Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc - Những thành tựu to lớn của nhân dân Liên Xô trong công cuộc hàn gắn các vết th-ơng chiến tranh khôi phục nền kinh tế và sau đó tiếp tục xây dựng cơ sở
Trang 1Phần I: Ngày soạn: 22/8/2010
lịch sử thế gới hiện đại từ năm 1945 đến nay
thế giới thứ II
Tiết 1
đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc
- Những thành tựu to lớn của nhân dân Liên Xô trong công cuộc hàn gắn các vết
th-ơng chiến tranh khôi phục nền kinh tế và sau đó tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội
2 Kĩ năng:
Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích và nhận định các sự kiện, các vấn đề lịch sử
3 Thái độ:
- Khẳng định những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
- Trân trọng mối quan hệ hữu nghị truyền thống giữa nớc ta và Liên bang Nga
II Chuẩn bị:
- Bản đồ Liên Xô và các nớc Đông Âu
- Tranh ảnh tiêu biểu về Liên Xô
III Tiến trình lên lớp:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Trong chơng trình lịch sử lớp 8 (Phần thế giới), em đã đợc học những nội dung gì?
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài mới:
Sau khi chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Liên Xô bắt tay vào công cuộc khôi phục kinh tế Nhờ tinh thần lao động dũng cảm, sáng tạo, Liên Xô đã đạt nhiều thành tựu rực rỡ
Hoạt động 1: LIÊN XÔ
Mục tiêu: Biết đợc tình hình Liên Xô và kết quả công cuộc khôi phục kinh tế sau
chiến tranh
Tổ chức thực hiện:
Em hãy chỉ rõ vai trò của Liên Xô trong
cuộc chiến tranh thế giới thứ II
- Tình hình Liên Xô sau chiến tranh thế
giới thứ II nh thế nào ?
- Em hãy cho ví dụ cụ thể để chứng minh
những tổn thất mà Liên Xô gặp phải
1 Công cuộc khôi phục kinh tế sau chiến tranh (1945 - 1950)
a Hoàn cảnh:
Tổn thất nặng nề trong chiến tranh chống phát xít
Trang 2- Đứng trớc những khó khăn đó, Liên Xô
đã có biện pháp gì để đối phó ?
- Công cuộc khôi phục kinh tế, hàn gắn
viết thơng chiến tranh ở Liên Xô đạt đợc
những kết quả nh thế nào?
Việc Liên Xô chế tạo bom nguyên tử có
ý nghĩa gì ?
- Đánh dấu sự phát triển vợt bậc về
KHKT
- Phá vỡ thế độc quyền của Mĩ
- Tạo sức mạnh cho lực lợng CNXH
b Biện pháp:
Đề ra kế hoạch 5 năm lần thứ 4 (1946 - 1950)
c Kết quả:
- Kế hoạch 5 năm lần thứ 4 thắng lợi, hoan f thành vợt mức trớc thời hạn là 9 tháng
- Công nghiệp tăng 73%, một số ngành nông nghiệp vợt mức trớc chiến tranh
- 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử
Hoạt động 2: Tiếp tục công cuộc xây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội (Từ năm 1950 đến đầu những năm 1970 của thế kỷ XX)
Mục tiêu: Trình bày đợc những kết quả chủ yếu trong công cuộc xây dựng cơ sở vật
chất, kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội (Từ năm 1950 đến đầu những năm 1970 của thế kỷ XX)
Tổ chức thực hiện:
Hãy nêu những thành tựu chủ yếu của
Liên Xô về kinh tế ?
Những thành tựu Liên Xô đạt đợc về
KHKT?
- Cho HS quan sát H1 - SGK
- Tàu Phơng Đông bay quanh trái đất mất
180 phút, V = 280000 km/h
- Chính sách đối ngoại của Liên Xô trong
thập niên 50 - 70 của thế kỷ XX là gì ?
