Trong hoàn cảnh như vậy cùng với tinh thần cầu thị của bản thân về việc tìmkiếm các phương pháp dạy học mới, sáng tạo, tạo được hứng thú cho người học tôibiết đến tấm thẻ Flashcard và mu
Trang 1MỤC LỤC
Trang
1 LỜI GIỚI THIỆU 1
1.1 Lí do chọn sáng kiến 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.5 Ý nghĩa của giải pháp 3
1.6 Điểm mới – tính sáng tạo của sáng kiến kinh nghiệm 3
2 TÊN SÁNG KIẾN 3
3 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN 4
4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN 4
5 LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 4
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU 4
7 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN 5
7.1 Cơ sở lí luận 5
7.1.1 Thẻ Flascard là gì? 5
7.1.2 Tính hiệu quả của Flash card 6
7.1.3 Ưu điểm của việc dạy – học thông qua thẻ Flashcard 7
7.2 Cơ sở thực tiễn 7
7.2.1 Thực trạng việc dạy và học Hóa học 7
7.2.2 Nguyên nhân của thực trạng 8
7.3 Những thuận lợi – khó khăn 8
7.3.1 Thuận lợi 8
7.3.2 Khó khăn 9
7.4 Nguyên tắc của việc học bằng Flashcard 9
7.5 Thiết kế - Sử dụng thẻ Flashcard 10
7.5.1 Thiết kế 10
7.5.2 Cách sử dụng thẻ Flashcard trong giờ học 12
8 NHỮNG THÔNG TIN CẦN ĐƯỢC BẢO MẬT 13
9 CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 13
10 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 14
10.1 Đánh giá lợi ích thu được theo ý kiến của tác giả 14
10.1.1 Định tính 14
10.1.2 Định lượng 14
10.1.3 Kết luận 16
10.2 Đánh giá lợi ích thu được theo ý kiến của tổ chức, cá nhân 16
11 DANH SÁCH NHỮNG TỔ CHỨC/CÁ NHÂN ĐÃ THAM GIA ÁP DỤNG THỬ HOẶC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN LẦN ĐẦU 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
PHỤ LỤC 19
Trang 2Hình 7.2 Sơ đồ mô tả quá trình suy giảm khả năng ghi nhớ qua thời gian 6
Trang 3BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1 LỜI GIỚI THIỆU
1.1 Lí do chọn sáng kiến
Trong quá trình dạy học và ôn thi THPT QG, tôi nhận thấy các bài tập Hóahọc liên quan đến chương “Polime và vật liệu polime” thuộc chương trình sáchgiáo khoa môn Hóa học lớp 12 thường xuyên xuất hiện trong các đề thi Hầu nhưtrong đề thi năm nào cũng có từ 1 câu trở nên
Bài tập về phần poilme thường khá đơn giản, tuy nhiên nó lại gây khó khăncho học sinh về mặt trí nhớ Các câu hỏi phần này thường yêu cầu học sinh nhớ rấtnhiều các công thức, tên gọi, phản ứng tổng hợp, nguồn gốc, cách phân loại củacác polime Đa số các em đều biết cách làm nhưng lại không làm chính xác với lí
do là quên không nhớ công thức của polime, không biết xếp polime vào loại nào
Trong hoàn cảnh như vậy cùng với tinh thần cầu thị của bản thân về việc tìmkiếm các phương pháp dạy học mới, sáng tạo, tạo được hứng thú cho người học tôibiết đến tấm thẻ Flashcard và muốn áp dụng thẻ Flashcard vào trong môn học củamình Bởi trong quá trình tìm hiểu tôi được biết việc sử dụng thẻ Flashcard trongdạy học là một phương pháp học tập tích cực và đem lại nhiều hiệu quả học tập tốtcho học sinh Tuy nhiên, phương pháp này còn rất mới mẻ trong ứng dụng dạy học
ở các trường phổ thông, đặc biệt nó ít được sử dụng trong môn Hóa học Chính vì
vậy tôi đã đưa ra sáng kiến ‘‘Sử dụng Flashcard trong dạy học hóa học” để giúp các
em làm tốt các câu hỏi phần polime, góp phần giúp các em vượt qua kì thi THPT
QG sắp tới, đóng góp vào việc các em có thể tìm đến các môi trường học tập tốthơn, gặp gỡ những con người có trí tuệ, đạo đức tốt hơn trong môi trường đại học
Trang 4Thời gian thực hiện sáng kiến ngắn, cộng với kinh nghiệm bản thân hạn chếnên đề tài không tránh khỏi thiếu sót Mong các thầy cô có dịp đọc qua góp ý Trântrọng!
