CUNG VỐN MẠO HIỂM Ở VIỆT NAM

Bảng 2: Các quỹ đ ang hoạt đ ộng ở Việt Nam Tê n quỹ Ngày lập quỹ Quy môquỹ triệ u USD Số vốn đã đầu tử triệ u USD Số khoản đầu tử trong nử ớc 2 Số khoản đầu tử vào DNCVĐ TNN 3 Quy mô đ

D Cung vốn mạ o hiểm ở Việ t Nam Tóm tắt

Bảng 2 tóm tắt các yếu tố chính của 4 quỹ đang hoạt động ở Việt Nam Phụ

lục 1 sẽ đử a thê m các chi tiết về các quỹ này Bảng này cho thấy tổ ng vốn đầu tử hiện có là 68 triệu USD Trong đó lử ợng vốn đầu tử cho các công ty trong nử ớc là

18 triệu USD, vì các quỹ Beta và Vietnam Frontier sẽ không đầu tử vào các công

ty trong nử ớc 12 tháng trử ớc đây có 6 quỹ hoạt động ở Việt Nam nhử ng quỹ Lazard đã kết thúc hoạt động và quỹ Templeton đã chuyển trọng tâm hoạt động sang các thị trử ờng khác trong khu vực Vào thời gian này, nhiều quỹ khu vực đã thể hiện sự quan tâm của họ đối với thị trử ờng Việt Nam nhử ng không thể xem là các quỹ này đang hoạt động ở Việt Nam Khi trao đổ i với các thành viê n ở Thái Lan và Singapore, họ đã nói rằng các thị trử ờng khác trong khu vực Đ ông Nam á thuận lợi hơn nhiều so với thị trử ờng Việt Nam về mặt các cơ hội đầu tử và mứ c

độ dễ dàng trong đầu tử

Bảng 2: Các quỹ đ ang hoạt đ ộng ở Việt Nam

Tê n quỹ Ngày lập

quỹ Quy môquỹ

(triệ u USD)

Số vốn đã

đầu tử (triệ u USD)

Số khoản

đầu tử trong

nử ớc 2

Số khoản đầu

tử vào DNCVĐ TNN 3

Quy mô

đầu tử (triệ u USD)

VN

Viet

Nguồn: Phỏng vấn giám đốc các quỹ.

Ghi chú:

1- Do Dragon Capital quản lý.

2- Các khoản đầu tử vào các công ty trong nử ớc.

3- Các khoản đầu tử vào các doanh nghiệp có vốn đầu tử nử ớc ngoài (DNCVĐ TNN) nhử là các công ty liê n doanh và các công ty nử ớc ngoài sở hữu.

Hoạt động của 4 quỹ này chử a tốt Sau đây là một số nguyê n nhân có thể

gây ra hiện tử ợng hoạt động kém của các quỹ này:

• Không có một thị trử ờng chứ ng khoán Đ ối với một số khoản đầu tử

tử ơng đối có hiệu quả, việc chử a có một thị trử ờng chứ ng khoán đã làm các quỹ không thể thu hồi vốn đầu tử , mà ở các nử ớc khác trong khu vực, thị trử ờng chứ ng khoán lại là một cách chính để thu hồi vốn

• Khu vực tử nhân bị chèn ép.Trong một vài năm qua, chính sách chính thứ c đã ử u tiê n các DNNN nhiều hơn so với các công ty tử nhân về các mặt, ví dụ nhử cơ hội tiếp cận tín dụng, giấy phép, hạn ngạch và các hợp

đồng công cộng Môi trử ờng hoạt động của các công ty tử nhân bị bao bọc bởi tệ quan liê u, sách nhiễu và các chế định không rõ ràng luôn luôn thay đổ i Môi trử ờng này đã hạn chế các cơ hội đầu tử của các quỹ

• Rủi ro tỷ giá hối đoái Tất cả các quỹ đều dựa trê n cơ sở đồng đôla Mỹ

và đử ợc huy động từ các nhà đầu tử quốc tế Ngay cả khi các công ty đầu

tử hoạt động tốt ở trong nử ớc, thì phần lớn thu nhập vẫn có thể bị triệt tiê u bởi sự mất giá của đồng tiền Việt Nam so với đồng đôla Mỹ Rủi ro

tỷ giá hối đoái có thể đử ợc bù đắp một phần nào bằng cách đầu tử vào các công ty có tỷ trọng thu nhập bằng đồng đôla Mỹ cao, cách này đã

đử ợc một số quỹ thử áp dụng

• Các hạn chế về đầu tử của các công ty trong nử ớc Cho đến tháng 4 năm

1998, Luật Đ ầu tử trong nử ớc mới cho phép ngử ời nử ớc ngoài đầu tử với

mứ c tối đa 30% vào các công ty trong nử ớc, các quỹ đầu tử (trừ các trử ờng hợp đặc biệt nhử các ngân hàng cổ phần) bị hạn chế trong việc

đầu tử vào các công ty tử nhân trong nử ớc Các quỹ này đã tìm các cách

và các phử ơng tiện để đầu tử vào các công ty tử nhân Việt Nam Các quy chế riê ng đã cho phép các quỹ đầu tử nử ớc ngoài đầu tử vào các công ty liê n doanh và các doanh nghiệp 100% vốn nử ớc ngoài

• Hầu hết các nhà quản lý cao cấp đều là ngử ời nử ớc ngoài Khả năng tận dụng các cơ hội bị hạn chế bởi không có các nhà chuyê n môn Việt Nam trong các đội ngũ các chuyê n gia quản lý

• Kinh nghiệm bị hạn chế Nói chung, các chuyê n gia điều hành các quỹ ở Việt Nam có kinh nghiệm rất ít về hoạt động của vốn mạo hiểm

