Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 Tuần Tiết Ngày soạn : Ngày dạy : Bài : C u t o trong c a thân nonấ ạ ủ I. MỤC TIÊU * Kiến thức : - Trình bày được cấu tạo sơ cấp của thân non gồm vỏ và trụ giữa * Kỹ năng : Quan sát, phân tích kênh hình, biết so sánh để tìm ra kiến thức II/ CHU ẨN BỊ : 1. Giáo viên : Tranh 2. Học sinh : Kiến thức III. PHƯƠNG PHÁP : đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm VI.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1. Ơn ®Þnh líp: 2. Kiểm tra bài cũ : Câu hỏi Đáp án Cho biÕt c©y dµi ra do bé phËn nµo ? Sù dµi ra cđa c¸c c©y kh¸c nhau cã gièng nhau kh«ng ? - Thân cây dài ra do sự phân chia các tế bào ở mơ phân sinh ngọn. - Sù dµi ra cđa th©n ë c¸c c©y kh¸c nhau lµ kh¸c nhau. + C¸c c©y th©n cá dµi ra rÊt nhanh, ®Ỉc biƯt lµ c©y th©n leo + C¸c c©y th©n gç dµi ra chËm h¬n 3. Nội dung bài mới : Em h·y quan s¸t vµ cho biÕt h×nh dưíi ®©y lµ bé phËn nµo cđa c©y ? (Đó là cấu tạo miền hút của rễ ) Câu tạo của thân non như thế nào? Cấu tạo của thân non có điểm gì giống và khác cấu tạo của rễ? HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH NỘI DUNG GV treo tranh hình 15.1 sgk và u cầu học sinh quan sát GV giới thiệu tren tranh phần A là sơ đồ chung, phần B cấu tạo chi tiết GV cho HS thảo luận 1. Vỏ: - Biểu bì: Gồm 1 lớp TB trong suốt, xếp sát nhau b¶o vƯ bé phËn bªn trong - - Thịt vỏ: Gåm nhiỊu líp tÕ bµo lín h¬n . Mét sè TB chøa chÊt diƯp lơc, dù tr÷ vµ tham gia quang hỵp Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 1 - Trng THCS Ngha Trung Giỏo ỏn Sinh 6 Nm hc 2010 2011 nhúm nh 1 phỳt: in tờn b phn theo th t trong hỡnh A B 1 2 3 4 5 a) Tht v b) Mch rõy c) Biu bỡ d) Rut e) Mch g GV treo tranh cu to min hỳt ca r v yờu cu HS quan sỏt GV cho HS tho lun nhúm 3 phỳt: - Min hỳt ca r v ca thõn non cú nhng c im no ging nhau v mt cu to? - Nờu chc nng ca tng b phn ca thõn non? Cho bit s khỏc nhau v mt cu to ca thõn non v min hỳt ca r? . HS tho lun nhúm v sau ú 2 HS lờn bng lm 1+ c 2+a 3+b 4+e 5+ d - Cú cu to t t bo - Gm cỏc b phn: v ( biu bỡ, tht v ) ; tr gia ( bú mch, rut ) Thõn non Min hỳt ca r Khụng cú lụng hỳt TB tht v cú lc lp Cỏc bú mch xp chng lờn nhau Cú lụng hỳt TB tht v khụng cú lc lp Cỏc bú mch xp xen k 2. Tr gia - Mt vũng bú mch + Mch rõy: Gồm những TB sống, vách mỏng vận chuyển chất hữu cơ nuôi cây + Mch g: : Gồm nhữngTB có vách hóa gỗ dày, không có chất TB, vận chuyển nớc và muối khoáng nuôi cây - Rut: Gồm những tế bào có vách mỏng, Chứa chất dự trữ - 4 . Cng cự : Hãy ghép nối tên các cấu trúc của thân non với chức năng của chúng: Tờn cu trỳc Chc nng 1. Biu bỡ a. Vn chuyn nc v mui khoỏng 2. Tht v b. D tr 3. Mch rõy c. Bo v v tng hp cht hu c 4. Mch g d. Bo v cỏc cu trỳc bờn trong 5. Rut e. Vn chuyn cht hu c Tìm điểm khác nhau giữa cấu tạo trong của rễ (miền hút) và thân non : Giỏo viờn : Nguyn Lờ Thanh Tho - 2 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 