Một số giải pháp phát triển thị trường vốn mạo hiểm tại việt nam

Rui ro kinh doanh trong m6i giai doc;tn phat tri€n se khac nhau do dong ti~n Clla m6i giai doc;tn phat sinh voi cac muc de khac nhau.. Bay la nhung vi~c lam ra't t6n kern chi phi rna doa

BO TRUONG D~I HOC KINH TE TP.HCM

NGUOI Hu'ONG DAN: TS NGUYEN Till LIEN HOA

f BQ GIAO Dl)C VA EJAo TAO

DANH Ml)C CAC TU VIET TAT

Price I Earning- B()i s6 ghi I thu nh~p

H()i d6ng qmin tri

chung Dt;!' an dg u tu Ban giam d6c Association of South - East Asia Nations - Hit%p h()i cac nude Dong NamA

V6n h6 tr<;1 phat tri~n chinh thuc Foreign Direct Investment- V6n dgu tu trt;(c tie'p nude ngoai Foreign Indirect Investment- V6n dgu tu gian tie'p nude ngoai

Gross Domestic Product- T6ng san lu<;1ng qu6c n()i

Doanh nghit%p nha nude

~ , ? ' '

DANH Ml)C CAC BANG VA HINH

Hlnh 1.1: Co ca'u t6 chile quy d~u tu' m~o hi€m theo mo hlnh h<Jp danh huu h~n

Hlnh 1.2: Quy trlnh ho~t d9ng cua mQt quy d~u tu' m~o hi€m

Hlnh 2.1: Chinh sach d~u tu' dl! kie'n cua VF1

Hinh 2.2: Chinh sach d~u tu' d1;t kie'n cua IDG Venture Vietnam

Bang 2.1: T6c dQ tang tru'dng GDP cua Vi~t Nam cac nam qua

Bang 2.2 : V6n d~u tu' cua cac quy vao Vi~t Nam (tinh de'n cu6i nam 1999) Bang 2.3: Danh m1,1c d~u tu' cua Quy Mekong Capital

C / ac <:t.C 1em O<:tt Qng cua cac quy au tli ID<:t.O 1em d~ d')! h d"' ? / - d/< h')! 9

Tlnh hinh ho<:tt dong CUa cac quy d~U tli ffi<:lO hi~m 11

N guon cua cac quy au tli m<:t.O 1em /< ? / - d/< h' )! 12

, , " ' , ? , - ~ , ?

121 ac 01 tli<;fng t am g1a quy au tli m<:to 1em C / d""' h _d;, h')! - 14

1 2 2 M o A h' h m to c uc cua cac quy au tli m<:to 1em )! h / ? / - dJ;: h')! 15

1.2.3 Quy trinh hO<:tt dong CUa quy d~U tli ffi<:lO hi~m 18

1.3 VAl TRO CUA VON DAU TU M~O HIEM 22 1.3.1 Khuye'n khich sv phat tri~n cua khoa hQC ky thu~t va cong ngh~ 22

1 3 2 Th / uc ay d)! sv p at tr1en nen n te h / )! /< ki h ,.:' 22 1.3.3 H6 tr<;f cho slf phat tri~n cua cac doanh nghi~p nh~n d~u tu 23

CHUONG II: HO~T DQNG CUA THl TRUONG VON M~O HIEM T~l V~T

'

NAM THOI GIAN QUA 25

2.1 SO LUQC VE NANG Ll}C C~NH TRANH CUA CAC DOANH NGHJtP

'

~ , , ? ' , , ,.,? , ? , ,

2.2 Slj CAN THIET CUA THl TRUONG VON M~O HIEM DE DAP UNG

NHU CAU TAl TRQ TRONG GIAI DO~N H(H NH!P KINH TE QUOC

, ,

TE 29

j

j

2.3 THT)'C.TR~NG HO~T DONG CUA CAC QUY DAU TU ~0 HIJ~M

2 3 .l.D~c di6m 31 2.3.2.Tht;(c tq.ng ho~t d()ng cua thi tnl'ong vO:n m~o hi6m t~i Vit$t Nam thoi gian qua 33

a Giai do~n tu nam 1991 de'n nam 2002 33

b Giai do~n tu nam 2002 de'n nay 38 2.3.3 Nhung nguyen nhan h~n che' st;( phat tri6n thi tnl'ong v6n m~o hi6m (J Vit$t

3.2.2 Giai phap cho cac doanh nghit$p 60 3.2.3 Giai phap cho cac guy 62

' ? ~

LOIMODAU

K~ tu khi ap dt;mg chinh sach d6i moi n~n kinh te' (nam 1986), chling ta da

g~t hai du'QC nhi€u th~tnh tlfu to IOn va quan trQng: kinh te' phat tri~n nhanh, t6ng s?m phflm qu6c dan tang, n~n kinh te' tu ch6 thie'u luong thlfc thlfc phflm, hang tieu dung nay da c6 du va xufft khflu, Tuy nhien, ben c<:tnh d6, chling ta cling c6 th~

nh~n ra nhil'ng khie'm khuye't trong su6t qua trlnh d6i moi nhu': nhip dQ tang tru'dng

ch~m dfrn trong nhil'ng nam gfrn day cling voi slf slit giam cac ngu6n v6n dfru tu' tu nu'oc ngoai, cac nguy co tl,lt h~u v€ kinh te', t~ quan lieu tham nhfing, cac va'n d€ xa h9i dang t6n t<:ti va di~n bie'n phuc t<:tp D~c bi~t, thach thuc IOn nhfft c6 tinh chfft co ban lau dai rna chling ta dang phai du'ong dfru la tlnh tr<:tng tha"p kern cua n€n kinh t€, khoang each v€ trlnh d9 phat tri€n cua nu'oc ta voi nhi€u nu'oc tren the' giOi la ra"t IOn Trong khi d6, thoi ky 5- 10 nam toi la khoang thoi gian clfc ky quan trQng d6i vOi n~n kinh te' Vi~t Nam tren con du'ong phat tri€n moi, bdi vl chi sau vai nam nua, d!t nu'oc chling ta se hoan thanh ch~ng dttong dfru tien trong q(ta trlnh h9i nh~p kinh te' qu6c te'- AFTA- d€ tu d6 hoa nhip vao slf phat tri€n cua n€n kinh te' the' gioi

Cac doanh nghi~p Vi~t Nam la h,tc lu'<;ing trung tam, nong c6t cua d!t nu'oc trong slf nghi~p phat tri€n kinh te' Tie'n trlnh h9i nh~ p kinh te' qu6c te' I a m9t tie'n trlnh dfry thach thuc d6i voi hQ Va trQng trach CUa hQ d6i voi d!t nu'oc la phai Vu'<;it qua du'<;ic thll' thach nay D€ thlfc hi~n du'QC di~u nay, chling ta cfrn phai c6 du'<;ic m9t lu'<;ing v6n, san sang tai tr<;i cho cac nhu cfru cua doanh nghi~p trong bu'oc duong phat tri€n

Trong b6i canh ngu6n v6n dfru tu' nu'oc ngoai dang tren da giam slit hi~n

nay, Vi~c tlm hi€u nhung nguyen nhan d~n de'n Slf slit giam cua ngu6n v6n nay Ja m9t v!n d~ he't sue thie't thlfc nh~m phl,lc Vl,l cho nhu cfru v6n cua n€n kinh te' Ben qnh d6, chling ta cling cfrn phai khai thong, tie'p c~n nhung lo<:ti hlnh dfru tu', nhil'ng dinh che' tai chinh trung gian moi me, d6ng thoi t<:tO di€u ki~n thu~n l<;ii cho chling

de dang tham nh~p thi tru'ong Vi~t Nam C6 nhu' v~y, chling ta moi giai quye't du'<;ic

nhu du v6n cho cac doanh nghi~p, cho n€n kinh te' d~ pht;tc vt;t cho tie'n trlnh hQi nh?p kinh te' qu6c te'

Xua't phat tu tht;t'c tr~ng tren, toi da quye't djnh chQn VON DAU TV MAO HIEM Utm d€ ali cho lu?n an th~c Sl cua mlnh Lu?n an nh~m mt;tc dkh tlm hi~u, phan tkh ho~t d9ng cua thi tntang v6n m~o hi~m tren the' gioi n6i chung va t~i

Vi~t Nam n6i rieng, tu d6 d€ ra m9t s6 giai phap nh~m nang cao hi~u qua ho~t

d9ng cua thi tntang v6n m~o hi~m t~i Vi~t Nam Lu?n an sli' dt;tng phuong phap duy v~t bi~n chung va duy v~t lich sli' d~ nghien cuu nh~m d~t du<;1c cac ke't qua sau:

GiOi thi~u co sd ly lu~n v€ v6n d~u tu m~o hi~m va d~c di~m ho~t d9ng cua cac quy d~u tu m~o hi~m tren the' the' gioi

Vi~t Nam, tu d6 rut ra du(/c nhii'ng thu~n lQi va kh6 khan cua thj truang v6n

m~o hi~m trong thai gian qua

Dua ra nhii'ng giai phat nh~m nang cao hi~u qua ho~t d9ng ciia thi truang v6n

ffi~O hi~m, pht;lC Vt;l cho nhu C~U v6n cua n€n kinh te'

N9i dung ciia lu?n an g6m c6 3 chuang:

Chuang I: Co sd ly lu~n v€ v6n d~u tu m~o hi~m

CHUONG 1:

Cei SO LY LU~N VE VONDAU TUM~O HIEM

1.1 Slj CAN THIET PHAI HINH THANH NGUON VON DAU Tu' M~O

A>

HIEM

1.1.1 Riii ro va quye't (ijnh tai trQ'

Khi ra quye't dinh t~ti tr<;1 v6n cho bfft ky mQt doanh nghi~p nao, cac nha dffu tu' cling phai xem xet de'n rfft nhi~u ye'u t6, trong d6 c6 rnQt ye'u t6 vo cling quan trQng, d6 la nhung rui ro rna doanh nghi~p d6 phai d6i ph6 cho dli doanh nghi~p d6 dang (5 giai doc:.tn nao trong chu ky s6ng ella mlnh: khdi sv, tang tru'dng, bao hoa va suy thoai Rui ro la sv dao d9ng trong xac sufft hay kha nang t6n thfft, hay n6i each khac, rui ro la nhung tlnh hu6ng trong kinh doanh rna tc:.ti d6 nhung sv c6 khong t6t dyp xay ra gay thua 16, anh hu'dng de'n sv t6n tc:.ti cua doanh nghi~p

Rui ro cua doanh nghi~p c6 th€ phan thanh hai loc:.ti: rui ro kinh doanh va rui

ro tai chinh

Rui ro kinh doanh la rui ro ti~m frn trong ban than doanh nghi~p N6 ga:n li~n

voi d~c di€rn san xufft kinh doanh cua tUng doanh nghi~p, cua tung nganh ngh~

gay ra nli ro kinh doanh la tu'ong tv nhau, bdi vi cac doanh nghi~p trong cling m9t

du'<;5c dinh nghia nhu' la sv khong cha:c cha:n d hi~n tc:.ti v~ muc thu nh~p va chi phi

ho~lt d9ng dc:.tt du'<;1c trong tu'ong lai Chinh di~u nay da tc:.to ra n1i ro, th€ hi~n d ch6 cong ty khong t(_).O ra du s6 doanh thu hang nam tu Vi~c ban san phfrrn du d€ thanh toan cac dinh phi trong san xufft kinh doanh Nhu v~y, s6lu<;1ng nhan t6 gay ra rui

ro kinh doanh cho doanh nghi~p la VO s6 Bdi vl rui ro kinh doanh c6 th€ la sv khong cha:c cha:n v~ muc cffu (5 tu'ong lai d6i voi san phfrm do doanh nghi~p san xu:ft ra, sv thay d6i trong gia ban, sv thay d6i trong cffu true chi phi, sv cc:.tnh tranh, Slf tie'n bQ CUa khoa hQC ky thu~t, S\f thay d6i V~ ty gia h6i doai, nhung thay d6i trong chinh sach di~u hanh kinh te' cua chinh ph1L Voi nhung d~c di€m nhu' the', c6 thti n6i nli ro kinh doanh la rnQt loc:.ti rui ro rna doanh nghi~p khong th€ tri~t tieu du'<;5c Doanh nghi~p chi c6 th€ tac d9ng dti lam giam bot rui ro kinh doanh rna thoi

