Luật dân sự bài tập lớn

bài tập lớn môn lDs Sưu tầm một bản án dân sự đã được tòa án xét xử có nội dung tranh chấp về yêu cầu bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín xâm phạm Trách nhiệm bồi thường thiệt hại được đề cập từ rất sớm trong hệ thống pháp luật nước ta. Tuy nhiên, chỉ đến Bộ luật dân sự năm 2015 với chương “Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” thì các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại mới được quy định theo hướng hoàn thiện hơn. Là một loại của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm danh dự, nhân phẩm có những đặc điểm khác biệt so với những loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại khác. Bởi lẽ đối tượng bị xâm hại là quyền nhân thân có tính chất thiêng liêng của mỗi cá nhân, mang tính chất vô hình, trừu tượng nên khó xác định được thiệt hại của người bị xâm phạm. Để làm rõ những vấn đề liên quan đến loại trách nhiệm pháp lý có tính chất nhạy cảm này, trong phạm vi bài viết nhóm em xin được tìm hiểu về đề tài số 04 có liên quan đến bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN:

LUẬT DÂN SỰ 2

ĐỀ BÀI: 4

Sưu tầm một bản án dân sự đã được tòa án xét xử có nội dung tranh chấp về yêu cầu bồi thường thiệt hại do

danh dự, nhân phẩm, uy tín xâm phạm.

Hà Nội, 2019

BỘ TƯ PHÁP

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM

MÔN:

LUẬT DÂN SỰ 2

ĐỀ BÀI: 4

Sưu tầm một bản án dân sự đã được tòa án xét xử có nội dung tranh chấp về yêu cầu bồi thường thiệt hại do

danh dự, nhân phẩm, uy tín xâm phạm.

Hà Nội, 2019

MỤC LỤC:

PHẦN MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

1 Xác định nội dung tranh chấp và các văn bản pháp luật hiện hành đang điều

chỉnh quan hệ tranh chấp 1

2 Bình luận nhận định và quyết định giải quyết của tòa án 5

3 Đưa ra hướng giải quyết của nhóm (nếu không đồng tình bản án) 8

4 Đánh giá, kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật hiện hành, hoạt động áp

dụng pháp luật (nếu có) 9

KẾT LUẬN 12

PHẦN MỞ ĐẦU Trách nhiệm bồi thường thiệt hại được đề cập từ rất sớm trong hệ thống pháp luật nước ta Tuy nhiên, chỉ đến Bộ luật dân sự năm 2015 với chương

“Trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng” thì các quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại mới được quy định theo hướng hoàn thiện hơn Là một loại của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm danh dự, nhân phẩm có những đặc điểm khác biệt so với những loại trách nhiệm bồi thường thiệt hại khác Bởi lẽ đối tượng

bị xâm hại là quyền nhân thân có tính chất thiêng liêng của mỗi cá nhân, mang tính chất vô hình, trừu tượng nên khó xác định được thiệt hại của người

bị xâm phạm Để làm rõ những vấn đề liên quan đến loại trách nhiệm pháp lý

có tính chất nhạy cảm này, trong phạm vi bài viết nhóm em xin được tìm hiểu

về đề tài số 04 có liên quan đến bồi thường thiệt hại do danh dự, nhân phẩm,

uy tín bị xâm phạm

NỘI DUNG

1 Xác định nội dung tranh chấp và các văn bản pháp luật hiện hành đang điều chỉnh quan hệ tranh chấp.

a Nội dung tranh chấp:

Ông Nguyễn Văn K làm đơn tố cáo ông Võ Văn C với nội dung ông C có tham gia đơn vị D10 được vài ngày thì bỏ trốn Nguyên nhân là do ông K tức giận vì bị kỷ luật khai trừ ra khỏi hội cựu chiến binh ấp TP và nghe lời đồn đại trong quần chúng nhân dân về ông C nên ông đã làm đơn tố cáo ông C Tại phiên tòa, ông Nguyễn Văn K thừa nhận có làm đơn tố cáo ông Võ Văn C, cho rằng nguyên đơn là ông C có tham gia đơn vị D10 (Tiểu đoàn 10) được vài ngày thì bỏ trốn Tuy nhiên, bị đơn tố cáo nguyên đơn không có căn