Rễ Thân non Biểu bì …………… Vỏ: Thịt vỏ……………. Biểu bì …………… Vỏ: Thịt vỏ……………. Mạch rây ……. Bó mạch mạch gỗ …… . Trụ giữa Ruột Mạch rây ……. Bó mạch mạch gỗ …… . Trụ giữa Ruột 5. Dặn dò : Học bài Làm bài tập 1, 2 sgk Làm thí nghiệm để chuẩn bị bài “ Thân to ra do đâu ?” ---------------0o0------------- Tuần : Tiết : Ngày soạn : Ngày dạy : Bài : Thân to ra do đâu ? I. MỤC TIÊU * Kiến thức : - Nêu được tầng sinh vỏ và tầng sinh trụ làm thân to ra . * Kỹ năng : - Quan sát, phân tích kênh hình, biết so sánh để tìm ra kiến thức . II/ CHU ẨN BỊ : 1. Giáo viên : Tranh 2. Học sinh : Kiến thức III. PHƯƠNG PHÁP : đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm VI.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1. ỉn ®Þnh líp: Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 3 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 2. KiĨm tra: Câu hỏi Đáp án Chỉ trên tranh vẽ các phần của thân non? Chức năng của từng phần 1 Vỏ: - Biểu bì: b¶o vƯ bé phËn bªn trong - - Thịt vỏ: dù tr÷ vµ tham gia quang hỵp 2. Trụ giữa - Một vòng bó mạch + Mạch rây: vËn chun chÊt h÷u c¬ nu«i c©y + Mạch gỗ:vËn chun níc vµ mi kho¸ng nu«i c©y - Ruột: Chøa chÊt dù tr÷ 3. Nội dung bài mới : Trong q trình sống, cây khơng những cao lên mà còn to ra. Vậy thân to ra nhờ bộ phận nào? Thân cây gỗ trưởng thành có cấu tạo như thế nào? HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH NỘI DUNG GV treo tranh cấu tạo thân non và sơ đồ cắt ngang của thân trưởng thành và giới thiệu Tìm điểm khác biệt cơ bản của thân non và thân trưởng thành? GV u cầu HS thảo luận nhóm 3 phút: Vỏ cây to ra nhờ bộ phận Vỏ cây to ra nhờ bộ phận nào? nào? Trụ giữa to ra nhờ bộ phận Trụ giữa to ra nhờ bộ phận nào? nào? Thân cây to ra do đâu? Thân cây to ra do đâu? GV lấy 1 đoạn cây và tách phần vỏ cây. Khi bóc vỏ cây, mạch rây đã bị bóc theo vỏ. Giải thích tại sao một số cây người ta cột ngang qua thân, thì tại chỗ đó lại phình to? Nhờ hiện tượng đó mà trong trồng trọt người ta có ứng dụng gì? GV treo tranh hình 16.2 HS thảo luận nhóm 3 phút: Tầng sinh vỏ Tầng sinh trụ Tầng phát sinh vỏ và trụ giữa Chiết cành, ghép cành 1. Tầng phát sinh - Tầng sinh vỏ: nằm trong lớp thịt vỏ làm cho vỏ cây to ra - Tầng sinh trụ: nằm giữa mạch rây và mạch gỗ làm cho trụ giữa to ra - Thân to ra được là tầng phát sinh 2. Vòng gỗ hàng năm Hµng n¨m c©y sinh ra c¸c Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 4 - Trng THCS Ngha Trung Giỏo ỏn Sinh 6 Nm hc 2010 2011 v yờu cu HS quan sỏt Vỡ sao li cú vũng hng Vỡ sao li cú vũng hng nm nh vy? nm nh vy? Làm thế nào đếm đợc tuổi cây? Vic xỏc nh vũng g Vic xỏc nh vũng g hng nm i vi cõy lõu hng nm i vi cõy lõu nm cú ý ngha gỡ? nm cú ý ngha gỡ? GV treo tranh hỡnh 16.2 v yờu cu HS quan sỏt Tỡm s khỏc nhau c bn gia dỏc v rũng Dỏc Dỏc Rũng Rũng V trớ V trớ Mu sc Mu sc rn rn chc chc Cu to Cu to GV : Ngời ta chặt xoan ngâm, sau một