Rui ro ali chinh la lo~i nli ro g~n li~n voi quye't dinh tai tr<j, g~n li~n voi ngh~

thu~t t~o dljng ca'u true v6n cho doanh nghi~p Rui ro tai chinh xua't phat tU ca'u true v6n c6 su dl;lng n<j vay; bai vl n<J vay d~n de'n nhung khmln chi tra cO' dinh, d6 la chi phi tra lai vay Muc d() rui ro tai chinh cao hay tha'p dien ra cung voi muc d() su d\[ng n<j cua doanh nghi~p Vl the' vi~c tac d()ng d~ tri~t tieu lo~i rui ro nay se du'<jc thlfc hi~n thong qua vi~c tai tr<J khong sli' dl;lng n<J trong ca'u true vO'n Tom l~i giua hai lo~i rui ro rna doanh nghi~p phai dO'i ph6 luon c6 mO'i tu'ang quan nghich bie'n, hay n6i each khac, ne'u doanh nghi~p dang phai dO'i ph6 voi rui ro kinh doanh a muc dQ cao thl ch~c ch~n nhu c:iu v~ rui ro tai chinh phai a muc dQ tha'p va ngu'<jc

l~i d day xua't hi~n m9t xu huang rna du'ong nhu' da tra thanh m9t quy lu~t Nhung

doanh nghi~p dang g~ p rui ro kinh doanh cao thl c6 khuynh huang su dl;lng tu'ang dO'i it n<j vay han so voi cac doanh nghi~p khac nh~m giam thi~u rui ro tai chinh '

d~ tu d6 d~t du'<jc h<jp ly, 6n dinh trong rui ro t6ng th~ (bao g6m rui ro kinh doanh

va rui ro tai chinh) Ngu'<Jc l~i trong tru'ong h<Jp rui ro kinh doanh tha'p thl cac doanh

nghi~p l~i c6 khuynh huang su dl;lng n<;J tu'ang d6i nhi~u han

Tu nhung l~p lu~n tren, chung ta c6 th~ de dang tha'y du'<;Jc r~ng: khi du'a ra ffiQt quye't dinh tai tr<j, khong nhung cac nha d:iu tu' rna ngay ca ban than cac doanh nghi~p cling phai xem xet de'n nhung rui ro rna mlnh c6 th~ phai dO'i m~t va di~u quan trQng la phai xac dinh du'<jc mlnh dang a giai do~n nao trong chu ky s6ng cua san ph~m doanh nghi~p, d€ tu d6 xac dinh du'<jc ffiQt chie'n lu'<jc tai tr<j thich h<jp

Vi~c xay dljng mo hlnh ca'u true tai chinh cho cac giai do~n nay phai dlfa tren vi~c

phan tich va danh gia v~ muc dQ n1i ro kinh doanh va nhu c:iu v~ rui ro tai chinh

Chu ky s6ng cua san ph~m doanh nghi~p du'<jc d~ c~p a day du<jc hi~u , Ia cac giai do~n phat tri~n cua m()t doanh nghi~p du'<;Jc chia lam bO'n giai do~n chinh, trong m6i giai do~n d6 c6 cac giai do~n nho khac

Ne'u ta xem vong doi cua m()t cay trai qua cac giai do~n: gieo h~t (Seed), nay m:im (start-up), phat tri€n (Expantion), c6 qua b6i hay b~t c:iu (Mezzanine),

ky sO'ng cua ffiQt san ph~m la: khai slj, tang truang, bao hoa va suy thoai; trong d6 giai do~n khai slj g6m hai giai do~n la gieo h~t va nay m:im, giai do~n tang truang g6m hai giai do~n la phat tri~n va b~t c:iu

Rui ro kinh doanh trong m6i giai doc;tn phat tri€n se khac nhau do dong ti~n

Clla m6i giai doc;tn phat sinh voi cac muc de) khac nhau C6 th€ n6i trong 4 giai doc;tn, giai do~n khC5i sl,l' la giai doc;tn c6 muc de) rui ro kinh doanh la cao nha't V~y

tc;ti sao rui ro kinh doanh trong giai doc;tn nay lc;ti cao nha't?

(j giai doc;tn khC5i sl,l', nha sang l~p phai thl,l'c thi y tu'dng kinh doanh cua mlnh, du'a y tu'dng san ph~m trd thanh hi~n thl,(c, ke' d6 la thanh l~p doanh nghi~p (ne'u c6) va sau cling la du'a san ph~m d~u tien ra tham do thi tru'ong Nhu c~u chi tieu cua giai do~n nay la ra't IOn, tu chi tieu phat tri€n san ph~m tu y tu'C5ng thanh hi~n thl,l'c cho de'n chi phi thanh l~p doanh nghi~p (ne'u c6) va d~c bi~t la chi phi nghien

cuu thi tru'ong Bay la nhung vi~c lam ra't t6n kern chi phi rna doanh nghi~p trong

giai doc;tn nay phai ganh chiu Cac khoan chi tren la ra't IOn trong khi doanh nghi~p

chu'a c6 khoan thu nao la dang k€, th~m chi la khong c6 f)i~u nay da tc;to nen dong

ti~n am (thu <chi) trong nhi~u nam li~n Ne'u doanh nghi~p khong c6 ngu6n d€ tai trQ du mc;tnh, 6n dinh lau dai thl doanh nghi~p se dung tru'oc rui ro eve IOn la khong th€ phat tri€n, th~m chi pha san

Giai do~n tang tru'C5ng, du c6 th€ du'Qc ke' thua m~m cay mc;tnh me, tuy nhien

dJ cay c6 th€ phat tri€n t6t, hua hyn giai doc;tn cho qua sung man va lau dai thl chinh tc;ti giai doc;tn nay, ta phai cung ca'p d~y du cha't dinh du'ong cho cay ne'u khong cay se eo UQt, khong du IOn B6i voi mC)t doanh nghi~p cling v~y, d€ duy trl

sl,l' IOn mc;tnh, gia tang chie'm llnh thi tru'ong, doanh nghi~p phai tang cu'ong nghien

thanh cong, cling CO nhung san ph~m tung ra thi tru'ong nhu'ng khong du'QC thi

tru'ong cha'p nh~n va c6 th€ san ph~m d6 g~p ngay tha't bc;ti tu giai do~n nghien cuu Trong giai doc;tn nay, m~c du doanh nghi~p da c6 doanh thu nhu'ng chi phi nghien cuu phat tri€n va marketing v~n ra't IOn, va nhu c~u nay la ta't ye'u, do d6 dong ti~n cua doanh nghi~p v~n c6 th€ am Chinh di~u nay tc;to nen rui ro ti~m tang ra't IOn rna doanh nghi~p c6 thJ phai d6i m~it Rui ro nay se trC5 thanh thl,l'c te' ne'u doanh

nghi~p khong du ngu6n ll,l'c tai chinh d€ tai tr<! cho nhu c~u nay

Mile de) rui ro kinh doanh C5 cac giai nay cao thl muc de) rui ro tai chinh cffn du'QC giu (5 muccang tha'p cang t6t trong su6t giai doc;tn nay Nhu' v~y, chie'n lu'QC tai tr<! thich h<!p nha't trong giai do~n nay la khong nen tai tr<! b~ng nQ B6i voi mC)t

doanh nghi~p moi khoi sl,I', n1i ro nay c6 th~ ra't cao ngay ca khi chi huy d<)ng m9t ti

1~ tai trq nq ra't tha'p Rui ro cao d1a vi~c pha san c6 nghia la thl,I'c te' doanh nghi~p

c6 th~ khong phat sinh du'qc dong ti~n thu vao nao Vl v~y, ba't eli muc n9 t6n dQng nao du chi la ra't tha'p cung se du'a doanh nghi~p de'n tlnh tr(;lng kh6 khan tai chinh nghiem trQng Ben c(;lnh d6, nhu' da d~ c~p o tren, xac sua't d~ xua't hit%n tlnh tr(;lng lu'u lu'qng ti~n t~ am tru'oc khi san ph§'m thanh cong la ra't IOn Chi cgn doanh

nghi~p huy d<)ng m9t ti 1~ tai trQ bing n<;1 vay du ra't tha'p cung d~n de'n m9t nli ro ra't cao do kha nang pha san hoan toan; vl le don gian cong ty khong c6 lu'u lu'qng

ti~n t~ d~ thanh toan cac khoan nq de'n h(;ln, tu d6 gay nen tlnh tr(;lng kh6 khan cho

M~t khac, lqi ich cua ca'u true tai chinh c6 sii' d\].ng nq t(;lo nen duqc tu slf tac d<)ng cua la ch~n thu€, lam cho chi phi sii' d\].ng v6n tha'p cung khong th~ hi~n du'qc trong giai do(;ln nay; boi vl doanh nghi~p moi khoi sl,I' c6 th~ phai chiu 16 ke' toan hay lai danh nghia trong cac nam dgu ho(;lt d<)ng T6m l(;li, tu nhil'ng phan tich tren cho tha'y nhu cgu v~ rui ro tai chinh trong giai do(;ln khoi sl,I' la ra't tha'p, hay n6i each khac ba't kl m9t sv gia tang nao bing nQ vay cung se d~n doanh nghi~p de'n m9t nguy co ra't IOn v~ kh6 khan tai chinh

C;ic v(n d~ nay du'QC minh hQa 0 bang sau :

Tri~n VQng tang tru'dng tu'ong lai Ra't cao

Thu nh~p tren m6i c6 phgn (EPS) Danh nghia ho~c am

Nhu' da trlnh bay o tren, trong cac giai do(;ln c6 muc d<) rui ro kinh doanh qua cao doanh nghi~p nen tlm m<)t ngu6n t~ti trQ thich hqp nao d6 nhim h(;ln che' rui ro tai chinh, tranh Vi~C t(;lO ra rui fO t6ng th~ Vu'Qt qua muc chiu dlfng CUa doanh

-nghi~p V~y trong giai do<;tn nay doanh nghi~p nen chQn ngu6n tai tr<;5 nao? Va ai

se la nha d~u tu' dam chffp nh~n nli ro cao d€ tai tr<;5 cho doanh nghi~p?

