Số phận con người THI GVDG

KHỞI ĐỘNG Hình thức: cả lớp Kĩ thuật: Tia chớp GV tổ chức cho HS tham gia trò chơi: Nước Nga trong trái tim tôi. + Cách chơi: GV chiếu cho HS xem một số hình ảnh về nươc Nga rồi yêu cầu học sinh nhận diệngọi tên. CH1: Em hãy quan sát các hình ảnh và cho biết đây là đâu? Là cái gì? CH2: Em hãy lắng nghe và cho cô biết tên của bài hát? HS trả lời đúng, GV phát thưởng. Trên cơ sở đó GV dẫn dắt vào bài

Trang 1

Ngày soạn: 05/03/2018

Tiết 82 SỐ PHẬN CON NGƯỜI

(Sô-lô-khốp)

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1 Kiến thức: Giúp học sinh:

- Nắm vững cuộc đời và sự nghiệp của Sôlôkhôp

- Có những kiến thức chung về tác phẩm Số phận con người (hoàn cảnh ra đời,

tóm tắt) và vị trí đoạn trích

- Hiểu được sự thật khốc liệt của chiến tranh và bản lĩnh vượt lên trên số phận của người lính Xô viết thời hậu chiến; tính cách Nga kiên cường thông qua việc bước đầu tìm hiểu hoàn cảnh và tâm trạng của nhân vật chính Xô-cô-lôp

- Bút pháp hiện thực táo bạo và nghệ thuật truyện ngắn của Sô-lô-khốp (xây dựng cốt truyện, chi tiết, nhân vật )

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng đọc- hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại (văn bản tự sự, truyện dịch)

- Kĩ năng giải quyết tình huống, tư duy sáng tạo trong việc thực hiện các nội dung của bài học

- Kĩ năng vận dụng những kiến thức đã học để viết đoạn văn nghị luận về số phận con người; rút ra những bài học về cách sống từ bài học và liên hệ, vận dụng vào thực tiễn cuộc sống của bản thân

3 Thái độ:

- Biết đồng cảm, chia sẻ với những con người có số phận không may mắn

- Có tấm lòng nhân hậu, chan chứa yêu thương

- Tin tưởng rằng với ý chí, nghị lực và tấm lòng nhân ái con người có thể khắc phục mọi khó khăn gian khổ, vượt qua số phận éo le

4 Định hướng năng lực:

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lực hợp tác

- Năng lực tự học

- Năng lực sáng tạo

- Năng lực giao tiếp tiếng Việt

- Năng lực cảm thụ thẩm mĩ

II BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ:

Hoạt động/

Nội dung

Hình thành

kiến thức

(tìm hiểu

chung)

- Biết những nét chính về tác giả Sô-lô-khốp

- Nhận ra hoàn cảnh sáng tác tác phẩm “Số

- Hiểu được những biểu hiện của phong cách nghệ thuật Sô-lô-khốp

- Hiểu được tác động của

- Vận dụng những hiểu biết về tác giả, tác phẩm để phân tích đoạn trích

Trang 2

phận con người”

- Xác định vị trí đoạn trích

hoàn cảnh ra đời đến việc thể hiện nội dung

tư tưởng của tác phẩm

- Nhận xét về phong cách nghệ thuật tác giả Sô-lô-khốp

- Vận dụng những hiểu biết về hoàn cảnh lịch sử,

xã hội để lí giải nhân vật,

so sánh với những tp khác cùng chủ đề

Hình thành

kiến thức

(đọc hiểu)

- Xác định các chi tiết trong tác phẩm liên quan đến hình tượng nhân vật Xô-cô-lốp

(trong chiến tranh và sau chiến tranh)

- Hiểu được ý nghĩa của các chi tiết về nhân vật Xô-cô-lốp

- Đánh giá, khái quát về số phận của nhân vật Xô-cô-lốp

- Vận dụng những hiểu biết

về nhân vật và tác phẩm để viết bài làm văn nghị luận văn học (phân tích nhân vật)

