Tiet 37 - Nói quá

Gươm mài đá, đá núi cũng mòn Voi uống nước, nước sông phải cạn Đánh một trận, sạch không kình ngạc Đánh hai trận, tan tác chim muông.. Ơm cả non sơng mọi kiếp người cạn Đánh một trận,

KiÓm tra bµi cò

1 ThÕ nµo lµ t×nh th¸i tõ ?

2 Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ trong câu :

a)Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang

- Bác trai đã khá rồi chứ ?

b) Bỗng Thủy lại xịu mặt xuống :

- Sao bố mãi không về nhỉ ?

c) Ông đốc tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi :

- Các em đừng khóc Trưa nay các em được về nhà cơ mà

d) Em tôi sụt sịt bảo :

- Thôi thì anh cứ chia ra vậy !

Nghi vấn

Thuyết phục

Miễn cưỡng

VÍ DỤ 1

1 - Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

(Tục ngữ )

2 - Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày

Ai ơi bưng bát cơm đầy ,

Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần

( Ca dao ) Nĩi quá sự thật nhằm

nhấn mạnh sự vất vả của người nơng dân.

Nĩi quá sự thật nhằm nhấn mạnh tính chất đặc biệt

của thời tiết

NĨI QUÁ

BÀI TẬP

a Bác ơi tim Bác mênh mơng thế

Ơm cả non sơng mọi kiếp người

( T H u ) ố Hữu ) ữu )

b Gươm mài đá, đá núi cũng mòn

Voi uống nước, nước sông phải cạn

Đánh một trận, sạch không kình ngạc Đánh hai trận, tan tác chim muông.

( Bình Ngô đại cáo – Nguyễn Trãi)

Khí thế tiến công như vũ bão của nghĩa quân Lam Sơn

Tình thương yêu bao la của Bác.

Thậm xưng, cường điệu , ngoa dụ, phóng đại

…

Ơm cả non sơng mọi kiếp người

cạn Đánh một trận, sạch

không kình ngạc

VÍ D 2 Ụ 2

1 - Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng

Ngày tháng mười chưa cười đã tối

2 Đêm tháng năm rất ngắn.

Ngày tháng mười rất ngắn.

Nói quá

Nói thường

Nhấn mạnh thời gian cực ngắn của đêm tháng năm và ngày tháng mười

Thông tin về một hiện tượng

Tăng sức biểu cảm

Tác dụng

Nhấn mạnh Gây ấn tượng

… Gươm mài đá , đá núi cũng mòn Voi uống nước , nước sông phải cạn Đánh một trận, sạch không

kình ngạc Đánh hai

trận, tan tác chim muông

Nguyễn Trãi - Người anh hùng dân tộc - đã dùng

điệp từ đá, nước; cách liệt kê từng trận đánh bên cạnh

cách nói ngoa dụ : từ đá núi cũng mòn, nước sông phải cạn đến sạch không kình ngạc rồi tan tác chim muông để tái hiện lại khí thế hào hùng, sức mạnh như vũ bão và

tư thế làm chủ - thế chẻ tre - của nghĩa quân Lam Sơn

Đó chính là nguyên nhân đưa đội quân của Lê Lợi đến n chiến thắng lẫy lừng trước giặc Minh xâm lược

a Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

( Hoàng Trung Thông- Bài ca vỡ đất )

b.Anh cứ yên tâm, vết thương chỉ sướt da thôi Từ giờ đến sáng

em có thể đi lên đến tận trời được.

( Nguyễn Minh Châu – Mảnh trăng cuối rừng )

c.[…]Cái cụ Bá thét ra lửa âý lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi

nước ( Nam Cao – Chí Phèo )

Có uy quyền , hống hách, quát nạt mọi người

BÀI TẬP 1

sỏi đá cũng thành cơm

lên đến tận trời

thét ra lửa

Nhấn mạnh sự quyết tâm cũng như cơng sức của con người

Thể hiện ý chí nghị lực cùng tinh thần lạc quan - Mặt khác

cịn để trấn an mọi người rằng vết thương nhỏ chẳng cĩ

nghĩa lý gì.