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Trên cơ sở nghiên cứu đặc điểm tâm lí của HS THPT, khả năng tư duy logic, khả năng ghi nhớ, phương pháp học bài thật tốt,… mà đề ra các biện pháp tổ chức dạy
và học tích cực nhằm phát triển sự ghi nhớ, vận dụng kiến thức cho HS
- Giúp cho các em hiểu một cách sâu sắc hơn về khả năng ghi nhớ của bản thân, đồng thời tìm ra phương pháp dạy và học thích hợp với chương trình học hiện nay, phù hợp với xu hướng học tập ngày càng đổi mới và nâng cao chất lượng của HS trong tương lai Từ đó mà nâng cao hiệu quả học tập của học sinh, nâng cao chất lượng môn học
1.3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: Học sinh trường THPT A
+ Nhóm TN: Lớp 12A1,12A5
+ Nhóm ĐC: Lớp 12A2,12A6
- Phạm vi nghiên cứu: Môn Hóa học 12, tập chung chủ yếu vào chương 4:Polime và vật liệu polime
1.4 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Thu thập, phân loại, tổng hợp các sáchbáo, tài liệu có liên quan đến đề tài
- Phương pháp điều tra: Sử dụng phiếu điều tra
- Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến chuyên gia và các thầy cô giáotrong trường
Trang 5- Phương pháp TN sư phạm: Tiến hành TN sư phạm để đánh giá kết quả củanhững giải pháp đề ra nhằm mục đích cho học sinh tích cực, chủ động hơn khi họctập
- Phương pháp xử lý số liệu TN bằng toán thống kê: Sử dụng một số công
thức toán học để xử lý thống kê và đánh giá kết quả điều tra, kết quả TN
1.5 Ý nghĩa của giải pháp
Ý nghĩa khoa học:
- Đóng góp thêm một PPDH tích cực mới vào trong giảng dạy bộ môn Hóahọc nói riêng và các môn học khác nói chung, loại bỏ được sự nhàm chán trongmôn học từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy của môn học
- Phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập của người học, gópphần phát triển tư duy của HS
Ý nghĩa thực tiễn:
- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Hóa học 12 tại trường
- HS hứng thúc học tập, vận dụng được kiến thức của môn học vào giải quyết cácvấn đề gặp phải trong thực tiễn đời sống
1.6 Điểm mới – tính sáng tạo của sáng kiến kinh nghiệm
Những năm gần đây thẻ Flashcard được sử dụng như một công cụ hữu ích cho việc học tiếng Anh cũng như cho trẻ nhỏ học chữ, tuy nhiên phương pháp học hiệu quả này ít được sử dụng cho các môn học khác Qua tìm hiểu tôi thấy trên địa bàn, những trường lân cận, chưa ai sử dụng nó cho việc học tập bộ môn Hóa nên tôiđưa sáng kiến này vào với mục đích góp phần cho việc học tập bộ môn Hóa bớt nhàm chán, và hiệu quả hơn đối với học sinh
2 TÊN SÁNG KIẾN.
Sử dụng Flashcard trong dạy học hóa học
Trang 63 TÁC GIẢ SÁNG KIẾN.
- Họ và tên: Đỗ Văn Vương
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Xã Tam Hồng – Yên Lạc – Vĩnh Phúc
- Số điện thoại: 0369 584 231
- E_mail: dovanvuong.c3dongdau@vinhphuc.edu.vn
4 CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN.
Họ và tên: Đỗ Văn Vương
- Địa chỉ tác giả sáng kiến: Xã Tam Hồng – Yên Lạc – Vĩnh Phúc
- Sáng kiến cũng có thể được áp dụng để xây dựng kế hoạch dạy học và triển khai hoạt động học bằng các phương pháp tích cực theo định hướng phát triển năng lực học sinh
6 NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU.
- Tháng 11/2018
Trang 77 MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN.
dụng rộng rãi như một cách rèn luyện để hỗ trợ ghi nhớ bằng cách lặp đi lặp lại.