Luyện tập

Vận dụng

- Xác định được những việc sẽ làm nếu ở vào hoàn cảnh tương tự của nhân vật

- Viết được đoạn văn giải quyết tình huống nếu ở vào hoàn cảnh tương tự của nhân vật

- Từ việc phân tích nhân vật HS biết liên hệ, rút ra những bài học cho bản thân, biết điều chỉnh những suy nghĩ, hành vi của bản thân để hoàn thiện mình

Tìm tòi,

mở rộng

- Nêu được những câu thơ, đoạn văn viết về chiến tranh và những mất mát đau thương mà

nó gây ra cho con người qua những tác phẩm văn học

- Viết được đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật Xô –

cô –lốp

- Viết tiếp về cuộc sống tương lai của hai bố con Xô-cô-lốp bằng một đoạn văn

III CHUẨN BỊ:

1 Học sinh: Tìm hiểu trước khi học, đọc tác phẩm, soạn bài, sgk

2 Giáo viên: SGK và sách chuẩn kiến thức Ngữ văn12, thiết kế kế hoạch dạy học, bảng phụ, máy tính, tivi, phiếu học tập,

IV PHƯƠNG PHÁP- KĨ THUẬT DẠY HỌC:

1 Phương pháp

Trang 3

- Tổ chức HS thuyết trình trước lớp.

- Định hướng HS phân tích bằng câu hỏi gợi mở, câu hỏi nêu vấn đề

- Tổ chức HS tự bộc lộ tự nhận thức bằng các hoạt động liên hệ

- Tổ chức cho HS hợp tác, chia sẻ thông tin

2 Kĩ thuật dạy học

- Kĩ thuật viết tích cực

- Thông tin phản hồi trong quá trình dạy học

- Kỹ thuật tia chớp

- Kỹ thuật chia nhóm; giao nhiệm vụ

- Kỹ thuật đặt câu hỏi

V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp

2 Dạy bài mới

Kĩ năng/ năng lực cần đạt HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG

Hình thức: cả lớp

Kĩ thuật: Tia chớp

- GV tổ chức cho HS tham gia trò

chơi: Nước Nga trong trái tim tôi.

+ Cách chơi: GV chiếu cho HS xem

một số hình ảnh về nươc Nga rồi

yêu cầu học sinh nhận diện/gọi tên

CH1: Em hãy quan sát các hình

ảnh và cho biết đây là đâu? Là cái

gì?

CH2: Em hãy lắng nghe và cho cô

biết tên của bài hát?

HS trả lời đúng, GV phát thưởng

- Trên cơ sở đó GV dẫn dắt vào bài

Học sinh nhận diện/gọi tên đúng từng hình ảnh:

1 Quảng trường đỏ (niềm tự hào của nước Nga)

2 Nhà thờ thánh Basil / Nhà thờ Chánh tòa Vasily

3 Búp bê atryoska/ babushka

4 Bài hát “Cachiusa”

- Kĩ năng: nhận diện vấn đề

- Năng lực: giao tiếp

và giải quyết vấn đề

HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hướng dẫn HS tìm hiểu chung:

* Hình thức: cá nhân/nhóm

* Kĩ thuật: đặt câu hỏi, hỏi và trả lời,

phản hồi thông tin, trình bày 1- 2

phút

*TT1: Tìm hiểu khái quát về tác giả:

- GV nêu câu hỏi:

+ Dựa vào phần tìm hiểu về tác giả

đã chuẩn bị ở nhà, em hãy giới thiệu

khái quát về tác giả Sô-lô-khốp?

