Kỹ năng xây dựng bản luận cứ

- Bản luận cứ là văn bản quan trọng nhất của luật sư trong hoạt động tham gia tố tụng, nghiên cứu hồ sơ, nghiên cứu các văn bản pháp luật, tìm kiếm và đánh giá chứng cứ để bảo vệ quyền l

Kỹ năng giải quyết tranh chấp dân sự

Nhóm 4

Đề tài 6: Kỹ năng xây dựng bản luận cứ

1

2

3

4

5

Kỹ năng xây dựng bản luận cứ

1 Khái niệm 3

2 Vai trò 3

3 Cấu trúc 3

a Phần mở đầu: 3

b Phần nội dung: 4

c Phần kết luận và đề xuất: 4

4 Quá trình xây dựng bản luận cứ 5

a Tổng hợp tài liệu có trong vụ án 5

b Chuẩn bị các tài liệu có trong việc bảo vệ đương sự 5

c Xác định hướng để viết bản luận cứ 5

d Trao đổi với thân chủ 5

e Hoàn thiện chi tiết bản luận cứ 6

5 Kỹ năng để xây dựng bản luận cứ 6

a Kỹ năng nghiên cứu hồ sơ vụ án 6

b Kỹ năng nghiên cứu và đánh giá chứng cứ 6

6 Yêu cầu đối với bản luận cứ 7

a Về nội dung 7

b Về hình thức 7

7 Các lỗi thường gặp khi xây dựng bản luận cứ 7

8 Một số kiến nghị khắc phục 8

1 Khái niệm

- Bản luận cứ là văn bản thể hiện quan điểm của luật sư trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ, bảo vệ công lý và pháp chế xã hội chủ nghĩa

- Bản luận cứ là văn bản quan trọng nhất của luật sư trong hoạt động tham gia tố tụng, nghiên cứu hồ sơ, nghiên cứu các văn bản pháp luật, tìm kiếm và đánh giá chứng cứ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thân chủ

- Bản luận cứ có thể là bản luận cứ bào chữa hoặc bản luận cứ bảo

vệ tùy theo thân chủ đóng vai trò gì trong vụ án

- Thông thường, bản luận cứ của luật sư được trình bày dưới hình thức một văn bản nghị luận, trong đó luật sư trình bày quan điểm của mình về việc giải quyết vụ án trên cơ sở phân tích, tổng hợp, đánh giá chứng cứ một cách toàn diện, đầy đủ, chặt chẽ, trình bày khoa học, logic

2 Vai trò

- Đối với luật sư: Bản luận cứ thể hiện trình độ, khả năng, kinh nghiệm và bản lĩnh nghề nghiệp, đúc kết toàn bộ công việc mà luật sư

đã làm trước khi phiên tòa diễn ra Nó phản ánh quan điểm của luật sư cũng như tâm tư nguyện vọng của khách hàng thể hiện mong muốn của mình thông qua những đề xuất Mặt khác, nó cũng là cơ hội để luật sư phân tích, nhận định và giải thích pháp luật nhằm bảo vệ quyền

và lợi ích hợp pháp của thân chủ mình

- Đối với khách hàng: Bản luận cứ là chỗ dựa pháp lí và tâm lí vững chắc, là “bùa hộ mệnh” trên con đường bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của mình Từ đó, giúp cho khách hàng tin tưởng hơn về sự công bằng của pháp luật, từ đó hướng tới tự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bản thân mình bên cạnh việc bảo vệ của luật sư, đồng thời giúp thân chủ đánh giá đúng đắn các kết quả, kỹ năng mà luật sư thực hiện

- Bản luận cứ của luật sư đóng vai trò to lớn như vậy nên kỹ năng của luật sư khi chuẩn bị bản luận cứ là vô cùng quan trọng

3 C u trúc ấu trúc

Trước khi xây dựng bản luận cứ, luật sư cần soạn thảo một bản đề cương luận cứ Bản đề cương luận cứ không cần quá chi tiết vì có thể

có sự thay đổi trong quá trình xây dựng bản luận cứ Tuy vậy, vẫn có những quy định riêng cho từng phần của bản luận cứ Việc chuẩn bị

và viết bản luận cứ của Luật sư là một công việc được tiến hành liên tục ngay từ trong giai đoạn chuẩn bị xét xử và kéo dài cho đến khi Luật sư trình bày xong bản luận cứ đó trước tòa án và nộp cho Tòa án

a Ph n m đ u ần mở đầu ở đầu ần mở đầu :

