CƠ CẤU CHO CÁC CÔNG TY VỐN MẠO HIỂM Ở VIỆT NAM

Đ iểm mạnh và điểm yếu của từng cơ cấu sẽ đử ợc xem xét sau những phần mô tả ngắn gọn sau đây: Quỹ hải ngoại Cơ cấu này đử ợc thiết kế chủ yếu nhằm thoả mã n các nhà đầu tử và các chuyê

G Cơ cấu cho cá c công ty vốn mạ o hiểm

ở Việ t Nam

Phần này nghiê n cứ u hai cơ cấu trái ngử ợc nhau cho các công ty vốn mạo hiểm và lờỡn lử ợt xem xét các điểm mạnh và điểm yếu của hai cơ cấu này Cơ cấu thứ nhất là cơ cấu do các công ty đầu tử hiện đang hoạt động ở Việt Nam sử dụng

và sau đây đử ợc gọi là “Quỹ hải ngoại” Dù đử ợc tất cả các quỹ ở Việt Nam hiện

sử dụng nhử ng cơ cấu này vẫn chử a đử ợc coi là một cơ cấu lý tử ởng Cơ cấu thứ hai, “Quỹ nội địa” là một lối thoát có nhiều hứ a hẹn nhử ng vẫn chử a đử ợc kiểm chứ ng Đ iểm mạnh và điểm yếu của từng cơ cấu sẽ đử ợc xem xét sau những phần mô tả ngắn gọn sau đây:

Quỹ hải ngoại

Cơ cấu này đử ợc thiết kế chủ yếu nhằm thoả mã n các nhà đầu tử và các chuyê n gia quản lý vốn quốc tế, thông qua đó đảm bảo vốn của họ ở nử ớc ngoài nằm trong các hệ thống pháp chế trong đó các chế độ pháp lý và chế độ kế toán tạo ra các điều kiện tối ử u cho các nhà đầu tử và các chuyê n gia quản lý quỹ

Khi các cơ hội đầu tử đã đử ợc định rõ , tiền mặt từ các nhà đầu tử sẽ đử ợc

công ty

quản lý

Công ty công ty công ty

cổ phần liên doanh cổ phần hoá

Các nhà đầu tệ quốc tế

Công ty quỹ ngoại quốc

Công cụ đặc dụng (hải ngoại)

huy động vào quỹ Sau cùng, một công ty nử ớc ngoài (công ty quản lý quỹ) sẽ thuê các chuyê n gia quản lý quỹ Số tiền này dùng để mua các cổ phiếu theo Công

cụ đặc dụng (SPV), có một mục tiê u duy nhất là đầu tử vào doanh nghiệp Việt Nam Khoản đầu tử này có thể tập trung vào các cổ phiếu của các công ty tử nhân Việt Nam, cụ thể là dử ới hình thứ c công ty cổ phần, công ty liê n doanh có đối tác

là ngử ời nử ớc ngoài hoặc một phần của công ty cổ phần hoá Công cụ Đ ặc dụng này thử ờng là một công ty đử ợc hình thành ở Liê n hiệp Anh Do vậy khi quỹ muốn thu hồi khoản đầu tử này, thì họ phải bán các cổ phiếu của Công cụ Đ ặc dụng Trong trử ờng hợp này toàn bộ giao dịch đử ợc thực hiện ở nử ớc ngoài Hầu hết tất cả các khoản đầu tử mà các quỹ đang hoạt động tiến hành đều tập trung vào các loại hình kinh doanh đử ợc Luật Đ ầu tử nử ớc ngoài cho phép Đ ó

là các doanh nghiệp 100% vốn nử ớc ngoài, các công ty liê n doanh và các hợp

đồng hợp tác kinh doanh Theo Luật Đ ầu tử trong nử ớc mới thông qua gần đây, các khoản đầu tử vào các công ty tử nhân trong nử ớc có thể lê n tới 30% nhử ng phải có sự chấp thuận của Thủ tử ớng

Quỹ nội đ ịa

Yếu tố then chốt là quỹ nội địa sẽ huy động vốn trong nử ớc để đầu tử vào các công ty trong nử ớc và các quỹ do các chuyê n gia ngử ời Việt Nam quản lý là chính

Công ty quỹ nội địa

công ty

quản lý

công cụ đặc dụng (nội địa)

cổ phần trách nhiệm hữu hạn cổ phần hó a

Vốn của quỹ nội địa chủ yếu sẽ đử ợc huy động từ các tổ chứ c trong nử ớc Ngử ời ta tin rằng có một số công ty Việt Nam có dử tiền mặt (các DNNN lớn), và

đối với các công ty này, khả năng tiếp cận một danh mục đầu tử bao gồm các công ty tăng trử ởng nhanh sẽ là rất hấp dẫn Cơ cấu chi phí của công ty quỹ nội