Điền các thành ngữ sau vào chỗ trống để tạo biện

pháp tu từ nói quá :

Bài tập 2

bầm gan tím ruột chó ăn đá gà ăn sỏi nở từng khúc ruột ruột để ngoài da vắt chân lên cổ

a) Ở nơi ……… thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà

b)Nhìn thấy tội ác của giặc , ai ai cũng ………

c)Cô Nam tính tình xởi lởi , ………

d)Lời khen của cô giáo làm cho nó ………

e) Bọn giặc hoảng hồn ……… mà

chạy

, , .

, ,

Bài tập 3

Đặt câu với các thành ngữ :

nghiêng nước nghiêng thành,

dời non lấp biển, mình đồng da sắt ,

nghĩ nát ĩc

Tìm năm thành ngữ

cĩ sử dụng biện pháp nĩi quá theo mẫu :

NGÁY NHƯ SẤM

Bài tập 4

QUẢ BÍ KHỔNG LỒ

Hai anh chàng đi qua một khu vườn trồng bí , anh A thấy quả bí to vội kêu lên :

- Chà quả bí to thật !

Anh B cười mà rằng :

- Thế thì lấy gì làm to ! Tơi đã từng thấy quả bí to hơn nhiều

Cĩ lần tơi trơng thấy quả bí to bằng cả cái nhà đằng kia kìa Anh A nĩi ngay :

- Thế thì lấy gì làm lạ ! Tơi nhớ cĩ bận tơi cịn trơng thấy cái nồi to bằng cả cái đình làng ta

( Theo : Truyện cười dân gian )

Nói khoác

*Phân biệt nói quá với nói khoác ? Từ địa phương và biệt ngữ xã hội gọi nói khoác là gì ?

độ , quy mô , tính chất của sự vật được nói đến …

*Khác : (ở mục đích )

biểu cảm.

Nói khoác : làm cho người nghe tin vào những điều

không có thật

Nói khoác Từ địa phương : Nói dóc, nói xạo…

Biệt ngữ xã hội : Nổ …

6

4

3

2

5

Điền từ thích hợp vào chỗ trống để tạo một thành

ngữ sử dụng biện pháp tu từ nĩi

quá :

Thuận vợ thuận chồng

Tát ……… cũng cạn

bể Đơng

Nĩi quá cĩ tác dụng :

A.Nhấn mạnh.

B.Gây ấn tượng

C.Tăng sức biểu cảm

D.Cả A , B , C đều đúng

E.Cả A , B , C đều sai

D Cả A , B , C đều đúng

Câu ca dao sau sử dụng cách nĩi nào ?

Làm trai cho đáng nên trai

Khom lưng uốn gối gánh hai hạt vừng

A Thậm xưng

A Thậm xưng

Điền từ thích hợp

vào chỗ trống :

Trong văn chương, phép tu từ nói quá còn được gọi là:

thậm xưng, phóng đại, ngoa dụ, cường

điệu…

Đông như hội

Thành ngữ -10 chữ cái

T ươi như hoa i nh hoa ư Thành ngữ - 10 chữ cái

Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống để hồn thành câu

cĩ sử dụng phép tu từ nĩi

quá :

Lúc chia tay , nĩ

………

khĩc như mưa

Ơ MAY MĂN

Chân cứng đá mềm

Thành ngữ–

khẳng định rằng với ý chí, nghi lực và lịng quyết tâm, con người

cĩ thể vượt qua

và chinh phục được mọi khĩ khăn , trở ngại

* 13 chữ cái

Hướng dẫn học ở nhà

và 1 Bài vừa học :

- Nắm vững khái niệm tác dụng của biện pháp tu từ nói quá

- Hoàn thành các bài tập ( bài tập SGK và VBTNV )

- Sưu tầm các câu thơ , văn có sử dụng biện pháp nói quá

2 Bài sắp học

Soạn : ÔN TẬP TRUYỆN KÍ ViỆT NAM

+ Lập bảng thống kê những văn bản truyện kí Việt Nam đã học từ đầu năm học theo mẫu

+ Nghiên cứu kĩ các hướng dẫn và trả lời câu hỏi 2 , 3

Xin ch©n thµnh cảm ¬n c¸c thÇy c« gi¸o

vµ c¸c em häc sinh ! Giờ học kết thúc