CO GIẬT TRẺ SƠ SINH

CHẨN ĐOÁN CO GIẬT TRẺ SƠ SINH, PHÂN LOẠI, ĐIỀU TRỊ Co giật là biểu hiện TK thường gặp Co giật là một là một triệu chứng phức tạp biểu hiện của rối loạn hệ thống thần kinh trung ương. Tần suất 3/1000 trẻ đủ tháng; 60/1000 trẻ sanh non Trong số trẻ co giật, 85% trẻ co giật trong 15 ngày đầu tiên sau sanh và 65% co giật bắt đầu từ 2 – 5 ngày tuổi.

CO GIẬT SƠ SINH

ThS BS VÕ ĐỨC TRÍ

I ĐẠI CƯƠNG

• Co giật là biểu hiện TK thường gặp

• Co giật là một là một triệu chứng phức tạp biểu hiện của rối loạn hệ thống thần kinh trung ương

• Tần suất 3/1000 trẻ đủ tháng; 60/1000 trẻ sanh non

• Trong số trẻ co giật, 85% trẻ co giật trong 15

ngày đầu tiên sau sanh và 65% co giật bắt đầu

từ 2 – 5 ngày tuổi

II CÁC THỂ LÂM SÀNG

CLONIC

• Sự giật cơ nhịp nhàng của nhóm cơ

• Lập đi, lập lại

• 1 ổ, đa ổ hoặc toàn thể

• NN: XH dưới nhện, nhồi máu não SS, RLCH

TONIC

• Đặc trưng bởi tư thế co cứng chi và than mình

Đôi khi kèm theo đứng tròng mắt

• Toàn thân hoặc khu trú

• NN: trẻ sanh non, tổn thương não lan tỏa hay

xuất huyết trong não thất nặng

• TIÊN LƯỢNG XẤU

Kiểu rung giật cơ

• Giật cơ nhanh, lẻ tẻ, không đều

• Là những giật cơ ngắn khu trú hoặc toàn thể

của chi và thân mình

• Thường tổn thương não lan tỏa, nghiêm trọng:

ngạt, RLCHBS, dị tật não

• Tiên lượng xấu

Kiểu kín đáo

• Thường gặp nhất

• nhai

• chảy nước miếng nhiều

• cơn ngưng thở

• mắc nhấp nháy, giật nhãn cầu, mắt đứng

tròng, lé mắt

• cử động bất thường ở chi: vẫy như đang bơi,

chèo thuyền, đạp xe đap

Phân biệt co giật và những hành vi

không phải co giật:

• Co giật sơ sinh có thể khó nhận biết

• Co giật trên lâm sàng nhưng lại không có biểu

hiện co giật được ghi nhận trên điện não đồ

• Tuy nhiên một vài đặc điểm có thể giúp phân

biệt co giật và những hành vi không phải co

giật

Co giật Hành vi không phải co giật

Thay đổi nhịp tim, nhịp thở Không ảnh hưởng

Không Thường giảm hoặc chấm dứt khi kềm

giữ chi đang giật hoặc thay đổi tư thế chi khi đang giật

Không Tăng hơn khi kích thích xúc giác

III NGUYÊN NHÂN VÀ CHẨN

ĐOÁN

• 1 Thiếu oxy não, ngạt:

• Khởi phát sau sanh, thường từ ngày thứ 2

• Bệnh sử có chuyển dạ kéo dài, sanh khó, sau sanh không khóc, khóc yếu, có hồi sức sau

sanh Apgar thấp

• Trẻ co giật, hôn mê, rối loạn thân nhiệt, suy hô hấp suy tuần hoàn, rối loạn đông máu, suy thận

• Siêu âm não có thể thấy hình ảnh phù não, tổn thương do thiếu oxy não

2 Viêm màng não

• Trẻ sốt, li bì, bú kém, co giật, thóp phồng

• Nặng hơn sẽ hôn mê

• Siêu âm não thấy vân não sáng

• Xét nghiệm sinh hóa, huyết học cho nhiễm trùng

sơ sinh

• Chọc dò dịch não tủy xác định chẩn đoán

3 Uốn ván rốn

• Bệnh sử trẻ sanh ra được cắt rốn bằng dụng cụ dơ

• Mẹ không tiêm ngừa uốn ván khi mang thai

• Rốn trẻ đỏ, chảy mũ vàng hôi

• Trẻ gồng cứng từng cơn, nặng lên khi kích thích

• Khi nâng trẻ dậy, trẻ sẽ co cong cứng người,

miệng hàm cắt chặt, có thể ngưng thở, suy hô hấp

4 Xuất huyết não:

• Xuất huyết não màng não sớm hoặc xuất huyết não màng não muộn do thiếu vitamin K

