Chuẩn kiến thức môn Tin

VỊ TRÍ Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của chúng trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết vấn đề theo

PHẦN THỨ HAI

CHƯƠNG TRÌNH MÔN TIN HỌC

I VỊ TRÍ

Môn Tin học ở trường phổ thông trang bị cho học sinh

những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò

của chúng trong xã hội hiện đại, phương pháp giải quyết

vấn đề theo quy trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy

tính phục vụ học tập và cuộc sống Tin học có ý nghĩa to

lớn đối với sự phát triển trí tuệ, tư duy thuật toán cho người

lao động, góp phần hình thành học vấn phổ thông cho học

sinh

Trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông, Tin học

còn hỗ trợ cho hoạt động học tập của học sinh, góp phần

làm tăng hiệu quả giáo dục Tin học tạo ra môi trường

thuận lợi cho học tập suốt đời và học từ xa, làm cho việc

trang bị kiến thức, kĩ năng và hình thành nhân cách học

sinh không chỉ thực hiện trong khuôn khổ của nhà trường

và các tổ chức đoàn thể, chính trị mà có thể thực hiện ở

mọi nơi, mọi lúc Các kiến thức và kĩ năng trong môi

trường học tập này thường xuyên được cập nhật giúp cho

học sinh có khả năng đáp ứng được những đòi hỏi mới nhấtcủa xã hội

Giúp cho học sinh biết được các ứng dụng phổ biến củaCông nghệ thông tin trong các lĩnh vực khác nhau của đờisống

1

2 Về kĩ năng

Học sinh có khả năng sử dụng máy tính và mạng máy tính

phục vụ học tập và bước đầu vận dụng vào cuộc sống

III QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN CHƯƠNG TRÌNH

- Tin học là môn học mới được chính thức đưa vào chương

trình dạy học ở trường phổ thông nên trước hết cần định

hướng một cách tổng thể về nội dung, phương pháp dạy

học, kiểm tra - đánh giá của môn học Tiếp theo tiến hành

xây dựng chương trình cho từng cấp học, lớp học nhằm

đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm, đồng thời tránh được

lãng phí và tình trạng chồng chéo giữa các cấp học, giữa

các môn học của cùng cấp học Cùng với việc xây dựng

chương trình dạy học cần triển khai các hoạt động đồng bộ:chính sách, biên chế giáo viên, phòng máy, xây dựng mạnggiáo dục, kết nối Internet, nghiên cứu phương pháp dạyhọc, đào tạo giáo viên, thiết bị dạy học

- Tin học là ngành khoa học phát triển rất nhanh, cứ vàinăm phần cứng và phần mềm lại thay đổi và được nângcấp Vì vậy cần phải trang bị cho học sinh những kiến thứcphổ thông và kĩ năng cơ bản để chương trình không bịnhanh lạc hậu Tránh cả hai khuynh hướng khi xác định nộidung : hoặc chỉ thiên về lí thuyết mang tính hệ thống chặtchẽ hoặc chỉ thuần tuý chú ý tới việc hình thành và pháttriển những kĩ năng và thao tác

- Xuất phát từ điều kiện thực tế của từng địa phương vàđặc trưng của môn học mà tiến hành tổ chức dạy học mộtcách linh hoạt, với những hình thức đa dạng để đảm bảođược yêu cầu chung của môn học và nâng cao nếu có điềukiện Khuyến khích học ngoại khoá

- Chương trình phải có tính “mở”: có phần bắt buộc và

phần tự chọn nhằm linh hoạt khi triển khai và dễ dàng cậpnhật với thực tế phát triển của môn học

2

IV NỘI DUNG

THỜI LƯỢNG

Số tiết học mỗi

Chú thích:

- Ở Tiểu học Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc)

- Ở THCS Tin học là môn học tự chọn (bắt buộc)