Bfft eli cffu true tai chinh nao thi thanh ph~n cua n6 cilng g6m hai ngu6n co ban la n<;5 va v6n c6 ph~n C6 bali do d€ doanh nghi~p khong sU' dt,mg n<;5 trong ca'u true tai chinh cua minh (5 giai do<;tn nay la :

• Thli nhfft: Khi vay n<;5 d€ tai tr<;5 trong ca'u true v6n, doanh nghi~p phai the' chffp tai san Dieu nay gay kh6 khan cho doanh nghi~p mdi khdi sl;t' VI trong giai do<;tn nay tai san cua doanh nghi~p con ra't it chu'a du d€ dap ling nhu c~u

the' chffp thi doanh nghi~p phai tra cho ngan hang m()t liii sua't rfft cao, dieu nay la du'ong nhien Vi rui ro CUa Vi~c thu h6i nQ khong du'QC rfft cao Va rui ro nay se du'QC tinh vao Hii sua't cho vay cua ngan hang Dieu nay d§:n de'n chi

nen vay, bdi vi hie nay, ne'u vay nQ, doanh nghi~p se phai ganh chiu rui ro tai chinh rfft cao

Nhu' v~y, trong giai do<;tn khdi sv vdi mlic d() rui ro kinh doanh rfft cao thi tai trQ b~ng v6n c6 ph~n xem nhu' la thich hQp nhfft The' nhu'ng, ngay ca d~u tu' b~ng

v6n c6 ph~n cilng kh6 rna huy d()ng dLIQc do doanh nghi~p khdi sv thu'ong khong ctu cac tieu chu§'n c~n thie't cua uy ban chling khoan trong vi~c phat hanh chling khoan ra cong chung M~t khac, vdi mlic d() rui ro t6ng th€ cao cua doanh nghi~p

Se Chi http d§:n du'QC cac nha d~u tu' ffi<;lO hi€m - nhung nha d~U tu' san sang chffp

nh~n ffiQt rui ro CaO d€ kl VQng ffiQt mlic lQi nhu~n cao tu'ong ling, thong qua chenh

l~ch gia chling khoan (Hli v6n) Tren ly thuye't cac nha d~u tu' ra't quan tam de'n

vi~c hQ se nh~n c6 tlic hay d<;tt du'<;5c thu nh~p qua chenh l~ch do chuy€n nhu'<;5ng · v6n Tuy nhien, chinh sach c6 tlic cua m()t doanh nghi~p mdi kh6i sv thu'ong la ty

1~ chi tra c6 tlic b~ng khong Them vao d6, dong tien cua m()t doanh nghi~p mdi thanh l~p thu'ong la am (5 mlic cao va dn cac ngu6n tien mdi tai tr<;5 cho cac co h()i

d~u tu' c6 san cua cong ty Ne'u tai trQ b~ng nQ vay khong thich h<;5p, thl phai b~ng

v6n c6 ph~n Do d6, ne'u cac nha d~u tu' doi hoi c6 tlic, hQ cilng phai d~u tu' them

ti€n vao doanh nghi~p d6 chi tra cho c6 tile nay Trong mot thi tntong hoan hao di€u nay CO th6 cha_"p nh~n du'QC, the' nhu'ng do trong tht;(c te' chi phi giao dich CUa

vi~c huy dong v6n c6 ph~n moi ra't cao, gay t6n kern cho cac doanh nghi~p rui ro cao dang a trong giai doc;tn khai st;t Cac chi phi nay khong nhung cao rna con kha c6 dinh; nghla la chi c~n mot huy dong nho v€ v6n c6 ph~n ciing se phat sinh mot khoan chi phi ra't t6n kern Cac chi phi nay bao g6m cac chi phi v€ phap ly va chi phi chuyen mon phai tra Vl v~y, vi~c tra c6 tuc va huy dong c6 ph~n moi thay the': cho ngu6n ti€n chi tra c6 tuc nay la khong h</p ly

T6m lc;ti, trong giai doc;tn khai st;(, voi cac d~c di6m v€ rui ro da trlnh bay, kha nang tai trQ b~ng v6n vay l~n v6n c6 ph~n d€u khong kha thi The' thl, cac doanh

nghi~p trong giai doc;tn nay nen du'QC tai trQ b~ng ngu6n nao? Qua nghien CUU, cho tha'y: tai trQ b~ng phat hanh trai phie'u, b~ng tin dl;lng thue mua, hay thu hut v6n cua cac nha d~u tu' khong cha'p nh~n rui fO cao d€u kh6 CO th6 tht;(c hi~n du'QC rna chi c6 ngu6n v6n mc;to hi6m tu cac quy d~u tu' mc;to hi6m la thich hQp nha't; bai vl chi c6 cac nha d~u tu' nay moi san sang cha'p nh~n rui ro cao va dftu tu' vao cac doanh nghi~p moi khai St;{ du'oi nhi€u hlnh thuc d~U tu' da dc;tng, voi kl VQng mot muc l<!i nhu~n cao tu'ong ling, chu ye'u thong qua chenh l~ch gia chung khoan (lai v6n)

1.1.2.Quy dftutu' m~o hi~m Ia gl?

Khai ni~m

Quy d~u tu' mc;to hi6m la mot dinh che' tai chinh trung gian chuyen d~u tu' vao cac doanh nghi~p moi khai st;( nh~m mong dQi mot st;( gia tang thu nh~p cao hon muc blnh quan d6 bu d~ p cho rui ro cua khoan d~ u tu' c6 muc do cao hon muc blnh quan

Cac quy d~u tu' mc;to hi6m thu'ong nh~m vao hai giai doc;tn d~u cua doanh

nghi~p moi khai st;t Nhu' da d€ c~p a tren, doanh nghi~p a hai giai doc;tn nay c6 muc do rui ro cao hon nhu'ng d6ng thai ciing hila hyn mot st;( gia tang gia tri khoan dgu tu' trong tu'ong lai (ne'u doanh nghi~p tang truang va phat tri6n t6t) va khi d6 CaC quy d~U tu' CO th6 tht;(c hi~n mot CUOC thoat v6n b~ng each ban c6 phie'u tren thi

Do v~y, cac quy d~u tu' mc;to hi6m khong chi d~u tu' v6n rna c;on h6 trQ doanh

nghi~p v~ nhi~u m~t: tu' va'n tai chinh, marketing, ho?ch dinh ke" ho?ch kinh doanh, nh~m du'a doanh nghi~p ngay cang phat tri€n, nang cao gia tri doanh

Cac d~c di~m ho~t dqng cua cac quy dftu tu' m~o hi~m

Theo cac bao cao cua IFC (International Finance Corporation - Cong ty Tai chinh qu6c te") thl hO?t d<)ng cua cac quy d~u tu' ID?O hi€m tren the' gioi, d~c bi~t la t?i cac nu'oc dang phat tritin du'<;Jc coi la thanh cong khi chung mang nhung d~c

di~m sau:

Phuong thuc tie"p c?n quy: Nhan t6 quan trQng d€ d? t du'Qc thanh cong la vi~c

cua dl,f an d~u tu' b~ng nhung d6ng g6p tich clfc vao qua trlnh ho?t d<)ng kinh doanh Vl v?y, phu'ong thuc tie"p c?n co ban la cung ca'p m9t nha qwin ly khong di~u hanh, ngu'oi c6 th€ c6 va'n cho doanh nghi~p nhung va'n d~ v,~ tai chinh, nhan SJ.1, marketing, phat t~i€n san ph~m, Tu vi tri nay va cling voi kinh

nghi~m thu du'Qc tu cac doanh nghi~p khac, quy d~u tu' m?o hi€m c6 th€ tac d<)ng sau S~C toi SJ.1 phat tri~n cua cac doanh nghi~p rna hQ d~U tu'

Cac dlf an d~u tu' phai c6 ti€m nang tang tru'dng cao: Thanh cong chu ye"u cua cac quy d~U tu' ffi?O hi€m chu ye"u dJ.1a vao ky nang tlm kie"m nhung dl,f an d~U

tu' c6 muc d9 d~u tu' ban d~u tu'ong d6i nho nhu'ng l?i ham chua m<)t ti~m nang tang tru'dng cao

cac quy se khong du d€ dap ling cho qua nhi~u dlf an khi rna ho?t d<)ng nay yeu C~U ffiQt Slf giam sat va ki€m tra ch~t che

Ky nang cua cac nha d~u tu': Ho?t d<)ng cua cac quy d~u tu' ID?O hi€m ph1,1 thu<)c nhi~u vao cac ky nang sau day cua cac nha quan ly quy: (1) Banh gia

ti~m nang tang tru'dng cua m<)t doanh nghi~p moi (2) Ch~c ch~n r~ng y tu'dng kinh doanh moi se thanh cong Bi~u nay khong chi yeu c~u cac nha quan ly phai la chuyen gia trong llnh vJ.1c tai chinh d€ c6 th€ t?o nen m<)t ca'u true tai chinh linh ho?t rna hQ con phai c6 kinh nghi~m trong cac llnh vlfc quan tri

doanh nghi~p, nghien cuu thi tru'ong, ban hang,

Quan ly va Sd hii'u tu nhan: Tu nhii'ng d~c di~m c6 th~ tha'y, cac cong ty thUQC sCi huu nha nuoc nhln chung khong thich h<;p voi lo£;li hlnh nay Nhung d~c

di~m CUa ho(;lt dQng cong CQng Va Vi~c tuy~n dt,mg CUa nha nliOC thliong d§n toi tinh th~n khong t~n tuy, tinh uy~n chuy~n cilng nhu vi~c nang cao kha nang quan ly, la nhii'ng due tinh t6i dn thie't cua nhii'ng nha quan ly quy d~u

S6lu<;5ng dt;t' an nhi~u: Dong vao cua cac dt;t' an phai nhi~u, do khong qua 5% cac dt;t' an du<;c xem xet c6 th~ tie'n toi mot cuoc dam phan Chinh vl v~y, ho(;lt dong d~U tli ffi<;lO hi~m nay cilng doi hoi ffiQt n~n kinh te' th~t nang dong va khuye'n khich kinh doanh

Cha'p nh~n dgu tu dai h<;1n: Nhung nha d~u tu m(;lo hi~m phai cha'p nh~n cho

cac dt;t' an cua h9 c6 th~ d<;lt du<;c lQi nhu~n

C6 san IO'i thoat v6n: Thi truong chung khoan cung ca'p mot 16i thoat "tt;l' nhien" cho cac nha d~u tu m(;lo hi~m Tuy nhien, vi~c t<;1o ra nhi~u kenh thoat v6n khac nhau nhu: h<;p nha't, ban l<;1i cong ty dang quan ly va quan tr9ng la

chuy~n quy~n sCi hii'u cong ty, cilng la va'n d~ ra't quan tr9ng Vl v~y, ho<;1t dong nay doi hoi mot thi truong voi nhii'ng quy dinh r6 rang ho~c c6 tinh cha't qu6c te'

Tren day la mot sO' d~c di~m n6i b~t du<;c rut ra tu qua trlnh nghien cuu cac guy d~u tu ffi<;lO hi~m dang ho(;lt dong thanh cong tren kh~p the' giOi Tuy nhien, khong phai ba't CU quy dgu tli ffi<;lO hi~m nao cilng hoi tl;l ta't ca cac d~c di~m nay, tuy vao moi truong kinh doanh, cac d~c di~m kinh te'- xa hQi cua tung qu6c gia rna ho(;lt dong cua quy c6 nhil'ng thay d6i tlidng ling

Tinh hlnh ho~t d()ng cua quy miu tri m~o hi~m

Lo<;1i hlnh quy d~u tu' m(;lo hi€m da ra doi tu kha lau va ho<;1t dt)ng rt)ng khap tren ph<;1m vi toan the' gioi d <:;ac nu'oc cong nghi~p phat tri€n, hlnh thuc d~u tu' m(;lO hi€m da trd nen quen thut)c Tuy nhien, d cac nu'oc dang phat tri€n thl lo(;li hlnh nay v§:n con kha moi l<;1 Chung ta hay thll' htot qua tlnh hlnh ho<;1t dt)ng cua lo(;li hlnh nay trong mot s6 nam qua