cứ xác thực mà chỉ nghe lời đồn đại trong quần chúng nhân dân Trong khi

đó, biên bản xác thực ngày 08/08/2017 của Chi hội cựu chiến binh xã P xác định: Năm 1970-1973, Võ Văn C đi đơn vị D10 Cuối năm 1973, do hoàn

cảnh gia đình nên ông C về địa phương tham gia du kích đến ngày giải phóng Hơn nữa, nguyên đơn cũng xác định sau khi tham gia du kích đến năm 1982 ông nghỉ Năm 1992 ông tham gia Chi hội cựu chiến binh ấp TP đến nay Vậy nên, nguyên đơn có tham gia cách mạng tại đơn vị D10, tham gia du kích trong thời gian dài là thực tế, không bỏ trốn như bị đơn đã tố cáo Do đó, hành

vi tố cáo sai sự thật của bị đơn đối với nguyên đơn đến các cơ quan tỉnh Cà Mau (Đài truyền hình tỉnh Cà Mau, UBND tỉnh Cà Mau, Thanh tra tỉnh Cà Mau) đã xúc phạm đến uy tín, danh dự, nhân phẩm của nguyên đơn

Theo quy định tại khoản 1 Điều 34 của Bộ luật dân sự 2015: “ Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ” Do đó, nguyên đơn yêu cầu bị đơn công khai xin lỗi trước nhân dân ấp

TP, xã P là phù hợp với quy định pháp luật tại khoản 5 Điều 34 Bộ luật dân sự 2015: “ Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại”

Về yêu cầu bị đơn phải bồi thường thiệt hại với số tiền 13.000.000 đồng của nguyên đơn thì thấy rằng: Bị đơn có hành vi tố cáo không đúng sự thật làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của nguyên đơn là căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 584 Bộ luật dân

sự 2015 Tuy nhiên, nguyên đơn không chứng minh được chi phi hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại cũng như thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút Do đó, nguyên đơn chỉ được bồi thường thiệt hại một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần mà nguyên đơn gánh chịu Mức bồi thường được chấp nhận là 02 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định, tương đương số tiền 2.600.000 đồng (Hai triệu sáu trăm nghìn đồng)

b Các văn bản pháp luật hiện hành đang điều chỉnh quan hệ tranh chấp:

- Bộ luật dân sự 2015:

+ Khoản 1 Điều 34 Bộ luật dân sự 2015:“ Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.”

+ Khoản 5 Điều 34 Bộ luật dân sự 2015: “Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin

đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai

và bồi thường thiệt hại.”

+ Điều 584 Bộ luật dân sự 2015 về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng:

“1 Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác

2 Người gây thiệt hại không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp thiệt hại phát sinh là do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi

của bên bị thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác

3 Trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại, trừ trường hợp thiệt hại phát sinh theo quy định tại khoản 2 Điều này.”

+ Điều 592 Bộ luật dân sự 2015 về thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm:

“1 Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;

c) Thiệt hại khác do luật quy định

2 Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người

có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương

cơ sở do Nhà nước quy định.”

- Nghị quyết 03/2006/NQ-HĐTP Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự 2005 về Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Mục 3 Phần 2 có quy định về Xác định thiệt hại như sau;

“3 Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm

Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm gồm có thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân bị xâm phạm; thiệt hại do danh dự,

uy tín của tổ chức bị xâm phạm

3.1 Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại bao gồm: chi phí cần thiết cho việc thu hồi ấn phẩm có nội dụng xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người bị thiệt hại; chi phí cho việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; tiền tàu, xe đi lại, thuê nhà trọ (nếu có) theo giá trung bình ở địa phương nơi thực hiện việc chi phí để yêu cầu cơ quan chức năng xác minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng; chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc của người bị thiệt hại và các chi phí thực tế, cần thiết khác để hạn chế, khắc phục thiệt hại (nếu có)

3.2 Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút

a) Nếu trước khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm có thu nhập thực tế, nhưng do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm người bị xâm phạm phải thực hiện những công việc để hạn chế, khắc phục thiệt hại, nên khoản thu nhập thực tế của họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút đó

b) Việc xác định thu nhập thực tế của người bị xâm phạm và việc xác định thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị xâm phạm được thực hiện theo hướng dẫn tại tiểu mục 1.2 mục 1 Phần II này