Hình 7.1 Một số mẫu Flash card
Trang 87.1.2 Tính hiệu quả của Flash card
Flash card là một công cụ ôn tập rất hiệu quả Theo Hermann Ebbinghaus – mộtnhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực nghiên cứu về trí nhớ của con người, vớimột lượng kiến thức cần nhớ, thì sau 1 ngày tiếp thu, người học chỉ còn nhớ 35,7%lượng kiến thức và sau 1 tháng, lượng kiến thức chỉ còn khoảng 21% trong não bộ
Vì thế, việc ôn tập lại kiến thức đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình ghi nhớ
Hình 7.2 Sơ đồ mô tả quá trình suy giảm khả năng ghi nhớ qua thời gian
Không dừng lại ở tính hiệu quả cao, Flash card còn là một phương pháp họcnăng động Với thiết kế nhỏ gọn, người học có thể đem Flash card theo bên mình
và sử dụng mọi lúc mọi nơi Tại một số quốc gia có nền giáo dục phát triển nhưCanada, Singapore, Hàn Quốc, Mỹ, họ có rất nhiều phương pháp tiên tiến giúpchúng ta rất dễ bắt gặp cảnh sinh viên sử dung Flash card tại khu vực công cộng
Trang 9Họ sử dụng khi chờ xe bus, nghỉ giải lao, ăn trưa hay xem trước khi ngủ… để tiếpthu thêm cũng như ôn lại kiến thức lúc rảnh rỗi.
7.1.3 Ưu điểm của việc dạy – học thông qua thẻ Flashcard.
- Với thiết kế đẹp mắt, các tấm Flashcard giúp bạn cảm thấy hứng thú hơntrong suốt quá trình sử dụng
- Những kiến thức đưa lên Flashcard đều được tinh giản lại một cách ngắngọn, súc tích cũng giúp bạn dễ dàng tập trung hơn vào các ý chính
- Việc dùng Flashcard sẽ giúp người học nhớ được từ, câu hoặc một sự kiện,nội dung bài học nhanh và lâu hơn
- Nhỏ gọn và dễ mang theo vậy nên, dù bạn đang ở trên lớp, đang ngồi chờ
xe bus, đang đợi bạn ở công viên…bạn vẫn có thể mang Flashcard trong túi để họcbất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu khi bạn có thời gian
- Việc dùng Flashcard sẽ giúp người học nhớ được từ, câu hoặc một sự kiện,nội dung bài học nhanh và lâu hơn
Theo xu thế giáo dục nước ta hiện nay, lượng kiến thức ngày càng nhiều màthời gian học tập và thi cử lại vô cùng hạn hẹp Hy vọng là với phương pháp họcmới này sẽ giúp các bạn học sinh tận dụng triệt để nhằm tiếp thu và ôn tập kiếnthức một cách hiệu quả trong thời gian ngắn, đặc biệt là áp dụng để ghí nhớ và giảiquyết các bài tập liên quan đến chương polime
7.2 Cơ sở thực tiễn
7.2.1 Thực trạng việc dạy và học Hóa học ở trường THPT X
- Thực trạng dạy học của giáo viên: Nhìn chung, hầu hết giáo viên đều ý
thức được việc cần phải đổi mới, đa hạng hoá các phương pháp dạy học như sửdụng: Phương pháp vấn đáp tìm tòi, trực quan tìm tòi, thảo luận nhóm, ứng dụngcông nghệ thông tin… Tuy nhiên, đa phần số tiết áp dụng PPDH mới còn hạn chế
Trang 10- Việc học của học sinh: Hoạt động học chủ yếu của học sinh là nghe giảng,
ghi chép Nhiều HS chưa thực sự hợp tác khi GV áp dụng PPDH mới, đặc biệt vớicác phương pháp thảo luận, tìm tòi vì đã quen với kiểu học truyền thống Một số
em còn làm việc riêng trong giờ học Từ thực tế trên dẫn đến kết quả học tập bộmôn chưa cao Số học sinh giỏi chưa cao, khá và trung bình nhiều, yếu vẫn còn
7.2.2 Nguyên nhân của thực trạng
- Về phía giáo viên: Do tâm lí ngại thay đổi nên chưa chú ý sử dụng các
phương pháp phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh Mặt khác,việc áp dụng phương pháp dạy học mới không phải dễ bởi để dạy học phát huyđược tính tích cực của HS đòi hỏi giáo viên phải đầu tư thời gian, công sức vàoviệc soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng Đồng thời giáo viên phải có năng lực tổ chức,điều khiển quá trình dạy học Đây là khó khăn đối với giáo viên hiện nay vì ngoài
kĩ năng sư phạm thì những kĩ năng mềm khác còn yếu
- Việc học của học sinh: Chưa thấy được tầm quan trọng của môn học trong
đời sống, một số HS không tìm thấy hứng thú của môn học Đặc biệt, học chỉ để thinên nhiều em không tìm thấy hứng thú thực sự, không thấy được ý nghĩa của mônhọc Từ đó đã hình thành nên suy nghĩ buông lỏng, thả trôi trong ý thức học tập củahọc sinh
7.3 Những thuận lợi – khó khăn khi thiết kế, sử dụng thẻ Flashcard vào trong dạy học ở trường THPT X
7.3.1 Thuận lợi
Đây là phương pháp mới, phù hợp với xu thế cải cách nên đựơc sự ủng hộcủa giáo viên, học sinh và các đoàn thể Hóa học THPT có nhiều nội dung phù hợpvới phương pháp giảng dạy dùng thẻ Flashcard
Trang 11Phương pháp sử dụng thẻ Flashcard trong dạy học các kiểu bài phù hợp tâmsinh lý lứa tuổi HS, khắc phục được sự nhàm chán của phương pháp dạy học truyềnthống Vì vậy, nó tạo hứng thú cho người học, kích thích HS tư duy tích cực.