Vao cu6i nam 1990, t6ng s6 v6n cua 664 quy dang ho(;lt dt)ng t(;li My Ia khoang 36 ty USD, v6n cua cac quy c6 ngu6n g6c tu Anh ho<;1t dt)ng t<;1i chau Aula 5,1 ty bang Anh, xa'p xi 8 ty USD d cac qu6c gia chau Au khac, ngu6n v6n nay vao khoang 9 ty USD cu6i nam 1989 T<;1i Nh~t Ban, ngu6n v6n nay xa'p xi 13 ty

gia tang nhanh chong d cac nu'oc dang phat tri€n va cac nu'oc c6 n~n kinh te' chuy€n d6i, gQi chung la cac nu'oc c6 thi tru'ong moi n6i (emerging market), d~c

bi~t la t(;li chau Ava Dong Au

Trong t6ng s6 khoang 400 quy dang ho<;1t dt)ng t(;li cac nu'oc dang phat tri€n thl c6 khoang 250 quy ho(;lt dt)ng t(;li chau A va Dong Au T6ng gia tri c6 phie'u cua cac quy 6 hai khu vvc nay vao nam 1995 len de'n con s6 7 ty USD so voi con s6 it

Gia tri c6 phie'u dang lu'u hanh cua cac quy d~u tu' m(;lO hi€m t(;li cac qu6c gia dang phat tri€n 6 chau A la khoang 6 ty USD vao cu6i nam 1995, ga'p khoang 19

l~n so voi nam 1990 Thong thu'ong, cac qu6c gia IOn nh~n du'QC v6n m(;lO hi€m

nhi~u hon cac qu6c gia nho khac Trung Qu6c chie'm he't g~n 2/3 t6ng s6 ngu6n vO'n m(;lo hi€m t(;li cac nu'oc chau A dang phat tri€n

Tlnh hlnh d~u tu' CUa Cac quy d~u tu' m(;lO hi€m t(;li cac u'uoc CO n~n kinh te' chuy€n d6i d Trung va Dong Au c6 ph~n khac so voi cac nu'oc dang phat tri€n d chau A Vao cu6i nam 1995, ngu6n v6n u'oc khoang 3 ty USD va dang gia tang mt)t each nhanh chong khi cac n~n kinh te' (j cac qu6c gia nay di vao 6n dinh Ba nu'oc BaLan, Hungary, Cong hoa Sec chie'm he't g~n 2/3 t6ng s6 c6 phie'u cua cac quy trong vung BaLan chie'm 40%, Rumani va Ukraina m6i nu'oc chie'm 10%, theo sau d6 la Nga voi 4% Di~u nay cho tha'y, ne'u n~n kinh te' IOn nhu'ng qua trlnh chuy€n

d6i n6n kinh te' di~n ra ch~m va it thanh cong thl cling thu hut ngu6n v6n m~o hi€m :

it hdn

di~n ra mQt each nhanh chong, diflc bi<$t la t~i cac qu6c gia chau A dang phat tri€n

do lu6ng v6n d6 vao Trung Qu6c d(t IOn Ne'u vao nam 1991 chi' tang 15,4 tri<$u

USD so voi nam 1990, thl nam 1992 tang toi 542,8 tri<$u USD, tuc khoang tren 35 Hin Lu6ng v6n nay tie'p we tang cao nhung nam sau do, rieng chi' co nam 1993 la t6c do co giam nhung viln cao han t6c do tang nam 1992 Tren toan chau A, bao

m~o hi€m moi o nam 1995 la 6,3 ty USD so voi 4,9 ty USD cua nam 1994 Tuy

Singapore va Bai Loan gia tang ra"t cao trong khi do o Hongkong l~i giam, tuy

T~i cac qu6c gia chau A dang phat tri€n, mot s6 qu6c gia co t6c do tang cua ngu6n v6n m~o hi€m nam 1995 giam so voi nam 1994, nha"t la t~i Vi<$t Nam va Indonesia, nhung co mot vai qu6c gia khac viln duy trl du'QC t6c do gia tang nhu Malaysia, nam 1994 tang 14,1 tri<$u USD va qua nam 1995 tang them 197,7 tri<$u USD Nhln chung, co mot vai qu6c gia co slf gia tang khong 6n dinh nhu Malaysia, Thailand nhung Trung Qu6c viln giG' du<;1c t6c do tang 6n dinh

Co th€ noi ho~t dong cua cac quy la kha soi dong voi ph~m vi nl't rong trai qua nhi~u qu6c gia va cha h,1c V~y thl cac quy d~u tu m~o hi€m huy dong v6n tu dau d€ CO th€ phl;lC Vl;l cho cac ho~t dong d~U tli nay?

Ngu6n ciia cac quy dfiu tu' m~o hi~m

cua cac quy d~u tu m~o hi€m du<;jc hlnh thanh tu dau? Tu nhung nha d~u tu trong

nghi<$p hay tu cac dinh che' tai chinh?,

B6i voi khu vljc chau A, khoang 64% t6ng s6 c6 phie'u cua cac quy d~u tu

m~o hi€m du<;1c so huu boi cac nha d~u tu trong khu vlfc Mot s6 qu6c gia dang phat tri€n nhu: An BQ, Sri-lanka va Malaysia, nganh cong nghi<$p cua nuoc nay du'<;fc d~u tu tu ngu6n v6n m~o hi€m t~i ban dia, trong khi do, o Tning Qu6c,

Indonesia, Philippines, Thailand va Vi~t Nam thl ngu6n v6n dffu tu' c6 ngu6n g6c tu

mtoc ngoai chie'm phffn Ion Trong tru'ong h<!p cua Trung Qu6c, Indonesia va Vi~t

la hai trung tam hlnh thanh va dffu tu cac quy dffu tu m~o hiSm Hai nuoc nay

trong vung Ngoai ra, Bai Loan cling la mot nha dffu tu' IOn vao cac qu6c gia trong vung

T~i My va Canada, quy hu'u tri la nha cung ca"p v6n IOn nha"t cho cac quy dffu tu' m~o hiSm Nam 1990, quy hu'u tri da cung ca"p tren 53% t6ng s6 v6n cac quy moi hlnh thanh Cling nam 1990, t~i Anh s6 v6n cua cac quy hu'u tri chie'm toi 25% trong t6ng s6 v6n cua cac quy dffu tu' m~o hiSm, cac dinh che' nu'oc ngoai chie'm Ion nha"t 40% va dung thu ba Ia ca.c cong ty bao hiSm voi 14%

nhung nha cung ca"p v6n IOn nha"t cho cac quy dffu tu' m~o hiSm d chau A, cac t?p doan la nhung nha dffu tu' IOn cua cac quy dffu tu' m~o hiSm, trong khi d6, d Trung

va Bong Au, chinh phu va cac dinh che' tai chinh nhu' quy hu'u tri, cong ty bao hi€m, la nhung nha dff u tu' IOn nha"t

Cac quy dffu tu' m~o hiSm d chau A va My cling c6 diSm khac bi~t nhau: trong khi d chau A nhu' tren da de§ c?p, cac t?p doan cong nghi~p la nhung nha dffu tu' chinh cua quy dffu tu m~o hiSm thl d My l~i la cac dinh che' tai chinh trung gian

chie'm 20%, quy hu'u tri va cong ty bao hie'm chie'm 20% c6 phie'u Ne'u so voi My thl ngan hang a chau A dffu tu nhic§u hon, con quy huu tr1 va cong ty bao hiSm dffu tu' tha"p hon T~i Thailand va Sri-Lanka, ngan hang la nha dffu tu' d~n dffu, nam giu

s6 c6 phffn lffn lu'Qt la 70% va 39% s6 c6 phffn cua cac quy

Vi~t Nam la qu6c gia trong vung c6 cac dffu tu' Ion cua cac quy dffu tu' m~o

hi€m la quy hu'u tri va cong ty bao hi€m (chie'm toi gffn 60%) Ne'u lo~i tru Malaysia, Indonesia va Han Qu6c thl ngu6n v6n tu chinh phu chi chie'm 5% trong

C6 slf khac bi~t v~ ngu6n cua v6n m(;lo hi~m giii'a hai khu vlfc Trung va Dong

nha't cua quy dgu tu' m(;lo hi~m la tu chinh phu Tuy nhien, t<;1i Hungary, ngan hang moi la nha dgu tu' Ion nha't va cling t<;1i Hungary, C<)ng hoa Sec khong c6 nha dgu tu' nao la cong ty bao hiSm

Nhu' v~y c6 th~ tha'y, v6n cua cac quy du'QC hlnh thanh tU kha nhi~u ngu6n, tu cac t~p doan cong nghi~p IOn de'n cac ngan hang, tu quy hu'u tri cho de'n cac cong

ty bao hiSm Muc dQ dgu tu' cua cac ngu6n nay cling khac nhau tuy thea tlnh hlnh

1.2 co CAU TO CHUC CUA CAC QUY DAU TU M~O HIEM

1.2.1Cac d6i tu'qng tham gia quy d~u tu'm~o hi~m

Tham gia trlfc tie'p vao qua trlnh v~n hanh cua m<)t quy dgu tu' m(;lO hi~m

thttong c6 3 nh6m d6i tu'<}ng chu ye'u nhu' sau:

Cac nha dgu tu' m(;lo hi~m: ba't ky m<)t ca nhan, t6 chuc nao cling d~u c6 th~

trd thanh nha dgu tu' m(;lo hi~m HQ c6 thS la cac ca nhan giau c6, la cac t~p

doan cong nghi~p IOn ho~c cac t6 chuc ho<;1t d<)ng trong linh vvc tai chinh nhu' cac ngan hang, quy hu'u tri, cong ty bao hi~m HQ c6 lu'<Jng ti~n nhan r6i IOn, san sang dgu tu' va cha'p nh~n nh fO cao d~ hy VQng d<;1t du'QC nhii'ng khoan l<Ji

Cac nha quan ly quy: hQ chinh la nhii'ng nguoi qmin ly quy dgu tu' m(;lo hi~m,

tie'n hanh dgu tu' m(;lo hi~m chuyen nghi~p Vila c6 kie'n thuc v~ cong ngh~,

vua c6 tai nang quan tri, hQ huy d<)ng v6n tu cac nha dgu tu' m(;lo hiSm, tlm kie'm va danh gia cac cd h<)i dgu tu', quan ly danh mvc dgu tu' theo nhii'ng chie'n lu'<Jc nha't dinh nh~m lam gia tang gia tri cua doanh nghi~p du'<Jc dgu tu', thlfc hi~n cong CUQC thoat v6n d~ thu h6i v6n Va lQi nhu~n cho quy Qua trlnh nay du'QC l~p di l~p l<;1i VOi Vi~C huy d<)ng quy moi cho nhii'ng Cd hQi dgu tu' moi Voi d~c di~m tren, ta c6 th~ tha'y v6n m(;lo hi~m mang tinh chu ky

Cac doanh nghi~p: cht'1 ye'u la cac doanh nghi~p khdi nghi~p, hQ la nhii'ng t6 chuc, ca nhan dang c6 mong mu6n bie'n m<)t phat hi~n cong ngh~, m<)t y tu'dng d<)c dao, moi me thanh m<)t san ph£m thanh cong d tren thu'dng tru'ong nhu'ng

do ti€m h;tc ad chinh c6 h~n, hQ phai c~n de'n sl;l' g6p v6n cua cac quy d~u tu' m~o hi~m