3.3 Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm

a) Khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm được bồi thường cho chính người bị xâm phạm

b) Trong mọi trường hợp khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm được bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần Căn cứ vào hướng dẫn tại điểm b tiểu mục 1.1 mục 1 Phần I Nghị quyết này

để xác định mức độ tổn thất về tinh thần của người bị xâm phạm (bằng lời nói hay đăng trên báo viết hay báo hình…), hành vi xâm phạm, mức đọ lan truyền tông tin xúc phạm…

c) Mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần cho người bị xâm phạm trước hết do các bên thỏa thuận Nếu không thỏa thuận được, thì mức bồi thường khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần phải căn cứ vào mức

độ tổn thất về tinh thần, nhưng tối đa không quá 10 tháng lương tối thiểu do Nhà nước quy định tại thời điểm giải quyết bồi thường”

2 Bình luận nhận định và quyết định giải quyết của tòa án.

Về nội dung tranh chấp, Tòa án có nhận định: bị đơn là ông Nguyễn Văn K thừa nhận có làm đơn tố cáo nguyên đơn là ông Võ Văn C, cho rằng nguyên đơn có tham gia cách mạng tại đơn vị D10 được vài ngày thì bỏ trốn Tuy nhiên, việc bị đơn tố cáo nguyên đơn nhưng không có căn cứ mà chỉ nghe lời đồn đại trong quần chúng nhân dân Trong khi đó, tại biên bản xác minh ngày 08-8-2017 của chi hội cựu chiến binh xã P xác định, sau khi tham gia du kích đến năm 1982 ông nghỉ Năm 1992 ông tham gia chi hội cựu chiến binh ấp

TP đến nay Vậy, ông Võ Văn C có tham gia cách mạng tại đơn vị D10, tham gia du kích trong thời gian dài là thực tế là không bỏ trốn như ông Nguyễn Văn K đã tố cáo Do đó, hành vi tố cáo sai sự thật của ông Nguyễn Văn K đối với ông Võ Văn C đến các cơ quan tỉnh Cà Mau đã xúc phạm đến uy tín, danh

dự, nhân phẩm của ông C

Danh dự, nhân phẩm, uy tín là quyền nhân thân gắn liền với mỗi cá nhân được pháp luật bảo vệ Trường hợp các quyền của ông C bị xâm phạm, người

có hành vi xâm phạm cụ thể là ông K phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại Áp dụng Khoản 1 Điều 34 của Bộ luật dân sự 2015 “Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ” Cho nên trong trường hợp này ông K có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của ông C nên ông K phải gánh chịu những chế tài mà pháp luật quy định

Tòa án đã dựa vào Khoản 5 Điều 34 Bộ luật dân sự 2015: “ Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính thông tin và bồi thường thiệt hại” Trong quyết định Tòa có tuyên xử: Buộc ông Nguyễn Văn K, phải công khai xin lỗi ông Võ Văn C trước nhân dân tại ấp TP, xã P, huyện Trần Văn Thời tỉnh Cà Mau và bồi thường thiệt hại là hoàn toàn đúng đắn và hợp lý

Ông K có hành vi xâm phạm danh dự uy tín, nhân phẩm của ông C thì phải chịu bồi thường thiệt hại Dựa vào căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự 2015: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác” Theo nhận định của Tòa ông C có yêu cầu ông K bồi thường thiệt hại với số tiền là 13.000.000 đồng Tuy nhiên do ông C không chứng minh được chi phí hợp lý để khắc phục hạn chế, khắc phục thiệt hại cũng như thu thập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút Do đó ông C chỉ được bồi thường thiệt hại một khoản tiền để bù đắp tổn thất về tinh thần mà ông C gánh chịu

Khoản 2 Điều 592 Bộ luật dân sự 2015 quy định “Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thoả thuận; nếu

không thoả thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm,

uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.”