thời gian vớt lên có hiện tợng phần bên ngoài của thân bong ra nhiều lớp mỏng còn phần bên trong cứng, chắc. Em hãy giải thích hiện tợng này? Khi sử dụng làm đồ dùng ngời ta sử dụng phần nào là chính? Sử dụng ròng là chính. vòng gỗ. Đếm số vòng gỗ ta xác định đợc tuổi cây. 3 . Dỏc v rũng Dỏc Dỏc Rũng Rũng V trớ V trớ ngo i Trong Mu Mu sc sc sỏng Thm rn rn chc chc Mm hn rũng rn chc rn chc dỏc dỏc Cu to Cu to TB mch g sng TB cht 4. Cng c: Chỉ tranh vị trí tầng phát sinh? 5. Dặn dò: _ Chun bị thí nghiêm bài sau. _ Ôn cấu tạo , chức năng bó mạch. _ Đọc trớc bài. ---------------0o0------------- Giỏo viờn : Nguyn Lờ Thanh Tho - 5 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 Tuần Tiết Ngày soạn : Ngày dạy : Bài : V n chuy n các ch t trong thânậ ể ấ I. MỤC TIÊU * Kiến thức : - Nêu được chức năng mạch: mạch gỗ dẫn nước và khống từ rễ lên thân, lá; mạch rây dẫn . chất hữu cơ từ lá về thân rễ. * Kĩ năng : - Thí nghiệm về sự dẫn nước và chất khống của thân . II/ CHU ẨN BỊ : 1. Giáo viên : Tranh 2. Học sinh : Kiến thức III. PHƯƠNG PHÁP: đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm VI.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1. ỉn ®Þnh líp: 2. KiĨm tra: Câu hỏi Đáp án Thân cây to ra do đâu? Thân cây to ra do đâu? Vì sao lại có vòng hàng năm như Vì sao lại có vòng hàng năm như vậy? vậy? Lµm thÕ nµo ®Õm ®ưỵc ti c©y? Tìm sự khác nhau cơ bản giữa dác và ròng Tầng phát sinh vỏ và trụ giữa Hµng n¨m c©y sinh ra c¸c vßng gç. §Õm sè vßng gç ta x¸c ®Þnh ®ưỵc ti c©y. Dác Dác Ròng Ròng Vị trí Vị trí Ngồi Trong Màu sắc Màu sắc Sang Thẫm Độ rắn chắc Độ rắn chắc Mềm hơn ròng rắn chắc dác rắn chắc dác Cấu tạo Cấu tạo TB mạch gỗ sống TB chết 3. Nội dung bài mới : Dự đoán xem thân sẽ vận chuyển nước, muối khoáng từ bộ phận nào và đến bộ phận nào của cây? Vận chuyển chất hữu cơ sẽ đi từ bộ phận nào đến bộ phận nào của cây? HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH NỘI DUNG Trước khi làm TN, chuẩn bị những dụng cụ gì? I/ Vận chuyển nước và muối khóang hòa tan */ Thí nghiệm 1: * / Kết luận: Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 6 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 GV treo tranh hình 17.1 sgk u cầu 1 HS mơ tả lại thí nghiệm HS thảo luận nhóm : Nêu kết quả của TN sau 1 thời gian ? Bóc nhẹ vỏ, QSát cho biết: chỗ nhuộm màu là bộ phận nào của thân ? Sự thay đổi màu sắc cánh hoa cho ta biết điều gì về chức năng của thân ? GV cho HS quan sát lát cắt ngang của bơng hoa ở châu A và B: Cho biết phần nào của thân giúp vận chuyển nước và muối khoáng ? Vì sao em biết? Dùng dao sắc bóc một khoanh vỏ trên cành cây Hiện tượng gì sẽ xảy ra sau 1 tháng ? Gv u cầu HS thảo luận nhóm 4 phút: Vì sao phía trên vết cắt phình to còn phía dưới thì không ? Mạch rây có chức năng gì ? Nếu đắp đất ẩm vào chỗ cắt thì hiện tượng gì sẽ xảy ra trong những ngày tiếp theo ? Làm sao có thể nhân giống nhanh các lọai cây ăn quả ? Muốn có mạch rây phát triển và hoạt động bình thường chúng ta cần phải bảo vệ cây như thế nào ? Làm đứt mạch rây thì cây có sống được khơng ? Vì sao ? 