- HS trả lời cử đại diện thuyết trình

- GV nhận xét, chốt ý

I Tìm hiểu chung:

1 Tác giả:

- Mi-khai-in A-lếch-xan-đrô-vích Sô-lô- khốp (1905- 1984)

- Xuất thân trong gia đình lao động- vùng sông Đông – Nga

- Nhà văn lỗi lạc, nhà hiện thực

vĩ đại: giải thưởng Nô ben về văn học năm 1965

- Phong cách sáng tác: Luôn viết đúng sự thật khi phản ánh những

bức tranh thời đại rộng lớn, những cảnh đời, chân dung số

- Kĩ năng: nhận diện vấn đề

- Năng lực: giải quyết vấn đề

và giao

Trang 4

*TT2: Tìm hiểu khái quát về tác

phẩm:

- GV đặt câu hỏi:

+ Nêu hoàn cảnh sáng tác và vị trí

của truyện ngắn “Số phận con

người” trong nền văn học Xô Viết?

- HS trả lời cá nhân

- GV nhận xét, chốt ý

- GV gợi ý bằng cách treo sơ đồ tóm

tắt lên bảng và nêu yêu cầu:

+ Ai có thể dựa vào sơ đồ để tóm tắt

được truyện ngắn này?

- HS tóm tắt

Mùa xuân năm 1946, trên đường đi công

tác, nhà văn gặp lái xe An-đrây Xô-cô-lốp,

46 tuổi và bé Va-ni-a chừng 5, 6 tuổi

Xô-cô-lốp kể lại cho tác giả nghe về cuộc đời

đau khổ của mình: Khi chiến tranh bùng

nổ, anh ra trận, để lại người vợ và ba con.

Sau một năm chiến đấu, anh bị thương hai

lần, tiếp đó là hai năm bị bắt làm tù binh.

Năm 1944, bọn phát xít thua to, phải huy

động cả tù binh làm lái xe cho chúng.

Nhân cơ hội đó, Xô-cô-lốp đã cướp xe, bắt

sống tên thiếu tá phát xít, chạy về phía

Hồng quân Đến lúc đó anh mới hay tin vợ

và hai con gái bị bom phát xít giết hại từ

giữa năm 1942 Anh chỉ còn con trai

A-na-tô-li, một học sinh giỏi toán, giờ là đại úy

pháo binh Hai cha con cùng tiến đánh

Béc-lin, sào huyệt của bọn phát xít Đúng

ngày chiến thắng, ngày 9 – 5 – 1945, một

phận đau thương Tác phẩm luôn

có sự hoà trộn giữa chất bi và chất hùng, chất sử thi và chất tâm lí.

- Tác phẩm:

+ Sông Đông êm đềm + Thảo nguyên xanh + Truyện Sông Đông

2 Tác phẩm: Số phận con

người

- Ra đời vào năm 1957, khi bầu không khí xã hội tràn đầy tinh thần dân chủ; Văn học Nga và văn học thế giới rộ lên xu hướng tìm hiểu số phận con người

- Tác phẩm là cột mốc quan trọng mở ra chân trời mới cho văn học Nga: thể hiện cách nhìn cuộc sống và chiến tranh một cách toàn diện, chân thực

- Truyện có một dung lượng tư tưởng lớn khiến người ta liệt nó

vào loại tiểu thuyết anh hùng ca.

- Tóm tắt:

tiếp

- Kĩ năng phát hiện, lí giải vấn

đề, trình bày vấn

đề theo yêu cầu

- Kĩ năng đọc, kĩ năng tóm tắt văn bản

Trang 5

tên thiện xạ Đức đã bắn chết A-na-tô-li,

niềm hi vọng cuối cùng của Xô-cô-lốp.

Kết thúc chiến tranh, Xô-cô-lốp giải ngũ,

anh làm lái xe cho một đội vân tải, sống cô

độc tại một huyện lị Tại đây, anh gặp cậu

bé Va-ni-a mồ côi, không nơi nương tựa.

Bố mẹ em đều chết bởi chiến tranh Anh

nhận Va-ni-a làm con nuôi, yêu thương

chăm sóc cậu bé vô cùng chu đáo Dù

Xô-cô-lốp vẫn bị ám ảnh bởi những mất mát

do chiến tranh nhưng anh biết kìm nén,

che giấu nỗi đau trước sự hồn nhiên của

Va-ni-a Hai con người, hai số phận côi cút

sống dựa vào nhau bởi tình yêu, niềm tin

cuộc sống.