- Ở THPT Tin học là môn học bắt buộc

C NỘI DUNG DẠY HỌC Ở TỪNG LỚP

TIỂU HỌC

4

PHẦN I

1 Thông tin xung quanh ta

2 Bước đầu làm quen với máy tính

3 Sử dụng phần mềm trò chơi

4 Bước đầu sử dụng một vài thiết bị thông dụng

5 Soạn thảo văn bản đơn giản: gõ văn bản, mở

PHẦN III

1 Khai thác phần mềm học tập

2 Sử dụng phần mềm đồ hoạ

3 Soạn thảo văn bản: hoàn chỉnh sản phẩm và in

4 Khai thác phần mềm vi thế giới (LOGO): tạolập một số thủ tục với các lệnh điều khiển

5

3 Soạn thảo văn bản

- Phần mềm soạn thảo văn bản

- Soạn thảo văn bản tiếng Việt

- Khái niệm Bảng tính điện tử

- Làm việc với Bảng tính điện tử

- Tính toán trong Bảng tính điện tử

- Thuật toán và ngôn ngữ lập trình

- Chương trình TP đơn giản

- Khái niệm Mạng máy tính và Internet

- Tìm kiếm thông tin trên Internet

- Thư điện tử

- Tạo trang Web đơn giản

2 Phầm mềm trình chiếu

3 Đa phương tiện (Multimedia).

4 Bảo vệ dữ liệu, phòng chống virút

5 Tin học và xã hội

6

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LỚP 10

1 Một số khái niệm cơ bản của Tin học

- Giới thiệu ngành khoa học Tin học

- Thông tin và dữ liệu

- Giới thiệu về máy tính

- Bài toán và thuật toán

3 Soạn thảo văn bản

- Một số khái niệm cơ bản

- Làm quen với MS Word

- Một số chức năng soạn thảo văn bản

- Một số công cụ trợ giúp soạn thảo

- Làm việc với bảng

4 Mạng máy tính và Internet

- Mạng máy tính

- Mạng thông tin toàn cầu Internet

- Một số dịch vụ phổ biến của Internet

LỚP 11

1 Một số khái niệm cơ sở trong ngôn ngữ lập trình

- Phân loại ngôn ngữ lập trình

- Chương trình dịch

- Các thành phần của ngôn ngữ lập trình

- Các thành phần cơ sở của Turbo Pascal (TP)

2 Chương trình Turbo Pascal đơn giản

- Cấu trúc chương trình TP

- Một số kiểu dữ liệu chuẩn

- Khai báo biến

- Phép toán, biểu thức, lệnh gán

- Tổ chức vào/ra đơn giản

- Soạn thảo, dịch, thực hiện và hiệu chỉnh chương trình

3 Tổ chức rẽ nhánh và lặp

- Tổ chức rẽ nhánh

- Tổ chức lặp

7

4 Kiểu dữ liệu có cấu trúc

2 Hệ quản trị cơ sở dữ liệu quan hệ MS ACCESS

- Giới thiệu MS ACCESS

- Cấu trúc Bảng

- Các thao tác cơ sở

- Truy xuất dữ liệu

- Báo cáo

3 Cơ sở dữ liệu quan hệ

- Các loại mô hình Cơ sở dữ liệu

- Hệ CSDL quan hÖ

4 Kiến trúc và bảo mật hệ cơ sở dữ liệu

- Các loại kiến trúc của hệ CSDL

- Bảo mật thông tin trong các hệ CSDL

8

V GIẢI THÍCH - HƯỚNG DẪN

1 Định hướng về phương pháp dạy học

- Cần kế thừa các phương pháp dạy học truyền thống có

tính đến đặc điểm riêng của bộ môn, đồng thời áp dụng

một số phương pháp dạy học tích cực sau vào giảng dạy

Tin học:

o Dạy học nêu và giải quyết vấn đề;

o Dạy học hợp tác;

o Dạy học theo quan điểm hoạt động

o Dạy học dựa trên Đề án

- Cần có máy tính và phần mềm để dạy và học Tin học

Máy tính cá nhân liên tục được nâng cấp về tốc độ xử lý,

về dung lượng bộ nhớ, phần mềm cũng liên tục được phát

triển, do đó sách giáo khoa không nên quá phụ thuộc vào

một loại máy tính cũng như phần mềm nào đó và cần tăng

cường kết hợp gữa giảng dạy lí thuyết và thực hành

Bài thực hành được dạy ở phòng máy, học sinh học kiến

thức mới kết hợp với thực hành ngay trên máy tính Máy

tính là giáo cụ trực quan - học sinh làm quen ngay với

menu, biểu tượng trên màn hình Máy tính còn là phương

tiện học tập - học sinh dùng máy tính kiểm nghiệm ngay

kiến thức vừa học được

2 Định hướng về đánh giá kết quả học tập của học sinh

- Vì Tin học liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng máy tính

và cách tìm tòi hướng giải quyết vấn đề theo phương phápcông nghệ cho nên ngoài kiểm tra viết cần chú ý:

o Đánh giá học sinh qua thực hành: kĩ năng sử dụngmáy tính và các phần mềm

o Đánh giá khả năng giải quyết vấn đề: tìm hướng giảiquyết và biết lựa chọn công cụ thích hợp

o Đánh giá khả năng làm việc theo nhóm

o Đánh giá qua đối thoại

- Do đặc thù của môn Tin học nên việc kiểm tra đánh giábao gồm cả lí thuyết và thực hành, hình thức có thể là tựluận hoặc trắc nghiệm khách quan

3 Vận dụng theo đặc điểm nhà trường, địa phương, các loại đối tượng học sinh

- Xuất phát từ tình hình thực tế của giáo dục nước ta và đặctrưng của môn học nên việc tổ chức dạy học và phươngpháp dạy học cần phải thực hiện một cách linh hoạt, vớinhững hình thức đa dạng để đảm bảo được yêu cầu phổ cập

và nâng cao, nếu có điều kiện

9

Nếu có đủ máy tính, bài thực hành được dạy ở phòng máy,

mỗi học sinh một máy

Trường hợp không có đủ cho mỗi học sinh một máy hoặc

do yêu cầu của bài học thì có thể cho học sinh học và thực

hành theo nhóm

Nếu có điều kiện nên bố trí một số giờ cho học sinh đi

tham quan các cơ sở công nghệ thông tin

- Giáo viên cần cho học sinh thực hành các đề tài thiết thực

liên quan đến học tập của bản thân và cuộc sống xã hội của

địa phương

- Những trường có điều kiện nên khuyến khích học sinh lựa

chọn các chủ đề tự chọn về Tin học

- Ở Tiểu học, Tin học là môn học tự chọn (không bắt buộc)

nên dạy từ lớp nào là tuỳ thuộc vào điều kiện của từng địa

phương Tuy nhiên, chương trình ở cấp Tiểu học dưới đây

phù hợp với lứa tuổi từ lớp 3 trở lên Vì thế các nội dung

tương ứng trong chương trình được đặt tên là phần I, phần

II, phần III Ví dụ, có thể có phương án triển khai chương

trình như sau: phần I cho lớp 3, phần II cho lớp 4 và phần

III cho lớp 5

- Ở Trung học cơ sở, Tin học là môn học tự chọn (bắt

buộc), các nội dung tương ứng trong chương trình được đặt

tên là phần I, II, III và IV Trường hợp triển khai dạy học

bắt đầu từ lớp 6 thì tương ứng với phần I, II, III và IV làcác lớp 6, 7 , 8 và 9 Trong trường hợp do điều kiện thực tế

về giáo viên, trang thiết bị khi được phép của Bộ Giáodục và Đào tạo thì chương trình này có thể triển khai khôngphải bắt đầu từ lớp 6 và không bắt buộc phải học hết tất cảcác phần

- Vì ở Tiểu học và Trung học cơ sở, Tin học là môn tựchọn nên chương trình môn Tin học ở THPT được xâydựng trên giả thiết là học sinh chưa được học Tin học ở cấphọc dưới

- Bên cạnh những kiến thức đã được xây dựng cho từngcấp học, dưới đây là một số nội dung có thể lựa chọn đểdạy trong các chủ đề tự chọn:

Đồ hoạThiết kế nhờ máy tínhPhần mềm trình chiếuSoạn thảo văn bản nâng caoChế bản điện tử

Bảng tính điện tửThuật toán Lập trình

Cơ sở dữ liệu

Đa phương tiệnInternet

10

Thiết kế trang Web

VI CHUẨN KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG

2 Bước đầu làm quen với

máy tính

Kiến thức

•Gọi tên các thiết bị máy tính thông dụng

•Quan sát một máy tính làm việc: lúc khởi động, sự thayđổi của các đèn tín hiệu, sự trình diễn trên màn hình, nhạchiệu, các biểu tượng, cửa sổ làm việc

