Áp xe phổi ở trẻ em , ĐH Y DƯỢC TP HCM

Áp-xe phổi: quá trình nung mủ hoại tử nhu mô phổi, tạo nhiều hang chứa mủ Ø > 2cm • Viêm phổi hoại tử: nhiều ổ áp-xe nhỏ Ø < 2cm • Hiếm gặp ở trẻ sơ sinh

Áp – xe phổi ở trẻ em

Đối tượng CK1

Đại cương

• Áp-xe phổi : quá trình nung mủ hoại tử

nhu mô phổi, tạo nhiều hang chứa mủ

Theo tác nhân VT yếm khí, Pseudomonas, amib, Actinomyces…

Tác nhân

• Vi khuẩn yếm khí: từ xoang miệng, mũi hầu, tai, thanh quản (Fusobacterium spp.)

• Sau VP do vi trùng ái khí sinh mủ:

S.aureus, S pneumonia, Klebsiella,

P aerusinosa

• Nấm: bn SGMD

Tác nhân thay đổi tùy theo các nghiên cứu

Yếu tố nguy cơ gây áp-xe

1 Nguy cơ gây hít hoặc tắc nghẽn đường thở

(Slide tiếp)

2 Thay đổi chủng VK miệng hầu

- Do sử dụng KS kéo dài

- Vệ sinh răng miệng kém

- Nằm viện kéo dài

Yếu tố nguy cơ gây hít

1 Suy giảm nhận thức   pxạ ho

2 Rối loạn TK-cơ  RL pxạ nôn, nuốt

3 Dị dạng thực quản, KQ bẩm sinh/mắc phải

4 Dị vật đường thở

5 Dẫn lưu phổi bất thường: sequestration,…

6 Nuôi ăn dạ dày, GER

7 Mở khí quản kéo dài

8 Đặt NKQ

Hít nằm: p.thùy lưng thùy trên, p.thùy đỉnh thùy dưới

Hít đứng: p.thùy đáy thùy dưới

4 giai đoạn của áp-xe

• Giai đoạn sớm: viêm hoại tử

• Giai đoạn tạo ổ áp xe

• Giai đoạn vỡ áp xe

• Giai đoạn hồi phục

- Khó thở, đau ngực, hơi thở hôi

- Khám phổi: gđ đầu – h/c đông đặc,

gđ sau – h/c 3 

Triệu chứng LS

Xquang phổi

• Tùy theo giai đoạn

• Khối mờ kích thước từ 2 – 20cm, vách dày

5 – 15 mm

• Hang có vách dày + mức khí dịch Δ(+):

ổ áp-xe thông vào PQ

• Xẹp phổi quanh ổ áp-xe do chèn ép

± TDMP phản ứng

± hạch trung thất và rốn phổi

Siêu âm và CT scan ngực

 Nội soi PQ + BAL

 Chọc áp-xe qua thành ngực: tin cậy nhất

 Xâm lấn nhưng tin cậy

Mẫu bp gửi soi và cấy trong cả 2 môi

trường yếm khí và ái khí

Chẩn đoán phân biệt

• Kén khí bẩm sinh

• CCAM

• U nguyên phát hoặc di căn

• Thuyên tắc hoặc nhồi máu phổi

• TMủMP khu trú

• U lao

ĐIỀU TRỊ

Điều trị

• Nội khoa

Kháng sinh trị liệu – quan trọng nhất

phối hợp yếm khí và ái khí

đường toàn thân

liều cao

kéo dài

Dẫn lưu ổ mủ nếu được

• Hổ trợ: oxy, giảm đau, giảm sốt, bù dịch…

• Ngoại khoa

Liều kháng sinh TM

• PNC G: 300.000UI/kg/ngày chia 3 – 4 lần

• Clindamycin: 20 – 40mg/kg/ngày chia 3 lần

• Vancomycin: 40 – 60 mg/kg/ngày chia 4 lần

• Metronidazole: 30mg/kg/ngày chia 3 lần

Điều trị -Kháng sinh

Thời gian điều trị

Không có hướng dẫn cụ thể nào

Trung bình 4 – 6 tuần, ít nhất 2 – 3 tuần

KS TM

Áp-xe do kỵ khí có thể dùng 6 – 12 tuần

để tránh tái phát

Điều trị -Kháng sinh

• Lấy bệnh phẩm nếu diễn tiến không tốt

• Tai biến TKMP, TMáuMP, TMủMP, ho ra máu nguy kịch, suy hô hấp

Nội soi phế quản

• Ít khi thực hiện

• Chỉ định khi nghi ngờ DVĐT

• Lấy bệnh phẩm khá hiệu quả

• Có thể hút bớt mủ

Can thiệp ngoại khoa

Dẫn lưu áp-xe qua da

Biến chứng

Hiếm gặp

• Áp –xe lan rộng: đẩy lệch trung thất

• Vỡ đột ngột  áp-xe nhiều nơi khác

Diễn tiến

• Đáp ứng θ KS ban đầu mất vài ngày

• Phần lớn hết sốt sau 1 tuần

• Hết thở hôi sau 7 – 10 ngày

• Hình ảnh Xquang thường cải thiện chậm hơn

LS khoảng 10 ngày, trung bình 1 tháng

– Kích thước ổ áp-xe nhỏ dần, mất mức nước hơi – Vách tròn mỏng dần, đứt đoạn và biến mất sau nhiều tháng

Tiên lượng

• 90% đáp ứng tốt với điều trị KS ban đầu thích hợp

• Chức năng phổi thường bình thường

• Yếu tố liên lượng xấu:

– Ổ áp-xe quá lớn > 60 – 80 cm

– Tr/c kéo dài trước nhập viện 6 tuần

– VP hoại tử với nhiều ổ áp-xe

– Bệnh lý nền: bất thường PQ, SDD, SGMD

– Có biến chứng

Phân biệt áp xe và TMMP

Áp xe phổi TMMP

X quang Dạng tròn Thấu kính

Góc MP Nhọn Tù

Thành Dày, không đều Mỏng

Cấu trúc lân cận Mô đặc Xẹp

Kết luận

• Áp xe phổi hiếm gặp ở trẻ em

• Tác nhân có thể do VT Gr(+), Gr(-) và yếm khí

• Phần lớn đáp ứng với KS đơn thuần

?