- Trong quá trình tóm tắt GV cho HS

xem một số hình ảnh minh họa được

cắt từ phim để HS dễ cảm nhận

- GV phát vấn:

+ Em hãy cho biết vị trí của đoạn

trích mà ta đang học?

- HS trả lời

3 Đoạn trích:

- Vị trí: Thuộc phần cuối truyện

kể về quãng đời sau chiến tranh của sô-cô-lốp

Hướng dẫn HS đọc- hiểu văn

bản:

Hình thức: nhóm (chia lớp thành 2

nhóm)

Kĩ thuật: giao nhiệm vụ, đặt câu

hỏi, thông tin phản hồi, trình bày 1

phút

GV giao nhiệm vụ:

Nhóm 1: Tìm các chi tiết liên quan

đến cuộc đời Xô-cô-lốp trong chiến

tranh Nhận xét về cuộc đời

Xô-cô-lốp?(trong chiến tranh)

Nhóm 2: Phát hiện các chi tiết liên

quan đến cuộc đời Xô-cô-lốp sau

chiến tranh Nhận xét về tâm

trạng/hoàn cảnh của Xô-cô-lốp?

( sau chiến tranh)

- HS Trao đổi, thực hiện nhiệm vụ,

cử đại diện trả lời

II Đọc- hiểu văn bản

1 Chiến tranh và những số phận con người:

a An-đrây Xô-cô-lốp

- Trong chiến tranh:

+ Là 1 chiến sĩ Hồng Quân kiên cường, khí phách

+ Từ biệt gia đình để ra trận + Bị thương, bị bắt làm tù binh + Vợ và hai con gái bị bom giết hại

+ Con trai lớn hi sinh đúng ngày chiến thắng

-> Chịu nhiều đắng cay, đau thương, mất mát cả thể xác và tinh thần

- Sau chiến tranh:

+ Không nhà cửa, không vợ con + Không dám trở về quê hương,

ở nhờ nhà bạn + Chìm vào men rượu để tiêu sầu

+ mất việc làm + Tâm hồn luôn bị giày vò bởi

- Kĩ năng: nhận diện vấn

đề, đọc hiểu, phân tích nhân vật, làm việc nhóm

- Năng lực: giải quyết vấn đề, hợp tác, cảm thụ thẩm

mĩ, giao

Trang 6

- GV nhận xét, chốt lại.

- GV nêu yêu cầu:

giả phản ánh một sự thật gì về chiến

tranh? (Ý nghĩa tư tưởng)

- HS suy nghĩ, trả lời.

- GV nhận xét, tiểu kết.

nỗi đau của quá khứ:

• Đêm nào cũng chiêm bao về những người thân quá cố

• Ban đêm thức giấc thì gối đẫm nước mắt

-> Bế tắc, đau khổ, tuyệt vọng

và cô đơn

=> Chiến tranh đã tước đoạt tất

cả những gì quý giá nhất của Xô-cô-lốp: tình yêu thương, quê hương, gia đình, hạnh phúc, niềm hi vọng

Nhà văn đã không ngần ngại nói lên cái giá rất đắt của chiến thắng, những đau khổ tột cùng của con người do chiến tranh gây ra

tiếp

*HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

- Hình thức: cá nhân

- Kĩ thuật: dạy học dự án

Bài tập:

- GV nêu tình huống:

+ Nếu không may rơi vào hoàn

cảnh tương tự nhân vật Xô – cô –

lốp, em sẽ làm gì (sống thế nào)?