Kĩ năng

•Biết khởi động máy và tắt máy đúng qui trình

•Nhận và chọn biểu tượng bằng chuột

- Cho học sinh quan sát một máy tính cụthể

- Nên cho học sinh tham quan cơ quan

có sử dụng máy tính

3 Sử dụng phần mềm trò

•Biết cách khởi động/ra khỏi các trò chơi đã lựa chọn

•Biết luật chơi của các trò chơi đơn giản - Phần mềm trò chơi là tuỳ chọn nhưngphải chú ý tới tính đa mục đích của trò

chơi: giải trí, học tập và rèn nhân cách

•Quan sát phím được gõ, được nhấn_giữ và hiển thị tươngứng trên màn hình.

•Thực hiện được thao tác đưa đĩa (đĩa mềm, CD) vào ổđĩa và truy cập các chương trình trong các ổ C:, ổ A: và ổ

CD

- Có thể sử dụng các phần mềmMARIO, TOUCH TYPPING

5 Soạn thảo văn bản đơn

•Biết tô màu theo mẫu, chọn màu đúng với màu mẫu.

•Biết mở một trang vẽ mới

•Nhận biết các công cụ vẽ hình đơn giản

Kĩ năng

•Vẽ được các đồ vật đơn giản

- Hình mẫu và hình cần tô được cho sẵntrên cùng một trang vẽ

• Sử dụng được một số thiết bị ngoại vi như chuột, bàn phím.

3 Soạn thảo văn bản

•Ghi được văn bản đã có sẵn

- Ghi tệp văn bản có sẵn (lệnh Save)

15

•Biết một số phím đàn bằng kích chuột hoặc gõ bàn phím.

•Biết chọn, mở nghe một vài tệp nhạc có sẵn trong phần giới thiệu của phần mềm âm nhạc đã được lựa chọn

Kĩ năng

•Gõ một số phím của đàn mô phỏng và ghi lại thành tệp

Mở lại các tệp đã ghi để nghe

- Có thể chọn một trong 2 phần mềm Aldo's Pianito 1.1 hoặc Play It! (Trong

bộ Microsoft Plus! for Kids)

- Hướng dẫn học sinh gõ tên tệp

•Biết tính toán các biểu thức số học

(MSWLOGO)

16

3 Soạn thảo văn bản. Kiến thức

•Biết biểu tượng (icon) và chức năng của mỗi công cụ cơbản trên thanh công cụ

•Biết chọn vùng văn bản và các thao tác cắt, dán, dichuyển vùng đã chọn

•Biết tạo bảng trong văn bản, căn trái/phải/giữa trong các

17

CHỦ ĐỀ MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT GHI CHÚ

•Soạn thảo được một đoạn văn bản có sử dụng thanh công

cụ và các thao tác sao chép, cắt, dán Tạo được bảng trongvăn bản Chèn được ảnh vào văn bản

•Trình bày các sản phẩm hợp quy cách, có thẩm mĩ

4 Khai thác phần mềm vi

thế giới (LOGO)

Kiến thức

•Hiểu được sự tiện dụng của lệnh lặp (Repeat)

•Hiểu được việc mô tả một hành động bằng các câu lệnhđơn

•Hiểu được việc mô tả một dãy hành động bằng nhómlệnh trong một thủ tục

•Biết được cấu trúc của một thủ tục

•Biết viết các thủ tục đơn giản

Kĩ năng

•Sử dụng thành thạo các lệnh cơ bản: (tiến (Forward),quay trái(Left), quay phải (Right), xoá màn hình(ClearScreen)

•Viết được một số thủ tục đơn giản

•Vẽ được một số hình đơn giản bằng cách dùng lệnh vàthủ tục

- Có thể dùng các chương trình mẫu cótrong phần mềm MSWLogo

- Cũng có thể dùng các ví dụ trong sáchThe Great Logo Adventure

- Một số thuật ngữ mới: lệnh, thủ tục,chương trình, nhóm lệnh, được giảithích thông qua ví dụ có trong phầnmềm