Qua đó, tôi thấy rằng ngay từ đầu HS đã rất hào hứng và nhiệt tình tham gia,làm cho phần tiếp thu kiến thức không còn là áp lực với HS, các em không phải chỉcòn đọc thuộc lòng, ghi nhớ một cách mãy móc các kiến thức Hóa học mà đã cónhững sự chủ động trong việc học tập của mình
7.3.2 Khó khăn
- Đây là phương pháp dạy học mới nên GV và HS không tránh khỏi lúng túng trong một số kĩ năng như: thiết kế mẫu, vẽ, xử lý thông tin, sử dụng như thế nào,
- Mất một khoảng thời gian, công sức nhất định để thiết kể thẻ
- Đòi hỏi GV phải có nhiều kĩ năng khác ngoài kĩ năng sư phạm
- Việc ghi bài không theo một hình thức nhất định nên GV khó khăn trong kiểm soát bài vở của HS
- Cơ sở vật chất có đổi mới nhưng chưa thực sự phù hợp: Số HS, không gian lớp học, trang thiết bị, đồ dung dạy học, thời gian tiết học…
- Năng lực HS không đồng đều nên đôi khi việc thiết kế thẻ Flashcard trong học tập là sự máy móc không hiệu quả
- Khi dự giờ các tiết dạy, giáo viên còn theo bảng chấm điểm cũ nên chưa đánh giá được chính xác hiệu quả của phương pháp
7.4 Nguyên tắc của việc học bằng Flashcard
Để Thẻ Flashcard hoạt động hiệu quả nhất khi học thì tôi hướng dẫn HS cáchghi và cách tương tác với thẻ tuân thủ những nguyên tắc quan trọng sau:
Trang 12- Sử dụng cả hai mặt của Flashcard một cách hợp lý, xem cả hai mặt nhiềulần để nhớ thông tin
- Không đưa quá nhiều thông tin vào 1 tấm Flashcard
- Sử dụng minh họa: vẽ hình minh họa trên Flashcard hoặc cắt dán hình từcác tạp chí Flashcard càng thú vị và khác biệt thì người học cáng cảm thấy dễ dànghơn để nhớ được những thông tin trên Flashcard
- Sử dụng Flashcard màu: màu được sử dụng như một gợi ý giúp người họcnhớ được một đặc tính nào đó của thông tin trên Flashcard
- Luôn mang Flashcard bên mình: Điều đặc biệt của phương pháp học bằng lashcard là người học không cần bỏ ra một khoảng thời gian đặc biệt nhất định nào
để xem lại mà có thể học bất cứ khi nào và ở đâu khi có cơ hội, có thể là khi đang nghỉ ngơi, đang đi xe bus, đang xếp hàng chờ đợi…
- Thay đổi thứ tự các tấm Flashcard: người học nên xáo trộn các tấmFlashcard sau mỗi lần ôn tập Nếu người học luôn ghi nhớ thông tin trên Flashcardtheo 1 thứ tự sẽ khiến họ khó có thể nhớ được 1 thông tin nào đó khi nó nằm trong
1 tình huống khác và không còn theo thứ tự đã học
- Đánh dấu thẻ Flashcard: Khi học bằng Flashcard, người học có thể đánhdấu các tấm Flashcard đã được ghi nhớ, sau 2-3 lần đánh dấu, những tấm Flashcard
