Mục tiêu bài học 1.Kiến thức : Giúp HS : - Qua số phận Xô-cô-lốp trong và sau chiến tranh, hiểu rõ tính cách Nga kiên cờng và nhân hậu; Hiểu nghệ thuật kể chuyện, khắc hoạ tính cách và
Trang 1Ngày soạn : 13.3.2010
Ngày dạy: Lớp 12C1: 15.3 12C3: 15.3 C6: 17.3 C7: 17.3
Tiết : 80-81
số phận con ngời
( Trích)
I Mục tiêu bài học
1.Kiến thức : Giúp HS :
- Qua số phận Xô-cô-lốp trong và sau chiến tranh, hiểu rõ tính cách Nga kiên cờng và nhân hậu; Hiểu nghệ thuật kể chuyện, khắc hoạ tính cách và sử dụng chi tiết đặc sắc của Sô- lô- khốp
2 Kĩ năng:
Nõng cao kĩ năng đọc - hiểu tác phẩm văn xuôi
3 Thái độ:
ý thức suy ngẫm mỗi ngời cần phải có đủ bản lĩnh và lòng nhân hậu để làm
chủ số phận của mình
II Chuẩn bị của GV và HS
- Giáo viên: SGK, SGV, bài soạn tài liệu tham khảo
- Học sinh: SGK, vở ghi, vở soạn
III.Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
Phân tích ý nghĩa nhan đề của truyện ngắn Thuốc của Lỗ Tấn ?
2 Bài mới
Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Tiết 1
HĐ 1: Hớng dẫn HS đọc hiểu về
tác giả, tác phẩm.
- Khái quát những nét cơ bản về
tác giả ?
- HS trả lời
- GV nhận xét khái quát kiến thức
cơ bản.
- Dựa vào SGK giới thiệu về truyện
ngắn Số phận con ngời ?
+ GV: Truyện ngắn này cú vị trớ
như thế nào trong nền văn học
Nga?
+ HS dựa vào Tiểu dẫn phỏt biểu vị
trớ của truyện ngắn Số phận con
người trong nền văn học Xụ-viết.
- HS đọc văn bản ở nhà
- Tóm tắt toàn truyện ?
I.Tiểu dẫn
1.Tác giả
- Sô-lô-khốp (1905-1984) là nhà văn Xô
Viết lỗi lạc, đợc vinh dự nhận giải thởng Nô-ben về văn học 1965 Sô-Lô-Khốp đợc liệt vào hàng các nhà văn lớn nhất thế kỉ XX
- Tác phẩm chính: + Truyện sông Đông + Sông Đông êm đềm + Đất vỡ hoang
+ Số phận con ngời
2.Truyện ngắn Số phận con ngời
- Truyện được cụng bố lần đầu trờn bỏo Sự thật, số ra ngày 31.12.1956 và 1.1 1957
- Truyện cú ý nghĩa khỏ quan trọng đối với sự phỏt triển của văn học Xụ Viết Đõy là tỏc phẩm đầu tiờn, nhà văn tập trung thể hiện hỡnh tượng con người bất hạnh sau chiến tranh, nhỡn cuộc sống và chiến tranh toàn diện, chõn thực
- Về sau, truyện được in trong tập
“Truyện sụng Đụng”.
3 Đọc- Tóm tắt tác phẩm
Trang 2Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
HĐ2: Hớng dẫn đọc hiểu chi tiết
+ GV: Cuộc đời của nhõn vật
Xụ-cụ-lốp cú những đau khổ, bất
hạnh nào?
+ HS làm việc cỏ nhõn, phỏt biểu
trước lớp.
+ GV: Em cú suy nghĩ như thế nào
về cuộc đời của anh?
+ GV: Sau chiến tranh, cuộc đời
của anh tiếp diễn như thế nào?
+ HS làm việc cỏ nhõn, phỏt biểu
trước lớp.
Củng cố, dặn dò tiết 1
- Tóm tắt tác phẩm
- Hoàn cảnh và tâm trạng của
Xô-cô-lốp
Tiết 2
C1: 19.3 C3: 19.3
C6: 17.3 C7: 17.3
- Cuộc gặp gỡ diễn ra nh thế nào?
- Vì sao anh nhanh chóng quyết
định nhận chú bé Va-ni-a làm con
nuôi ?
- Việc Xô-cô-lốp nhận bé Va-ni-a
làm con nuôi đã tác động lớn lao
đến hai cha con nh thế nào ?
GV: Qua đoạn văn này, tỏc giả
muốn gởi gắm bức thụng điệp gỡ
cho chỳng ta?
II.Đọc hiểu văn bản
1.Hoàn cảnh và tâm trạng của Anđrây Xô-cô-lốp sau chiến tranh
- Cuộc đời đầy bi kịch:
+Chiến đấu ngoài mặt trận hai lần
bị thơng, tiếp đó bị đày đoạ 2 năm trong các trại tập trung của phát xít Đức
+Vợ và 2 con gái bị bom của phát xít Đức giết hại
+Niềm hi vọng cuối cùng, ngời con trai cả A-na-tô-li cũng bị chết trận đúng vào ngày kết thúc chiến tranh 1945
Vỡ độc lập và sự sống cũn của nhõn dõn, anh đó chịu đựng những mất mỏt ghờ gớm
- Sau chiến tranh:
+ Anh khụng cũn quờ, khụng cũn nhà, khụng cũn người thõn, phải sống nhờ nhà người đồng đội cũ
Sống trong nỗi đau khổ, thất vọng và
cụ đơn
+Anh tỡm đến chộn rượu để dịu bớt
nỗi đau: “Phải núi rằng tụi đó thật sự say mờ cỏi mún nguy hại ấy!”
