ
IV Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội
1 : ThuËt ng÷
2 :
Biệt ngữ xã hội :
Biệt ngữ xã hội là những từ
ngữ được dùng trong một
tầng lớp xã hội nhất định
Thuật ngữ có vai trò to lớn trong đời sống hiện nay
Chúng ta đang sống trong thời
đại khoa học, công nghệ phát
triển hết sức mạnh mẽ và có ảnh
hưởng lớn đối với đời sống con
người Trình độ dân trí của
người Việt Nam cũng không
ngừng được nâng cao Nhu cầu
giao tiếp và nhận thức của mọi
người về những vấn đề khoa
học, công nghệ tăng lên chưa
từng thấy Dĩ nhiên trong tình
hình đó, thuật ngữ đóng vai trò
quan trọng và ngày càng trở nên
3 : Biệt ngữ xã hội
Ví dụ :
- Học sinh sinh viên :
+ ăn trứng (điểm 0)
+ ăn ngỗng (điểm 2)
+ ăn gậy (điểm 1)
+ học vẹt, học lệch, trúng tủ, …
- Vương triều phong kiến :
+ hoàng thượng, thiên tử, bệ hạ
… (vua)
+ trẫm (vua tự xưng)
+ thần, khanh, bề tôi … (quan)
+ hoàng hậu (vợ vua) …
Trang 13Tæng kÕt vÒ tõ vùng
II Từ mượn : III Từ Hán Việt :
IV Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội
V Trau dồi vốn từ :
1 : H×nh thøc trau dåi vèn tõ
Hình thức trau dồi vốn từ
Rèn luyện để
nắm đầy đủ
và chính xác
nghĩa của từ
và cách dùng
từ là việc rất
quan trọng
của trau dồi
Rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết, làm tăng vốn từ là việc thường xuyên phải làm để trau dồi vốn
2 : Giải nghĩa từ
Trang 14Tæng kÕt vÒ tõ vùng
1 (chính sách) Bảo vệ sản xuất trong nước chống lại sự cạnh tranh của hàng hoá nước ngoài trên thị
trường nước mình
2 Văn bản mới ở dạng dự kiến, phác thảo, cần phải đưa ra một hội nghị của những người có thẩm quyền để thông qua
3 Cơ quan đại diện chính thức và toàn diện của một nhà nước ở nước ngoài, do một đại sứ đặc mệnh toàn
quyền đứng đầu
4 Con cháu của người đã chết
Bảo hộ mậu dịch :
Dự thảo :
Đại sứ quán :
Hậu duệ :
Trang 15Tæng kÕt vÒ tõ vùng
II Từ mượn : III Từ Hán Việt :
IV Thuật ngữ và biệt ngữ xã hội
V Trau dồi vốn từ :
1 :H×nh thøc trau dåi vèn tõ
Hình thức trau dồi vốn từ
Rèn luyện để
nắm đầy đủ
và chính xác
nghĩa của từ
và cách dùng
từ là việc rất
quan trọng
của trau dồi
Rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết, làm tăng vốn từ là việc thường xuyên phải làm để trau dồi vốn
2 : Giải nghĩa từ
3 : Sửa lỗi dùng từ
Trang 16Tæng kÕt vÒ tõ vùng
Câu 3 :
a Lĩnh vực kinh doanh béo bổ này đã thu hút sự đầu tư của
nhiều công ty lớn trên thế giới
b Ngày xưa Dương Lễ đối xử đạm bạc với Lưu Bình là để cho Lưu Bình thấy xấu hổ mà quyết chí học hành, lập thân
c Báo chí đã tấp nập đưa tin về sự kiện SEA Games 22 được tổ chức tại Việt Nam
béo bở
tệ bạc tới tấp
Trang 17Tổng kết về từ vựng
Từ đơn
Từ phức
Thành ngữ
Nghĩa của từ
Từ nhiều nghĩa
Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
Từ đồng âm
Từ đồng nghĩa
Từ trái nghĩa
Cấp độ khái quát của nghĩa
từ ngữ
Trường
từ vựng
Sự phát triển
của từ vựng
Từ mượn
Từ Hán Việt
Thuật ngữ Biệt ngữ
xã hội
Từ vựng
Trang 18Từ vựng
Cấu tạo Tính chất Nguồn gốc Mở rộng
Từ đơn
Từ phức
Từ ghép
Từ láy
Nghĩa
Nghĩa gốc Nghĩa chuyển
Đồng nghĩa Đồng âm Trái nghĩa Trường từ vựng
Từ thuần Việt
Từ mượn
Tiếng Hán Ngôn ngữ khác
Từ tượng thanh
Từ tượng hình Biện pháp tu từ
Tổng kết về từ vựng
Trang 19Tæng kÕt vÒ tõ vùng
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Nắm nội dung kiến thức vừa được hệ thống hóa
- Xem lại các bài tập vừa làm và làm thêm một số bài tập có liên quan
- Chuẩn bị bài mới: Đoàn thuyền đánh cá (Huy Cận).
+ Đọc bài thơ, tìm hiểu tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm
+ Trả lời các câu hỏi trong Đọc - Hiểu văn bản
+ Làm bài tập phần luyện tập