- Luật sư tự giới thiệu mình, nếu cần thiết có thể nêu thêm về bối cảnh nhận tham gia tố tụng với tư cách là Luật sư tranh tụng trong vụ

án này

- Bản luận cứ thường bắt đầu bằng câu: Kính thưa hội đồng xét xử Nhiều Luật sư mở đầu Bài luận cứ của mình bằng cách thưa gửi rất khác nhau Về nguyên tắc, Luật sư chỉ cần Kính thưa Hội đồng xét xử

là đủ, cũng có thể là Thưa Tòa hoặc Thưa quý Tòa! Nói chung khi xưng hô phải thể hiện được sự kính trọng cần thiết đối với người đại diện cho quyền lực nhà nước

b Ph n n i dung ần mở đầu ội dung :

Phần nội dung là phần chính của bản luận cứ Phần nội dung nên lần lượt trình bày theo các ý chính sau:

- Nêu tóm tắt diễn biến vụ án;

- Phân tích hợp lệ hoặc bất hợp lệ trong việc Tòa án đã thụ lý giải quyết vụ án này:

thiết phải hoãn xử, tạm đình chỉ, đình chỉ nếu có căn cứ

- Xác định quan hệ pháp luật tranh chấp

- Xác định những vấn đề cần làm sáng tỏ trong vụ án để bảo vệ quyền lợi cho thân chủ nhận định về các tình tiết đó

- Ở mỗi phần nhận định đều viện dẫn văn bản pháp luật áp dụng và nêu rõ tại sao, căn cứ vào đâu để đưa ra các nhận định như vậy

- Sau mỗi phần nhận định cần có kết luận Kết luận chỉ được đưa ra sau khi có đầy đủ chứng cứ để khẳng định nó

Lưu ý là trong phần này, những vấn đề như chứng minh được các yêu cầu của khách hàng của mình là rất quan trọng Muốn làm được điều này đòi hỏi phải lần lượt nêu ra các yêu cầu, hoặc phản yêu cầu

đó và dùng các chứng cứ để chứng minh, làm rõ Khi nhận định, phân tích hoặc kết luận nhất thiết phải căn cứ vào các quy định của pháp luật Khi sử dụng các quy định pháp luật để làm căn cứ phải kiểm tra trước hiệu lực của các văn bản đó

c Ph n k t lu n và đ xu t ần mở đầu ết luận và đề xuất ận và đề xuất ề xuất ấu trúc :

- Phần kết luận bao gồm hai nội dung chính: Khẳng định lại các quan điểm (các kết luận) của mình thông qua quá trình phân tích, chứng minh trong phần nội dung và đề xuất với Tòa án phương án giải quyết nhằm thỏa mãn yêu cầu của đương sự

- Phần kết luận phải được trình bày rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, đủ ý, tránh hiểu nhầm và phải có căn cứ pháp luật Không đề xuất chung chung như “đề nghị tòa án xử buộc bị đơn phải bồi thường thiệt hại cho thân chủ tôi theo quy định của pháp luật hoặc đề nghị tòa án xét

xử theo pháp luật nhằm bảo vệ lợi quyền lợi chính đáng cho khách hàng của tôi… ” Ngoài ra những yêu cầu về án phí cũng cần thiết phải được đề cập đến trong phần đề xuất Các thời hạn, thời hiệu hoặc các liên đới về quyền và nghĩa vụ cũng cần được làm rõ

- Cần thiết phải nhắc lại kết luận của mình và yêu cầu cụ thể đối với Tòa án Các yêu cầu cần rõ ràng, cụ thể Trong phần kết luận cũng nêu

rõ căn cứ vào văn bản pháp luật nào để yêu cầu Tòa án xét xử như vậy

4 Quá trình xây d ng b n lu n c ựng bản luận cứ ản luận cứ ận và đề xuất ứ

a T ng h p tài li u có trong v án ổng hợp tài liệu có trong vụ án ợp tài liệu có trong vụ án ệu có trong vụ án ụ án