- HS tìm cách xử lí, trả lời trước lớp

Nếu còn thời gian cho HS khác phản

biện

* LUYỆN TẬP

- HS trả lời: cần suy nghĩ theo hướng tích cực (gợi ý):

+ nén nỗi đau, tiếp tục sống, cố gắng sống tốt vì sống cho cả phần của người đã khuất

+ chia sẻ nỗi mất mát với người khác

+ làm việc phù hợp với năng lực

và sức khỏe của bản thân, dần dà

cố gắng tìm đcược công việc tốt hơn

+ nhờ người quen, các tổ chức, chính quyền địa phương giúp đỡ

đề, viết tích cực

*HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG

- GV nêu tình huống, HS tìm cách

xử lí Nếu còn thời gian thì làm ở

lớp, nếu không có thời gian HS sẽ

làm vào vở bài tập ở nhà đến tiết

bám sát GV sẽ kiểm tra

+ Nếu xung quanh em có người rơi

vào hoàn cảnh tương tự nhân vật Xô

– cô –lốp, em sẽ làm gì để giúp họ

vượt lên số phận?

- HS trả lời đúng trọng tâm, suy nghĩ theo hướng tích cực

- Gợi ý:

+ Kêu gọi cộng đồng chung tay giúp đỡ (vật chất, chia sẻ về tinh thần, tìm việc làm )

đề, phân tích vấn đề

Trang 7

* HOẠT ĐỘNG 5: TÌM TÒI MỞ RỘNG

- GV yêu cầu HS:

+ Về nhà tìm đọc toàn bộ tác phẩm

+ Tìm những câu thơ, đoạn văn viết

về chiến tranh và những mất mát

đau thương mà nó gây ra cho con

người qua những tác phẩm đã học

hoặc đã đọc

+ Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận

của anh/chị về nhân vật Xô – cô –

lốp/ Hãy tưởng tượng và viết tiếp

một đoạn văn về cuộc sống tương lai

của hai bố con An-đrây Xô-cô-lốp

- HS thực hiện nhiệm vụ ở nhà

* Những câu thơ, đoạn văn viết

về chiến tranh và những mất mát đau thương mà nó gây ra cho con người qua những tác phẩm

đã học hoặc đã đọc

“Mẹ tháo khăn phủ mặt cho chồng Con cởi áo liệm thân cho bố

Mẹ con ẵm cha đi nằm ở chân rừng Máu đầy tay, nước tràn đầy mặt.”

(Dọn Về Làng – Nông Quốc Chấn)

“…Tnú không cứu được vợ con Tối

đó Mai chết Còn đứa con thì đã chết rồi.” “Mười đầu ngón tay Tnú đã thành mười ngọn đuốc…”

(Rừng Xà Nu- Nguyễn Trung Thành)

“Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh.”

(Tây Tiến – Quang Dũng)

“Lấy chồng thời chiến trinh Mấy người đi trở lại

Lỡ khi mình không về Thì thương người vợ chờ

Bé bỏng chiều quê.

Nhưng không chết người trai khói lửa Lại chết người em gái nhỏ hậu phương.”

(Màu Tím Hoa Sim – Hữu Loan)

đề, viết tích cực

- Năng lực: giải quyết vấn đề,

tự học

VII HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC

1 Nắm vững những kiến thức cơ bản về tác giả, tác phẩm và đoạn trích

2 Hoàn tất các bài tập về nhà

3 Chuẩn bị bài cho tiết sau:

II Đọc hiểu văn bản:

1 Những số phận con người

b Bé Va-ni-a

2 Con người vượt lên số phận

3 Lời bình luận ngoại đề của người kể chuyện

III Tổng kết

1 Nội dung:

2 Nghệ thuật

- Đọc nhiều lần đoạn cuối : “Hai con người côi cút, […] những giọt nước mắt đàn ông hiếm hoi nóng bỏng lăn trên má anh” để thấy được ý chí và nghị lực, niềm tin

ở tương lai của người dân Xô viết sau chiến tranh cũng như bút pháp trữ tình đằm thắm của Sô-lô-khốp

Định dạng
Số trang	7
Dung lượng	118 KB