CHOI CHỮ

Thầy bói xem quẻ nói rằng: Lợi thì có lợi nhưng răng không còn... 1.Định nghĩa: Bà già đi chợ cầu đông Thầy bói xem quẻ nói rằng: Lợi 2 thì có lợi 3 nhưng răng không còn... Tuần 15 Ti

Trang 1

TRƯỜNG THCS TT TRÀM CHIM

Bµi d¹y: TiÕng ViƯt- NV 7

thÇy c« vµ c¸c em häc sinh

VỊ dù héi gi¶ng Gi¸o viªn giái huyƯn Tam NÔNG

N¨m häc: 2009 - 2010

Trang 2

Tiếng Việt

:

Tuần 15, Tiết PPCT: 58

Trang 3

Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt

I Thế nào là chơi chữ?

Đọc bài ca dao sau đây và cho biết những

từ nào phát âm giống nhau:

Bà già đi chợ cầu đông Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

1.Định nghĩa:

Trang 4

Bà già đi chợ cầu đông

Lợi (2) thì có lợi (3) nhưng răng không còn.

Trang 5

Đọc bài ca dao sau đây và trả lời câu hỏi:

Trang 6

Tạo sắc thái dí dỏm,hài

hước,…làm câu văn hấp

dẫn và thú vị.

2.Tác dụng:

Trang 7

Trang 8

CÂU HỎI THẢO LUẬN:

Em hãy tìm lối chơi chữ trong các ví dụ sau và nêu tác dụng của nó:

(1)Sánh với Nava “ ranh

(3)Con cá đối bỏ trong cối đá

Con mèo cái nằm trên mái kèo

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

(Ca dao)

(4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm

Trang 9

II Các lối chơi chữ

1.Các lối chơi chữ thường

dùng:

Ngoài lối chơi chữ đã dẫn ở mục I, còn những lối chơi chữ khác Em hãy chỉ rõ lối chơi chữ trong các câu dưới đây:

(1)Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

( Tú Mỡ )

- Dùng từ ngữ đồng âm ;

Trang 10

1.Các lối chơi chữ

thường dùng:

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương.

( Tú Mỡ )

-Dùng từ đồng âm ;

-Dùng lối nói trại âm

(gần âm) ;

Ranh (tướng) -> (tướng) ranh mãnh.

Dùng lối nói trại âm -> mỉa mai,giễu cợt tên chỉ huy quân sự Pháp.

Danh (tướng) -> (tướng) giỏi,nổi tiếng.

Trang 11

Trang 12

(Tú Mỡ)

-Dùng cách điệp âm ; Lặp lại liên tiếp phụ

Dùng cách điệp âm.

Trang 13

VUI ĐỂ HỌC

Tìm một bài hát nói về một thứ

(Có sử dụng lối chơi chữ điệp âm)

Trang 14

BUÙP BEÂ BAÈNG

BOÂNG.

Trang 15

Trang 16

Ví dụ 4 :

Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nơ õphụ duyên em

( Ca dao )

cá đối cối đá mèo cái mái kèo

Dùng lối nói lái.

cối đá mèo cái mái kèo cá đối

Trang 17

-Dùng từ đồng

âm ;

(gần âm) ;

Con mèo cái nằm trên mái kèo ,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.

Trang 18

Xác định lối chơi chữ trong câu sau:

Trên trời rơi xuống mau co

(Câu đố)

mau co

Trang 19

-Dùng từ đồng âm ;

(gần âm) ;

-Dùng cách điệp âm ;

-Dùng lối nói lái ;

(4)Ngọt thơm sau lớp vỏ gai, Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng.

Mời cô mời bác ăn cùng, Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

(Phạm Hổ)

Trang 20

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.

Sầu riêng

Một loại quả

từ đồng âm.

Sầu riêng vui chung -> dùng từ trái nghĩa.

Tâm trạng buồn,khó thổ lộ.

Trang 21

HÁN VIỆT THUẦN VIỆT

đồng nghĩa Lâm thâm -> Rừng sâu

Trang 22

trào phúng,trong câu

đối,câu đố,…

Trang 23

II Các lối chơi chữ Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ, Nay thét mai gầm rát cổ cha.

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối, Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học, Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

III Luyện tập

1.Đọc bài thơ dưới

đây và cho biết tác giả

đã dùng những từ ngữ

nào để chơi chữ:

Trang 24

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia.

(Lê Quý Đôn)

III Luyện tập

1.

Tác giả vừa chơi chữ

đồng âm vừa chơi chữ

Trang 25

nhau? Cách nói này có

phải chơi chữ không?

-Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,dò đến

hàng nem chả muốn ăn.

- Bà đồ nứa, đi võng đòn tre, đến khóm trúc,thở dài hi hóp.

Trang 26

nhau? Cách nói này có

phải chơi chữ không?

-Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,dò đến

trúc, thở dài hi hóp.

Trang 27

Trang 28

Trang 29

Nhận thì không đúng, từ làm sao đây ?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Cam (1): quả cam

Dùng từ đồng âm Cam (2): ngọt,sướng

Trang 30

1 2

3 4

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu đố sau?

Cái cây xanh xanh Cái lá cũng xanh

Có bông trên cành

Có trái cận mây.

(Đố là cây gì?)

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nàođược sử dụng trong câu sau:

Kiến bò đĩa thịt, đĩa thịt bò

Có 6 chữ: Lối chơi chữ được sử dụngtrong câu thơ sau:

Chữ tài liền với chữ tai một vần (Nguyễn Du)

Có 6 chữ: Đây là lối chơi chữ gì trong câu sau:

Cô Cẩm cầm cái chổi chọc chú chuột chù chết cứng

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng cái gia gia…

Trang 31

Bài tập 3: Thử giải câu đố sau đây:

Có con mà chẳng có cha

Có lưỡi, không miệng, đó là vật chi?

Phân tích lối chơi chữ trong câu đố trên?

Trang 32

DẶN DÒ :

-Học thuộc bài chơi chữ.

-Chuẩn bị cho tiết trả bài tập làm văn số 3.

-Trả lời các câu hỏi của tiết trả bài tập làm văn

số 3 (Sgk trang 179).

Trang 34

Tuần 15 Tiết 58 Tiếng Việt CHƠI CHỮ

Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông

Dương (Tú Mỡ)

? Em có nhận xét gì về cách phát

âm “ranh tướng-danh tướng”

trong câu thơ trên? Nêu tác

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm

Tiêu đề	Chơi chữ
Trường học	Trường THCS TT Tràm Chim
Chuyên ngành	Tiếng Việt
Thể loại	Bài dạy
Năm xuất bản	2009 - 2010
Thành phố	Tam Nông

Định dạng
Số trang	34
Dung lượng	9,22 MB