M6i quan h~ giua 3 nh6m d6i tu'<;5ng tren c6 th~ du'QC ph6i h<;5p theo nhung mo

lQi ich hai hoa CUa ca 3 nh6m d6i tu'Qng tren, nho d6 d~t du'QC cac mvc tieu:

• Duy trl va khuye'n khich sang t~o cong ngh~ va tinh th~n khdi nghi~p (duy trl

• T~o dong h;tc cho cac ca nhan, t6 chile c6 v6n tham gia d~u tu' m~o hi~m (phat

tri~n ngu6n cung)

hi~u qua d~u tu)

v€ m~t phap ly, c6 hai hlnh thuc t6 chile cua mot quy d~u tu' m~o hi~m: la mot t6 chile hQp danh huu h~n ho~c la cong ty con cua cac t?p doan cong nghi~p

hay cac t6 chile tai chinh IOn

T6 chile theo hlnh thuc h<;5p danh huu h~n (limited partnership) cho de'n nay du'QC Xem la u'u Vi~t hon trong Vi~C t~O ra mot CO che' phan chia trach nhi~m Va quy€n 1<;5i h<!p ly va hi~u qua Trang hlnh thuc t6 chile nay c6 hai lo~i thanh vien: thanh vien t6ng quat (general partners) va thanh vien hQp danh huu h~n (limited partners)

tlm kie'm va h;ta chQn cac co hoi d~u tu' t6t nhfft, sau d6 tie'n hanh d~u tu', quan tri dl;l'

an Vi~c d~u tu' v6n vao cac doanh nghi~p doi hoi cac thanh vien t6ng quat phai t6n nhi€u thai gian, cong sued~ theo d6i, giam sat, tu' vffn va h6 trQ cho cac doanh

nghi~p nh?n d~u tu' Trang qua trlnh quan ly quy, cac thanh vien t6ng quat se nh?n du'QC mot khoan phi quan ly (lu'ong) Va mot ty ~~ nhfft dinh tU t6ng s61Qi nhu?n thu du'QC sau khi thl;l'c hi~n cong CUOC thoat v6n d~ d6i l~i nhung dong gop CUa hQ cho quy Di€u nay da t~o ra dong ll;l'c m~nh me d~ cac thanh vien t6ng quat khong ngung n6 ll;l'c d~ t~o ra nhi€u l<;5i nhu?n hon cho quy

?

cong quan

THANH VIEN TRACH NHJtM

HUUH~N

cong ty bao hiSm, quy huu

V6n + lcJi

DOANH NGHitP

Thoatv6n IPO

Mua lai c6 ohftn

ID.nh 1.1: Cd ca'u t6 chuc quy dftu tti m~o hiifm theo mo hinh hQ'p danh hiiu h~n Nhung thanh vien hcJp danh huu hl;ln la nhung nha dftu tu' m~o hiSm, hQ gop v6n vao quy Va du'QC chia lQi nhu~n (ho~c chiu rui ro ), hQ khong CO bfft CU Vai tro gi trong cac quye't dinh dftu tu cua quy Cac thanh vien hcJp danh huu h~n thu'ong la

cac t~p do~lll cong nghi~p ho~c la cac t6 chile tai chinh nhu' ngan hang, cong ty bao hiSm, quy hu'u tri,

Voi hlnh thilc t6 chile nay, cac doanh nghi~p du'Qc d~u tu' khong nhung nh~n

du'<;1c slf h6 tr<;1 v~ tai chinh (v6n) rna con nh~n du'<;1c slf h6 tr<;1 v~ cac m~t quan ly,

Ngoai voi hlnh thilc h<;1p danh huu h~n, con c6 mQt hlnh thilc t6 chile khac cua quy d~u tu m~o hiSm, do la hlnh thilc quy la cong ty con cua cac t~p doan cong

nghi~p hay cac t6 chile tai chinh IOn (mo hlnh nay la net d~c tru'ng cua cac quy d~u

tu m~o hiSm a Nh~t) Trong hlnh thilc nay, cong ty my thlfc hi~n tai trQ v6n m~o

dS r6i cung ca'p nhung dich vv khac ho~c hy vQng vao nhung khoan l<;1i nhu~n a

trong tu'ong lai

So voi hlnh thilc h<;1p danh huu h~n, lo~i hlnh nay c6 nhung khuye't diSm nhu' sau:

• H9i d6ng quan tri cua cong ty con se du'a ra quye't dinh phe chu:in cac khoan

d~u tu', trong khi d6 vi~c quan ly cac khoan d~u tu' cua quy l~i do m9t cong ty quan ly v6n m~o hiSm du<;1c thue dam trach Nhu' v~y, hlnh thilc nay se khong

t~O ra du'QC IDQt lo~i nha d~U tu' chuyen nghi~p, rna ne'u CO thl nang llfc CUa hQ cling bi lang phi vl hQ khong c6 quy~n ra cac quye't dinh d~u tu'

• Thu lao cho nhung ngtroi quan ly quy la m()t khoan ti~n luang va m9t khoan

m~o hiSm khac

• D()i ngfi nhan vien qml.n ly cua cong ty con la do cong ty my eli toi, sau m()t thoi gian ho~t d()ng, hQ l~i phai tro v~ lam vi~c cho cong ty my, t6c d9 luan chuySn cao, vl the' kh6 hlnh thanh m9t d9i ngfi chuyen gia d~u tu' v6n m~o

80 GIAO Dl)C VA 8AO TA O i

TRU()NG E)H KINH TE TP.HCM

THUVI:¢N

1.2.3Quy trlnh ho~t d()ng cua quy d~u tti m~o hi~m

Qua trlnh d€ c6 th€ xay dvng du'<;5c m<)t guy v6n m~o hi€m Et m<)t qua trlnh t6n kern nhi~u m~t Cac thanh vien t6ng quat thu'ong ph:H ma't nhi~u thoi gian, cong SUC Va chi phi d€ tie'p thi, thuye't ph\IC cac nha dftu tu' ti~m nang tham gia Vao guy, tin tu'dng vao kha nang quan ly guy cling nhu' xay dvng ni~m tin vao l<!i nhu~n

cua nhung khoan dft u tu' trong tu'ong lai

Qua trlnh ho~t d<)ng cua m<)t guy v6n dftu tu' m~o hi€m thu'ong trai qua cac giai do~n nhu' sau :

Giai do~n hinh thfmh quy

• Cac thanh vien t6ng quat cam nh~n va phat hi~n cac co h<)i dftu tu' c6 ti~m

nang pha t tri€n t6t dyp, CO muc tang tnidng nhanh Va tri€n V<,mg lQi nhu~n

gian, chi phi d€ xay dvng h6 so dv an, chu~n bi n~n tang cho tri€n khai dv an,

va phat hi~n cac ngu6n v6n tu'ong lai kha thi

• Cac thanh vien tv th~m dinh dv an d€ Iva chQn san ph~m, thi tru'ong, cac

chie'n lu'Qc phat tri€n cling nhu' 1\ia chQn hlnh thuc t6 chile doanh nghi~p phu hQp va each t6 chile tie'p nh~n cac ngu6n tai chinh d€ di de'n quye't dinh thvc

hi~n

dftu-tu', guy h6 tu'ong, guy dftu tu' d~ng dong, md,

v6n (tranches), mo hlnh, chi tie't th€ thuc dftu tu', co ca'u thanh phftn guy v6n,

h<)i d6ng quan tri (HDQT), h<)i d6ng di~u hanh Vl phftn IOn cac thanh vien la nhung dinh che' tai chinh, nhung t~p doan cong nghi~p dftu tu' nen hQ trd thanh nhung ngu'oi tham gia xem xet th~n trQng cac chi tie't thanh l~p d€ g6p phftn bao dam cho thanh cong cua guy

• Cac thanh vien ra quye't dinh v~ cac chie'n lu'Qc thvc hi~n va chie'n lu'Qc chie'm linh thi tru'ong

Day la nhung giai do~n d€ c6 th€ hlnh thanh nen m<)t guy dftu tu' m~o hi€m Thong thu'ong phai ma't m<)t khoang thai gian khoang vai thang d€ hlnh thanh nen guy Trang thoi gian nay, cac nha quan ly guy se tie'n hanh ngbien cuu, tlm kie'm

cac co h9i dclu tu' t6t d6ng thai cling tlm cac ngu6n cung ca'p v6n cho quy Cling trong giai dot;tn nay, cac nha quan ly guy cling tie'n hanh cac thu tt,lC chuffn bi V~

Giai do~n gQi vo'n

• H<;:ip d6ng voi cac d6i tac cung cap v6n

Thai ky dong quy, gQi v6n dciy du co th€ keo dai 2, 3 nam Cac nha dclu tu' se

co du'<;:ic nhung quy~n l<;:ii ngang nhau can eli d 1~ g6p v6n Quy~n l<;:ii d6 tie'p t1,1c du'<;:ic duy trl trong qua trlnh dong v6n tru khi tung thanh vien quye't dinh thay d6i vi tri va ban di c6 phcln cua mlnh Trong qua trlnh hot;tt d9ng, nha dclu tu' se thu'ang xuyen du'<Jc bao cao d€ tha'y du'<;:ic s6 ti~n dong v6n du'<;:ic dclu tu' nhu' the' nao vao cac danh illl,lC dclu tu' va gia tri thi tru'ang CUa tung danh illl,lC d tung thai ky

Giai do~n dftu hi

L<;:ii ich cua nha dclu tu' cling nhu' nhung nha quan ly quy phl,l thUQC rat IOn vao nhung ke't qua do cong CUQC dclu tu' dem l<,li, do do trong thai ky dclu tu' VaO cac danh illl,lC Va dlf an, cac nha quan ly quy (thanh vien t6ng quat) luon phai mat

nhi~u thai gian, cong SUC d§ ChQn lQC, thffm dinh cac dlf an dclu tu', thu'dng thuye't mua c6 phcln hay tham gia v6n vao cac dv an B€ co th€ dclu tu' he't s6 v6n rna guy huy dQng du'QC, cac nha quan ly quy phai lam vi~c VOi hi~U nang rat cao, khong ngung nang cao kie'n thuc cling nhu' voi cha't lu'<;:ing ky thu~t dclu tu' d€ dam bao l<;:ii

nhu~n nhu' cam ke't ban dclu Trong qua trlnh nay tie'p t1,1c co nhung d<;:it gQi them v6n (tranches) d€ dap ling nhu cclu v6n cho dclu tu'

Ben ct;tnh do, xua't phat tu quy~n l<;:ii cua guy luon g8:n li~n voi hi~u qua ho<,lt d9ng cua cac doanh nghi~p rna quy tie'n hanh dclu tu', cac quy co quy~n tham gia giam sat, h6 tr<;:i, tu' va'n, v~ cac hot;tt d9ng cua doanh nghi~p Voi kinh nghi~m va kie'n thuc CUa mlnh, hQ CO th§ du'a ra nhung giai phap t6i u'u V~ chie'n lu'QC san xuft"t kinh doanh, v~ quan tri nhan sv, quan tri tai chinh, cho doanh nghi~p

Giai do~n tang cao ghi tri

Sau khi da th\tC hi~n dclu tu' vao cac danh illl,lC, cac nha quan ly quy tie'p tl,lc xay dl,l'ng bQ may quan tri quy va md r9ng m6i quan h~ voi cac t6 chile tai chinh, kinh doanh d€ co th€ lam tang them gia tri v6n guy Trong giai dot;tn nay, cac nha

qulmly quy dffu tu' ffi(;lO hiem se tham gia gi£im sat, h6 trQ, tu' vffrr, tich Cl,l'C v6 cac m?t trong ho(;lt dong san xua't kinh doanh cua doanh nghi~p nhu': h~ th6ng quan ly, nhan sv, t~li chinh, marketing, de c6 the lam t6i da hoa gia tri doanhnghi~p cua doanh nghi~p rna quy dffu tu' Phffn Ion quy v6n m(;lo hiem mu6n thu ho<;1ch l<!i

nhu~n sau 5 nam dffu tu' Vi v~y thai gian ho(;lt dong tich eve cua mot quy la 4 hay 5 nam

Giai do~n thmit v6n·

Sau giai do<;1n tang cao gia tri, gia tri cua cac dv an dffu tu' da d<;1t de"n muc mong mu6n, cac quy dffu tu m(;lo hi€m se thvc hi~n vi~c thoat v6n Thoat v6n la mot khau VO cling quan trQng trong qua trinh ho(;lt dong CUa quy dffu tu' ffi(;lO hiem

vi n6 pharr anh ke't qua dffu tu' cua quy' cho tha'y hi~u qua ho(;lt dong kinh doanh cua quy Tu d6, cac nha tu'ban ffi(;lO hiem c6 th€:

Banh gia ky nang Clh cac nha quan ly quy de tu d6 ra quye't dinh: tie'p we bo v6n vao quy hay la chQn Iva cac nha quan ly quy khac?