18

•Biết khái niệm ban đầu về thông tin và dữ liệu

•Biết sơ lược về cấu trúc của máy tính điện tử

•Biết được Tin học là một khoa học xử lí thông tin bằngmáy tính điện tử

- Giới thiệu các dạng thông tin, dữ liệu

- Giới thiệu cấu trúc MTĐT: thiết bị ngoại

vi và một số chức năng của các bộ phậnchính của MTĐT Điểm qua một số đặcthù của MTĐT: tốc độ, ánh sáng,

- Giới thiệu các ứng dụng của MTĐT

- Giới thiệu các thiết bị ngoại vi thôngdụng và cách sử dụng tại phòng máy

Hệ điều hành

1 Khái niệm về hệ

điều hành

Kiến thức

•Biết được chức năng của hệ điều hành

•Biết được qui trình làm việc với hệ điều hành, vào/ra

hệ điều hành

Kỹ năng

•Giao tiếp được với hệ điều hành

- Sử dụng một hệ điều hành thông dụngnhư WINDOWS

- HS cần đạt: thực hiện được một số lệnhchủ yếu qua bảng chọn; biết trả lời một sốyêu cầu của hệ điều hành

2 Tệp và thư mục Kiến thức

•Hiểu được khái niệm tệp, thư mục và đường dẫn

•Hiểu một số thao tác liên quan đến tệp và thư mục

Soạn thảo văn bản

- Nêu được tính năng ưu việt của soạn thảo văn bản bằng máy tính

2 Soạn thảo văn bản

tiếng Việt

Kiến thức

•Biết gõ văn bản và văn bản tiếng Việt

•Biết cách định dạng trang văn bản như căn lề, phôngchữ, kiểu chữ, cỡ chữ

•Biết cách sao chép, cắt dán đoạn văn bản

•Biết cách ghi văn bản thành tệp

- Cần xây dựng các bài thực hành và tổ chức thực hiện tại phòng máy để học sinh đạt được những kĩ năng theo yêu cầu

•Biết cách tạo bảng; chỉnh độ rộng của hàng, cột

•Biết cách: chèn, xoá, tách, gộp các ô, hàng và cột - Chưa đặt ra yêu cầu trang trí bảng.

20

- Nên cho học sinh làm một bài báo tường

có tranh, ảnh minh hoạ

Khai thác phần mềm HT

Kiến thức

•Biết cách sử dụng phần mềm học tập đã lựa chọn - Lựa chọn phần mềm học tập theo hướng dẫn thực hiện chương trình

21

2 Làm việc với bảng

tính điện tử

Kiến thức

•Biết các chức năng chủ yếu của phần mềm bảng tính

•Biết nhập dữ liệu, sử dụng lệnh COPY dữ liệu

•Biết sắp xếp một trang tính (hay một vùng) dữ liệu.

•Biết tìm kiếm bằng lệnh lọc (Filter) dữ liệu.

Kĩ năng

•Thực hiện được sắp xếp, tìm kiếm và lọc dữ liệu

- Nêu một số ví dụ quản lí quen thuộctrong trường

•Biết được khái niệm bài toán, thuật toán.

•Biết rằng có thể mô tả thuật toán bằng cách liệt kê cácbước hoặc sơ đồ khối

•Biết được một chương trình là mô tả của một thuậttoán trên một ngôn ngữ cụ thể

Kĩ năng

•Mô tả được thuật toán đơn giản bằng liệt kê các bước

- Nên chọn thuật toán của bài toán gầngũi, quen thuộc với học sinh

2 Chương trình TP

đơn giản

Kiến thức

•Biết sơ bộ về ngôn ngữ lập trình Pascal

•Biết cấu trúc của một chương trình TP: cấu trúc chung

và các thành phần

•Biết các thành phần cơ sở của ngôn ngữ Pascal

•Hiểu được một số kiểu dữ liệu chuẩn

•Hiểu được cách khai báo biến

•Biết được các khái niệm: phép toán, biểu thức số học,hàm số học chuẩn, biểu thức quan hệ

- Có thể sử dụng ngôn ngữ lập trình kháctheo hướng dẫn thực hiện chương trình

- Minh hoạ các khái niệm bằng mộtchương trình TP đơn giản

- Cần xây dựng các bài thực hành và tổchức thực hiện tại phòng máy để học sinhđạt được những kỹ năng theo yêu cầu

25