Trước khi thực hiện việc chuẩn bị viết bản luận cứ bảo vệ cho đương

sự, luật sư đã có những hoạt động, thu thập chứng cứ, gặp gỡ đương sự

để trao đổi về những vấn đề liên quan đến nội dung vụ án, những yêu cầu của đương sự đưa ra kiểm tra tính phù hợp, mâu thuẫn giữa các chứng cứ có trong hồ sơ vụ án; giữa các đồ vật, tài liệu liên quan mà luật

sư đã thu thập được với chứng cứ trong hồ sơ vụ án Luật sư nghiên cứu nội dung và các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án chứng minh cho yêu cầu chính đáng của thân chủ mình, kiểm tra tính phù hợp, mâu thuận giữa các chứng cứ có trong hồ sơ Viêc nghiên cứu các tài liệu chứng cứ cần phải gắn với yêu cầu của thân chủ mà luật sư nhận trách nhiệm bảo vệ

b Chu n b các tài li u có trong vi c b o v đ ẩn bị các tài liệu có trong việc bảo vệ đương sự ị các tài liệu có trong việc bảo vệ đương sự ệu có trong vụ án ệu có trong vụ án ản luận cứ ệu có trong vụ án ương sự ng s ựng bản luận cứ

Đó là việc chuẩn bị những tài liệu liên quan để phục vụ cho việc chuẩn bị bài luận cứ bào vệ cho đương sự bao gồm:

bên có sự tranh chấp và các nghị định, thông tư có liên quan

thân của đương sự và các tài liệu khác liên quan đến tình tiết của vụ án hoặc để phục vụ cho việc chuẩn bị bản luận cứ bảo vệ

c Xác đ nh h ị các tài liệu có trong việc bảo vệ đương sự ướng để viết bản luận cứ ng đ vi t b n lu n c ể viết bản luận cứ ết luận và đề xuất ản luận cứ ận và đề xuất ứ

Sau khi xem xét, nghiên cứu hồ sơ vụ án thì luật sư cần phải tìm ra những tình tiết mang tính mấu chốt để bảo vệ quyền lợi cho thân chủ, có thể là bối cảnh, nguyên nhân, mục đích… Ngoài ra nếu có yêu cầu bồi thường thì cần xem xét đến các hậu quả thiệt hại về tài sản, kèm theo các tài liệu, chứng cứ, kết quả giám định thiệt hại về tài sản, giám định tài chính kế toán,…Luật sư phải nghĩ ra những đề xuất có lợi nhất cho thân chủ mình

d Trao đ i v i thân ch ổng hợp tài liệu có trong vụ án ớng để viết bản luận cứ ủ

Sau khi dự thảo luận cứ bào chữa, luật sư cần trao đổi một lần nữa về yêu cầu của thân chủ, phân tích những lợi và bất lợi trong yêu cầu đó đồng thời phải thống nhất với thân chủ về bản chất của yêu cầu Cũng nên cho khách hàng biết qua diễn biến của phiên tòa có thể xảy ra, dự báo những điều cần thiết có lợi hoặc bất lợi cho khách hàng.Trong bất

kỳ trường hợp nào thì dự báo cũng nên trung thực, khách quan nhưng không bi quan hoặc chủ quan thái quá Cần hướng dẫn cho khách hàng một số công việc cần thiết khi họ phải trả lời các câu hỏi trước tòa.Nếu cần nên tập dượt trước cho thuần thục, nên cho khách hàng biết rằng họ

có thể từ chối trả lời bất kỳ câu hỏi nào hoặc nhờ Luật sư trả lời hộ trong trường hợp cần thiết

e Hoàn thi n chi ti t b n lu n c ệu có trong vụ án ết luận và đề xuất ản luận cứ ận và đề xuất ứ

Sau khi đã thu thập đủ tài liệu, có đủ thời gian nghiên cứu và so sánh các chứng cứ mà mình thu thập được với tòa án thì luật sư sẽ bắt tay vào làm bản luận cứ hoàn chỉnh theo bố cục 3 phần mở đầu, nội dung, kết luận và đề xuất