Bị đẩy vào tỡnh cảnh bế tắc
2.Anđrây Xô-cô-lốp gặp bé Va-ni-a
- Đây là một cuộc gặp ngẫu nhiên: chú bé chừng 5- 6 tuổi quần áo thì rách bơm xơ mớp, mặt mũi thì bê bết lem luốc chỉ có cặp mắt là sáng ngời
- Cha Va-ni-a chết trận, mẹ chết vì bom trên tàu -> côi cút không nơi nơng tựa: Ai cho gì ăn nấy, bạ đâu ngủ đấy
=> Cảm thương cho tỡnh cảnh của chỳ
bộ, anh lập tức quyết định nhận bộ làm con nuụi
- Xô-cô-lốp giới thiệu với 2 vợ chồng bác chủ nhà cả hai đều đồng tình với việc làm cao thợng nhân ái này
- Xô-cô-lốp đã quên bản thân mình và nỗi khổ của mình, chăm sóc tận tình chu đáo,
đem tình thơng ấp ủ bé Va-ni-a ( Chi tiết mua quần áo, chiếc áo bành tô )
- Lòng nhân hậu đã giúp hai trái tim cô
đơn lạnh giá ấm lên vì đợc chụm lại bên
Trang 3Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
Cần phải tổ chức cuộc sống như
thế nào để trẻ em được sung sướng,
hạnh phỳc; phải chăm súc cho bao
đứa trẻ bất hạnh vỡ chiến tranh
- Xô-cô-lốp đã vợt lên nỗi đau và sự
cô đơn và cả những khó khăn đời
th-ờng nh thế nào ? Lấy dẫn chứng cụ
thể ?
- HS trả lời
- GVnhận xét chuẩn xác
- Nhận xét thái độ của ngời kể
chuyện?
- ý nghĩa lời trữ tình ngoại đề ở cuối
tác phẩm ?
HĐ3: Tổng kết
- Qua tác phẩm, Sô-lô-khốp nghĩ gì
về số phận con ngời ?
HS trả lời
- GV nhận xét khái quát.
nhau
3 Xụ-cụ-lốp đó vượt lờn nỗi đau và sự
cụ đơn:
Xô-cô-lốp đã vợt lên nỗi đau, sự cô đơn
và cả những khó khăn đời thờng:
-Xe anh quệt nhẹ phải con bũ nhưng anh
bị tước bằng, bị mất việc, phải đi phiờu bạt để kiếm sống
- Thể chất anh cũng dần yếu đi: “trỏi tim tụi đó suy kiệt, đó chai sạn vỡ đau khổ ”, “cú khi tự nhiờn nú nhúi lờn, thắt lại và giữa ban ngày mà tối tăm mặt mũi ”
- Nỗi đau ỏm ảnh anh khụng dứt: “hầu như đờm nào cũng chiờm bao thấy nhưng người thõn quỏ cố”, đờm nào thức giấc gối “cũng ướt đẫm nước mắt”
Anh đó và đang gỏnh chịu những nỗi đau khụng gỡ bự đắp nỗi, thời gian cũng khụng xoa dịu được vết thương lũng Anh đó cứng cỏi nuốt thầm giọt lệ để cho
bộ Va -ni- a khụng phải khúc
=> Cỏi nhỡn nhõn đạo của tỏc giả
4.Thái độ của ngời kể chuyện, ý nghĩa lời trữ tình ngoại đề ở cuối truyện
- Tác giả đã không giấu niềm kính trọng, cảm mến của mình đối với nhân vật "Với nỗi buồn thấm thía, tôi nhìn theo hai bố con "
- Đoạn văn trữ tình ngoại đề " Hai con ngời côi cút " đã bày tỏ lòng khâm phục
và tin tởng ở tính cách Nga kiên cờng, về
sự tiếp nối giữa các thế hệ Đồng thời báo trớc vô vàn khó khăn mà con ngời phải vợt qua trên con đờng vơn tới tơng lai, hạnh phúc
->là lời nhắc nhở, kêu gọi sự quan tâm, trách nhiệm của toàn xã hội đối với mỗi số phận cá nhân
III.Tổng kết
- Qua tác phẩm, tác giả đã tố cáo thảm
Trang 4Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt
hoạ của chiến tranh đồng thời ca ngợi tính cách Nga đó là ý chí kiên cờng và lòng nhân ái Con ngời có thể vợt lên bi kịch cuộc đời bằng chính mình nhng toàn xã hội cần quan tâm đúng mức đối với cá nhân con ngời, đặc biệt là những ngời đã hi sinh tất cả để giữ gìn độc lập cho tổ quốc
3 Củng cố:
Theo mục tiêu bài học.Hớng dẫn làm bài tập phần luyện tập
4 Dặn dò:
+ Học bài cũ + Làm bài tập phần luyện tập (1,2)
+Giờ sau trả bài viết số 6