* Thảo luận:
Vì sao nói Liên Xô là trụ cột của hoà
bình thế giới?
a Kinh tế:
- Thực hiện các kế hoạch dài hạn nhằm:
+ Phát triển công nghiệp nặng + Thâm canh trong nông nghiệp + Đẩy mạnh KHKT
+ Tăng cờng quốc phòng
- Sản xuất CN tăng 9,6%
- Đứng thứ 2 thế giới
- Chiếm 20% sản lợng CNTG
b Khoa học kỹ thuật
- 1957 phóng thành công vệ tinh nhân tạo
- 1961 phóng tàu "Phơng Đông" bay vòng quanh trái đất
c Đối ngoại:
- Thực hiện chính sách chung sống hoà bình
- Quan hệ hữu nghị với các nớc
- Tích cực ủng hộ PTCM thế giới
4 Củng cố:
Qua sách báo đã đọc, em hãy kể về một số chuyến bay của các nhà du hành vũ trụ Liên Xô trong những năm 1960 của thế kỷ XX
- Hãy nêu những cơ sở hình thành hệ thống XHCN
- Hãy trình bày mục đích ra đời và những thành tích của Hội đồng tơng trợ kinh tế trong những năm 1951 - 1973
5.Hớng dẫn về nhà:
Trang 3- Híng dÉn HS vÒ nhµ häc bµi cò, so¹n bµi míi §«ng ¢u vµ su tÇm mét sè tranh ¶nh tiªu biÓu cña c¸c níc §«ng ¢u (1945- 1970)
Trang 4Tiết: 2 Ngày soạn: 05/9/2010
Bài 1: Liên Xô và các nớc Đông âu từ năm 1945
đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX (t2)
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc
- Những thắng lợi có ý nghĩa lịch sử của nhân dân các nớc Đông Âu sau năm 1945 Giành thắng lợi trong cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, thiết lập chế độ dân chủ nhân dân và tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội
2 Kỷ năng:
Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích và nhận định các sự kiện, các vấn đề lịch sử
3.Thái độ:
Tăng cờng tình đoàn kết hữu nghị và đẩy mạnh sự hợp tác phát triển giữa Việt Nam
và các nớc Đông Âu để phục vụ công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá của đất nớc ta
II Chuẩn bị: - Bản đồ Liên Xô và các nớc Đông Âu
III Tiến trình lên lớp:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Hãy nêu những thành tựu chủ yếu của Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1950 đến đầu những năm 1970 của thế kỷ XX
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài mới:
Cùng với hồng quân Liên Xô, nhân dân các nớc Đông Âu đã tiêu diệt bọn phát xít, giành chính quyền và bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, các nớc Đông Âu đã đạt đợc những thành tựu gì
1 Sự ra đời của các nớc dân chủ nhân dân Đông Âu:
Mục tiêu: Biết đợc tình hình các nớc Đông Âu sau chiến tranh thế gới thứ II.
Tổ chức thực hiện:
- Các nớc dân chủ nhân dân Đông Âu đã
ra đời trong hoàn cảnh nào ?
- Hãy kể tên các nớc DCND đợc thành
lập ở Đông Âu, các nớc Đông Âu
- Để hoàn thành cuộc cách mạng
DCND, các nớc Đông Âu đã thực hiện
những nhiệm vụ gì ?
1 Sự ra đời của các nớc dân chủ nhân dân
Đông Âu:
- Nhờ sự giúp đỡ của Hồng quân Liên Xô, các nớc Đông Âu đã tiêu diệt bọn phát xít, giành chính quyền
- Từ cuối năm 1944 - 1946, thành lập các nớc dân chủ nhân dân
- Hoàn thành CM DCND (từ 1945-1949):
+ Xây dựng bộ máy chính quyền DCND + Cải cách ruộng đất
+ Quốc hữu hoá xí nghiệp của t sản + Ban hành quyền tự do dân chủ
Trang 5Hoạt động 2: 2.Tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội (Từ năm 1950 đầu năm
1970 của thế kỷ XX)
Mục tiêu: Trình bày đợc những kết quả đạt đợc trong công cuộc xây dựng CNXH ở
Đông Âu
Tổ chức thực hiện:
Các nớc Đông Âu xây dựng CNXH trong
hoàn cảnh nào ?
+ Cơ sở vật chất kỹ thuật lạc hậu
+ Đế quốc phá hoại
+ Phản động chống phá
- Những nhiệm vụ chính của các nớc Đông
Âu trong công cuộc xây dựng CNXH là
gì?
- Hãy nêu những thành tựu mà các nớc
Đông Âu đã đạt đuợc trong công cuộc xây
dựng CNXH
a Nhiệm vụ:
- Xoá bỏ sự bóc lột của giai cấp t sản
- Phát triển hợp tác xác
- Tiến hành công nghiệp hoá
b Thành tựu:
- Trở thành nững nớc công - nông nghiệp
- Bộ mặt KT - XH thay đổi
Hoạt động 3: III Sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa
Mục tiêu:Nắm đợc sự ra đời của hệ thống XHCN trên thế giới.