• Trẻ đột ngột khóc thét, thiếu máu, co giật, thóp phồng

• Siêu âm não thấy hình ảnh xuất huyết não

• Trẻ non tháng thường gặp xuất huyết khoang dưới nhện

5 Vàng da nhân

• Trẻ bị vàng da nặng tới lòng bàn tay bàn chân

• Xuất hiện triệu chứng thần kinh, li bì, bú kém, bỏ

bú, co giật, mê nếu vàng da nặng không điều trị

5 Do rối loạn chuyển hóa:

a Hạ đường huyết: xem bài hạ đường huyết

b Rối loạn chuyển hóa bẩm sinh: xem bài rối loạn chuyển hóa bẩm sinh

c Hạ canxi máu

• Khi tổng lượng canxi < 7 mg% hoặc canxi ion hóa < 4 mg% (< 1mmol/l)

• Trẻ sơ sinh rất nhẹ cân nồng độ canxi ion hóa 0,8 – 1 mmol/l là thường gặp và không có triệu chứng lâm sàng

• Trẻ lớn hơn và trẻ sơ sinh < 32 tuần tuổi khi

nồng độ Caxi ion hóa < 1 mmol/l sẽ có triệu

chứng lâm sàng của hạ canxi máu

c Hạ canxi máu

• Lâm sàng hạ canxi máu thường không chuyên biệt Trẻ tăng kích thích, ngưng thở cơn, rung

chi, co giật, thở rít thanh quán

• Khi nồng độ canxi ion hóa < 1 mmol/l ở trẻ trên 1500g hay dưới 0,8 mmol/l ở trẻ dưới 1500g cho canxi 40 – 50 mg/kg/ngày truyền tĩnh mạch

• Khi trẻ có co giật dung calcigluconate 10% liều

100 – 200 mg (9 – 18 mg canxi nguyên tố, 1- 2 ml/kg calcigluconate 10%) tuyền tĩnh mạch trong

10 đến 15 phút Có thể lập lại liều sau 10 phút

nếu lâm sàng chưa đáp ứng Theo dõi sát nhịp tim, nhịp thở khi truyền calcium

c Hạ canxi máu:

• Lâm sàng hạ canxi máu thường không chuyên biệt

• Trẻ tăng kích thích, ngưng thở cơn, rung chi, co

giật, thở rít thanh quán

• Khi nồng độ canxi ion hóa < 1 mmol/l ở trẻ trên

1500g hay dưới 0,8 mmol/l ở trẻ dưới 1500g cho canxi 40 – 50 mg/kg/ngày truyền tĩnh mạch

• Khi trẻ có co giật dung calcigluconate 10% liều 100 – 200 mg (9 – 18 mg canxi nguyên tố, 1- 2 ml/kg calcigluconate 10%) tuyền tĩnh mạch trong 10 đến

15 phút Có thể lập lại liều sau 10 phút nếu lâm

sàng chưa đáp ứng

• Theo dõi sát nhịp tim, nhịp thở khi truyền calcium

d Hạ mange máu

• Hạ mange máu thường gặp trong hạ canxi máu muộn Hạ mange máu khi nồng độ mange máu

< 1,6 mg/%

• Triệu chứng lâm sàng hạ mange máu ngưng

thở, giảm trương lực vận động Hạ mange máu thường đi kèm hạ canxi máu

• Hạ calci máu gây co giật kèm hạ mange máu thì cần điều trị hạ mange máu Mangesium sulfat 50%, liều 0,2 ml/kg tiêm bắp

IV XỬ TRÍ

• Ổn định sinh hiệu

• Điều chỉnh những rối loạn chuyển hóa như hạ

đường huyết, hạ canxi máu, hạ mange máu

• Chống co giật bằng:

• Phenobarbital 20 mg/kg tuyền tĩnh mạch Có

thể lập lại liều 5 mg/kg Tổng liều không quá 40 mg/kg

IV XỬ TRÍ

• Theo dõi suy hô hấp và huyết động học

• Có thể kèm Seduxen, Midazolame (tiêm mạch, truyền tĩnh mạch)