đó có thể được để sang một bên và ôn lại sau một thời gian dài hơn
7.5 Thiết kế - Sử dụng thẻ Flashcard.
7.5.1 Thiết kế.
Ngay từ đầu năm học tôi đã giới thiệu cho HS ý tưởng dạy học của mình,làm mẫu và hướng dẫn các em về nhà làm, kết hợp tham khảo các video trênyoutube để có thể tạo ra những tấm thẻ theo đúng ý tưởng của HS
Những vật dụng cần có để làm Flashcard gồm:
Trang 13- Giấy làm thẻ: Sử dụng những giấy bìa màu A4
- Dùng máy bấm lỗ để bấm 1 vị trí nhất định trong các tấm thẻ
Trang 14- Dùng móc khóa hay dây để liên kết các tấm thẻ với nhau ta được các thẻFlashcard trắng (Chưa có nội dung)
- Viết các thông tin lên tấm thẻ, có thể vẽ, làm sơ đồ cho hấp dẫn hơn Có thểdùng băng dính dán chùm lên 2 mặt của thẻ sau đó lấy kéo cắt bỏ phần thừa để giữthẻ không bị rách, bẩn
Hình 7.4 Giờ học thiết kế Flashcard
7.5.2 Cách sử dụng thẻ Flashcard trong giờ học
Thực hiện như một trong những tiết ôn tập kiến thức Sau khi học sinh đãhọc xong nội dung chương “Polime và vật liệu polime” sách giáo khoa Hóa học lớp
12 GV yêu cầu học sinh tự thống kê lại tất cả các loại vật liệu polime xuất hiệntrong chương trình Việc thống kê cần đầy đủ các thông tin sau: Tên của polime,công thức của polime, cũng như nguồn gốc (phản ứng tổng hợp) của loại polimeđó
Trang 15Sau khi đã có thông tin về các loại polime, HS sẽ đưa các thông tin đó vàocác tấm Flashcard theo nguyên tắc: Mỗi tấm thẻ chứa đựng toàn bộ thông tin củamột polime nhất định Mặt trước là tên, mặt sau là công thức, nguồn gốc Có baonhiêu loại polime tương ứng sẽ có bằng đấy tấm Flashcard.
Hình 7.5 Một số sản phẩm của học sinh
Sau khi đã thiết kế xong các Flashcard, việc duy trì học tập vẫn diễn rathường xuyên, các em có thể mang nó bên mình, thỉnh thoảng có thể xem lại cáckiến thức ghi trên đó Việc nhớ bằng hình ảnh bao giờ cũng sinh động và dễ dànghơn so với việc ghi nhớ văn bản thuần túy
8 NHỮNG THÔNG TIN CẦN ĐƯỢC BẢO MẬT.
Các thông tin trong sáng kiến kinh nghiệm đều là các thông tin mở để có thểchia sẻ với nhiều giáo viên khác cũng như đón nhận những đóng góp, ý kiến xâydựng để SKKN được hoàn thiện hơn, áp dụng rộng rãi hơn Tuy nhiên tên, ngàytháng, năm sinh của các em học sinh cần được bảo mật
9 CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN.
Để có thể áp dụng một cách hiệu quả cần đảm bảo một số yêu cầu sau:
Trang 16- Ban giám hiệu, tổ chuyên môn, nhóm môn quan tâm, ủng hộ việc áp dụng
sáng kiến trong dạy học
- Giáo viên thực sự cầu thị, có tinh thần đổi mới để áp dụng sáng kiến tronggiảng dạy và phải thể hiện được trong kế hoạch dạy học, đồng thời có sự chuẩn bịtrước về các dụng cụ cần thiết để làm thẻ
- Học sinh có thái độ học tập đúng dắn, phải tham gia vào các hoạt động màgiáo viên tổ chức, đồng thời tự lực thực hiện các nhiệm vụ mà giáo viên đưa ra thểhiện tính sáng tạo và năng lực tư duy của bản thân Đặc biệt, phải có sự chuẩn bịtrước những tấm thẻ Flashcard trắng (chưa ghi nội dung)
10 ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả.
10.1.1 Định tính
Khi áp dụng phương pháp này tôi thấy học sinh hứng thú với tiết học, từ đó yêu thích bộ môn hơn Hầu hết các em học sinh trong quá trình học, làm việc đều rất chủ động, nhiều em có khả năng sáng tạo, phát triển nhiều ý tưởng Ngoài ra trong quá trình làm việc còn giúp các em phối hợp với nhau, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm Khả năng giao tiếp tự tin hơn do trong quá trình làm các em phải trao đổi trực tiếp nhiều với nhau, với giáo viên
10.1.2 Định lượng.
Qua quá trình TN thiết kế và sử dụng thẻ Flashcad vào dạy song song cùngthời gian và chéo nhau với 2 loại giáo án:
- Giáo án TN: Có sử dụng thẻ Flashcard vào soạn và giảng dạy
- Giáo án ĐC: Không sử dụng thẻ Flashcard