Tổ chức thực hiện:
- Hãy nêu những cơ sở hình thành hệ thống
XHCN
+ Hợp tác nhiều bên
+ Phân công và chuyên môn hoá trong sản
xuất CN, NN
- Trình bày mục đích ra đời và những thành
tích của SEV trong những năm 1951 -
1973
+ 1991 SEV ngừng hoạt động do khép kín
không hoà nhập nền kinh tế thế giới
- Bao cấp, phân công sản xuất không hợp
lý
=> Quan hệ Việt Nam - Đông Âu vẫn duy
trì, VD: CHLB Đức giúp Việt Nam về giáo
dục, văn hoá, kỹ thuật
III Sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa
- 8/1/1949 Hội đồng tơng trợ kinh tế (SEV) thành lập
+ Đẩy mạnh sự hợp tác, giúp đỡ lẫu nhau + Đánh dấu sự hình thành hệ thống XHCN
*Kết quả của SEV từ 1951-1973:
- Tốc độ tăng trởng sản xuất công nghiệp đạt 10%
- Thu nhập quốc danh tăng 5,7 lần
- Liên Xô đóng vai trò quan trọng
- 5/1955 tổ chức hiệp ớc Vác-sa-va thành lập
4 Củng cố:
Hãy nêu những cơ sở hình thành hệ thống XHCN?
5.Hớng dẫn về nhà:
- Hớng dẫn HS về nhà học bài cũ, soạn bài mới Tìm hiểu quá trình khủng hoảng và sụp đổ của chế độ XHCN ở các nớc Đông Âu đã diễn ra nh thế nào?
Trang 6Tiết 3 Ngày soạn:12/9/2010
Đến đầu những năm 1990 của thế kỷ XX
I Mục tiêu:
1 Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc
Học sinh cần hiểu rõ những nét chính của giá trình khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở Liên Xô và Đông Âu (Từ giữa những năm 1970 đến đầu thập kỷ 90 của thế kỷ XX)
2 Kỷ năng:
Rèn luyện cho HS kỹ năng phân tích và nhận định các sự kiện, các vấn đề lịch sử
3.Thái độ:
- HS cần thấy rõ sự khủng hoảng và tan rã của Liên Xô và Đông Âu cũng ảnh hởng tới Việt Nam, nhng chúng ta đã tiến hành đổi mới, thắng lợi trong gần 2 thập kỷ qua
- Các em tin tởng vào con đờng Đảng ta đã chọn, đó là công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hớng XHCN
II Chuẩn bị:
- Bản đồ Liên Xô và các nớc Đông Âu
- T liệu lịch sử về Liên Xô và Đông Âu
IIII Tiến trình lên lớp:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
1 Nêu những thành tựu các nớc Đông Âu đã đạt đợc trong quá trình xây dựng CNXH?
2 Nêu những cơ sở hình thành hệ thống XHCN
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài mới:
Từ giữa những năm 1970 và thập kỷ 80 của thế kỷ XX, Liên Xô và các nớc Đông Âu lâm vào tình trạng khủng hoảng kinh tế dẫn tới sự khủng hoảng chính trị trầm trọng và sự sụp đổ của Liên Xô, các nớc Đông Âu Hôm nay, chúng ta nghiên cứu về sự khủng hoảng
và tan rã của Liên Xô và các nớc Đông Âu
Hoạt động 1: I Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô Viết
Mục tiêu: Biết đợc nguyên nhân quá trình khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô
viết
Tổ chức thực hiện:
- Yêu cầu HS đọc từ năm 1973 toàn
diện "
Bối cảnh đa đến khủng hoảng ở Liên Xô
- Mô hình CNXH vốn có nhiều thiếu sót
I Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô Viết
1 Bối cảnh lịch sử:
- Năm 1973 khủng hoảng dầu mỏ
- Đầu năm 1980, Liên Xô khó khăn về sản xuất
và đời sống -> đất nớc khủng hoảng toàn diện
Trang 7và sai lầm, cản trở sự đi lên của đất nớc.
- Bối cảnh lịch sử nh thế đã tác động gì
đến nền kinh tế của Liên Xô ?
- Sản xuất CN& NN trì trệ
- Lơng thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng
khan hiếm
- Đời sống nhân dân giảm sút
=> Trớc tình hình đó, đòi hỏi Liên Xô
phải làm gì?
Cải tổ
Tiến trình cải tổ của Liên Xô diễn ran
nh thế nào? tìm hiểu mục 2
- Công cuộc cải tổ ở Liên Xô diễn ra nh
thế nào?
- Nội dung cải tổ ở Liên Xô là gì?