Do thiệt hại về tinh thần và mức bồi thường chưa thỏa thuận được cho nên dựa vào điều khoản trên mức tối đa để bù đắp thiệt hại cho người bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín không quá mười lần mức lương cơ sở Cho nên toà đã quyết định buộc bị đơn là ông K bồi thường khoản tiền cho nguyên đơn ông C là 2.600.000 đồng ( Hai triệu sáu trăm nghìn đồng)

Với số tiền Tòa quyết định là 2.600.000 đồng để bồi thường thiệt hại tinh thần cho ông C là không hợp lí Bởi lẽ số tiền này quá thấp so với việc tổn thất tinh thần của ông C Do ông C là cựu chiến binh, việc tố cáo sai sự thật

đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tinh thần của ông C Hơn nữa đơn của ông K đã lan truyền đến các cơ quan tỉnh Cà Mau trong đó bao gồm đài truyền hình tỉnh Cà Mau, UBND tỉnh Cà Mau, Thanh tra tỉnh Cà Mau khiến nhiều người hiểu sai về ông Tòa xác định mức bồi thường thiệt hại không rõ ràng, chi tiết và cụ thể Chỉ chung chung và nêu ra số tiền phải bồi thường, không nêu rõ được cách xác định Đây cũng là vấn đề bất cập của Bộ luật dân

sự Vì thiệt hại tinh thần rất khó để xác định

Hơn nữa trong quyết định của bản án có nêu rõ: Kể từ ngày người có đơn yêu cầu thi hành án, nếu người phải thi hành án không tự nguyện thi hành khoản tiền nêu trên thì hàng tháng còn phải chịu lãi theo mức lãi suất phát sinh tương ứng với thời gian chậm trả tại thời điểm thi hành án theo quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự 2015 Như vậy nếu ông K không tự nguyện trả số tiền bồi thường thì hàng tháng còn phải chịu lãi theo mức phát sinh với thời gian chậm trả tại thời điểm thi hành án Đây là điểm nổi bật trong quyết định của Tòa án, luôn bảo vệ quyền và lợi ích của người bị xâm phạm

Như vậy nhận định và quyết định của Tòa án nhân dân huyện Trần Văn Thời tỉnh Cà Mau về vấn đề tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm nhóm em không đồng tình hoàn toàn Mặc dù đã áp dụng đúng quy định của Bộ luật dân sự, sử dụng biện pháp chế tài bảo vệ quyền và lợi ích của người bị hại nhưng về vấn đề xác định mức độ bồi thường thiệt hại về tinh thần thì chưa thuyết phục, chi tiết và chưa xác định được cách tính, chỉ chung chung là dựa vào khoản 2 Điều 592

Bộ luật dân sự 2015 là “không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định”

Để xử lí và hoàn thành tốt khi xét xử một vụ việc về bồi thường thiệt hại

Bộ máy Nhà nước cần đề xuất và xây dựng cụ thể, chi tiết Bộ luật dân sự về cách xác định thiệt hại về uy tín, danh dự, nhân phẩm và tinh thần Thông qua

đó còn bảo vệ được quyền và lợi ích của người bị hại

3 Đưa ra hướng giải quyết của nhóm (nếu không đồng tình bản án).

Nhóm em đồng tình với nhận định của tòa án về yêu cầu của nguyên đơn là ông Võ Văn C, buộc bị đơn là ông Nguyễn Văn K bồi thường thiệt hại do đã xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín với số tiền 13 triệu đồng là không hợp lí vì bị đơn có hành vi tố cáo không đúng sự thật điều đó đã làm ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm uy tín của nguyên đơn, đó cũng chính là căn

cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt theo quy định tại Điều 584 BLDS, nhưng ông Võ Văn C không chứng minh được chi phí hợp lý để hạn chế khác phục thiệt hại cũng như thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút Nên số tiền

13 triệu đồng ông Võ Văn C đòi ông Nguyễn Văn K bồi thường là không có

cơ sở Đồng tình với việc buộc ông Nguyễn Văn K phải công khai xin lỗi ông

Võ Văn C trước nhân dân tại ấp TP, xã P, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau Tuy nhiên nhóm em không đồng tình với quyết định của tòa án về khoản tiền bồi thường bù đắp, tổn thất cho nguyên đơn với số tiền là 2,6 triệu đồng

là chưa hợp lí Số tiền này thấp so với sự tổn thất về danh dự, nhân phẩm, nhất là về tinh thần của ông Võ Văn C Do ông Võ Văn C là một người cựu chiến binh (Cựu chiến binh là đối tượng đặc biệt được nhà nước ta quan tâm