5 Kỹ năng đ xây d ng b n lu n c ể viết bản luận cứ ựng bản luận cứ ản luận cứ ận và đề xuất ứ

Bài bào chữa, bài bảo vệ trước hết thể hiện rõ nhất kỹ tất cả các kỹ năng của Luật sư từ khi tiếp xúc với khách hàng Để viết được một tài liệu có tính chặt chẽ, ngắn gọn, đầy đủ nội dung, có văn hóa, có trí tuệ, có căn cứ xác đáng và có tính thuyết phục cao như vậy, Luật sư phải vận dụng những kỹ năng khác trong hoạt động nghề nghiệp của Luật sư Bản luận cứ là một tài liệu quan trọng kết tinh công sức của Luật sư, thể hiện kết quả của một quá trình tích cực nghiên cứu, khai thác, đánh giá, phân tích hồ sơ tài liệu của vụ án, để tìm ra những tình tiết, những chứng cứ quan trọng cần thiết phục vụ cho việc bảo

vệ quyền lợi thân chủ của Luật sư trong vụ án Với nội dung và tính chất quan trọng như vậy Luật sư cần phải có sự đầu tư đúng mức và chuẩn bị kỹ lưỡng cả về nội dung và hình thức cho bài bảo vệ qua một các kỹ năng sau cơ bản sau:

a Kỹ năng nghiên c u h s v án ứ ồ sơ vụ án ơng sự ụ án

Nghiên cứu hồ sơ vụ án là một công việc hết sức quan trọng và cần thiết

Vụ án dù đơn giản đến đâu thì Luật sư cũng phải dành thời gian để nghiên cứu hồ sơ vụ án Việc nghiên cứu hồ sơ vụ án một cách toàn diện, có hệ thống, khách quan giúp Luật sư nắm bắt được những mặt mạnh, mặt yếu của khách hàng của mình, trên cơ sở đó hình thành các luận cứ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho họ một các phù hợp nhất

b Kỹ năng nghiên c u và đánh giá ch ng c ứ ứ ứ

Nghiên cứu chứng cứ là việc trực tiếp thụ cảm, xem xét, phân tích và

so sánh chứng cứ Mục đích của nghiên cứu chứng cứ là nhìn nhận chứng cứ dưới góc độ trực giác để bước đầu xác định giá trị chứng minh của từng chứng cứ Đánh giá chứng cứ là quá trình xác định giá trị chứng minh của chứng cứ và tính hiệu quả của chứng cứ trong tổng thể

vụ án sau đó lập luận cho từng chứng cứ để bảo vệ cho thân chủ

Như vậy không loại trừ những trường hợp trong quá trình nghiên cứu

và đánh giá chứng cứ, Luật sư phát hiện ra những chứng cứ bất lợi cho khách hàng của mình Chứng cứ bản thân nó tồn tại khách quan do đó kể

cả Luật sư cũng không thể loại bỏ sự hiện diện và giá trị chứng minh của chứng cứ được Luật sư có thể không khai thác các chứng cứ đó Đối với những chứng cứ có lợi, Luật sư nên tận dụng triệt để Quá trình đánh giá chứng cứ còn tìm ra các bất hợp lý trong các chứng cứ do các đương sự khác cung cấp, Luật sư cần phải tận dụng những điều đó để vạch ra trong bản luận cứ , trình bày cho Tòa án thấy được những bất cập liên quan đến việc bảo vệ quyền và lợi ích của đối thủ của mình Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tìm ra được những chứng cứ có lợi cho thân chủ của mình vậy

6 Yêu c u đ i v i b n lu n c ần mở đầu ối với bản luận cứ ớng để viết bản luận cứ ản luận cứ ận và đề xuất ứ

Một bản luận cứ được đánh giá là tốt khi nội dung và hình thức của

nó phải đáp ứng những yêu cầu nhất định, để làm cho nó dễ hiểu, rõ ràng, hợp lý và có sức thuyết phục Cụ thể:

a V n i dung ề xuất ội dung

- Các quan điểm của Luật sư đưa ra để bảo vệ cho thân chủ phải rõ ràng, ngắn gọn, nhất quán, tập trung vào hướng bảo vệ cho thân chủ, tránh trình bày lòng vòng không đi vào trọng tâm hoặc mâu thuẫn với nhau