Cải tổ có thành công không ? Vì sao?
Không thành công, do chuẩn bị không
chu đáo, thiếu đờng lối chiến lợc
- Kết quả của công cuộc cải tổ ở Liên
Xô nh thế nào?
GV phóng to lợc đồ các nớc SNG, chỉ rõ
10 nớc Cộng hoà và Liên bang Nga
2 Diễn biến
- 3/1985 Goóc- Ba- chốp đề ra đờng lối cải tổ
* Nội dung cải tổ:
- KT cha thực hiện đợc
- CT: Quyền lực tập trung vào tổng thống + Đa nguyên về chính trị
+ Xoá bỏ sự lãnh đạo độc quyền của ĐCS + Tuyên bố dân chủ và công khai mọi mặt
3 Kết quả:
- Đất nớc khủng hoảng và rối loạn
- Mâu thuẫn sắc tộc bùng nổ, nhiều cuộc bãi công, nhiều nớc cộng hoà đòi li khai
- 19/8/1991 đảo chính Gooc-ba-chốp không thành gây hậu quả nghiêm trọng
- Đảng CS Liên Xô bị đình chỉ hoạt động
- 21/12/1991, 11 nớc cộng hoà li khai hình thành cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG)
- Liên xô bị sụp đổ sau 74 năm tồn tại
HĐ 2: II Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở các nớc Đông Âu
Mục tiêu: Biết đợc sự khủng hoảng và tan rã của chế độ XHCN ở các nớc Đông Âu.
Tổ chức thực hiện:
- Em hãy trình bày quá trình khủng
hoảng và sụp đổ của chế độ XHCN ở
các nớc Đông Âu
- Liên Xô sụp đổ, các nớc cộng hoà của
Liên Xô cũ có 1000 tổ chức, ĐCS mất
quyền thống trị
- Hậu quả của cuộc khủng hoảng ở các
nớc Đông Âu nh thế nào?
II Cuộc khủng hoảng và tan rã của chế độ
XHCN ở các nớc Đông Âu 1 *Quá trình khủng hoảng:
- Cuối những năm 1970 và đầu năm 80 các nớc
Đông Âu khủng hoảng kinh tế, chính trị gay gắt
- Cuối 1988, cuộc khủng hoảng tới đỉnh cao + Bắt đầu từ Ba Lan -> Đông Âu
+ Mũi nhọn đấu tranh nhằm vào ĐCS
*Kết quả:
- ĐCS mất quyền lãnh đạo
Trang 8Sự sụp đổ của các nớc Đông Âu dẫn đến
hậu quả nghiêm trọng nh thế nào?
Đây là tổn thất nặng nề với phong trào
CMTG và các lực lợng tiến bộ, các dân
tộc bị áp bức đang đấu tranh cho hoà
bình và độc lập dân tộc
* Thảo luận nhóm:
Nguyên nhân sụp đổ của Liên Xô và các
nớc Đông Âu?
- Mô hình CNXH có nhiều khuyết tật,
cơ chế quan liêu bao cấp, thiếu dân chủ
và công bằng xã hội
- Những khuyết tật duy trì quá lâu làm
CNXH ra rời tiến bộ văn minh của thế
giới => khủng hoảng về kinh tế, xã hội
- Sự chống phá của CNĐQ và các thế
lực chống CNXH
- Thực hiện đa nguyên chính trị
- Các thế lực chống CNXH nắm chính quyền
- 1989 chế độ XHCN sụp đổ ở Đông Âu
- Sự sụp đổ của chế độ XHCN ở Đông Âu và Liên Xô đã chấm dứt sự tồn tại của hệ thống XHCN ( 28/06/1991 SEV ngùng hoạt động và 01/07/91 tổ chức hiệp ớc Vac sa va giải tán)
4 Củng cố:
Em hãy trình bày quá trình khủng hoảng và tan rã của các nớc XHCN ở Đông Âu
5.Hớng dẫn về nhà:
- Học bài cũ, soạn bài mới và tìm hiểu các giai đoạn phát triển của phong trào giải phóng dân tộc từ sau năm 1945 và một số sự kiện lịch sử tiêu biểu của mỗi giai đoạn
Trang 9
-Ngày soạn:18/9/2010 Tiết 4:
Ch ơng I: các nớc á, phi, mĩ la tinh từ 1945 đến nay
Bài 3: Quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc
và sự tan rã của hệ thống thuộc địa
I Mục tiêu:
1 Kiến thức:
- Quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc và sự tan rã của hệ thống thuộc địa ở châu
á, Phi và Mĩ la tinh
- Những diễn biến của quá trình đấu tranh giải phóng dân tộc
2 Kỷ năng:
Rèn luyện cho HS phơng pháp t duy, lôgic khái quát tổng hợp, phân tích các sự kiện lịch sử và kĩ năng sử dụng bản đồ
3.Thái độ:
Nâng cao lòng tự hào dân tộc vì nữa sau thế kỷ XX, chúng ta đã đánh thắng 2 đế quốc lớn mạnh là Pháp và Mĩ
II Chuẩn bị:
- Bản đồ thế giới, châu á, châu Phi và Mĩ la tinh
III Tiến trình lên lớp:
1 ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ:
Hãy nêu quá trình khủng hoảng và sụp đổ của các nớc XHCN ở Đông Âu
3 Bài mới:
*Giới thiệu bài mới:
Sau chiến tranh thế giới thứ II, cao trào đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra sôi nổi ở châu á, Phi và Mĩ la tinh làm cho hệ thống thuộc địa của CNĐQ tan ra từng mảnh lớn và
đi tới sụp đổ hoàn toàn
Hoạt động 1: I Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 1960 của thế kỷ XX Mục tiêu: Biết đợc một số nét chính về quá trình giành độc lập ở các nớc á, Phi , Mỹ
la-tinh từ sau chiến tranh thế giới thứ 2 đến những năm 60 của thế kỷ XX
Tổ chức thực hiện:
- Em hãy trình bày phong trào đấu tranh
ở châu á, Phi và Mĩ la tinh từ 1945 -
1960 của thế kỷ XX?
I Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 1960 của thế kỷ XX
* Châu á:Phong trào đấu tanh từ Đông Nam
á với những thắng lợi trong các cuộc khởi nghĩa giành chính quyền và tuyên bố độc lập ở các nớc:
- Inđônêxia tuyên bố độc lập 17/8/1945
Trang 10Năm 1960: 17 nớc châu Phi giành độc
lập thuộc "Năm châu Phi"
* 1963, LHQ thông qua TN về thủ tiêu
hoàn toàn các hình thức của chế độ phân
biệt chủng tộc
- Việt Nam tuyên bố độc lập 02/9/1945
- Lào tuyên bố độc lập 12/10/1945
b Châu Phi:
- Ai Cập 1952
- Angiêri: 1954 - 1962
- 1960: 17 nớc Châu Phi giành độc lập
* Mĩ latinh:
- Cu ba: 1959
=> Hệ thống thuộc địa của CNĐQ căn bản bị sụp đổ
Hoạt động 2: II Giai đoạn từ giữa những năm 1960 đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX
Mục tiêu: nắm đợc phong trào đấu tranh giành độc lập ở Châu Phi từ giữa những
năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX
Tổ chức thực hiện:
- Trình bày phong trào đấu tranh giải
phóng dân tộc trên thế giới (60 - 70 của
thế kỷ XX)
II Giai đoạn từ giữa những năm 1960 đến giữa những năm 70 của thế kỷ XX - Đầu
những năm 60 nhân dân một số nớc châu Phi giành độc lập khỏi ách thống trị của Bồ Đào Nha
+ Ghi-nê- Bit -Xao (9/1974) + Mô - dăm-bích (6/1975) + ăng - gô - la (11/1975)
Hoạt động 3: III Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỷ XX.
Mục tiêu: Biết đợc những nét chính về phong trào giành độc lập ở các nớc á, Phi,
Mỹ La-tinh từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỷ XX
Tổ chức thực hiện:
Em hãy trình bày phong trào đấu tranh
giải phóng dân tộc trên thế giới (Từ giữa
những năm 70 đến giữa những năm 90
của thế kỷ XX)
- 4/1991 Nenxơn Manđêla trở thành
tổng thống da đen đầu tiên của Cộng
hoà Nam Phi
- Thắng lợi này có ý nghĩa lịch sử quan
trọng đánh dấu sự tan rã của chế độ
III Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỷ XX
- Cuộc đấu tranh xoá bỏ chếđọ phân biệt chủng tộc tập trung ở 3 nớc miền Nam Châu Phi:
Rô-đê-di-a, Tây nam Phi và Cộng hoà Nam Phi
- Sau nhiều năm đấu tranh ngoan cờng của ngời
da đen chế đọ phân biệt chủng tộc đã bị xoá bỏ,
đặc biệt là ở cộng hoà Nam Phi (1993 chế độ A-pac-thai đã bị xoá bỏ hoàn toàn N.Man-đê-la