Banh gia du'<Jc r{b ro va ty sua't sinh l<!i cua v6n dffu tu' m(;lo hi€m trong m6i tu'dng quan VOi cac khoan dffu tu' khac, de tu d6 quye"t dinh nen tie'p tt,IC dffu tu' ffi(;lO hiem nua hay khong?

Banh gia kha nang nit v6n khoi cac dv an dffu tu' kern hi~u qua

Cac quy dffu tu' m(;lo hiem c6 th€ thvc hi~n vi~c thoat v6n b~ng nhung phu'dng thuc cd ban sau:

Phat hanh c6 phie'u lffn dffu ra cong chung (IPO - Initial Public Offering): Ia

vi~c cong ty lffn dffu ban c6 phie"u ra cong chung

Ban toan bo doanh nghi~p (ban thu'dng m<;1i): la vi~c ban ho?c sap nh~p mot cong ty cho mot cong ty khac IOn hdn ho?c ban cong ty cho mot ca nhan, t6 chuc nao d6

Nhu'<;5ng l<;1i c6 phffn cho doanh nghi~p nh~n dffu tu'

Ke't qua thu ho(;lch qua vi~c thoat v6n cua nha dffu tu' c6 the du'QC the hi~n

b~ng ti6n m?t ho?c la cac c6 phie"u c6 kha nang thanh khoan cao d tren thi tru'ong v6n

To~m b(> thai gian tU' giai do~n hlnh th~mh quy, gQi v6n, d~u tu' cho de"n thu

ho~ch cua m6i quy c6 th€ khac nhau vl s6lu'<;5ng va thai gian d~u tu' cua cac dl,t an cua m6i quy c6 th€ bie"n thien khac nhau Tuy nhien, thai gian d€ hoan th~tnh ffil,IC tieu d~u tu' va thu ho~ch cua cac dl,t an t6i thi€u la 5 nam, c6 khi tu 8- 10 nam d€ cac dl,l' an cua hQ c6 th€ d~t du'<;jc 1<;5i nhu~n

-PHA T TRIEN KHAI NI:.::M QUY

I Ciing c6 cac cam ke't d~u tu' J I Xuc tac cac thml thu~n I

GIAM sAT VA TAO GIA TRJ

• H8 trQ ciia HDQT/BGD

• Dang gia ho<;tt d(.)ng va ki~m tra

• H8 trQ quan h~ voi ben ngoai

• H8 trQ dan xe'p b6 sung tai chinh

' ? ,, , ~ , ?

1.3 VAl TRO CUA VON DAU TU M.t}O HffiM

1.3.1Khuye'n khfch stf phat tri~n ciia khoa hQc ky thu~tva cong ngh~

Voi slf ra doi cua ngu6n v6n d~u tu' mc;to hiSm, n6 da thdc dgy khoa hQc ky

thu~t va cong ngh~ ngay cang phat tritin Voi vi~c d~u tu' v6n mc;to hiSm, cac nha

d~u tu' da dong g6p ra't IOn vao Slf hlnh thanh va phat triSn cua nganh cong nghi~p di~n toan hi~n nay; tc;to diSu ki~n thdc dgy cac nganh cong ngh~ cao phat triSn nhu':

tc;to ra du'<;c m<)t lu'<;1ng b~ng phat minh, sang che' nhiSu ga'p til 3 de'n 5 l~n so voi chi cho cong tac nghien CUll triSn khai (ch1i ye'u trong llnh vlfc cong ngh~ cao) Nu'oc

My da phai ma't 85 nam dti c6 du'<;c 1 tri~u b~ng phat minh, sang che' d~u tien, nhu'ng tu b~ng sang che' thu 5 tri~u cho de'n 6 tri~u thl chi ma't 8 nam

Nguyen tac hoc;tt d<)ng ctla v6n mc;to hitim la d~u tu vao nhung dlf an tiSm nang, c6 rui ro cao hon mile blnh quan dti thu du'<;c l<;i nhu~n cao hon mile blnh quan Do d6, cac cong ty quan ly quy luon luon phai nang cao trlnh dQ, nang kgc quan ly cua mlnh ct6ng thai quy cung h6 tr<;, ttt va'n nhiSu cho cac doanh nghi~p

Chinh Slf h6 trQ, tu' va'n Clh quy d~u tu' mc;to hitim ca vS v6n I§:n kinh nghi~m quan

ly vS tai chinh, nhan slf, marketing, phat tritin san phgm, da bie'n nhiSu qua trlnh nghien cuu, tlm kie'm, th{t nghi~m, phat tritin m<)t y tu'dng khoa hQc cong ngh~

thanh phat minh va tu d6 thu'ong m(_li hoa thanh san phgm Qua trlnh bie'n m<)t y tu'dng thanh m<)t san phgm doi hoi m<)t lu<;ng v6n tai tr<;1 ra't IOn Ne'u khong du ngu6n v6n tai tr<; thl nhiSu kha nang cac y tu'dng, phat minh nay c6 thti se phai bi

bo ng6, chi mai mai la y tu'dng Khi cang nhiSu y tu'dng, phat minh sang che' du<;c tai trQ dS phat triSn, thl cac quy d~u tu' mc_w hitim cang c6 nhiSu kha nang thu du'<Jc nhung khoan l<;i nhu~n IOn V a eli nhu v~ y, theo quy lu~ t "nuoc len thl thuySn len", ke't qua cua vi~c gia tang v6n d~u tu' ffi<;!O hitim la khoa hQC ky thu~t va cong ngh~

ngay cang phat tritin

1.3.2Thtic d~y sQ' phat tri~n n~n kinh te'

Ben C(_lnh vai tro khuye'n khich Slf phat tritin cua khoa hQC ky thu~t va cong

ngh~, v6n dgu tu' mc;to hitim con CO nhftng dong gop dang kti cho Slf phat tritin cua nSn kinh te'- xa h<)i

Ngay nay, voi xu the' h<)i nh?p kinh te' qu6c te', v6n dgu tu' mc;to hiSm da tc;to ra m<)t kenh huy d<)ng v6n moi, t~n d\lllg mQi ngu6n llfc tai chinh ca d trong l§:n ngoai

nude, tu d6 giup cho cac t6 chile, cac doanh nghi~p c6 nhi6u cd h<)i ch9n h,ta ngu6n

t~ti trQ cho cac dv an cua minh Cac guy d~u tu' ffi(;lO hic§m thu hut lu'Qng v6n nhan

ty bao hic§m, guy hu'u tri, ), de§ tai trQ v6n cho cac doanh nghi~p de§ d~u tu' phat tric§n Va sv phat tric§n cua cac doanh nghi~p nay kh6ng chi dem l<;ii l<;i nhu~n cho chfnh ban than doanh nghi~p va cac guy d~U tu' ffi(;lO hic§m d6, rna con gop ph~n rfft IOn vao vi~c giai quye't c6ng an vi~c lam cho ngu'oi lao d<)ng, qua d6 giai quye't du<;c ra'"t nhi6u va'"n d6 kinh te'- xa h<)i khac

Ben C(;lnh d6, sv ra doi cua hinh thuc v6n ffi(;lO hic§m ciing da tac d<)ng ra'"t tich eve de'n sv phat tric§n cua thi tru'ong tai chinh n6i chung va thi tru'ong chung khoan n6i rieng M<)t trong nhii'ng kenh thoat v6n hi~u qua nha'"t cua cac quy d~u tu' ffi(;lO hic§m chinh la phat hanh c6 phie'u cua doanh nghi~p d~u tu' l~n d~u tien ra c6ng

ngay cang phong phu va da d<;ing, giup cac nha d~u tu' tren thi tru'ong c6 nhi6u cd

h<)i chQn Iva danh ffil).C d~ u tu' de§ da d(;lng hoa d~ u tu', giam thic§u rui ro, tu d6 thu hUt du'QC nhi6u nha d~u tu', tang tinh thanh khoan cua thi tru'ong De'n lu'Qt minh, sv phat tric§n cua thi tru'ong chung khoan cilng la m<)t trong nhii'ng nhan t6 thuc defy thi

tru'ong v6n ffi(;lO hic§m phat tric§n Nhu' da d6 c~p d tren, ffil).C tieu chung cua cac guy d~u tu' ffi(;lO hi€m d6 la t6i da hoa gia tri doanh nghi~p CUa doanh nghi~p nh~n

d~u tu' M<)t thi tru'ong chung khoan phat tric§n toan di~n kh6ng nhii'ng cung ca'"p cho cac guy mQt kenh thoat v6n thu~n lQi, d€ dang rna con phan anh chinh xac gia tri

cua cac doanh nghi~p tren thi tru'ong, the§ hi~n chinh xac sv thanh c6ng cua doanh

nghi~p nh~n d~u tu' cfing nhu' cac guy d~U tu' ffi(;lO hic§m tu d6 nang cao uy tin CUa guy tren thi tru'ong

1.3.3H3 trQ' cho srf phat triin cua cac doanh nghic$p nh~n ddu hi

Nhan t6 quan trQng de§ d<;it du'QC thanh c6ng cua cac quy d~u tu' ill(;lO hic§m Ia

vi~c ap dl).ng ky thu~t quan ly theo k.ic§u My - d6 la phu'dng phap tang them gia tq cua dv an d~u tu' b~ng nhii'ng d6ng g6p tich eve vao qua trinh ho(;lt d<)ng kinh doanh Vl v~y, phu'dng thuc tie'p c~n cd ban cua guy toi doanh nghi~p nh~n d~u tu'

la cung ca'"p m<)t nha quan ly kh6ng di6u hanh, ngu'oi c6 the§ c6 va'"n cho doanh

nghi~p nhii'ng va'"n d6 v6 tai chinh, nhan stf, marketing, phat tri€n san phcfm, .Tu vi tri nay Va CUng VOi kinh nghi~m thu du'QC tU de doanh nghi~p khac, quy d~U tu' ffi(;lO hic§m CO the§ tac d<)ng sau siic tOi Stf phat tric§n cua cac doanh nghi~p rna hQ

d~u tu' Thong qua Slf ad tr<;j cua quy d~u tu' mt;to hi6m;cac doanh nghi~p nh~n du'QC nhii'ng lQi ich Cl,l th€ nhu' sau:

• Ngu6n v6n: day la l<;5i ich co ban nha't, quan trQng nha't rna cac doanh nghi~p­

d?c bi~t la cac doanh nghi~p khdi sl,l' - nh~n du'<;jc tu ngu6n v6n mc;to hi6m, bdi

vl nhu' da d€ c~p d ph~n tru'oc, ngu6n v6n mc;to hi6m la ngu6n v6n thich hqp nha't cho cac doanh nghi~p dang trong giai doc;tn khdi sl,l' bdi vl chi c6 cac nha

du'oi nhi€u hlnh thuc d~u tu' da dt;tng khac nhau

• Quy trlnh quan tri doanh nghi~p: xua't phat tu l<;i ich luon g~n li€n sl,l' thanh c6ng cua doanh nghi~p nh~n d~u tu', cac quy d:iu tu' mt;to hi6m khong ngung h6 trq, tu' va'n cho cac doanh nghi~p nham hoan thi~n h~ th6ng quan tri cua mlnh Dl,l'a tren kie"n thuc cua mlnh cling voi kinh nghi~m thu du'QC tu cac doanh nghi~p khac trong nhi€u linh vl.fc khac nhau nhu': tai chinh, nhan sl,l', marketing, san xua't kinh doanh, cac quy d:iu tu' mc;to hi6m se giup cho cac doanh nghi~p c6 du'<;5c h~ th6ng quy trlnh quan ly hi~u qua, t6i u'u

• Kie"n thuc v€ cac nganh ngh€ kinh doanh: dl,l'a tren kinh nghi~m c6 du'<;c tu

vi~c d:iu tu' d cac thi tru'ong, cac nganh ngh€ tru'oc day rna cac quy d~u tu' mt;to hi€m c6 th€ chia se cho cac doanh nghi~p cac kie"n thuc hii'u ich v€ kinh doanh, tu d6 giup doanh nghi~p xac dinh du'<;jc chie"n lu'qc kinh doanh t6i u'u

cho mlnh

nghi~p se gop ph~n tfch ClfC lam gia tang uy tin cfing nhu' danh tie"ng CUa doanh nghi~p Vl d€ c6 th6 nh~n du'Qc d~u tu' tu cac quy, cac doanh nghi~p se trai qua mC)t qua trlnh ki6m tra toan di~n, dap ling duqc cac tieu chu§'n cao cua quy v€ quan tri doanh nghi~p, tinh minh bt;tch, kha nang sinh lOi, Sl.f

tham gia cua quy d:iu tu' mc;to hi€m vao doanh nghi~p se cung ca'p ffiQt tin hi~u

cua doanh nghi~p d6i voi cac nha quan tri tai nang, cac nha cung ca'p, cac khach hang va cac nha d~u tu' khac,

• T~p trung vao vi~c t6i da hoa gia tri doanh nghi~p: quy la m9t c6 dong cua doanh nghi~p, l<;ji ich cua quy g~n li~n voi Slf thanh cong cua doanh nghi~p,

Do d6, quy c6 dC)ng ll,l'c ra't mc;tnh me trong vi~c h6 trq, tu' va'n giup cho cac doanh nghi~p t6i da hoa gia tri ct"1a mlnh

CHUONG II:

HOA T DONG CUA THI TRUONG VON MAO HIEM TAl

2.1 Sd Lu'OC VE NANG Lu'C CANH TRANH CUA CAC DOANH NGHIEP ! • • •

VItT NAM NHUNG NAM GAN DAY:

K€ tu B';li h()i Bang lfrn thu VI (thang 12 nam 1986), n~n kinh te' Vi<$t Nam tung buck chuy€n sang eel ch€ thi tniong c6 sv di~u tie't cua nha nuoc Cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam thu()c mQi thanh phfrn kinh te' du<;fc nha nuoc bao h() quy~n va l<;fi ich h<;fp phap Cong cu()c d6i moi n~n kinh te' da mang l(;li nhung thanh tvu quan trQng va to lon, t(;lo ti~n d~ vung cha:c cho sv phat tri€n Tuy nhien, voi xua't phat di€m tr€ va thtlp so voi cac qu6c gia trong khu vvc va tren the' gioi nen trlnh dQ, quy mo, each thuc t6 chuc quan ly , cua cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam v~n con khoang each k.ha xa so voi cac doanh nghi<$p (j tren the' gioi Qua ke't qua di~u tra

va Bong Ba:c A nam 2001-2002 CL'la cac t6 chuc: Di€n dan kinh te' the' gioi, Tinh bao qu6c te' va Di€n dan kinh te' to~tn du, Vi<$t Nam du<;fc xe'p h(;lng thu 11 Con theo m()t ke't qua danh gia r()ng rai hcin cua t6 chuc Di€n dan kinh t€ the' gioi nam

2004 thl Vi<$t Nam dung hang 77 tren s6 104 nuoc, trong khi thu h(;lng cua Vi<$t

V~ m~t s6 lu<;fng, lvc lu<;fng doanh nghi<$p Vi<$t Nam hi<$n nay la k.ha nho so voi nhi~u nuck Ci tren the' gioi, k€ ca voi cac nuoc trong k.hu vvc ASEAN d nuoc

ta, blnh quan tren 500 nglioi dan moi c6 1 doanh nghi<$p, trong khi d6 ty 1<$ nay (j

cac nuoc dang phat tri€n la 10- 20 nguoi dan thl c6 1 doanh nghi<$p Ngoai ra, so voi cac doanh nghi<$p trong khu V\l'C va tren the' giOi, da s6 doanh nghi<$p Vi<$t Nam tudng d6i v~ quy mo, ye'u v~ nang lvc c(;lnh tranh va thie'u kinh nghi<$m, Phfrn !On cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam la cac doanh nghi<$p c6 quy mo nho (tren 75% doanh nghi<$p Vi<$t Nam la doanh nghi<$p vua va nho - voi tieu chi doanh nghi<$p vua va nho la doanh nghi<$p c6 quy mo duoi 300 lao d()ng va 5- 10 ty d6ng v6n) Voi quy

mo nho nhu v~y, cac doanh nghi<$p Vi<$t Nam da g~p nhi~u h(;ln che' !On trong vi<$c dfrutU'trang thie't bi, cong ngh<$, nghien cuu va phat tri€n thi truong, til d6 hQ kh6

c6 th6 tang nang sua't lao d<)ng, h<;1 gia th~mh san pha'm, na:m ba:t nhu cfru ngu'oi tieu dung, mo r<)ng thi tru'ong,

Ben C(;lnh d6, cac h~ th6ng d!ch V~l h6 tr<! kinh doanh, xuc tie"n thu'dng m(;li cua mtoc ta vua thie"u l<;1i vua ye"u nen cac doanh nghi~p Vi~t nam ra't thie"u ch6 dva d6 kha:c ph~c, giai quye"t nhung h<;1n che", kh6 khan cua mlnh Trong nhi€u nam nay, kim ng<;1ch giua Vi~t Nam va Campuchia chua tung chie"m thu h<;1ng cao so voi cac

cho dng nhung chinh sach khong r6 rang c<)ng them nhung thu t~c ru'om ra va nhung "1~, khong tranh khoi da lam cho s6 lu'c;5ng giao dich cua hai nu'oc giam xu6ng Hdn nua, chinh sach thue" xua't nh~p kha'u va thue" sua't cua Campuchia chua r6 rang Vi~c thanh toan b~ng L/C va theo the tin d~ng con ta't kh6 khan M<)t

buon l~u, Nguyen nhan cua tlnh tr<;1nh tren la do chung ta thie"u m<)t t6 chile mang

Con ban than cac doanh nghi~p chung ta thie"u m<)t d<;1i ly phan ph6i hay m<)t van phong d<;1i di~n, d6 quang ba thudng hi~u, xuc tie"n giao thudng g~ p nhi€u thu~n

lc;5i

Theo tieu chua'n 6 ye"u tO' M, tieu chua"n cac nuoc tren the" giOi thu'ong dung d6 danh gia nang lvc C(;lnh tranh Clla ffiQt doanh nghi~p, thl h~u he"t cac doanh nghi~p Vi~t Nam d€u khong d<;1t duc;5c 6M d6

Truoc he"t, chung ta d€ c~p de"n ye"u tO' d~u tien la v6n (Money) Nhu' chung ta

da bie"t, d<;1i da sO' cac doanh nghi~p Vi~t Nam c6 quy m6 vua va nho cho nen hQ thuong g~p kh6 khan v€ v6n d€ d~u tu phat tri€n, th~m chi c6 nhung tru'ong hc;5p doanh nghi~p con thie"u ca v6n luu d<)ng Trong khi d6, cac ngu6n tai tr<! v6n cho cac doanh nghi~p thl ra't h<;1n che": h~ th6ng tin d~ng, ngan hang con nhi€u m~t ye"u

v6n chua phat tri€n du m(;lnh d€ c6 th€ giup cac doanh nghi~p thao go, kha:c ph~c

duc;5c nhung kh6 khan nay

Thu hai la ye"u tO' may m6c thie"t bi (Machinery) Chung ta da va dang loS</ se tro thanh bai rae cong ngh~ cho cac qu6c gia phat tri€n 0 tren the" gioi £)a s6 may m6c thie"t bi dang ho(;lt d<)ng ella cac doanh ·nghi~p Vi~t Nam d€u la nhung trang

thie't bi, cong ngh~ l~c h~u SO VOi cac qu6c gia trong khu Vl.fC va tren the' gioi Khi

c6 nhu c~u mua s3:m, d6i moi cong ngh~, thl h~u he't may moe thie't bi chung ta mua v6 la nhfi'ng trang thie't bi voi ky thu~t eli, l~c h~u so voi thoi di€m hi~n t~i Va voi nhfi'ng may m6c thie't bi nhu' v~y, nang sua't lao dong va cha't lu'<;5ng san phffm cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam bi thua kern r6 r~t, kh6 c6 th€ du'ong d~u voi san phffrn cua cac doanh nghi~p qu6c te'

chung ta c6 nhfi'ng h~n che', ye'u kern v6 cha't lu'<;ng, s6 lu'<;ng, chung lo~i, tinh 6n dinh, gia thanh (k€ ca nhfi'ng nguyen v~t li~u nong nghi~p), Di€u nay da d§:n de'n chfft lu'<;5ng hang h6a cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam khong c~nh tranh du'QC voi cac doanh nghi~p qu6c te' vl cha't lu'Qng tha'p, khong 6n djnh, ho~c ne'u c6 cha't lu'Qng cao, 6n djnh thl gia ca l~i cao do phai nh~p khffu nguyen v~t li~u, Nhfi'ng ye'u kern nay da lam cho l<;1i the' c~nh tranh cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam giarn xu6ng

Thu tu' la ye'u t6 ngu6n nhan ll.fc (Man power) Da't nu'oc chung ta c6 doi ngu lao dong c6 trlnh do hQc va'n tttong d6i (100% tinh, thanh ph6 d~t chuffn ph6 c~p giao d~1c ti€u hQc va x6a mu chfi', ty 1~ sinh vien 111110000 dan nam 2000), ngu6n nhan cong d6i dao nhu'ng s6 lu'<Jng lao dong du<;c dao t~o c6 ky nang, c6 cha't lu'Qng, c6 ty 1~ tu'dng d6i tha'p (theo mot th6ng ke di€u tra tru'oc day cua t6 chile Lien Hi~p Qu6c, trlnh do tay ngh€ cua ngu'oi lao dong Vi~t Nam chi d~t du'QC s6 di€m tu'ong d6i tha'p: 31170) Di€u nay da lam cho nang sua't lao dong cua ta tha'p hdn SO VOi cac nu'OC trong khu Vl.fC Va tren the' gioi