- Sau khi đưa ra những quan điểm, Luật sư phải đưa ra những đề xuất nhằm giải quyết vụ việc Các đề xuất được đưa ra phải rõ ràng, cụ thể bám sát với các yêu cầu của thân chủ cũng như tình hình diễn biến của phiên tòa, dựa trên căn cứ pháp luật, như căn cứ vào điều khoản của văn bản pháp luật nào, đồng thời tránh đổ lỗi, tổ tội cho người khác để có lợi cho thân chủ mình, không bênh vực thân chủ mà làm ảnh hưởng xấu đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác

- Các tài liệu, số liệu được sử dụng trong bản luận cứ phải chính xác, đảm bảo độ tin cậy

b V hình th c ề xuất ứ

- Một bản luận cứ phải được trình bày với bố cục chặt chẽ, mạch lạc

và thống nhất với các phần rõ ràng

- Những vấn đề cần được bảo vệ phải được ghi thành các đề mục rõ ràng và sắp xếp theo thứ tự hợp lý, logic về mặt thời gian, không gian hoặc chủ thể tùy thuộc từng vụ án cụ thể

- Về ngôn ngữ trong bản luận cứ cần ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu và trực tiếp đi vào vấn đề cần chứng minh Viết đúng ngữ pháp, đúng chính tả

7 Các l i th ỗi thường gặp khi xây dựng bản luận cứ ường gặp khi xây dựng bản luận cứ ng g p khi xây d ng b n lu n c ặp khi xây dựng bản luận cứ ựng bản luận cứ ản luận cứ ận và đề xuất ứ

Trong quá trình xây dựng bản luận cứ, luật sư sẽ theo sát từng công đoạn cụ thể từ khi tiếp nhận vụ việc từ khách hàng, đọc, nghiên cứu hồ sơ, đưa ra bản kết luận hồ sơ, xác định phương hướng bảo vệ quyền và lợi ích của than chủ, thu thập chứng cứ…và bản luận cứ của

LS là sản phẩm kết hợp tất cả quá trình giải quyết một vụ việc của người ls, bản luận cứ này cũng là vũ khí trên tòa để các luật sư bảo vệ quyền , lợi ích của thân chủ mình đại diện, bản luận cứ của bên Nguyên là căn cứ để luật sư hai bên tiến hành bào chữa, bảo vệ lợi ích cho thân chủ trong cả quá trình diễn ra phiên tòa Bởi vậy, bất cứ một sai lầm nhỏ nào trong bản luận cứ đều có ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả cuối cùng của vụ việc

- Bỏ sót thông tin trong quá trình tiếp xúc khách hàng, nghiên cứu

hồ sơ, khách hàng che giấu thông tin nhưng luật sư không tinh ý nên

bỏ sót, dẫn đễn bản luận cứ thiếu thông tin, sẽ bị luật sư bên đối phương phản bác

- Khi nghiên cứu hồ sơ, đưa ra phương hướng pháp lý để bảo vệ lợi ích của thân chủ nhưng chưa phù hợp, quá cao so với lợi ích thực tế

- Kỹ năng sử dụng ngôn ngữ cũng như logic của bản luận cứ chưa hợp lý dẫn đến khi trình bày bản luận cứ khiến cho HĐXX khó hiểu , không có cái nhìn đầy đủ về vụ việc, giảm ấn tượng với thân chủ của luật sư đại diện

- Bản luận cứ là sự thống nhất hướng giải quyết vụ việc của cả LS

và đương sự

- Ngôn ngữ, giọng điệu, cử chỉ, phong thái khi trình bày bản luận cứ trước HĐXX ảnh hưởng bởi phong cách của LS, vì vậy có nhiều LS

có phong cách thể hiện nhiều cá tính của bản thân, không thể hiện được tinh thần, mong muốn của thân chủ, hoặc quá tự tin, cao ngạo, hùng hổ khiến cho ấn tượng ban đầu của HĐXX rất xấu

- Bản luận cứ quá dài dòng, quá chi tiết, trình bày mất rất nhiều thời gian, khiến cho người nghe mỏi mệt, không tho dõi được mạch của bản luận cứ, không có cái nhìn tổng quan và đúng về sự việc