• Thiếu các chiến lử ợc trọng điểm Tất cả các quỹ đầu tử trải rộng ra nhiều ngành theo các thời cơ cụ thể Kiểu đầu tử này đử ợc xem là thụ

động chứ không phải là chủ động

Hai lý do đầu tiê n, thiếu một thị trử ờng chứ ng khoán và một khu vực tử nhân bị chèn ép, chính là các đặc trử ng của môi trử ờng kinh doanh Rủi ro tỷ giá hối đoái và các hạn chế pháp lý là các hậu quả của việc lựa chọn cơ cấu của quỹ

nử ớc ngoài Ba nguyê n nhân sau cùng là do các bộ máy quản lý cụ thể của các quỹ này

Lịch sử các quỹ đ ầu tử

Quỹ Beta

Quỹ này đử ợc quản lý ở Việt Nam bởi 2 nhân viê n kế toán ngử ời Anh và 1 luật sử ngử ời Mỹ Kể từ khi ra đời vào năm 1993, quỹ này đã có một số thay đổ i

về các nhà quản lý cao cấp Mục tiê u hiện tại của quỹ là chỉ đầu tử vào các công

ty do ngử ời nử ớc ngoài quản lý Quỹ này không xem xét việc đầu tử vào các công

ty đang trong quá trình khởi nghiệp và các công ty trong nử ớc Dử ờng nhử quỹ này sẽ không tăng cử ờng đầu tử vào các công ty liê n doanh có vốn đầu tử nử ớc ngoài nữa, vì diễn biến vừa qua là không tích cực Giám đốc Quỹ Beta cho rằng các động cơ của một đối tác công nghiệp nử ớc ngoài không phù hợp với những

động cơ của một tổ chứ c do Nhà nử ớc Việt Nam sở hữu Giải pháp đầu tử là chớp thời cơ Một khi một khoản đầu tử đử ợc xem là hấp dẫn, thì dử ờng nhử sẽ xuất hiện một giải pháp thẩm định khá chi tiết theo mô hình Mỹ - Anh

Vietnam Enterprise Investments Ltd (Dragon Capital)

Dragon Capital, tổ chứ c sử dụng quỹ, đử ợc quản lý bởi 3 ngử ời Việt Nam và

3 chuyê n gia chính ngử ời Anh ở Việt Nam Ba ngử ời Anh này đã có kinh nghiệm trê n các thị trử ờng chứ ng khoán phổ thông ở châu âu và châu á Vì sự ra đời của thị trử ờng chứ ng khoán Việt Nam bị đình hoã n nê n chiến lử ợc kinh doanh chê nh lệch giá giữa thị trử ờng hạn chế (private market) và thị trử ờng phổ thông (public market) cũng bị hoã n lại theo Những nhà quản lý quỹ này đang từng bử ớc tăng dần đầu tử vào các công ty trong nử ớc, là nơi mà sự thuần thục của các nhà quản

lý Dragon tại Việt Nam đã đóng góp giúp đỡ tiếp cận các nhà quản lý ngử ời Việt Nam Dragon đã thể hiện một động lực kinh doanh lớn trong việc thiết lập các giao dịch, ví dụ họ đã dàn xếp và đầu tử vào trái phiếu có thể chuyển đổ i đầu tiê n

ở Việt Nam Và mứ c độ can thiệp trực tiếp vào quản lý sau khi thực hiện đầu tử là rất ít

Vietnam Frontier

Quỹ này do Finasa, một ngân hàng thử ơng mại có trụ sở ở Băng Cốc, quản

lý Sau đợt giảm quy mô hoạt động ở Việt Nam gần đây của quỹ, quỹ này đử ợc hai giám đốc cấp thấp quản lý tại Việt Nam Các chuyê n gia quản lý cao cấp đã chuyển về Băng Cốc và các quyết định quan trọng sẽ đử ợc đử a ra từ Băng Cốc

Tử ơng tự nhử Quỹ Beta, Vietnam Frontier chỉ đầu tử vào các công ty do giám đốc ngử ời nử ớc ngoài quản lý Các công ty liê n doanh không nằm ngoài danh sách các công ty đử ợc đầu tử Với việc giảm bớt các nhân viê n ở Việt Nam gần đây, rõ ràng là các nhà quản lý cao cấp cho rằng sẽ không có nhiều cơ hội đầu tử cho quỹ

Vietnam Fund

Sáu ngử ời nử ớc ngoài, từ các nử ớc khác nhau, đang điều hành quỹ này đều

là những ngử ời có nhiều kiến thứ c nền tảng bao gồm; kiến thứ c về kế toán, ngân hàng và công nghiệp Quỹ này đã đầu tử vào cả các công ty trong nử ớc và nử ớc ngoài và sẽ hỗ trợ các công ty nử ớc ngoài quản lý và các công ty Việt Nam quản

lý Do vậy, phạm vi của quỹ này tử ơng tự nhử phạm vi của quỹ Vietnam

Enterprise Investments Chiến lử ợc đầu tử mà quỹ nê u ra là tập trung vào quy

trình thẩm định chi tiết đử ợc thực hiện trong quỹ Tuy vậy, các chuyê n gia quản lý cho rằng việc thu thập các thông tin đáng tin cậy từ các công ty trong nử ớc là rất khó khăn Việc các chuyê n gia quản lý dung hòa khoảng cách giữa các chính sách

và thực hành nhử thế nào cũng chử a rõ ràng Quỹ này là quỹ có thời gian hoạt

động lâu nhất trong số bốn quỹ đang họat động ở Việt Nam, với số vốn chử a đầu

tử chỉ còn 9 triệu đôla Mỹ Do vậy, một mục tiê u ử u tiê n chính và cũng đầy thách thứ c cho năm tới là phải huy động vốn nhiều hơn