Tie'p de'n la ye'u t6 quan ly, di€u hanh (Management) H~u he't cac doanh

nghi~p Vi~t Nam ho~t dong khong c6 chie'n lu'QC (non- stategy), k€ ca chie'n lu'QC kinh doanh l§:n chie'n lu'<;c tai chinh, tu d6 hQ kh6 c6 th€ du'a du'Qc nhfi'ng quye't djnh kip thai, chinh xac d€ n3:m b3:t cac co hoi a tren thi tru'ong Ngoai ra, h~ th6ng quan

ly trong cac linh vl.fc cua doanh ngi~p c6 nhfi'ng m~ t h~n che' v€ kha nang quan ly, chuyen mon, nghi~p V~l, ngo~i ngfi' Va kha nang sti' dt;mg CaC COng Cl,l kinh doanh

dn thie't hi~n nay nhu': Internet, thu'ong m~i di~n tli', Di€u nay da gay ra nhfi'ng kh6 khan nha't dinh cho cac doanh ngi~p chung ta trong quan h~ thu'ong m<;li qu6c te' d6ng th6i lam glam co hoi kinh doanh cua hQ

Thu sau la ye'"u t6 thi tntong, tie'"p thi (Marketing) V€ m~t s6luqng, nude tala m<)t nude dong dan s6 (dan s6 nude ta hit;n nay tren 80 trit;u nguoi, dung thu 2

kha h?n hyp Trong khi d6, tren thi truong qu6c t€, sv C?nh tranh gifi'a cac doanh

nghit;p ngay cang gay gat, nang lljc C?nh tranh, chie'"n luqc tie'"p thi, quang ba san ph£m cua cac doanh nghit;p chung ta con ye'"u cling vdi vit;c tham gia thi truong tr~,

chua d~y du da d~n de'"n nhfi'ng kh6 khan trong vit;c tie'"p c~n thi truong the'" gidi

Ngoai 6 ye'"u t6 M tren, cac doanh nghit;p Vit;t Nam con c6 nhung h?n ch€ bat ngu6n tu lich su Sau ngay 30 - 4 - 1975, hjc luqng tu ban tu nhan bi coi la tu san,

bi dua di cai U;10; kinh t€ ca th~ bi h?n ch€, chi c6 kinh t€ qu6c doanh va t~p th~

duqc phat tri~n nhung vdi cd ch€ ke'" ho?ch h6a, t~p trung, quan lieu, bao cffp chu khong phai la kinh doanh thljc slj Tu khi ap dl;lng chinh sach d6i mdi, lljc luqng kinh t€ tu nhan, ca th~ mdi c6 di€u kit;n phat tri~n (lu~t Cong ty va lu~t Doanh nghit;p tu nhan duqc ban hanh nam 1990 da d~n de'"n hang lo?t doanh nghit;p ra doi) nhung hQ v~n phai ho?t d<)ng trong mQt moi truong rfft kh6 khan va bfft blnh

hQ, bao cffp, d~c quy€n, nen chua san sang dudng d~U vdi C?nh tranh

Ben C?nh d6, moi truong phap ly Clh chung ta v~n chua r6 rang, minh b?Ch, thie'"u nhfft quan, 6n dinh, chua t?O nen mQt hanh lang phap ly an toan cho cac nha doanh nghit;p M~c du da duqc cai thit;n d~n nhung n6 v~n chua hoan thit;n, chua thl;t'c sl;t' khuye'"n khich, h6 trq, t?O di€u kit;n cho doanh nghit;p ho?t d<)ng kinh doanh

thu~n lqi Cling vdi ht; th6ng hanh chinh quan lieu, sv ye'"u kern v€ nang lvc va ph£m chfft cua m<)t s6 cong chile da gay ra nhfi'ng kh6 khan, trd ng?i cho cac doanh nghit;p

Cac dich Vl;l khac nhtl': cung cffp dit;n, phudng tit;n giao thong v~n tai, thong tin lien l?C, vi~n thong, Internet, d nude ta chfft luqng thl kern nhung gia ca l?i dat vao muc hang d~u the'" gidi E>i€u nay da lam tang gia thanh va giam kha nang C?nh tranh cua doanh nghit;p Vit;t Nam

Ben C?nh nhfi'ng kh6 khan tren, cac doanh nghit;p Vit;t Nam cling c6 m<)t s6

lqi the'" nhfrt dinh Trude he'"t, ·1\l'C luqng doanh nghit;p chung ta ngay cang trudng

th~tnh hon so voi thai ky d~u d6i moi, s?m xua't ra nhi€u san ph~m c6 nang ll,tc c~nh tranh kha d tren thi tntang nhu': hang d~t may, g~o, ca phe, Cac doanh nghi~p

chung ta d1ng da tie"n h~tnh d~u tu' d6i moi trang thie"t bi cong ngh~, d6i moi h~

thO"ng qmln ly , dap ling du'<;Jc yeu c~u phat tri€n M()t l<;Ji the" khac cua chung ta la l<;ji the' CUa ngu'ai di sau, bie"t hQC hoi va rut kinh nghi~m CUa nhung ngu'ai di tru'OC Chung ta c6 th€ hQC hoi, tie"p thu kinh nghi~m, ngu6n v6n, cong ngh~ cua cac nu'oc tien tie'n d€ rUt ng~n thai gian phat tri€n c1h mlnh d6ng thai c6 th€ tranh du'<;Jc nhung sai l~m rna doanh nghi~p cac nu'oc da tung m~c phai

Tren day la bile tranh t6ng quan v~ nang h,tc, l<;Ji the" c~nh tranh cua cac doanh

nghi~p Vi~t Nam trong giai do~n h()i nh~p kinh te" qu6c te" hi~n nay M~c du chung

ta c6 m9t sO" m~t hang c6 uu the" tren thi tru'ang the" gioi nhu': g~o, ca phe, hang d~t

may, thuy san (san lu'<;jng nhung nganh nay c6 th€ anh hu'dng de"n thi tru'ang the" gioi), nhu'ng nhln chung, nang h,tc c~nh tranh cua cac doanh nghi~p chung ta la

kha ye"u Trong d6, di€m ye"u c6t 15i nha't cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam d6 chinh

la v6n N6 bao ham len tren ta't ca mQi nhan tO" VO"n la ye"u tO" t6i quan trQng, c~n

thie"t cho mQi doanh nghi~p tie"n hanh ho~t d()ng san xua't kinh doanh Tuy v~y, ph~n ldn cac doanh nghi~p chung ta la nhung doanh nghi~p c6 quy mo nho, d€u thie"u v6n d€ d~u tu' d6i moi trang thie"t bi cong ngh~, nghien cuu thi tru'ang, phat

tri€n san ph£m, do d6, hang hoa chung ta c6 gia thanh cao, thi ph~n kern, kha nang c~nh tranh tha'p

~ , -' ? ' A:' , ? A? " , 2.2 Sl)' CAN THIET CUA THl TRUONG VON M~O HIEM DE DAP UNG

TE:

Nhu' da d€ c~p d ph~n tren, di€m ye"u c6t 15i nha't cua cac doanh nghi~p Vi~t Nam n6i rieng va n€n kinh te" Vi~t Nam n6i chung d6 chinh la v6n Hi~n nay, chung ta c6 ra't nhi~u cl~t an, ra't nhi€u cong trlnh doi hoi m()t lu'<;Jng v6n d~u tu' Ion cho nhu c~u tri€n khai Ngoai nhung ngu6n v6n mang tinh truy~n thO"ng nhu': v6n ngan sach, v6n h6 tr<;J phat tri€n chinh thuc ODA, v6n d~u tu' tn,tc tie'p nude ngoai FDI, v6n vay ngan hang va cac t6 chile tin dl,lng khac, chung ta c~n phai huy d()ng

dan cu B€ lam du'<;Jc di~u nay, chung ta khong chi phai ngay cang hoan thi~n h~

thO"ng thi tru'ang tai chfnh hi~n- hanh rna con phai phat tri€n thi tru'ang v6n m~o

hi~m Di~u nay da du'QC nhi~u nu'oc tren the' gioi ap dt;tng va di nhien la nu'oc ta kh6ng th~ di trai ngu'QC XU hu'ong d6 trong tlnh tr~ng n~n kinh te' dang thie'u hl;lt von tr~m trQng cho nhu c~u phat tri~n trong giai giai do~n hoi nh~p hi~n nay

Hi~n nay, m~c du da c6 mot so cai thi~n trong ho~t dong cho vay- cho phep

ap dl,lng hlnh thuc vay tin cha'p, kh6ng c~n tai san the' cha'p - nhu'ng cac doanh nghi~p v~n con g~p ra't nhi~u kh6 khan khi tie'p c~n ngu6n von vay ngan hang, d~c

di~u ki~n: phai c6 tai san the' chip do cac ngan hang ra't ng~i, kh6ng dam m~nh d~n sll' d~mg hlnh thuc cho vay tin chip; phai c6 it nha't la tu 2-3 nam ho~t dong kinh doanh tot, c6 hi~u qua; du'Qc ki~m toan thu'ong xuyen; c6 tlnh hlnh tai chinh lanh m~nh; Ben c~nh d6, d nu'oc ta chua hlnh thanh h~ thong cac c6ng ty tu' va'n

d~u tu' va tu' va'n tai chinh du m~nh, du nang lt;!'c, trlnh do, uy tin va kinh nghi~m d~

c6 th~ tha"'m dinh chinh xac cac dt;!' an tu d6 tu' va'n cho cac doanh nghi~p, cac nha

d~u tu' chQn lt;!'a cac danh ml,lc hi~u qua d~ tie'n hanh d~u tu' Va doi voi cac dt;!' an

qua la vi~c huy dong von cho cac dt;!' an moi, cho cac dt;!' an thuoc nganh c6ng ngh~

cao, cho cac doanh nghi~p khdi st;( la ra't kh6 khan va gian nan Hdn the' nua, d Vi~t

Nam chua c6 lo~i hlnh ngan hang d~u tu' dung nghia, tuc la tach khoi chile nang cho vay cua ngan hang thu'dng m~i Lo~i hlnh c6ng ty cho thue tai chinh thll~i trt;(c thuoc ngan hang nen cilng bi chi phoi boi cac quy dinh cl'1a nganh ngan hang Mot

so dinh che' tai chinh trung gian khac nhu' c6ng ty tai chinh thl l~i bi h~n che' v~

tu' phat tri~n d6 thi, quy h6 trQ phat tri~n thl chtl ye'u ho~t dong d~u tu' vao cac c6ng trlnh, dt;l an trQng di~m cua trung u'dng va cac dia phu'dng,

Xua't phat tu tlnh hlnh tren, vi~c hlnh thanh thi tru'ong v6n m~o hi~m nh~m

khoi st;(, vao cac dt;l an moi dgy ti~m nang la di~u ra't c~n thie't va ra't phu hQp voi

xu the' cua the' gioi Qua d6, n6 se t~o ra mot kenh huy dong v6n ho~t dong hi~u

qua, tai trQ cho nhung doanh nghi~p moi khoi st;(, nha't Ia cac doanh nghi~p ho~t

dong trong ITnh vvc c6ng ngh~ cao, h6 trQ nhung pha t minh, sang che' c6 th~ phat

tri~n thanh nhung san ph§'m huu fch phl,lC Vl,l cho doi song, gop ph~n thuc d§'y kinh t€ phat tri~n.-