1 số HS trong trường thường dùng vật nhọn để khắc tên lên vỏ cây, theo em hành động của bạn có đúng không? Vì sao? HS thảo luận nhóm 3 phút hoa bị đổi màu theo màu dung dịch mạch rây của thân Vận chuyển các chất Mạch gỗ vận chuyển nước và muối khống Xuất hiện rễ con HS trả lời HS trả lời HS trả lời HS trả lời Mạch gỗ phía trong : vận chuyển nước và muối khoáng từ rễ lên thân, lá . II/Vận chuyển chất hữu cơ */Thí nghiệm 2: */Kết luận: - Mạch rây ở phía ngồi: vận chuyển các chất hữu cơ từ lá xuống thân, rễ. - Người ta lợi dụng việc này để nhân giống nhanh một số loài cây ăn quả. Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 7 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 4. Củng cố: Làm bài tập trong sgk 5. DỈn dß: Chuẩn bị: củ gừng, khoai tây, rong ta, su hào, xương rồng _ §äc trưíc bµi : Biến dạng của thân . ---------------0o0------------- Tuần Tiết Ngày soạn : Ngày dạy : Bài : Bi n d ng c a thânế ạ ủ I. MỤC TIÊU - Nhận biết được những đặc điểm chủ yếu về hình thái phù hợp với chức năng của một số thân biến dạng qua quan sát mẫu và tranh ảnh. - Nhận dạng được một số thân biến dạng trong tự nhiên. - Giáo dục lòng say mê môn học, yêu thiên nhiên và bảo vệ thiên nhiên. II/ CHU ẨN BỊ : 1. Giáo viên : Tranh 2. Học sinh : Kiến thức III. PHƯƠNG PHÁP: đàm thoại, vấn đáp, thảo luận nhóm VI.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1. ỉn ®Þnh líp: 2. KiĨm tra: Câu hỏi Đáp án §iỊn cơm tõ thÝch hỵp vµo chç trèng thay cho c¸c sè 1, 2, 3…. M¹ch (1) gåm nh÷ng tÕ bµo sèng, mµng máng, cã chøc n¨ng (2). M¹ch (3) gåm nh÷ng tÕ bµo hãa gç dµy, kh«ng cã chÊt nguyªn sinh, cã chøc n¨ng (4). 1: M¹ch r©y 2: vËn chun c¸c chÊt h÷u c¬. 3: M¹ch gç 4: vËn chun níc vµ mi kho¸ng. 3. Nội dung bài mới : Thân cũng có những biến dạng như rễ. Ta hãy quan sát một số loại thân biến dạng và tìm hiểu chức năng của chúng. HOẠT ĐỘNG GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG HỌC SINH NỘI DUNG GV u cầu HS đặc mẫu lên bàn để kiểm tra sự chuẩn bị cuả HS. Nhận xét sự chuẩn bị . HS đặc mẫu lên bàn để kiểm tra 1. Quan sát một số loại thân biến dạng . - Có một số loại thân biến dạng,làm chức năngdự trữ Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 8 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 GV u cầu HS đặt các mẫu vật theo các nhóm GV treo tranh hình 18.1 sgk và u cầu học sinh kết hợp với tranh và các mẫu vật của mình Thảo luận nhóm 2 phút : Quan s¸t c¸c lo¹i cđ dong ta, su hµo, gõng, khoai t©y….vµ t×m nh÷ng ®Ỉc ®iĨm chøng tá chóng lµ th©n? GV kiểm tra cẩn thận các loại củ và phân loại chúng thành các nhóm dựa trên vị trí của nó so với mặt đất, hình dạng các củ Quan s¸t c¸c lo¹i cđ dong ta, cđ gõng vµ t×m nh÷ng ®Ỉc ®iĨm gièng nhau gi÷a chóng? Quan