địa và công ty quản lý sẽ quyết định quy mô tối thiểu phù hợp của quỹ Sau đó có thể thực hiện một cuộc điều tra ban đầu về các nhà đầu tử có tiềm năng để đánh giá nguồn vốn cần thiết có thể tiếp cận Cuộc thăm dò ý kiến ban đầu với một đại diện cấp cao của một tổ chứ c tài chính Việt Nam cho thấy để huy động vốn trong

nử ớc, cần có đử ợc sự góp vốn của các tổ chứ c tài chính quốc tế nổ i tiếng, để từ đó các nhà đầu tử trong nử ớc có đủ lòng tin để đầu tử vào quỹ nội địa đầu tiê n Số vốn này sẽ đử ợc chuyển vào một công ty quỹ nội địa Hình thứ c tổ chứ c này chử a

đử ợc chính thứ c cho phép theo chế độ pháp lý hiện hành Nhất định, cần phải có

sự phê chuẩn của Ngân hàng Nhà nử ớc, Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ Theo đề nghị, quỹ nội địa nê n do các chuyê n gia quản lý ngử ời Việt Nam quản lý là chính, với giám đốc là một doanh nhân nổ i tiếng của Việt Nam Trong những năm đầu của quỹ, sự hỗ trợ kỹ thuật của các chuyê n gia quản lý quốc tế có kinh nghiệm sẽ đóng một vai trò rất quan trọng Các quỹ này sẽ đem lại những lợi ích sau:

• Huy động vốn trong nử ớc sẽ dễ dàng hơn

• Thẩm định chi tiết chủ yếu dựa vào sự đánh giá chính xác của doanh nhân ở Việt Nam với thị trử ờng mới nổ i lê n, thẩm định sẽ tốt hơn nếu thông qua các quan hệ cá nhân

• Sáng kiến này sẽ đử ợc duy trì lâu bền hơn với sự tham gia tối đa của ngử ời Việt Nam

Quỹ nội địa sẽ mua các cổ phiếu của các Công cụ Đ ặc dụng trong nử ớc, các Công cụ Đ ặc dụng lại nắm giữ các cửớ phiếu của các công ty trong nử ớc (công ty trách nhiệm hữu hạn và các công ty cổ phần) Không giống nhử quỹ hải ngoại, quỹ nội địa có thể sẽ đầu tử vào số lử ợng cổ phần lớn Hoạt động của quỹ nội địa

sẽ do Luật Công ty điều chỉnh

Cho dù chử a có một quỹ nội địa nào đử ợc thành lập, nhử ng hiện nay đã có ít

nhất hai sáng kiến thành lập đang đử ợc nghiê n cứ u Đ ó là:

• AIG / Bảo Việt AIG đang cố gắng thành lập một quỹ nội địa (với số vốn

đử ợc báo cáo là 100 triệu đôla) cùng với Công ty bảo hiểm nhà nử ớc (Bảo Việt) Quỹ này sẽ đử ợc thành lập với điều kiện là AIG phải đử ợc phép cung cấp các dịch vụ bảo hiểm ở Việt Nam Cho đến nay chử a công

ty nử ớc ngoài nào đử ợc cấp loại giấy phép này ở Việt Nam

• ADB / Công ty Phát triển Trung Hoa Ngân hàng Phát triển châu á,

cùng với đối tác là Công ty Phát triển Trung Hoa của Đ ài Loan đang tiến hành nghiê n cứ u tiềm năng thành lập một quỹ đầu tử cổ phiếu

Đ iểm mạnh và đ iểm yếu của hai mô hình

Các điểm mạnh và điểm yếu của hai mô hình đử ợc thể hiện nhử sau:

Quỹ hải ngoại

Đ iểm mạnh:

• Có thể thu hút lử ợng vốn lớn từ

nử ớc ngoài

• Môi trử ờng thuế và pháp chế ổ n

định

• Cơ cấu pháp lý đã đử ợc kiểm

nghiệm và cho phép ở Việt Nam

Đ iểm yếu:

• Hiện nay, ngử ời nử ớc ngoài chử a quan tâm đử a vốn vào Việt Nam

• Hạn chế về kê nh đầu tử

• Chỉ đầu tử vào cổ phiếu thiểu số của các công ty trong nử ớc

• Không có “cảm giác” nội địa

Quỹ nội địa

Đ iểm mạnh:

• Huy động vốn trong nử ớc

• Tránh đử ợc rủi ro tỷ giá hối đoái trong đầu tử

trong nử ớc

• Phát triển năng lực trong nử ớc

• Có thể đầu tử mua cổ phiếu đa số của một

công ty

• Công ty trong nử ớc ít bị hạn chế hơn công ty

nử ớc ngoài

Đ iểm yếu:

• Không chắc là nguồn vốn dài hạn trong nử ớc có đủ không

• Cần nhiều thời gian để thành lập (hơn một năm)

• Cần có sự chấp thuận chính thứ c của nhiều cơ quan

• Có thể cần đến “vốn hạt giống” từ IFI

• Cơ cấu pháp lý chử a đử ợc