s¸t c¸c lo¹i cđ dong ta, su hµo, gõng, khoai t©y… vµ t×m nh÷ng ®Ỉc ®iĨm gièng nhau vµ kh¸c nhau gi÷a chóng? - GV yêu cầu HS nghiêm cứu SGK , trả lời 4 câu hỏi SGK GV nhận xét và tổng kết : một số loại thân biến dạng làm chức năng khác là dự trữ chất khi ra hoa kết quả. GV cho HS quan sát cây xương rồng và lấy tăm chọc vào cây: Th©n chøa nhiỊu n Th©n chøa nhiỊu n ư ư íc cã t¸c íc cã t¸c dơng g×? Sèng trong ®iỊu kiƯn dơng g×? Sèng trong ®iỊu kiƯn nµo l¸ biÕn thµnh gai? nµo l¸ biÕn thµnh gai? C©y x C©y x ư ư ¬ng rång th ¬ng rång th ư ư êng sèng êng sèng ë ®©u? ë ®©u? H·y liƯt kª nh÷ng ®Ỉc ®iĨm cđa c¸c lo¹i th©n biÕn d¹ng mµ em biÕt vµo b¶ng dưíi ®©y: Tên vật mẫu Đ Đ của thân biến dạng Chức năng đối với cây Thân biến dạng Củ su hào Củ khoai tây Củ HS hình thành nhóm và đặt các mẫu vật với nhau Chóng ®Ịu cã chåi ngän, chåi n¸ch, l¸ h×nh d¹ng gièng rƠ. h×nh d¹ng gièng rƠ. + VÞ trÝ: d + VÞ trÝ: d íi mỈt ®Êt -> th©n rƠ íi mỈt ®Êt -> th©n rƠ Gièng nhau: Gièng nhau: + Chóng ®Ịu cã chåi ngän, chåi + Chóng ®Ịu cã chåi ngän, chåi n¸ch, l¸ -> lµ th©n. n¸ch, l¸ -> lµ th©n. + Ph×nh to chøa chÊt dù tr÷ + Ph×nh to chøa chÊt dù tr÷ Kh¸c nhau + Cđ su hµo: h×nh d¹ng to, trßn. + VÞ trÝ: trªn mỈt ®Êt -> th©n cđ + Cđ khoai t©y:h×nh d¹ng to, trßn. + VÞ trÝ: díi mỈt ®Êt -> th©n cđ Mét sè c©y như xư¬ng rång, cµnh giao thưêng sèng ë nh÷ng n¬i kh« h¹n -> th©n cđa chóng dù tr÷ nưíc -> th©n mäng nưíc Tên vật mẫu Đ Đ của thân Chức năng đối với Thân biến dạng chất hữu cơ để cây dùng khi mọc chồi,ra hoa,tạo quả + Th©n cđ (su hµo, khoai t©y…) + Th©n rƠ (dong, gõng…) - Có một số loại thân mọng nước làm chức năng dự trữ nước, thường sống nơi khơ hạn 2. Đặc điểm, chức năng của một số loại thân biến dạng Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 9 - Trường THCS Nghĩa Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 gừng Củ dong ta Xương rồng biến dạng cây Củ su hào Th©n cđ n»m trªn mỈt ®Êt Dù tr÷ chÊt dinh dưìng Th©n cđ Củ khoai tây Th©n cđ n»m dưíi mỈt ®Êt Dù tr÷ chÊt d dưìng Th©n cđ Củ gừng Th©n rƠ n»m dưíi mỈt ®Êt Dù tr÷ chÊt d dưìng Th©n rƠ Củ dong ta Th©n rƠ n»m dưíi mỈt ®Êt Dù tr÷ chÊt d dưìng Th©n rƠ Xương rồng Th©n mäng nưíc mäc trªn mỈt ®Êt Dù tr÷ níc vµ quang hỵp Th©n mäng nưíc 4. Củng cố: Trên mặt đất (su hoà, ….) - Thân củ => Dự trữ chất dinh dưỡng Dưới mặt đất (khoai tây, .) - Thân rễ : gừng, nghệ, dong => dự trữ chất dinh dưỡng - Thân mọng nước : xương rồng => dự trữ nước 5. Dặn dò : - Học bài trả lời câu hỏi SGK - Chuẩn bò bài sau “Ôn tập chương I, II, III” Tiết sau ơn tập . Giáo viên : Nguyễn Lê Thanh Thảo - 10 - . treo tranh hình 16. 2 HS thảo luận nhóm 3 phút: Tầng sinh vỏ Tầng sinh trụ Tầng phát sinh vỏ và trụ giữa Chiết cành, ghép cành 1. Tầng phát sinh - Tầng sinh. Trung Giáo án Sinh 6 Năm học 2010 – 2011 GV u cầu HS đặt các mẫu vật theo các nhóm GV treo tranh hình 18.1 sgk và u cầu học sinh kết hợp với tranh và các